Nhà tôi có 5 người gồm bà nội, vợ chồng tôi, đứa con gái 14 tuổi và con trai 10 tuổi. Chuyện thế này, cách đây 5 hôm, tầm 3 giờ sáng tôi qua phòng con gái thăm xem con ngủ chưa? Khi qua thì điện thoại vẫn còn sáng nên tôi bảo con ngủ đi.
Con tôi trả lời là không ngủ nữa do ngủ mới dậy đang chơi game với bạn bè. Tôi không tin và nói có bao giờ con dậy sớm đâu mà hôm nay con dậy sớm. Bởi vì tính con tôi biết rất rõ, bình thường hè năm nay, tối nào con cũng thức đến 12 giờ đêm mới chịu đi ngủ.
Đó là tôi đã qua phòng nhắc nhở vài ba lần cháu mới chịu ngủ. Tôi cũng không yên tâm nên sau khi con ngủ tôi qua phòng thăm vài lần để con ngủ sâu giấc tôi mới đi ngủ. Sở dĩ tôi lo như vậy phần chính là sức khỏe con, sợ con thức quá khuya ảnh hưởng đến sức khỏe, vì cháu cân nặng có 36 kg. Ăn uống kém mà không ngủ nữa tôi sợ cháu bệnh, phần thì cháu thức khuya là ngày hôm sau không chịu dậy đi học thêm, cháu lấy lý do chán.
Cô giáo thì lại hay nhắn tin bảo cháu đi học để kéo bài lên vào năm học cho đỡ áp lực, do học lực cháu mức khá. Vừa rồi tôi dẫn cháu về ngoại chơi nên hai mẹ con ở chung phòng, lúc nào tôi ngủ quên là cháu chơi điện thoại đến 2 giờ sáng. Tôi tỉnh giấc thì mới bảo cháu mới chịu đi ngủ.
Từ những lý do trên nên tôi khẳng định cháu thức đến 3 giờ sáng, nhưng cháu nhất quyết bảo con ngủ mới dậy và nói nặng lời với tôi. Chồng tôi đang ngủ phòng bên nghe toàn bộ câu chuyện và qua la cháu không được nói nặng lời với mẹ và cháu cũng lời được qua tiếng lại với ba.
Chồng tôi tịch thu điện thoại của cháu, cháu xông vào và đòi điện thoại lại thì chồng tôi không cho và đóng cửa. Từ đó cháu xuống phòng bà (bà hôm đó không có nhà) ngủ và đóng cửa lại. Hôm sau tôi bảo đi ăn sáng thì cháu cũng dùng từ nặng lời đuổi tôi ra khỏi phòng.
Trưa lại tôi cũng nghỉ chuyện đơn giản cho qua nên nói mẹ xin lỗi do mẹ không biết hôm đó dậy sớm nên trách lầm con. Nhưng cháu gào lên nói là sao không xin lỗi lúc đó bây giờ xin lỗi làm gì.
Đỉnh điểm những câu đó tôi hết kiên nhẫn và mặc kệ cháu không nịnh nữa. Đến 11 giờ đêm cả nhà đều ngủ hết thì cháu xuống lấy đồ ăn. Do lần đầu gia đình tôi xảy ra vụ việc thế này nên cả nhà ai cũng thật sự bối rối nên chồng tôi, bà nội, em lên năng nỉ cháu xuống ăn nhưng cháu một mực không ăn.
Ngày thứ hai, vợ chồng tôi lấy chuyện đi công việc không về để cháu ở nhà với bà và bà khuyên cháu mới chịu ăn trưa. Tất nhiên tối đó cháu không ăn gì. Chiều đó chồng tôi thấy thương cháu lại đưa điện thoại lại cho cháu, tôi không đồng ý quan điểm đó nhưng tôi không cản.
Nhưng cháu lấy điện thoại chơi game đến 5 giờ sáng. Ngày thứ 3 đến chiều tầm 3 giờ chiều cháu cũng không chịu ăn gì nên tôi nhờ cô ruột cháu ra khuyên và mua đồ cháu mới chịu ăn, mà ăn một bữa. Tôi nấu ăn và mua đồ mang về bà mang lên phòng cháu ăn thì cháu bảo đổ đi.
