Giữa những ngày hè rực nắng, từng đoàn du khách nối nhau xuống tàu ra đảo Bé, hòn đảo nhỏ nằm cách đảo Lớn của đặc khu Lý Sơn khoảng 3 hải lý. Trên diện tích chỉ hơn 1 km², nơi đây sở hữu làn nước trong vắt, những bãi cát trắng trải dài cùng hệ sinh thái san hô đầy màu sắc, trở thành điểm đến hấp dẫn bậc nhất của du lịch Quảng Ngãi.
Ít ai biết rằng, ngay dưới vẻ đẹp mê hoặc ấy là câu chuyện về một “cơn khát” kéo dài qua nhiều thế hệ.
Khác với nhiều vùng đảo khác, đảo Bé gần như không có nguồn nước ngầm tự nhiên. Đào giếng không có nước, người dân chỉ còn cách trông chờ vào những cơn mưa để tích trữ nước sinh hoạt.
Trên hầu hết mái nhà đều lắp hệ thống máng dẫn nước mưa vào các bể chứa hoặc những chiếc lu lớn. Với người dân nơi đây, nước mưa không đơn thuần là nguồn nước sinh hoạt mà là tài sản quý giá được dành dụm cho những tháng nắng kéo dài.
Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, ngụ thôn Bắc An Bình, cho biết mùa du lịch cũng là lúc người dân lo lắng nhất về nguồn nước.
“Khách đến đông thì ai cũng mừng vì có thêm thu nhập. Nhưng nước lại phải tiết kiệm hơn. Tắm giặt, nấu ăn hay sinh hoạt hằng ngày đều phải tính toán. Có những lúc cả nhà nhắc nhau dùng nước thật tiết kiệm để đủ dùng đến cuối mùa khô”, bà Thúy chia sẻ.
Những năm mưa ít, khi lượng nước dự trữ cạn dần, nhiều hộ dân phải mua nước từ đảo Lớn vận chuyển sang với chi phí cao gấp nhiều lần so với đất liền.
Một cán bộ địa phương kể rằng, ngày trước đảo Bé nổi tiếng bởi nhiều thứ “không có”: đường sá khó khăn, hạ tầng thiếu thốn và nước ngọt luôn là nỗi lo thường trực. Có thời điểm trên đảo thậm chí còn không có chuột bởi tàu thuyền phải neo ngoài xa, mọi di chuyển đều bằng thúng.
Đến nay, nhiều thứ đã thay đổi nhưng bài toán nước ngọt vẫn chưa tìm được lời giải trọn vẹn.
Ngồi trước hiên nhà nhìn dòng du khách qua lại tấp nập, ông Lê An Phú (70 tuổi, trú thôn Bắc An Bình) nói rằng người dân đảo Bé đã quen với cuộc sống thiếu nước từ lâu.
“Bao đời nay vẫn vậy. Sinh ra ở đây thì phải thích nghi để sống. Người dân ít nước nên cái gì cũng phải tiết kiệm. Chỉ mong cuộc sống sau này đỡ vất vả hơn cho con cháu”, ông Phú nói.
Cách đó không xa, chị Bảy Thanh đang tất bật chuẩn bị đồ uống phục vụ khách du lịch. Hơn 20 năm gắn bó với đảo Bé, chị hiểu rõ những khó khăn mà người dân phải đối mặt mỗi khi mùa khô đến.
Theo chị Thanh, hiện mỗi nhân khẩu được cấp khoảng 2 m³ nước mỗi tháng từ hệ thống cấp nước tập trung. Với nhu cầu sinh hoạt thông thường, lượng nước này cơ bản đáp ứng được. Tuy nhiên, đối với các hộ làm du lịch, homestay hay dịch vụ ăn uống thì hoàn toàn không đủ.
