Cảnh báo sau vụ tai biến hút mỡ tại cơ sở mang tên “bệnh viện” ở TPHCM

Sau những "kỳ tích" là khoảng trống lớn về nguồn tạng hiến.

Những ngày cuối tháng 5, đơn vị hồi sức ghép tạng khoa gan mật tụy ghép gan Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) vẫn sáng đèn suốt đêm. Ở đó, những đứa trẻ trên bụng còn vết mổ dài đang tập ăn từng muỗng cháo, tập cười trở lại sau nhiều tháng vàng da, bụng báng, đối diện ranh giới sinh tử.

Bé Nguyễn Hồng Diệp (2 tuổi, ngụ ở Lâm Đồng) nằm trên giường bệnh thi thoảng lại nhoẻn miệng cười với một cô điều dưỡng trong khoa. Bé Hồng Diệp đã trải qua ca ghép gan kéo dài khoảng 10 giờ.

Ca ghép này được các bác sĩ nhận xét là rất cảm động bởi mẹ bé đã qua đời vì bệnh lupus ban đỏ hệ thống khoảng một năm trước ngày ghép, còn người hiến gan là cha ruột của bé. Gia đình bé đặc biệt khó khăn.

Nhà nghèo đến mức khi điều dưỡng gọi video, phía sau lưng người cha chỉ là căn nhà vách dựng tạm bằng những tấm vách cũ. Ca ghép gan này đã được rất nhiều nhà hảo tâm giúp đỡ.

"Tôi gặp nhiều gia đình khó khăn. Nhưng ông bố này thương con theo kiểu khiến ai cũng xúc động" - bác sĩ Trương Thị Yến Nhi (khoa gan mật tụy và ghép gan Bệnh viện Nhi đồng 2) kể. Ngay từ lúc biết con có chỉ định ghép gan, người cha lập tức đồng ý hiến gan.

Anh bỏ thuốc lá, bỏ rượu hoàn toàn để đủ điều kiện phẫu thuật. Trong thời gian chờ ghép, có lúc bệnh viện phải ưu tiên một ca nguy kịch hơn. Người cha đã chuẩn bị mọi thứ, xét nghiệm gần hoàn tất nhưng vẫn lặng lẽ chấp nhận lùi lại.

"Khi bác sĩ giải thích có bé khác nặng hơn, nếu không ghép sẽ nguy hiểm tính mạng, anh ấy chỉ nói "Dạ, cứu bé đó trước đi bác sĩ"", bác sĩ Yến Nhi kể.

Còn bác sĩ Trần Thanh Trí (Trưởng khoa gan mật tụy và ghép gan Bệnh viện Nhi đồng 2) chia sẻ rằng ê kíp đã rất nhiều lần đắn đo trước khi quyết định lấy một phần gan của người cha để ghép cho bé Hồng Diệp. Người cha ấy là trụ cột của gia đình, ngày ngày làm nông nuôi hai cô con gái, trong đó bé út là Hồng Diệp.

Các bác sĩ đã từng hy vọng, chờ đợi từ nguồn tạng hiến của người cho chết não. Nhưng thời gian cứ lặng lẽ trôi qua, còn sức khỏe của bé Hồng Diệp thì yếu dần từng ngày, không cho phép bé chờ thêm nữa. Bé Diệp mắc teo đường mật bẩm sinh; khi nhập viện, bé đã xơ gan giai đoạn cuối, bụng báng lớn, vàng da nặng.

Cuối cùng, giữa ranh giới của hy vọng và sự sống, các bác sĩ buộc phải đưa ra quyết định ghép một phần lá gan của người cha cho con. Sau ca ghép đầy yêu thương ấy, sức khỏe bé Hồng Diệp đã dần ổn định.

Bé vừa được xuất viện, theo ông bà ngoại trở về nhà. Ở nơi ấy có người cha vừa trao cho bé một phần sự sống và còn có người chị nhỏ đang từng ngày mong ngóng em trở về để căn nhà thêm ấp áp.

Tính đến ngày 10-6-2026, Bệnh viện Nhi đồng 2 đã thực hiện 68 ca ghép gan, trong đó có đến 66 trẻ được ghép gan từ người hiến sống trong gia đình và chỉ có 2 ca được ghép nguồn tạng hiến từ người cho chết não.