Ngày thứ 4,5 cũng y vậy. Tôi mới bàn với chồng là giờ không cung cấp gì cho cháu nữa đến bữa nấu cơm đầy đủ em trai lên gọi xuống ăn. Cháu không ăn thì tôi để phần lại khi nào cháu đói thì ăn. Còn điện thoại thì giờ tâm trạng cháu bất an nên chưa thu lại ngay mà đợi cháu ngủ thay sim điện thoại khác không có 4g và nhà tạm thời cắt mạng, để cháu không có sa đà vào game nữa.
Xin hỏi các anh chị là 5 ngày giận ba mẹ thì 3 ngày đầu cháu ăn một bữa, ngày thứ 4 cháu ăn bánh kẹo và uống nước. Hôm nay ngày thứ 5 cháu không chịu ăn gì cả. Như vậy cháu có chịu nổi không ạ?
Trưa nay chồng tôi xót quá vào năng nỉ ba chở đi ăn mà cháu một mực trả lời không và rất khó chịu. Giờ cháu đòi nghỉ học nữa. Tôi thật sự rất lo cho cháu bệnh nhưng không thể hạ mình năng nỉ suốt để sau này có chuyện gì cháu cũng tiếp tục như vậy thì chúng tôi phải làm sao.
Hiện tại tôi đã xin cô giáo cho cháu nghỉ một thời gian rồi, nên việc học hành chưa nói đến. Giờ cả nhà tôi không thể lại gần cháu để nói chuyện cho cháu hiểu. Làm sao tháo gỡ khúc mắc chuyện con cái với ba mẹ đây ạ. Xin cả nhà cho tôi lời khuyên, tôi thật sự rất bối rối và lo lắng cho con ạ.
Mới đây, dư luận lại một lần nữa xôn xao trước câu chuyện một số cư dân sống tại các khu nhà ở xã hội (NOXH) sở hữu ôtô. Lập tức, một làn sóng chỉ trích xuất hiện: "Đã giàu thế sao còn ở khu người nghèo?". Nghịch lý này vô tình phơi bày một tư duy cố hữu trong quy hoạch bấy lâu nay: chúng ta đang dán nhãn và cô lập các tầng lớp xã hội bằng những bức tường gạch của các dự án bất động sản.
Sự phân chia rạch ròi giữa "dự án cao cấp cho người giàu" và "khu nhà ở cho người thu nhập thấp" đang bộc lộ những bất cập lớn, có nguy cơ trở thành lực cản cho sự phát triển đô thị bền vững trong tương lai. Đã đến lúc chúng ta cần tiến tới xóa bỏ ranh giới hành chính này, thay thế bằng một mô hình quy hoạch hỗn hợp tiến bộ hơn.
Hãy nhìn vào thực trạng thị trường hiện tại. Không khó để bắt gặp những khu đô thị được gắn mác "siêu cao cấp", "biệt thự triệu đô" nhưng quanh năm vắng bóng người, rơi vào cảnh bỏ hoang lạnh lẽo suốt nhiều năm trời. Để rồi, một số chủ đầu tư phải chua chát "sửa tạm" những căn biệt thự thô thành phòng trọ giá rẻ cho người lao động thuê để giữ đất, giữ nhà. Ở một góc khác, có những đại gia xuống tiền mua căn hộ hạng sang, biệt thư chỉ như một dạng tích lũy tài sản chết.
Trong khi đó, hàng triệu người lao động thực sự - những "mạch máu" vận hành nền kinh tế đô thị - lại phải chen chúc trong các khu nhà trọ chật hẹp, hoặc xếp hàng nộp hồ sơ, chen lấn đến nghẹt thở để tranh một suất mua NOXH ở những khu vực vùng ven xa xôi. Bản chất của một đô thị văn minh là sự đa dạng và tích hợp. Thay vì xây dựng những "ốc đảo" biệt lập cho từng tầng lớp, giải pháp căn cơ và bền vững nhất là luật hóa tỷ lệ hỗn hợp (mua - thuê) ngay trong từng dự án, không phân biệt nhà thương mại hay nhà xã hội.