“Gia đình tôi có bốn người, được cấp khoảng 8 khối nước mỗi tháng. Sinh hoạt thì tạm ổn nhưng làm du lịch lại khác. Khách cần nước để tắm rửa, vệ sinh nên nhu cầu lớn hơn nhiều. Hết nước phải mua thêm từ đảo Lớn, chi phí rất cao”, chị Thanh cho hay.
Thực tế, vài năm trở lại đây, đảo Bé nổi lên như một điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình khám phá Lý Sơn. Các dịch vụ lưu trú, ăn uống và trải nghiệm du lịch phát triển nhanh, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân.
Tuy nhiên, sự phát triển ấy cũng khiến áp lực về nguồn nước ngày càng lớn. Nước ngọt dần trở thành một trong những rào cản lớn nhất đối với định hướng phát triển du lịch lâu dài của hòn đảo.
Ông Nguyễn Văn Huy, Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn, cho biết địa phương đã nhiều năm tìm cách tháo gỡ bài toán nước ngọt cho đảo Bé.
Năm 2012, nhà máy xử lý nước biển thành nước ngọt được đầu tư với kinh phí khoảng 1 triệu USD, công suất thiết kế 200 m³ mỗi ngày. Công trình từng được kỳ vọng sẽ giải quyết căn bản tình trạng thiếu nước trên đảo.
Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ vận hành, nhiều thiết bị đã xuống cấp, hư hỏng, trong khi nguồn điện phục vụ hoạt động chưa đáp ứng yêu cầu. Hiện nhà máy chỉ cung cấp được khoảng 40-50% nhu cầu thực tế.
Giữa thảo nguyên vàng cháy của Nam Phi, nơi chỉ một tiếng gầm cũng đủ khiến người ta lạnh sống lưng, có một người đàn ông vẫn thản nhiên ngả lưng xuống đất để một con sư tử trưởng thành nặng hơn 200kg áp sát vào người.
Không né tránh. Không run sợ. Và kỳ lạ hơn, con mãnh thú ấy cũng đáp lại bằng cái dụi đầu đầy trìu mến như một con mèo khổng lồ.
Người đàn ông đó là Kevin Richardson — nhà động vật học, nhà bảo tồn thiên nhiên nổi tiếng người Nam Phi, được cả thế giới biết đến với biệt danh "Lion Whisperer" (người thì thầm với sư tử).
Sinh năm 1974 tại Johannesburg, Kevin không đi theo con đường huấn luyện thú kiểu xiếc hay dùng bạo lực để kiểm soát động vật. Ông chọn một cách tiếp cận gần như đi ngược mọi giáo trình an toàn: Xây dựng niềm tin bằng sự kiên nhẫn, tiếp xúc cơ thể, ngôn ngữ âm thanh và việc sống cùng chúng trong thời gian dài. Chính Kevin từng khẳng định ông không "thuần hóa" sư tử mà chỉ học cách hiểu hành vi tự nhiên của chúng và để chúng chấp nhận sự hiện diện của con người.
Bước ngoặt cuộc đời Kevin đến khi ông được giao chăm sóc 2 con sư tử con mới 6 tháng tuổi tại một công viên sư tử ở Nam Phi. Trong khi hầu hết mọi người chỉ dám đứng nhìn từ xa, Kevin lại dành hàng giờ chơi đùa, vật lộn, ôm ấp chúng như những thành viên trong đàn. Sự gắn bó ấy không chấm dứt khi chúng trưởng thành mà kéo dài suốt hàng chục năm, tạo nên những hình ảnh gây sửng sốt: Ông ngủ cạnh sư tử, để linh cẩu liếm mặt, bước đi giữa đàn báo săn mà không mang theo bất cứ vũ khí phòng thân nào.
Những video Kevin nằm giữa bầy sư tử khổng lồ, để chúng trèo lên người hay ngoạm nhẹ vào cánh tay đã thu hút hàng trăm triệu lượt xem trên toàn cầu. Nhiều khán giả gọi ông là "Tarzan ngoài đời thật", nhưng phía sau những thước phim tưởng như liều mạng ấy là hơn 2 thập kỷ nghiên cứu hành vi động vật và mối quan hệ được xây dựng bằng sự tin cậy tuyệt đối.
