Trong chương trình podcast Good Hang của Amy Poehler phát sóng trên YouTube hôm 20/5, ngôi sao tỷ phú Kim Kardashian chia sẻ về một trong những phương pháp chăm sóc sức khỏe mà cô đặc biệt tin tưởng, đó là chế độ uống thực phẩm chức năng hàng ngày. Cô cho biết uống khoảng 35 viên thực phẩm chức năng mỗi ngày và thường chia đều làm 3 lần uống để giảm bớt cảm giác “sợ nuốt thuốc” (pill fatigue).
Tiết lộ của Kim khiến ngay cả người dẫn chương trình Poehler kinh ngạc, dù những liệu trình chăm sóc sức khỏe xa xỉ của giới sao không còn là điều mới mẻ. Điều này cũng phản ánh một xu hướng đang định hình trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại, nơi người ta thường cho rằng càng dùng nhiều thì càng tối ưu hóa được sức khỏe.
Thuật ngữ “sợ nuốt thuốc” vốn thường được dùng để chỉ sự kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần khi phải quản lý các phác đồ điều trị bằng thuốc phức tạp và lâu dài ở những người phục hồi sau phẫu thuật hoặc sống chung với bệnh mạn tính. Dù Kardashian chỉ sử dụng cụm từ này một cách tình cờ, nó lại làm nổi bật thực trạng các chế độ bổ sung vi chất và chăm sóc sức khỏe cường độ cao đang dần trở nên bình thường hóa.
Ngành công nghiệp thực phẩm chức năng có quy mô khổng lồ và đang tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, phần lớn được thúc đẩy bởi nhu cầu tăng cường dinh dưỡng tổng thể, kéo dài tuổi thọ và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Tuy nhiên, bất chấp mức độ phổ biến đó, thực phẩm chức năng tại Mỹ được quản lý theo quy chế hoàn toàn khác với thuốc kê đơn khi không cần phải chứng minh tính an toàn hay hiệu quả trước khi tung ra thị trường. Bà Jessica Ball, chuyên gia dinh dưỡng kiêm Biên tập viên cao cấp mục dinh dưỡng của tạp chí EatingWell, cho biết: “Các công ty thực phẩm chức năng có thể chủ động tìm kiếm sự kiểm định độc lập để chứng minh tính chính xác và an toàn cho sản phẩm của mình nhưng quy trình này hoàn toàn mang tính tự nguyện chứ không bắt buộc”.
Thực phẩm chức năng thường được tiếp thị là có nguồn gốc tự nhiên hoặc an toàn nói chung, khiến nhiều người lầm tưởng rằng việc sử dụng nhiều sản phẩm cùng lúc hầu như không có rủi ro. Thực tế, việc lạm dụng hoặc kết hợp sai các loại thực phẩm chức năng có thể dẫn đến những tác dụng phụ rất nghiêm trọng gồm tổn thương gan, thận, rối loạn tiêu hóa và thay đổi tâm trạng.
Các chuyên gia cho hay hầu hết mọi người không cần phải uống nhiều thực phẩm chức năng để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng hoặc mục tiêu kéo dài tuổi thọ. Thông thường, một chế độ ăn uống cân bằng đã có thể cung cấp đầy đủ vi chất dinh dưỡng cho những người trưởng thành khỏe mạnh không trong giai đoạn mang thai, cho con bú, không có nguy cơ thiếu hụt vi chất hoặc không phải quản lý bệnh mạn tính.
“Là một chuyên gia dinh dưỡng, tôi luôn khuyến khích mọi người áp dụng phương pháp ưu tiên thực phẩm tự nhiên để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể. Thực phẩm chức năng chỉ có nhiệm vụ lấp đầy những khoảng trống trong chế độ ăn uống và việc uống tới 35 viên mỗi ngày rõ ràng là quá mức cần thiết”, bà Ball giải thích.
Theo chuyên gia, việc tiêu thụ đa dạng các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng sẽ giúp đảm bảo nhu cầu vi chất cho cơ thể. Nếu muốn xác định chính xác tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng tiềm ẩn, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ và xét nghiệm máu, từ đó đưa ra quyết định sáng suốt về việc có cần bổ sung hay không và sản phẩm nào phù hợp nhất với nhu cầu cụ thể của bản thân.
Mặc dù thực phẩm chức năng đóng một vai trò quan trọng trong y học, việc học theo chế độ của Kardashian hoàn toàn không được khuyến khích. Những thói quen đã được chứng minh qua thời gian như chế độ ăn uống cân bằng, hoạt động thể chất đều đặn, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng sẽ mang lại hiệu quả cao hơn nhiều cho sức khỏe tổng thể và tuổi thọ so với việc uống hàng tá viên nang mỗi ngày.