Ca ghép đầu tiên từ người hiến chết não là bé gái tên Tuệ Nhi (gần 3 tuổi, quê ở Đắk Nông). Bé Nhi mắc bệnh gan mật di truyền hiếm gặp, diễn tiến thành xơ gan từ rất sớm. "Nhà bé nghèo lắm. Lần đó gia đình chạy xe máy hơn 300km đưa bé xuống bệnh viện để ghép khẩn", bác sĩ Yến Nhi kể.

Lá gan được điều phối từ Bệnh viện Quân y 175. Ngày 7-4-2025, ca ghép được thực hiện.

Do đặc thù bệnh lý chuyển hóa, sau ghép bé gặp biến chứng gan nhiễm mỡ và phải phẫu thuật chuyển dòng mật. Ê kíp phải hội chẩn nhiều chuyên khoa để giữ lá gan hoạt động ổn định. Hiện tại bé khỏe, sinh hoạt bình thường, chức năng gan cải thiện tốt.

Với ê kíp ghép gan, đây không chỉ là ca ghép đầu tiên từ nguồn tạng chết não. Đó còn là dấu mốc cho thấy trẻ em Việt Nam hoàn toàn có thể được tiếp cận nguồn tạng cộng đồng nếu mạng lưới hiến tạng vận hành hiệu quả hơn.

"Mỗi ca ghép gan đều có thể xem là một kỳ tích của y học, bởi mỗi ca bệnh có diễn tiến khác nhau và mang những thách thức riêng", bác sĩ Yến Nhi cho hay. Hiện nay trung bình mỗi tháng Bệnh viện Nhi đồng 2 ghép gan từ 2 - 3 ca.

Điều khiến các bác sĩ trăn trở nhất là nguồn tạng cho trẻ em vẫn quá khan hiếm. Hiện danh sách chờ ghép gan nhi tại Bệnh Nhi đồng 2 có hơn 100 bệnh nhi nhưng phần lớn vẫn phải chờ nguồn gan từ cha mẹ hoặc người thân cùng huyết thống.

"Trẻ em thì bắt buộc phải ghép. Nhưng người cho lại có rất nhiều vấn đề", bác sĩ Yến Nhi phân tích. Khó khăn lớn nhất là gan nhiễm mỡ và lao tiềm ẩn. Nhiều phụ huynh dù quyết tâm hiến gan nhưng không đạt tiêu chuẩn vì gan nhiễm mỡ nặng. "Muốn đủ điều kiện phải giảm cân, điều trị nhiều tháng, trong khi họ vẫn phải lao động kiếm sống", bác sĩ Yến Nhi thông tin.

Ngoài ra, Việt Nam vẫn là vùng lưu hành lao. Người hiến gan có thể phải điều trị dự phòng lao ít nhất ba tháng trước khi ghép để tránh nguy cơ lây sang trẻ nhận tạng vốn phải dùng thuốc ức chế miễn dịch. Đó là lý do rất nhiều ca dù đã chuẩn bị kỹ nhưng cuối cùng vẫn không thể tiến hành.

Bác sĩ Thanh Trí cho biết dù hoạt động hiến tạng từ người chết não vẫn được thực hiện nhưng số lượng còn hạn chế. Đáng chú ý, trong gần một năm qua, Bệnh viện Nhi đồng 2 chưa tiếp nhận được nguồn gan hay thận hiến nào từ người cho chết não.

Theo các bác sĩ, trẻ em cần được ưu tiên hơn trong điều phối gan từ người hiến chết não. Lý do đầu tiên là hiệu quả lâu dài của ghép gan nhi rất cao. Một trẻ sau ghép có thể sống khỏe hàng chục năm.

Lý do thứ hai là kỹ thuật chia gan hiện nay cho phép một lá gan người lớn cứu cùng lúc cả trẻ em lẫn người trưởng thành. Trong cả hai ca ghép từ nguồn chết não vừa qua tại Bệnh viện Nhi đồng 2, lá gan đều được chia để cứu thêm một bệnh nhân người lớn khác.

Ước mong lớn nhất của các bác sĩ là cộng đồng sẽ cởi mở hơn với việc hiến tạng để có thêm nhiều nguồn tạng cứu sống và thực hiện các ca ghép gan cho trẻ em.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Từng là thói quen đặc quyền của các thủ môn, kẹo cao su giờ đây trở thành hình ảnh quen thuộc trên môi những ngôi sao lớn nhất thế giới, So Foot đưa. Theo các chuyên gia, món ăn vặt tưởng chừng chỉ để giải trí này lại giữ vai trò quan trọng, thậm chí không thể thiếu với nhiều cầu thủ.