Điều khiến Kevin Richardson trở nên khác biệt không nằm ở những màn tiếp xúc nghẹt thở, mà ở triết lý ông theo đuổi: Động vật hoang dã không phải cỗ máy giết chóc, chúng phản ứng rất rõ với năng lượng, sự tôn trọng và cảm xúc của con người. Kevin thường phát ra tiếng gừ, tiếng gọi bầy, vuốt ve bờm và tương tác như thể mình là một phần trong thế giới của chúng. Với ông, muốn động vật tin tưởng thì trước hết con người phải bỏ đi nỗi sợ và bản năng chinh phục.
Danh tiếng "người bạn của sư tử" sau đó giúp Kevin mở rộng sứ mệnh lớn hơn. Năm 2018, ông thành lập Kevin Richardson Foundation nhằm bảo vệ sư tử và các loài thú săn mồi châu Phi đang suy giảm nghiêm trọng do mất môi trường sống, săn bắn và nuôi nhốt thương mại. Quỹ này tập trung mua đất bảo tồn, chống bẫy săn trộm, giáo dục cộng đồng và duy trì khu cứu hộ cho hàng chục cá thể sư tử, linh cẩu, báo đen không thể thả về tự nhiên.
Theo số liệu từ quỹ của Kevin, số lượng sư tử hoang dã ở châu Phi đã giảm từ khoảng 450.000 cá thể xuống chỉ còn hơn 20.000 trong vòng 80 năm qua, một con số khiến chính ông nhiều lần cảnh báo rằng "vua thảo nguyên đang dần biến mất trước mắt loài người".
Dĩ nhiên, hành trình của Kevin không chỉ toàn hào quang. Việc tiếp xúc cực gần với thú dữ từng khiến ông vướng nhiều tranh cãi về ranh giới an toàn giữa bảo tồn và mạo hiểm. Song với Kevin Richardson, nếu những cái ôm với sư tử có thể khiến hàng triệu người trên thế giới thay đổi cách nhìn về động vật hoang dã, ông chấp nhận trở thành người bước vào vùng nguy hiểm ấy.
Giữa một thế giới mà con người thường chọn né tránh hoặc tiêu diệt những gì đáng sợ, Kevin lại chọn tiến đến gần.
Và chính lựa chọn phi thường đó đã biến ông thành người đàn ông hiếm hoi có thể tựa đầu vào bờm sư tử mà vẫn được xem như một người bạn.
Nhiệt độ trên cả nước đang có xu hướng tăng mạnh khi mùa hè bước vào giai đoạn cao điểm. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ nay đến ngày 10/6, nền nhiệt trung bình tại nhiều khu vực sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1 độ C, thậm chí có nơi vượt ngưỡng cao hơn nữa.
Trong bối cảnh đó, nắng nóng được nhận định sẽ xuất hiện với tần suất dày hơn, gay gắt hơn, tập trung chủ yếu tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế. Duyên hải Nam Trung Bộ cũng được cảnh báo bước vào đợt nắng nóng kéo dài trong thời gian tới.
Theo ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo Thời tiết, số ngày nắng nóng trong giai đoạn này có khả năng cao hơn mức trung bình nhiều năm. Đây được xem là tín hiệu cho thấy mùa hè 2026 có thể khắc nghiệt hơn so với năm trước.
Trong khi miền Bắc và miền Trung tiếp tục chịu tác động mạnh của nắng nóng, khu vực Nam Bộ được dự báo sẽ dịu dần từ cuối tháng 5 nhờ mưa xuất hiện nhiều hơn. Tuy nhiên, sự thay đổi này không đồng nghĩa nguy cơ thời tiết cực đoan giảm bớt.