Những liệu trình chăm sóc sức khỏe của người nổi tiếng có thể rất hấp dẫn nhưng chúng thường khó duy trì, tốn kém và không phải lúc nào cũng được kiểm chứng bởi các bằng chứng khoa học vững chắc. Y học thực tế chứng minh rằng việc chăm sóc sức khỏe không cần phải quá phức tạp hay cực đoan để đạt được hiệu quả. Sự kiên trì với các thói quen sức khỏe nền tảng mới là yếu tố cốt lõi và an toàn hơn nhiều so với một chế độ thực phẩm chức năng cầu kỳ để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Kim Kardashian sinh năm 1980, là người đã làm nên thương hiệu cho đại gia đình Kardashian. Cô nổi tiếng với thân hình đồng hồ cát cùng siêu vòng ba. Kim kiếm tiền từ các dòng sản phẩm trang điểm, nước hoa, quần áo và tham gia show truyền hình thực tế Keeping With Up The Kardashian. Ngôi sao truyền hình đang là người giàu nhất gia tộc Kardashian với khối tài sản tỷ đô. Cô hiện hẹn hò tay đua Lewis Hamilton, sau khi ly hôn rapper Kanye West.
Song, không phải cách chế biến nào cũng giữ trọn giá trị dinh dưỡng vốn có. Thực tế cho thấy cùng một loại thực phẩm nhưng nếu nấu sai cách, dưỡng chất có thể giảm đi đáng kể. Điều này đặc biệt đúng với bông cải xanh, khi một số hợp chất có lợi dễ bị phá hủy dưới tác động của nhiệt độ cao hoặc thời gian nấu kéo dài, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Bà Stephani Johnson, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết việc nấu bông cải xanh quá lâu làm suy giảm các dưỡng chất trong bông cải xanh, trong đó có sulforaphane.
Theo đó, quá trình nấu chín bông cải xanh có thể ức chế enzyme myrosinase. Đây là enzyme cần thiết để tạo ra sulforaphane. Khi nấu ở nhiệt độ cao hoặc trong thời gian dài, lượng sulforaphane giảm đáng kể.
Một nghiên cứu đăng trên Journal of Agricultural and Food Chemistry cũng cho thấy việc cắt nhỏ trước và xào sơ có thể giúp giữ lại nhiều sulforaphane, một chất chống oxy hóa quan trọng.
Xào sơ bông cải xanh giúp duy trì hoạt động của enzyme. Nhờ đó, lượng sulforaphane trong món ăn cao hơn.
Ngoài ra, việc cắt bông cải xanh thành miếng nhỏ khoảng 90 phút trước khi xào giúp đạt hiệu quả tốt nhất.
Việc cắt nhỏ bông cải xanh giúp kích hoạt enzyme myrosinase, từ đó chuyển hóa hợp chất glucoraphanin thành sulforaphane trước khi nhiệt độ cao làm enzyme này mất hoạt tính.
Sulforaphane là hợp chất tự nhiên có trong các loại rau như bông cải xanh, súp lơ và cải xoăn. Chất này có tác dụng chống oxy hóa và kháng viêm.
Bà Johnson cho biết sulforaphane giúp cơ thể sản sinh enzyme chống oxy hóa. Các enzyme này trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Chất này còn hỗ trợ phòng ngừa ung thư bằng cách ức chế sự phát triển của tế bào bất thường, giảm viêm và giảm stress oxy hóa.
Sulforaphane cũng hỗ trợ gan giải độc, giúp ổn định huyết áp, từ đó bảo vệ hệ tim mạch.
Bông cải xanh cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin C, K, A, kali, magiê, canxi và sắt.
Thực phẩm này giàu chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa và chứa nhiều chất chống oxy hóa như sulforaphane, lutein và zeaxanthin.
Theo bà Johnson, bông cải xanh luôn là thực phẩm ít calo và giàu chất xơ, phù hợp cho chế độ ăn lành mạnh.
Việc thay đổi cách chế biến giúp tăng thêm lợi ích dinh dưỡng, nhưng không cần quá khắt khe. Ăn bông cải xanh dưới bất kỳ hình thức nào vẫn tốt cho sức khỏe. Cách ăn sống hoặc nấu sơ thường giúp giữ lại nhiều dưỡng chất hơn.