>> Mua nhà vì thuê 20 năm cũng mất 4 tỷ đồng
Cụ thể, chủ đầu tư khi lập dự án sẽ được yêu cầu dành ra một tỷ lệ cố định (ví dụ 10-20%) quỹ căn hộ cho thuê giá rẻ. Đổi lại, Nhà nước sẽ bù đắp bằng các cơ chế như tăng hệ số sử dụng đất hoặc ưu đãi thuế. Trong tòa nhà đó, những căn hộ diện tích lớn, view đẹp sẽ được bán thương mại cho người có thu nhập cao để lấy dòng tiền chi trả chi phí xây dựng và tạo lợi nhuận. Ngược lại, những căn hộ diện tích nhỏ, vị trí ít ưu thế hơn sẽ được dùng làm quỹ nhà cho thuê giá mềm, với mức phí chỉ cần vừa đủ bù đắp chi phí vận hành, bảo trì tòa nhà.
Mô hình "lấy sở hữu trợ giá cho thuê" này không chỉ giải quyết bài toán tài chính cho doanh nghiệp mà không tốn một đồng ngân sách, mà quan trọng hơn, nó tạo ra một hệ sinh thái cộng sinh tuyệt vời về mặt xã hội: Người lao động thu nhập thấp (lao công, bảo vệ, nhân viên dịch vụ, shipper...) được sống ngay gần trung tâm, gần nơi làm việc. Họ cung cấp sức lao động tại chỗ và tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ ở khối đế tòa nhà, giúp giảm chi phí logistics và chi phí sinh hoạt cho toàn khu vực.
Trong khi đó, sống chung dưới một mái nhà, sử dụng chung một sân chơi, một thang máy, con cái của họ học chung một ngôi trường công, ranh giới kỳ thị sẽ bị xóa nhòa. Người thu nhập thấp khi ở gần tầng lớp trí thức, thượng lưu sẽ có cơ hội tiếp xúc, học hỏi được nhiều kiến thức, tư duy và kinh nghiệm sống quý báu để thay đổi cuộc đời. Ở chiều ngược lại, người giàu khi không còn sống xa cách, biệt lập trong những "vương quốc" riêng, họ sẽ có cơ hội thấu hiểu, nuôi dưỡng sự bao dung và nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng.
Mô hình quy hoạch bao hàm này hoàn toàn không phải là lý thuyết viển vông. Đó chính là cách mà các siêu đô thị như New York (Mỹ), Paris (Pháp) hay Singapore đã và đang vận hành cực kỳ thành công để ngăn chặn tình trạng "ghetto hóa" (khu ổ chuột hóa) và giảm áp lực giá nhà.
Cách đây hai năm, tôi đã bắt đầu tìm hiểu thị trường căn hộ. Khi đó, giá tuy không rẻ nhưng vẫn còn cảm giác "có thể với tới". Nhưng hiện tại, mỗi lần mở các trang bất động sản, tôi thực sự chùn bước. Giá căn hộ trung bình tại TP HCM đã lên khoảng 69 triệu đồng mỗi m2, còn Hà Nội thậm chí chạm mức 87 triệu đồng mỗi m2. Một căn hộ 70 m2, giá đã dễ dàng vượt 4-6 tỷ đồng. Với số tiền sẵn có của tôi, đồng nghĩa tôi vẫn phải vay thêm ít nhất 2-4 tỷ.
Vợ chồng tôi hiện có khoảng 1,5 tỷ đồng tiền tích lũy và thu nhập gia đình gần 100 triệu mỗi tháng. Thế nhưng, tôi thậm chí không dám vay ngân hàng để thực hiện kế hoạch mua nhà mà trước đây từng cho là "trong tầm tay".