Cơ quan khí tượng cho biết, từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 6, cả nước có khả năng xuất hiện nhiều đợt mưa rào và dông diện rộng. Đáng chú ý, khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ có thể xảy ra mưa lớn từ cuối tháng 5, còn Bắc Bộ bước vào cao điểm mưa lớn từ khoảng tháng 6.
Đi kèm với mưa lớn là hàng loạt hiện tượng thời tiết nguy hiểm như lốc xoáy, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Những hình thái thời tiết cực đoan này được dự báo xuất hiện nhiều tại Bắc Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, tiềm ẩn nguy cơ cao gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh.
Không chỉ đối mặt nắng nóng gay gắt, nhiều khu vực còn đứng trước nguy cơ thiếu hụt lượng mưa. Theo dự báo, từ Hà Tĩnh đến Huế và khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, tổng lượng mưa trong thời gian tới có thể thấp hơn trung bình nhiều năm từ 15-30%.
Tình trạng ít mưa kéo dài làm gia tăng nguy cơ hạn hán cục bộ, đặc biệt tại những nơi có nhu cầu sử dụng nước lớn cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Đây cũng là một trong những dấu hiệu điển hình khi hiện tượng El Nino xuất hiện.
Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết, ENSO hiện duy trì trạng thái trung tính nhưng nhiều khả năng sẽ chuyển sang El Nino từ khoảng tháng 6 đến tháng 8/2026 với xác suất lên tới 80-90%.
Đáng chú ý, khả năng xuất hiện "siêu El Nino" vào cuối năm 2026 được dự báo ở mức 20-25% và hiện tượng này có thể kéo dài sang năm 2027. Nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam có thể phải đối mặt với nhiều đợt nắng nóng kỷ lục, khô hạn nghiêm trọng và thiếu nước diện rộng.
Theo giới chuyên gia, dưới tác động của El Nino, nhiệt độ tại hầu hết các khu vực trên cả nước đều có xu hướng tăng cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C. Nắng nóng không chỉ xuất hiện sớm mà còn kéo dài hơn, gay gắt hơn, đặc biệt ở Bắc Bộ và Trung Bộ trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8.
Cơ quan khí tượng nhận định năm 2026 có thể ghi nhận nhiều mức nhiệt cao kỷ lục mới. Trong khi đó, lượng mưa tại nhiều nơi có khả năng thiếu hụt từ 25-50%, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước sinh hoạt trong mùa khô.
Bài học từ các đợt El Nino trước đây vẫn còn nguyên tính cảnh báo. Giai đoạn 2015-2016 và 2019-2020, khu vực Nam Bộ từng trải qua những đợt hạn mặn lịch sử khiến hàng trăm nghìn hộ dân thiếu nước ngọt, sản xuất nông nghiệp thiệt hại nặng nề.
Ngoài đất liền, trên Biển Đông cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố thời tiết bất thường. Dự báo từ nay đến giữa năm, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động ở mức tương đương trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo các cơn bão có thể mang tính dị thường hơn cả về cường độ lẫn quỹ đạo.
Gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh cũng có thể gây ra gió lớn và biển động tại nhiều khu vực trên Biển Đông, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động đánh bắt và di chuyển của tàu thuyền.
Trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan do biến đổi khí hậu, cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân và chính quyền địa phương cần thường xuyên cập nhật các bản tin dự báo ngắn hạn để chủ động phương án ứng phó. Các địa phương cũng cần sớm xây dựng kế hoạch tiết kiệm nguồn nước, phòng chống hạn hán và chuẩn bị các kịch bản ứng phó với nắng nóng kéo dài trong thời gian tới.
Từng chỉ xuất hiện như những trò mạo hiểm ngầm của giới trẻ đường phố, "train surfing" hay "subway surfing" – trèo lên nóc tàu điện đang chạy để quay video – nay đã trở thành một trào lưu lan rộng trên TikTok và Instagram. Chỉ cần vài giây video đứng dang tay trên nóc tàu, nhảy giữa các toa hoặc bám bên ngoài đoàn tàu đang lao vun vút, nhiều tài khoản có thể thu hút hàng triệu lượt xem. Nhưng phía sau những clip "triệu view" ấy là hàng loạt cái chết thương tâm.
