Ngày 19-6, Bộ Y tế phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women tại Việt Nam) tổ chức hội nghị trực tiếp và trực tuyến toàn quốc nhằm quán triệt, phổ biến Luật Dân số, nghị định và hai thông tư hướng dẫn thi hành luật.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết sau nhiều năm thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế.
Tuy nhiên, nước ta đang đối mặt với hàng loạt thách thức mới như mức sinh giảm xuống dưới ngưỡng thay thế, mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài và tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh.
Theo ông Tuyên, vì vậy chính sách dân số cần chuyển mạnh từ trọng tâm “dân số – kế hoạch hóa gia đình” sang “dân số và phát triển”, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Theo đó, Luật Dân số được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.
Để cụ thể hóa Luật Dân số, Chính phủ đã ban hành Nghị định 168/2026/NĐ-CP với nhiều chính sách mới như hỗ trợ thai sản khi sinh con thứ hai, hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi tại gia đình, cộng đồng và các cơ sở chuyên biệt.
Cụ thể, nghị định hướng dẫn tăng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, tăng thêm một tháng so với quy định hiện hành; lao động nam có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc, tăng gấp đôi so với trước.
Đồng thời mở rộng chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con. Mức hỗ trợ 2 triệu đồng/trường hợp được áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng hơn trước, trong đó có phụ nữ ở vùng mức sinh thấp và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Kinh phí hỗ trợ do ngân sách địa phương bảo đảm và UBND cấp xã thực hiện chi trả.
Để nâng cao chất lượng dân số, nghị định cũng hướng dẫn mở rộng chương trình sàng lọc trước sinh và sơ sinh theo lộ trình ưu tiên.
Theo đó, chi phí trong thời gian chờ cơ quan thẩm quyền quyết định, mức hỗ trợ tối đa là 900.000 đồng/trường hợp sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng/trường hợp sàng lọc sơ sinh.
Ngoài ra, nghị định cũng hướng dẫn triển khai các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng, bao gồm câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, điểm chăm sóc ban ngày tại cộng đồng và quy định về người chăm sóc người cao tuổi. Đây là giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam.
Trình bày tại hội nghị, Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng cho biết mất cân bằng giới tính khi sinh xuất hiện ở Việt Nam từ năm 2006 và đến nay vẫn chưa được khắc phục. Nguyên nhân trực tiếp chủ yếu là việc lạm dụng các tiến bộ khoa học – công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi.
Theo ông Dũng, Luật Dân số tiếp tục nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, đồng thời bổ sung quy định cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ các trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh.
Việc ban hành danh mục các bệnh được phép thông báo giới tính thai nhi sẽ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tư vấn, chẩn đoán và can thiệp y tế đối với các bệnh di truyền liên kết giới tính, bất thường nhiễm sắc thể giới tính hoặc rối loạn phát triển giới tính, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng kết quả chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, những ngày qua, trẻ em nhập viện do nắng nóng liên quan đến bệnh đường hô hấp, tiêu hóa, sốt do vi rút tăng đột biến tại Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, Bệnh viện Đa khoa Hạc Thành, Bệnh viện Đa khoa Phúc Thịnh, Bệnh viện Đa Khoa Medic Hải Tiến. Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng sốt cao, mất nước, rối loạn tiêu hóa, viêm đường hô hấp, mệt mỏi, biếng ăn.
Nguyên nhân do thời tiết nắng nóng tạo điều kiện cho vi khuẩn, vi rút phát triển mạnh, trong khi sức đề kháng của trẻ còn yếu.
Theo Bệnh viện Đa khoa Medic Hải Tiến, tỉnh Thanh Hóa, trong những ngày qua số trẻ em nhập viện tăng khoảng 40% so với tuần trước.
Bệnh nhi nhập viện liên quan đến viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi chiếm hơn một nửa số ca đang điều trị.
Do nắng nóng, số bệnh nhi bị tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, rôm sảy, viêm da nhập viện điều trị tại bệnh viện cũng gia tăng so với trước đó.
Ngoài trẻ em, người già có sức đề kháng suy giảm, mắc bệnh tim mạch, huyết áp, đột quỵ cũng phải nhập viện điều trị bởi kiệt sức vào những ngày nắng nóng.
Tại khoa thần kinh - đột quỵ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, số bệnh nhân phải cấp cứu do bị đột quỵ cấp tăng khoảng 50% so với tuần trước, trong đó phần lớn là người cao tuổi.
Hơn 100 bệnh nhân cao tuổi đang điều trị tại khoa này có tiền sử tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường.
Theo bác sĩ Lê Hồng Ninh - Phó trưởng khoa thần kinh - đột quỵ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, những ngày nắng nóng làm cơ thể toát nhiều mồ hôi, gây mất nước, rối loạn điện giải.
