5 năm qua, xã Đại Đồng (Nghệ An) đã trải qua 2 lần sáp nhập. Lần sáp nhập thứ nhất gồm 3 xã cũ vào năm 2020, và năm 2025 khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã này được hình thành từ 8 xã cũ và 1 thị trấn. Bộ máy chính quyền, Đảng ủy và các đoàn thể sau sáp nhập được bố trí làm việc tại các trụ sở của H.Thanh Chương cũ. Ngoài 1 trụ sở xã cũ trong đợt sáp nhập trước đây được bố trí làm trạm y tế, hiện có 8 trụ sở xã cũ đang bỏ không.
Theo ghi nhận của PV Thanh Niên, hầu hết các trụ sở này chất lượng khá tốt. Trụ sở xã Thanh Tường (cũ) mới được xây dựng vào năm 2018 gồm dãy nhà 2 tầng với 16 phòng làm việc, nhà văn hóa, khu nhà trung tâm 1 cửa. Sau khi sáp nhập lần 1 thành xã Đại Đồng, trụ sở này trở thành trụ sở công an xã. Năm 2025, sau khi sáp nhập lần 2, Công an xã Đại Đồng chuyển đến làm việc tại trụ sở Công an H.Thanh Chương (cũ) nên khu nhà này bỏ không từ đó đến nay. Không có người trông coi, khu vực sân của trụ sở trở thành nơi để ô tô của một số người dân địa phương. Theo phương án của UBND xã Đại Đồng, trụ sở này sẽ bàn giao cho thôn để quản lý và sử dụng. Phương án này được xem là khả thi nhất dù sau khi chuyển giao, thôn chỉ sử dụng nhà văn hóa để làm nhà sinh hoạt cộng đồng, hội họp; còn dãy nhà 2 tầng 16 phòng chưa biết sử dụng vào mục đích gì.
Tương tự, trụ sở xã Thanh Đồng (cũ) sau khi sáp nhập cũng bỏ không gần 1 năm qua và trở thành nơi để ô tô của người dân. Trụ sở này sắp tới cũng sẽ được bàn giao cho thôn Thanh Đồng 2 quản lý sử dụng. "Nếu nhà nước cho đấu giá và bán được thì sử dụng số tiền này để xây nhà văn hóa thôn sẽ hợp lý hơn, nhưng với công năng của trụ sở xã rất khó để bố trí vào mục đích khác nên sẽ rất khó có người mua", một người dân sinh sống gần trụ sở này cho hay.
Theo báo cáo của UBND xã Đại Đồng, sau sáp nhập, xã này có 12 trụ sở chưa sử dụng, trong đó có 8 trụ sở đã được tỉnh chuyển giao về cho xã quản lý và sẽ bàn giao cho các thôn để làm nhà văn hóa. Ngoài ra, còn 6 trụ sở là nơi làm việc của viện kiểm sát, tòa án, thi hành án, kho bạc nhà nước… thuộc H.Thanh Chương cũ đang dư thừa và bỏ không từ nhiều tháng qua thuộc thẩm quyền quản lý của tỉnh. Trong số đó, trụ sở của Viện Kiểm sát H.Thanh Chương cũ là tòa nhà 3 tầng vừa mới hoàn thiện và đưa vào sử dụng ít tháng thì sáp nhập theo khu vực và bỏ không từ đó.
Xã Hưng Nguyên (Nghệ An) được hình thành từ 5 xã, thị trấn cũ. Đảng ủy, chính quyền và đoàn thể xã Hưng Nguyên được bố trí tại các trụ sở của UBND H.Hưng Nguyên cũ và trụ sở UBND thị trấn cũ. Trụ sở xã Hưng Tây cũ chuyển giao cho trường học, trụ sở xã Hưng Đạo đã cho thuê. