Ngày 19/6, chia sẻ tại hội thảo khoa học “Lọc máu chu kỳ tại Bệnh viện Bạch Mai – chặng đường 54 năm phát triển và định hướng cho tương lai”, TS.BS Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận – Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, đánh giá, thực tế điều trị tại bệnh viện cho thấy bệnh suy thận mạn đang trẻ hóa.
Ông cho biết, các bác sĩ đang nghiên cứu và sẽ sớm công bố các số liệu báo cáo cụ thể trong thời gian tới. Đây cũng sẽ là một lời cảnh báo gửi tới cộng đồng và xã hội về việc điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt, đặc biệt là duy trì chế độ vận động phù hợp để phòng tránh các bệnh lý chuyển hóa ở giới trẻ.
Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trong những năm gần đây, bệnh thận mạn tính đang là một thách thức lớn đối với hệ thống y tế toàn cầu cũng như tại Việt Nam.
Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng gia tăng nhanh chóng, gắn liền với sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, cùng với quá trình già hóa dân số và những thay đổi trong lối sống hiện đại. Đáng lưu ý, phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm, dẫn đến việc phát hiện muộn khi chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng.
Theo chuyên gia, tại Việt Nam, bệnh lý về cầu thận và các bệnh về chuyển hóa (tiểu đường, thừa cân, béo phì) là hai nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận giai đoạn cuối tại nước ta.
“Ngoài nguyên nhân viêm cầu thận mạn, tỷ lệ trẻ hóa này còn liên quan đến các rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là thừa cân béo phì xuất hiện ngày một nhiều ở giới trẻ. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống: thói quen sinh hoạt, ăn uống không lành mạnh, sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn chứa hàm lượng chất bảo quản và lượng muối cao.
Thứ hai là chế độ sinh hoạt không điều độ, kết hợp với việc ít vận động của giới trẻ hiện nay. Chính những yếu tố này đã làm gia tăng tình trạng béo phì và các bệnh lý chuyển hóa, từ đó thúc đẩy nhanh quá trình trẻ hóa của bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối tại Việt Nam”, TS Dũng nhận định.
Riêng tại Bệnh viện Bạch Mai, hiện quản lý khoảng 300 bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Trước đây, ở thời điểm cao nhất, bệnh viện từng tiếp nhận khoảng gần 700 bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Để giảm tải cho các cơ sở y tế tuyến trung ương, Bệnh viện Bạch Mai đã hỗ trợ phát triển sâu rộng các đơn vị lọc máu chu kỳ ở tuyến cơ sở, thậm chí tuyến huyện.
Dấu hiệu thầm kín dễ bị bỏ qua
TS Dũng cho biết, triệu chứng lâm sàng của bệnh thận mạn, đặc biệt là ở giai đoạn đầu, thường biểu hiện rất thầm kín. Chỉ đến khi bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng thì các triệu chứng mới rõ ràng hơn.
Ví dụ, khi bệnh nhân đã xuất hiện phù trên lâm sàng, tăng huyết áp không kiểm soát được, có triệu chứng suy tim, thiếu máu hoặc buồn nôn… thì lúc đó việc phát hiện và điều trị đã muộn rồi.
Những dấu hiệu thầm kín khác của bệnh thận mạn bao gồm các bất thường về nước tiểu như: tiểu ra máu, nước tiểu có bọt, thay đổi về số lượng nước tiểu hoặc hay tiểu đêm. Khi có những biểu hiện này, người bệnh cần đi khám ngay tại các bác sĩ chuyên khoa.
Bên cạnh đó, những người có bệnh lý nền như tiểu đường, tăng huyết áp, thừa cân béo phì, hoặc gia đình có tiền sử mắc bệnh thận… cũng là nhóm đối tượng nguy cơ cao, cần được tầm soát sớm bệnh thận mạn tính.
Việc phát hiện sớm sẽ giúp kéo dài thời gian điều trị bảo tồn, hạn chế tối đa nguy cơ bệnh tiến triển sang giai đoạn cuối phải điều trị thay thế bằng chạy thận nhân tạo chu kỳ.
Theo PGS Cơ, các phương pháp điều trị thay thế thận, đặc biệt là lọc máu, đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong điều trị suy thận giai đoạn cuối ở Việt Nam cũng như trên thế giới.
Mục tiêu của lọc máu không chỉ là để loại bỏ các chất độc hại tích tụ trong cơ thể, duy trì cân bằng nội môi, kéo dài sự sống mà còn phải quan tâm tới vấn đề chất lượng cuộc sống ở người bệnh.
Từ ca lọc máu chu kỳ đầu tiên tại Bệnh viện Bạch Mai vào ngày 20/6/1972, đến nay, Trung tâm Thận – Tiết niệu và Lọc máu không chỉ thực hiện hiệu quả công tác điều trị cho số lượng lớn bệnh nhân mà còn đóng vai trò quan trọng trong đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và chỉ đạo tuyến cho nhiều cơ sở y tế trên toàn quốc, trở thành một trong những trung tâm hàng đầu cả nước về điều trị lọc máu.