Các ngôi sao nhai kẹo không phải để thơm miệng khi tranh cãi với trọng tài hay xã giao với đối thủ, mà để thi đấu tốt hơn. Bổ sung năng lượng tức thì, duy trì sự tập trung và chuẩn bị tâm lý là ba giá trị cốt lõi mà sản phẩm này mang lại trong quá trình tối ưu hóa thể lực - điều các cầu thủ hàng đầu thế giới đã công nhận, thậm chí chủ động yêu cầu sử dụng.

Xu hướng này bắt đầu từ một bác sĩ của câu lạc bộ Monaco. Nếu thấy một cầu thủ nhai kẹo liên tục tại World Cup 2026, có đến 50% khả năng chiếc kẹo đó đến từ một thương hiệu Pháp mang tên One Gum. Được thành lập vào năm 2013 bởi 3 người bạn sinh viên, One Gum hiện là một trong những cái tên dẫn đầu thị trường.

Loại kẹo chứa caffeine này ban đầu hướng tới công chúng và bén duyên với thể thao từ một trạm xăng. Ông Ludovic Rachou, đồng sáng lập kiêm chủ tịch thương hiệu, cho biết nhóm từng phát sản phẩm dùng thử vào các kỳ nghỉ, đặt quầy tại trạm xăng để tiếp cận lượng khách hàng lớn, đồng thời phục vụ những chuyến đi ôtô đường dài. Tại đây, họ vô tình phát thử cho một bác sĩ của AS Monaco. Nhận thấy hiệu quả, đội bóng bắt đầu đặt mua số lượng lớn trực tiếp trên website của hãng.

Ngoài ra, năm 2016, đội tuyển Pháp tiếp bước ngay sau thất bại tại chung kết Euro. Ban lãnh đạo thương hiệu ban đầu tưởng đó là trò đùa khi nhận email từ Liên đoàn Bóng đá Pháp yêu cầu giao hàng đến trung tâm huấn luyện Clairefontaine để phục vụ cho các cầu thủ. Từ đó, hãng chính thức hợp tác sâu rộng với thể thao và hiện cung cấp sản phẩm cho phần lớn đội bóng Ligue 1, giải bóng bầu dục Top 14 cùng nhiều câu lạc bộ La Liga, trong đó có Real Madrid.

Điểm đặc biệt của sản phẩm này nằm ở khả năng cung cấp năng lượng tức thì. Kẹo chứa vitamin B và nhất là caffeine - hoạt chất được cơ thể hấp thụ nhanh hơn nhiều so với gel năng lượng hay thức uống thể thao truyền thống. Ông Rachou giải thích caffeine hòa tan trong miệng chỉ sau 5 phút, thẩm thấu trực tiếp qua niêm mạc để đi thẳng vào máu mà không qua hệ tiêu hóa. Ưu điểm nhanh gọn này phù hợp với các môn đòi hỏi độ chính xác cao như bóng đá, bóng rổ hay bóng bầu dục.

Nicolas Bouriette, chuyên gia 16 năm kinh nghiệm trong thể thao chuyên nghiệp và từng là giám đốc hiệu suất tại Stade de Reims, cho biết ông thường cho cầu thủ dùng kẹo vào các thời điểm cụ thể. "Chúng tôi cung cấp kẹo cao su cho cầu thủ vào những ngày tập luyện tiêu hao nhiều năng lượng và trong các trận đấu, cụ thể là ngay trước giờ bóng lăn và giờ nghỉ giải lao", ông nói.

Dù vậy, mức độ đón nhận phụ thuộc vào thói quen theo quốc tịch và văn hóa mỗi cầu thủ. Tại Reims, các cầu thủ gốc Âu hay Mỹ dễ dàng tiếp nhận vì đã quen từ trước, còn cầu thủ gốc Nhật Bản ít hào hứng hơn do món này không nằm trong thói quen tiêu dùng của họ.

Ngoài hàm lượng caffeine, kẹo cao su còn tác động đến trạng thái tâm lý. Động tác nhai giúp cầu thủ duy trì sự tập trung vào mục tiêu. Huyền thoại NBA Michael Jordan, người ủng hộ thói quen này, từng thừa nhận trong các khoảng hội ý, ông chỉ nghĩ về chiếc kẹo của mình. Ông Bouriette bổ sung rằng một số loại vitamin giúp cầu thủ neo giữ tâm trí vào nhiệm vụ trên sân, đồng thời tạo hiệu ứng giả dược (placebo) tích cực, nâng cao hiệu suất về mặt tinh thần.