Từ đó làm máu đặc lại, dễ hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não.
Việc di chuyển từ môi trường nắng nóng gay gắt vào phòng máy lạnh lạnh sâu, hoặc tắm nước lạnh ngay khi vừa đi ngoài trời về có thể khiến mạch máu co thắt đột ngột, gây vỡ hoặc tắc mạch.
Người có nguy cơ cao bị đột quỵ khi thời tiết nắng nóng là người cao tuổi, người có sẵn các bệnh mãn tính hoặc từng bị đột quỵ.
Số người mắc bệnh thận mạn tính tại Đài Loan hiện vượt quá con số 2 triệu người, tức cứ 8 người trưởng thành thì có một người phải sống chung với căn bệnh này, theo China Times. Trước thực trạng đó, bác sĩ Hung Tai-hsiung, chuyên gia thận với 20 năm kinh nghiệm, cho biết có nhiều thói quen sinh hoạt hàng ngày đang âm thầm tàn phá thận. Trong một video chia sẻ trên kênh YouTube cá nhân, ông cảnh báo về 10 hành vi gây tổn thương thận phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.
Sai lầm đầu tiên và dễ bắt gặp là việc sử dụng sai các loại dụng cụ đựng thực phẩm, điển hình như thói quen dùng túi nilon để đựng canh nóng, cho các hộp đựng không đạt tiêu chuẩn vào lò vi sóng, hoặc dùng bát đĩa làm từ nhựa melamine.
Việc này có thể giải phóng các chất độc hại như chất hóa dẻo dưới tác động của nhiệt độ cao, nếu tiếp xúc trong thời gian dài sẽ ảnh hưởng sức khỏe của thận, thậm chí dẫn đến suy thận. Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại thực phẩm bổ sung và thực phẩm chức năng không đúng của người dân cũng vô tình làm gia tăng gánh nặng bài tiết, lâu dần làm tổn thương thận.
Hơn nữa, lối sống thụ động với thói quen ngồi một chỗ quá 6 tiếng mỗi ngày mà không vận động cũng được coi là nguy hại, làm trì trệ quá trình tuần hoàn máu và suy giảm khả năng chuyển hóa của toàn cơ thể, từ đó tác động tiêu cực đến chức năng thận.
Đối với thói quen nhịn tiểu, hành vi này rất dễ dẫn đến sự hình thành của sỏi thận, sỏi đường tiết niệu, gây viêm tuyến tiền liệt ở nam giới và nhiễm trùng mạn tính ở nữ giới, vốn đều là những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến suy thận.
Sự bùng nổ của các loại đồ uống chứa đường, đồ ăn vặt và thực phẩm chế biến sẵn giàu chất phụ gia cũng đang đẩy nhanh tiến trình lão hóa của thận do cơ thể phải dung nạp lượng đường vượt mức cho phép.
Ngoài ra, việc tự ý lạm dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh và thuốc không kê đơn để tự điều trị các chứng đau đầu mạn tính hay viêm khớp cũng là tác nhân hàng đầu khiến chức năng thận suy giảm nghiêm trọng theo thời gian.
Bên cạnh đó, áp lực cuộc sống hiện đại đi kèm thói quen thức khuya để xem phim hay sử dụng điện thoại thông minh đang làm sụt giảm nghiêm trọng thời gian ngủ của người dân, gây tổn hại trực tiếp đến cơ chế tự phục hồi của thận.
Việc hút thuốc lá kết hợp với tình trạng tiếp xúc thường xuyên với ô nhiễm bụi mịn PM2.5 cũng làm gia tăng mức độ kháng insulin và huyết áp, vốn là những sát thủ thầm lặng đối với hệ bài tiết. Đồng thời, một chế độ ăn uống duy trì quá nhiều dầu mỡ, muối và đường cũng thúc đẩy các bệnh lý về tiểu đường, cao huyết áp và gout, những căn bệnh vốn có mối liên hệ mật thiết với thói quen ăn uống vô độ và là khắc tinh lớn nhất của thận.
Cuối cùng, việc lười uống nước cũng là một sai lầm, bởi thận luôn cần một lượng nước đủ lớn để chuyển hóa và đào thải độc tố hiệu quả, nếu cơ thể thiếu nước, tốc độ lọc cầu thận sẽ bị suy giảm và dễ kích hoạt nhiều bệnh lý mạn tính nguy hiểm.
Để phòng ngừa hiệu quả căn bệnh thận mạn tính này, bác sĩ chuyên khoa thận Chen Zhizhong khuyến nghị người dân trước hết cần theo dõi sát sao các chỉ số sức khỏe cơ bản bao gồm đường huyết, mỡ máu, huyết áp, axit uric và protein niệu để đảm bảo chúng luôn nằm trong phạm vi an toàn.