Hiện nay, lãi suất vay mua nhà phổ biến ở mức 12-14% một năm. Con số này hoàn toàn khác so với giai đoạn trước, khi nhiều ngân hàng chào mức ưu đãi chỉ 7-8%. Nếu vay vài tỷ đồng trong 20 năm, chỉ cần lãi suất điều chỉnh tăng nhẹ, số tiền tôi phải trả nợ mỗi tháng cũng là một áp lực rất lớn.
Tôi thử tính toán rất thực tế: với khoản vay khoảng 3 tỷ đồng, lãi suất 12-14%, mỗi tháng gia đình tôi có thể phải trả 35-45 triệu đồng, thậm chí nhiều hơn sau khi hết thời gian ưu đãi. Con số này chiếm gần một nửa thu nhập, tôi chẳng khác đeo gông. Điều đó đồng nghĩa mọi kế hoạch tài chính khác như nuôi con, tiết kiệm, dự phòng rủi ro... đều bị bó hẹp lại.
>> Món hời khi tôi liều mua chung cư 1,54 tỷ vùng ven Sài Gòn
Thực tế, công việc bây giờ có thể biến động rất khó lường, nguy cơ giảm lương, thất nghiệp luôn hiện hữu. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt lại ngày càng tăng, chưa kể những rủi ro bất ngờ như bệnh tật vẫn rình rập. Khi đó, khoản vay mua nhà với tôi sẽ trở thành gánh nặng kéo dài hàng chục năm.
Giá nhà hiện nay đang buộc người mua phải vay với tỷ lệ ngày càng cao so với thu nhập. Điều này khiến rủi ro tài chính tăng lên đáng kể. Khi lãi suất biến động, người vay gần như không có nhiều lựa chọn ngoài việc "gồng gánh". Dòng tiền không còn dễ thở, và chỉ cần một cú sốc nhỏ, mọi thứ có thể mất kiểm soát.
Vì vậy, dù có sẵn tiền và thu nhập ổn định, tôi vẫn quyết định tiếp tục ở thuê. Tôi chấp nhận thuê nhà thêm vài năm, chờ thị trường có những chuyển biến tích cực hơn, thay vì bước vào một cuộc đua mà bản thân không thực sự thấy yên tâm.
Có thể với nhiều người, quyết định này là quá thận trọng. Nhưng với tôi, mua nhà không chỉ là sở hữu một tài sản, mà còn là một cam kết tài chính dài hạn. Khi thị trường còn nhiều biến động như hiện nay, tôi chọn giữ sự an toàn cho gia đình mình, thay vì đánh cược vào một giấc mơ chưa chắc đã bền vững.
Bình MinhCú liều tay không mua chung cư Sài Gòn
Được mất khi trì hoãn mua nhà vì lãi suất vay 15%
Nước cờ sai khi tôi mua chung cư 5 tỷ thay vì nhà mặt đất
Tôi kiệt sức vì không theo kịp giá nhà Sài Gòn
'Sai lầm thuê chung cư 15 triệu một tháng thay vì gánh nợ mua nhà'
'3,5 tỷ thuê nhà sống sướng hơn gánh nợ mua chung cư'
Những ngày gần đây, thông tin một lớp ở Hà Nội có 100% học sinh đỗ chuyên Toán, Tin khiến nhiều người trầm trồ. Thành tích ấy rõ ràng rất đáng ghi nhận. Nhưng khi đọc những lời tung hô trên mạng xã hội, tôi lại có một nỗi băn khoăn khác: từ bao giờ chuyện đỗ trường chuyên trở thành thước đo gần như mặc định để đánh giá chất lượng giáo dục?
Tôi từng là học sinh trường chuyên ở Hà Nội. Hồi đó, tôi học lớp chuyên Văn, phải trải qua kỳ thi đầu vào để được tuyển chọn. Khi ấy, được học trường chuyên này là niềm tự hào của cả gia đình và bản thân tôi. Ai cũng tin rằng đó là môi trường dành cho những học sinh giỏi nhất, có nhiều cơ hội thành công nhất trong tương lai.