Nhiều người lo ngại việc ngậm vật thể dẻo trong miệng khi vận động mạnh có thể gây hóc, nghẹn. Tuy nhiên, ban huấn luyện các câu lạc bộ khẳng định thói quen này thúc đẩy cầu thủ hô hấp bằng đường mũi khi gắng sức, qua đó điều hòa nhịp tim hiệu quả hơn, và đến nay chưa ghi nhận sự cố nào.

Chiếc kẹo cao su giờ đã trở thành điểm tựa tâm lý không thể thiếu, đến mức tiền vệ Maxence Caqueret chia sẻ trên L'Équipe rằng anh cảm thấy thiếu vắng nếu không có nó trước trận. World Cup 2026 cũng không ngoại lệ. Một số đội còn đổi mới phương pháp, điển hình như tuyển Anh đang thử nghiệm loại kẹo giúp kiểm soát đường huyết và giảm cảm giác thèm đường.

Tin Gốc: Vnexpress

Giảm cân không đồng nghĩa với việc phải ép mình vào những chế độ ăn kiêng khắc nghiệt hay các bài tập hành xác. Anh Zee Ali, chuyên gia sức khỏe và thể hình, mới đây chia sẻ cách giảm thành công 25 kg chỉ trong vòng 6 tháng nhờ duy trì một số thói quen sinh hoạt đơn giản và bền vững. Trong bài viết đăng trên Instagram cá nhân hôm 22/6, anh tiết lộ những nguyên tắc thực tế giúp bản thân lột xác hoàn toàn về cả vóc dáng lẫn sức khỏe.

Ali cho hay việc để cơ thể rơi vào trạng thái đói, không đủ no chính là nguyên nhân dẫn đến cảm giác thèm ăn, từ đó tìm đến đồ ăn nhanh và khiến mọi nỗ lực giảm cân đổ bể. Do đó, thay vì nhịn ăn, anh tập trung thực hiện 3 nguyên tắc quan trọng.

Theo anh Ali, "giấc ngủ và nước chính là những vũ khí bí mật". "Mỗi tối, tôi đi ngủ trước 22h30 và duy trì uống từ 3 đến 4 lít nước mỗi ngày. Ngủ đủ giấc giúp tăng cường năng lượng, còn uống đủ nước sẽ làm giảm cảm giác thèm ăn. Đơn giản", anh viết.

Bên cạnh đó, việc thiết lập và tuân thủ một lịch trình sinh hoạt cố định hàng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tính kỷ luật. Theo Ali, việc chủ động lên kế hoạch chi tiết cho thời gian ngủ, lịch tập gym hay đi bộ từ trước sẽ giúp bản thân kiểm soát được cuộc sống, tránh bị các công việc phát sinh làm gián đoạn.

Nguyên tắc quan trọng cuối cùng nằm ở chế độ dinh dưỡng giàu protein. Dù tổng lượng thức ăn nạp vào cơ thể giảm đi đáng kể, anh vẫn đảm bảo tiêu thụ từ 180 đến 200 gam protein mỗi ngày. Lượng đạm này giúp duy trì khối lượng cơ bắp, hạn chế các cơn thèm ăn, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và hỗ trợ đốt cháy mỡ bụng nhanh hơn.

Nhờ kiên trì lặp lại quy trình đơn giản này mỗi ngày mà không cần đến các chế độ kiêng khem cực đoan, Ali đã giảm từ 101 kg xuống còn 76 kg trong 24 tuần. Ở tuổi 46, anh cho biết bản thân cảm thấy khỏe mạnh, săn chắc và hạnh phúc hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, các chuyên gia y tế lưu ý dù câu chuyện của anh Ali đã chứng minh hiệu quả của tính kỷ luật, giấc ngủ, nước và protein, nhu cầu dinh dưỡng của mỗi cá nhân là hoàn toàn khác nhau. Lượng protein cần thiết cho mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, cân nặng, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe tổng thể. Do đó, người dân nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng một chế độ ăn uống phù hợp nhất với thể trạng và mục tiêu riêng của bản thân.

Tin Gốc: Vnexpress