Mọi người cũng cần chủ động tránh làm việc quá sức, tuyệt đối không hút thuốc lá, không tin theo các phương thuốc dân gian truyền miệng vô căn cứ, không nhịn tiểu và tránh xa các loại thuốc có độc tính đối với thận như thảo dược không rõ nguồn gốc hay thuốc giảm đau và kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Thay vào đó, mỗi cá nhân nên thiết lập một chế độ ăn uống hàng ngày thanh đạm với các tiêu chuẩn ít muối, ít dầu mỡ, ít đường, tăng cường bổ sung chất xơ và rau xanh, đồng thời duy trì cân nặng hợp lý để tránh rơi vào tình trạng béo phì.
Để duy trì vẻ ngoài trẻ trung, bên cạnh chế độ ăn uống và tập luyện, việc chăm sóc da là bước cơ bản. Tuy nhiên, nhiều người không nhận ra rằng một số thói quen hằng ngày có thể khiến da lão hóa nhanh hơn dự kiến.
Bác sĩ đa khoa Raj Arora (thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh - NHS), người sở hữu hơn 66.700 lượt theo dõi trên mạng xã hội và thường xuyên xuất hiện trên các kênh truyền hình lớn như ITV hay Sky News, đã chia sẻ những lưu ý quan trọng để ngăn ngừa tình trạng này.
Bác sĩ Raj nhấn mạnh: "Nguyên nhân lớn nhất gây lão hóa da đôi khi không nằm ở những gì bạn thiếu, mà nằm ở những gì bạn cần phải dừng lại".
Dưới đây là 4 thói quen nguy hại nhất mà cô đã tổng hợp:
Nằm nghiêng khi ngủ
Dù là tư thế ngủ phổ biến nhất, nằm nghiêng lại là "kẻ thù" của làn da. Việc áp mặt liên tục vào gối trong thời gian dài tạo ra các "nếp nhăn khi ngủ" (sleep wrinkles) do áp lực và ma sát. Theo thời gian, những đường hằn này có thể trở nên vĩnh viễn.
Tình trạng này dẫn đến các nếp nhăn sâu hơn, các vết gấp trên da và gây mất đối xứng khuôn mặt, đặc biệt khi da mất dần độ đàn hồi theo tuổi tác. Những người có thói quen chỉ nằm nghiêng về một bên thường thấy bên mặt đó có nhiều nếp nhăn và trông già hơn bên còn lại.
Các chuyên gia khuyến nghị tư thế ngủ tốt nhất là nằm ngửa để tránh áp lực trực tiếp lên mặt. Nếu không thể bỏ thói quen nằm nghiêng, bạn nên sử dụng vỏ gối bằng lụa hoặc satin để giảm ma sát, hoặc dùng các loại gối công thái học chống lão hóa để hạn chế sự tiếp xúc giữa da mặt và bề mặt gối.
Không sử dụng kem chống nắng (SPF)
Việc bỏ qua kem chống nắng hằng ngày là nguyên nhân hàng đầu gây lão hóa sớm, chiếm tới 80-90% các thay đổi rõ rệt trên da như nếp nhăn, da thô ráp và đốm nâu.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng tia UV phá hủy collagen và elastin, khiến da chảy xệ và không đều màu. Việc sử dụng SPF 30+ hằng ngày là yếu tố sống còn để ngăn chặn (dù không thể đảo ngược hoàn toàn) những tổn thương này. Ngay cả khi da bạn đã có dấu hiệu tổn thương do ánh nắng, việc bắt đầu dùng SPF ngay bây giờ vẫn giúp bảo vệ da khỏi những tác hại tồi tệ hơn trong tương lai.
Thuốc lá điện tử (Vaping)
Bác sĩ Raj cảnh báo thuốc lá điện tử đẩy nhanh quá trình lão hóa, khiến da sớm xuất hiện nếp nhăn, chảy xệ và xỉn màu. Chất nicotine làm co mạch máu, khiến da bị thiếu oxy và dưỡng chất, đồng thời làm giảm sản sinh collagen và elastin. Kết quả là làn da mất đi độ đàn hồi, trông nhợt nhạt và thiếu sức sống hơn hẳn so với những người không sử dụng.
Để cơ thể mất nước
Tình trạng thiếu nước khiến da khô sạm, chảy xệ và dễ hình thành cấu trúc da "giấy nhám" (crepe-paper), tạo ra các nếp nhăn li ti.
Cần phân biệt rõ da thiếu nước (dehydrated skin) khác với da khô (dry skin - thiếu dầu). Da thiếu nước thường do các yếu tố môi trường, chế độ ăn uống kém và sự sụt giảm collagen tự nhiên. Việc cung cấp đủ nước hằng ngày sẽ giúp làm đầy các tế bào da, tăng cường độ đàn hồi và làm mờ các nếp nhăn mảnh do thiếu nước gây ra.