Nhưng thời gian trôi qua, mỗi lần họp lớp lại cho tôi một cái nhìn khác. Lớp tôi ngày ấy là lớp chuyên Văn, nhưng giờ nhìn lại, chỉ có duy nhất tôi còn làm công việc liên quan đến văn chương, chữ nghĩa. Hầu hết bạn bè trong lớp đều chuyển sang những lĩnh vực hoàn toàn khác như kinh tế, tài chính, công nghệ hoặc tự kinh doanh. Nhiều người trong số họ rất thành công, thậm chí thành công hơn tôi rất nhiều.
Điều đó khiến tôi tự hỏi: việc học chuyên thực sự quyết định bao nhiêu phần trăm tương lai của một con người? Nếu mục tiêu cuối cùng của giáo dục là giúp mỗi cá nhân tìm được con đường phù hợp với năng lực và sở thích của mình, thì việc đỗ một trường chuyên chỉ là một dấu mốc trong hành trình dài ấy, chứ không phải đích đến.
>> 'Lớp có 9 học sinh giỏi nhưng điểm thi vào lớp 10 thua con tôi'
Con tôi hiện học tiểu học tại một trường tư thục chất lượng cao, học phí gần 10 triệu đồng mỗi tháng. Trong trường, con học lớp chọn của khối. Hằng năm, học sinh đều phải tham gia các bài đánh giá để sàng lọc và xếp lớp lại. Vì thế, chuyện lớp của con năm nào cũng giành đủ giải thưởng, huy chương hay đạt thành tích nổi bật các cuộc thi trong và ngoài nước thực ra không quá bất ngờ. Khi đã tập hợp những học sinh có năng lực tốt nhất vào cùng một lớp, được đầu tư nhiều nguồn lực, kết quả cao gần như là điều có thể dự đoán trước.
Tôi cũng hiểu rằng với nền tảng như vậy, khả năng rất lớn là sau này phần đông học sinh trong lớp sẽ tiếp tục đỗ vào các trường danh tiếng, trường chuyên hoặc lớp chọn ở bậc học tiếp theo. Đó cũng là cách nhiều trường tư xây dựng thương hiệu và khẳng định chất lượng đào tạo. Nhưng điều đó không có nghĩa tôi sẽ cho con đi theo con đường ấy.
Một phần vì chính tôi từng trưởng thành từ môi trường ấy nên hiểu rằng trường chuyên không phải chiếc vé bảo đảm cho tương lai. Nó có thể mang lại môi trường học tập tốt, bạn bè giỏi, giáo viên chất lượng, nhưng không thể quyết định một người sẽ thành công hay hạnh phúc ra sao sau này.
Phần khác, lý do tôi lựa chọn trường tư cho con ngay từ đầu là để con được phát triển toàn diện hơn. Tôi muốn con có thời gian cho thể thao, nghệ thuật, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, khả năng tự lập và khám phá những điều mình thực sự yêu thích, thay vì chỉ vùi đầu vào luyện đề, giải toán khó theo kiểu luyện gà nòi. Nếu cuối cùng mọi nỗ lực, thời gian và tiền bạc bỏ ra chỉ để hướng đến một mục tiêu duy nhất là thi đỗ trường chuyên, tôi cảm thấy điều đó không còn phù hợp với mong muốn ban đầu của mình.
Tôi không phủ nhận giá trị của trường chuyên. Nhiều học sinh cần và phù hợp với môi trường ấy. Nhưng tôi nghĩ chúng ta cũng không nên thần thánh hóa nó. Một ngôi trường tốt chưa chắc tạo ra một tương lai tốt nếu học sinh không tìm được hướng đi phù hợp. Ngược lại, rất nhiều người trưởng thành từ những môi trường bình thường vẫn có thể thành công bằng năng lực, sự kiên trì và lựa chọn đúng đắn của mình.
Với tôi, điều quan trọng nhất không phải là con có đỗ trường chuyên không, mà là sau mỗi năm học, con có trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình. Suy cho cùng, học ở đâu không quan trọng bằng việc đứa trẻ học được gì, trưởng thành ra sao và có tìm được con đường phù hợp với chính mình hay không?