Cục đã xây dựng hướng dẫn chuyên môn để đảm bảo việc tổ chức thực hiện thống nhất. Cục trưởng Hà Anh Đức cho biết trước mắt tập trung ưu tiên những người không có bảo hiểm y tế (BHYT). Đây có lẽ là nhóm cần được ưu tiên nhất do không có BHYT, vì hiện BHYT mới bao phủ được khoảng 95% dân số. Như vậy, ước có hơn 5 triệu người hiện không có BHYT. Các gia đình chính sách cũng là nhóm ưu tiên trong thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho người dân.
Về kinh phí, TS Hà Anh Đức cho biết có nhiều nguồn, trong đó có ngân sách nhà nước chi trả. Các địa phương lên danh sách, dự toán ngân sách để Bộ Tài chính cấp. Ngoài ra, các đối tượng đã có hợp đồng lao động, ví dụ như 15 triệu người có hợp đồng lao động hằng năm đều phải có khám sức khỏe định kỳ để đánh giá, phân loại. Những nhóm này theo luật Lao động đã có dòng ngân sách riêng.
Song song đó, Cục Phòng bệnh đang xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn luật Phòng bệnh, trong đó đề xuất các nguồn kinh phí đảm bảo cho khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc một số bệnh.
TS Đức cho biết Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 17/CT-TTg về việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân; Bộ Y tế đã có hướng dẫn chuyên môn là cơ sở để các địa phương triển khai.
Khoai lang chứa nhiều chất xơ, vitamin A, vitamin C và kali. Đặc biệt, loại thực phẩm này có chỉ số đường huyết thấp hơn nhiều món tinh bột tinh chế nên giúp đường huyết tăng chậm hơn sau ăn. Đây là lý do khoai lang thường được ưu tiên trong các chế độ ăn kiểm soát cân nặng hoặc hỗ trợ người có nguy cơ tiểu đường, theo chuyên trang sức khỏe Healthline.
Tiến sĩ - bác sĩ Joan Salge Blake, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết các thực phẩm giàu chất xơ như khoai lang giúp kéo dài cảm giác no, hỗ trợ sức khỏe đường ruột và có lợi cho tim mạch nếu ăn với lượng phù hợp.
Ngoài ra, khoai lang còn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa, đặc biệt là khoai tím. Các chất này giúp giảm viêm và bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do. Một số nghiên cứu cũng cho thấy ăn khoai vào buổi sáng có thể giúp hạn chế cảm giác thèm ăn vặt trong ngày.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý không nên chỉ ăn khoai đơn thuần cho bữa sáng trong thời gian dài. Nguyên nhân là vì khoai chứa ít protein và chất béo lành mạnh. Nếu bữa sáng thiếu các dưỡng chất này, cơ thể có thể nhanh mệt hoặc đói sớm hơn.
Trong khi đó, bắp lại là nguồn cung cấp carbohydrate khá tốt cho cơ thể vào đầu ngày. Theo chuyên trang y khoa WebMD, bắp chứa vitamin nhóm B, magie, chất xơ và các chất chống oxy hóa như lutein, zeaxanthin - những dưỡng chất có lợi cho mắt.
So với khoai, bắp thường cung cấp năng lượng nhanh hơn nên phù hợp với người cần hoạt động thể chất hoặc làm việc cường độ cao vào buổi sáng. Hàm lượng chất xơ không hòa tan trong bắp cũng hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và giúp giảm táo bón.
Tiến sĩ Dariush Mozaffarian, chuyên gia dinh dưỡng, Đại học Tufts (Mỹ), nhận định rằng các loại ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm tự nhiên giàu chất xơ như bắp có thể góp phần cải thiện sức khỏe chuyển hóa nếu được ăn cân bằng cùng các nhóm thực phẩm khác.
Dù vậy, với người mắc tiểu đường hoặc cần kiểm soát cân nặng, ăn quá nhiều bắp trong một bữa có thể khiến đường huyết tăng nhanh hơn so với khoai lang.
Theo các chuyên gia, không có món nào “tốt nhất” cho tất cả mọi người. Nếu muốn no lâu, hỗ trợ giảm cân và ổn định đường huyết tốt hơn, khoai lang thường là lựa chọn phù hợp hơn. Trong khi đó, bắp thích hợp với người cần bổ sung năng lượng nhanh hoặc muốn tăng cường dưỡng chất có lợi cho mắt và đường ruột.
Điều quan trọng là cách kết hợp bữa sáng. Dù ăn khoai hay bắp, mọi người vẫn nên bổ sung thêm protein như trứng, sữa chua, sữa hoặc các loại hạt để giúp bữa ăn cân bằng dinh dưỡng và duy trì năng lượng ổn định suốt buổi sáng.