Trung tâm Thận – Tiết niệu và Lọc máu triển khai đầy đủ các phương pháp điều trị thay thế thận tiên tiến nhất hiện nay: từ ghép thận cho đến các kỹ thuật lọc máu hiện đại như lọc máu hấp phụ, lọc máu HDF online, lọc máu bằng quả lọc hiệu năng cao.
Bên cạnh đó, các kỹ thuật lọc màng bụng (thẩm phân phúc mạc) với các dịch lọc hiện đại và kỹ thuật lọc màng bụng tự động bằng máy cũng được triển khai. Do đó, bệnh nhân điều trị tại Trung tâm hoàn toàn được tiếp cận với những công nghệ điều trị thay thế thận hiện đại nhất thế giới hiện nay, đặc biệt là nhóm bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối.
Hiện nay tại Trung tâm đang quản lý rất nhiều bệnh nhân có thời gian lọc máu chu kỳ kéo dài từ 25 đến 30 năm, chất lượng cuộc sống vẫn duy trì ổn định.
Phát hiện sớm nguy cơ suy thận
TS Dũng khuyến cáo, người dân nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần, kể cả đối với những người khỏe mạnh. Trong đó, xét nghiệm nước tiểu là một xét nghiệm rất cơ bản, chi phí rẻ nhưng lại cực kỳ hữu ích trong việc phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh thận mạn.
Ngoài ra, người dân nên thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu hơn như đo mức lọc cầu thận hoặc đánh giá chức năng thận.
Đặc biệt, những đối tượng có nguy cơ cao cần được ưu tiên tầm soát và tư vấn bởi bác sĩ chuyên khoa. Những người mắc bệnh tăng huyết áp, bệnh lý tim mạch, tiểu đường, rối loạn chuyển hóa, thừa cân béo phì hoặc có người thân trong gia đình bị bệnh thận mạn tính… là những nhóm đối tượng cần chủ động bảo vệ sức khỏe trước khi toàn xã hội cùng chung tay phòng chống bệnh thận.
Ngày 28.4, thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đắk Lắk, cho biết ông N.Đ.Q đang được cách ly điều trị tại Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên do dương tính với viêm não mô cầu.
Theo CDC Đắk Lắk, trước đó ngày 27.4, ghi nhận 2 trường hợp bệnh nhân mắc viêm não mô cầu, trong đó một trường hợp cháu N.D.T.Ê (2 tuổi, ở xã Quảng Phú) đã tử vong.
Ngày 23.4, ở nhà trẻ xuất hiện các triệu chứng sổ mũi. Ngày 25.4, trẻ sốt cao, nôn ói, li bì, người nhà đưa trẻ đi khám tại bệnh viện điều trị, được chẩn đoán theo dõi nhiễm trùng huyết, nhiễm não mô cầu.
Tại Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên, cháu bé được chẩn đoán suy hô hấp độ 2, theo dõi nhiễm trùng huyết do não mô cầu, viêm phổi nặng, theo dõi viêm não màng não. Dù được điều trị nhưng cháu bé đã tử vong do viêm não mô cầu.
Đặc biệt, CDC Đắk Lắk phát hiện thêm trường hợp ông N.Đ.Q (chú ruột của cháu bé) có biểu hiện ho, mệt mỏi, dương tính viêm não mô cầu và được đưa vào Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên cách ly, điều trị.
Ngay sau khi ghi nhận, CDC Đắk Lắk đã phối hợp với các cơ sở y tế địa phương truy vết, lấy mẫu xét nghiệm và cho uống kháng sinh điều trị dự phòng đối với các trường hợp tiếp xúc gần, hướng dẫn xử lý môi trường bằng hóa chất tại nhà bệnh nhân và khu vực xung quanh.
Theo CDC Đắk Lắk, để phòng bệnh viêm não mô cầu, người dân cần chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu đầy đủ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
Bên cạnh đó, người dân cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung đồ dùng cá nhân như cốc, thìa, bàn chải đánh răng. Khu vực nhà ở, lớp học cần được vệ sinh sạch sẽ, thông thoáng.
Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, đồng thời hạn chế tiếp xúc gần với người khác để tránh lây lan trong cộng đồng.
Ngày 5.5 nữ bệnh nhân N.T.T.H (37 tuổi, ở Hà Nội) đã được ra viện sau 3 tuần ghép tế bào gốc tự thân điều trị u lympho không Hodgkin tế bào B hệ thần kinh T.Ư, là bệnh ác tính hiếm gặp, dễ tái phát.
Trước đó, năm 2025, chị H. bị liệt, cấp cứu tại bệnh viện về ngoại khoa, được phát hiện u não ác tính. Khi đó, do tính chất khối u, các bác sĩ đã phẫu thuật nhưng chỉ có thể phẫu thuật được khoảng 70%, không thể lấy hết khối u.
Tháng 5.2025, bệnh nhân vào điều trị tại Trung tâm Huyết học, Bệnh viện 19 - 8 trong tình trạng nặng do đã ở giai đoạn muộn của bệnh, khối u kích thước khá lớn (8 x 10 mm).