Tại New York (Mỹ), cảnh sát và cơ quan giao thông liên tục phát đi cảnh báo về sự bùng phát trở lại của trào lưu "subway surfing". Theo CNN, chỉ riêng năm 2024 đã có ít nhất 6 người thiệt mạng vì trèo lên nóc tàu điện để quay video, phần lớn là thanh thiếu niên.
Một trong những vụ việc gây chấn động là cái chết của bé trai 11 tuổi tại New York sau khi trèo lên nóc tàu điện. Nạn nhân bị đập đầu vào phần kim loại nhô ra khi đoàn tàu lao vào khu vực đường hầm.
Không ít nạn nhân còn bị cuốn vào bánh tàu hoặc rơi khỏi toa khi đang cố ghi lại những cảnh quay "độc lạ". CBS News từng ghi nhận vụ một thiếu niên 14 tuổi tử vong sau khi ngã khỏi nóc tàu điện tại Queens.
Tại nhiều quốc gia như Ấn Độ hay Nga, trò chơi này thậm chí còn nguy hiểm hơn vì hệ thống dây điện cao thế phía trên tàu có thể gây điện giật ngay cả khi người chơi chưa chạm trực tiếp. Chỉ cần đứng quá gần, luồng điện hàng chục nghìn volt có thể phóng qua không khí khiến nạn nhân tử vong tức thì.
Điều khiến giới chức lo ngại là phần lớn người tham gia đều ở độ tuổi thiếu niên. Số vụ "subway surfing" tăng mạnh sau khi các video mạo hiểm lan truyền trên TikTok, kéo theo hàng trăm vụ bắt giữ liên quan tại New York.
Nhiều video hiện trường được lan truyền trên mạng cho thấy khoảnh khắc người chơi loạng choạng trên nóc tàu, suýt bị hất văng khi đoàn tàu rung lắc hoặc lao vào đường hầm tối om. Có clip chỉ cách cái chết vài centimet. Chính sự "nghẹt thở" ấy lại càng khiến nội dung thu hút người xem.
Một số phụ huynh tại Mỹ đã đổ lỗi cho thuật toán mạng xã hội khi liên tục đề xuất video "subway surfing" tới trẻ vị thành niên. Reuters cho biết, mẹ của một thiếu niên tử vong khi trèo tàu điện đã khởi kiện TikTok và Meta, cáo buộc các nền tảng này góp phần lan truyền những nội dung nguy hiểm tới trẻ em.
Trên Reddit, nhiều người dùng mô tả đây là "cơn nghiện cảm giác mạnh" của thế hệ mạng xã hội, nơi người trẻ sẵn sàng đánh đổi sự an toàn để đổi lấy lượt xem và sự chú ý. Một bình luận thu hút hàng trăm lượt đồng tình viết: "Giờ đây, muốn nổi tiếng thì phải làm điều ngày càng nguy hiểm hơn".
Giới chuyên gia cho rằng sức hút của trào lưu này nằm ở tâm lý muốn thể hiện bản thân và tìm kiếm sự công nhận trên mạng xã hội. Khi các video mạo hiểm liên tục được thuật toán đẩy lên xu hướng, nhiều thiếu niên bắt đầu xem việc leo lên nóc tàu như một "thử thách can đảm" thay vì hành vi có thể mất mạng bất cứ lúc nào.
Dù cảnh sát nhiều nước liên tục phát cảnh báo "Ride Inside, Stay Alive" (Ngồi trong tàu để được sống), những video trèo tàu điện vẫn tiếp tục xuất hiện mỗi ngày trên TikTok. Và chỉ cần một cú trượt chân, hành trình tìm kiếm vài giây nổi tiếng có thể kết thúc bằng bi kịch không thể quay lại.