Tại đây, sau 3 đợt truyền hóa chất, với phác đồ điều trị hóa chất liều rất cao, khối u đã "tiêu" hết. Quá trình điều trị bệnh nhân cũng đã trải qua các diễn biến rất nặng: suy thận cấp, suy giảm toàn bộ miễn dịch, nấm họng, loét miệng…, được điều trị, chăm sóc toàn diện bởi các chuyên khoa: huyết học truyền máu, chống nhiễm khuẩn, dinh dưỡng…
"Tuy nhiên, đây là bệnh nguy hiểm, khả năng tái phát rất cao, do đó, bệnh nhân được hội chẩn và được chỉ định ghép tế bào gốc tự thân để ngăn ngừa tái phát, sau 7 đợt truyền hóa chất, với sự hỗ trợ của Viện Huyết học - truyền máu T.Ư", bác sĩ Lê Thị Thùy Dương (Trung tâm Huyết học - truyền máu, Bệnh viện 19 - 8) cho biết.
Theo bác sĩ Dương, quá trình ghép tế bào gốc yêu cầu rất ngặt nghèo về kiểm soát nhiễm khuẩn, do người bệnh cần truyền hóa chất liều rất cao, miễn dịch gần như bằng không. Bệnh nhân được theo dõi, chăm sóc y tế đặc biệt, theo dõi sát sao diễn biến sức khỏe. Sau khoảng 3 tuần truyền tế bào gốc, bệnh nhân H. ra viện với tình trạng sức khỏe khả quan.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Phạm Thị Việt Anh, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Huyết học - truyền máu, Bệnh viện 19-8, cho biết, trong lực lượng y tế công an nhân dân, Bệnh viện 19 - 8 là đơn vị đi đầu triển khai kỹ thuật ghép tế bào gốc tự thân trong điều trị các bệnh lý huyết học.
"Trước đây, vào điều trị chủ yếu là cán bộ, chiến sĩ công an. Với bệnh nhân H., đây là lần đầu tiên chúng tôi thực hiện thành công ca ghép cho một bệnh nhân ngoài lực lượng công an nhân dân. Các kỹ thuật chuyên sâu, công nghệ cao của bệnh viện không chỉ phục vụ lực lượng công an mà đang từng bước được mở rộng để phục vụ người dân", bác sĩ Phạm Thị Việt Anh chia sẻ.
Với thành công trong điều trị ca bệnh ác tính hiếm gặp, PGS-TS Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8, nhìn nhận, ca ghép khẳng định đội ngũ y bác sĩ của bệnh viện đã làm chủ các kỹ thuật điều trị chuyên sâu, hiện đại, là tiền đề quan trọng để bệnh viện tiếp tục phát triển các kỹ thuật chuyên sâu trong thời gian tới, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, thêm cơ hội điều trị hiệu quả cho người bệnh.
Ngày 3.4, Bệnh viện Bình Định (ở phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai) tổ chức hội nghị khoa học quốc tế với chủ đề “Đột phá trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý tim mạch”, thu hút khoảng 250 đại biểu là các chuyên gia, bác sĩ trong và ngoài nước tham dự.
Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều báo cáo khoa học, cập nhật những tiến bộ mới trong lĩnh vực tim mạch, đặc biệt là các giải pháp nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị các bệnh lý phức tạp. Nội dung trao đổi nhấn mạnh vai trò của công nghệ và kinh nghiệm lâm sàng trong việc cải thiện hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.
Ông Đỗ Văn Tứ, Tổng giám đốc Bệnh viện Bình Định, cho biết chuỗi sự kiện lần này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chiến lược nâng cao chất lượng khám chữa bệnh của đơn vị. Theo ông Tứ, việc mở rộng hợp tác với các bệnh viện tuyến đầu không chỉ dừng lại ở các thỏa thuận, mà hướng đến mục tiêu chuyển giao, làm chủ các kỹ thuật y khoa hiện đại ngay tại địa phương, đặc biệt trong lĩnh vực tim mạch.
“Chúng tôi mong muốn đưa những tiến bộ y học tiên tiến nhất đến gần hơn với người dân, giúp giảm chi phí, hạn chế việc chuyển tuyến, đồng thời đảm bảo cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao một cách công bằng”, ông Tứ nói.
Cũng trong khuôn khổ sự kiện, Bệnh viện Bình Định tiến hành ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chuyên môn với nhiều đơn vị y tế uy tín, gồm: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Thống Nhất và Viện Tim mạch Quốc gia (Bệnh viện Bạch Mai). Các nội dung hợp tác tập trung vào đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng điều trị bệnh tim mạch tại địa phương.
Được biết, từ ngày 1 - 4.4, Bệnh viện Bình Định triển khai chuỗi hoạt động chuyên môn và hợp tác quốc tế. Trong đó, ngày 2.4 diễn ra chương trình giao lưu giữa các chuyên gia tim mạch hàng đầu đến từ Mỹ như Giáo sư Minh Bùi, Giáo sư Huy Phan. Tại đây, ê kíp chuyên gia đã trực tiếp thực hiện kỹ thuật đặt máy phá rung cho một bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn ngay tại phòng can thiệp tim mạch.
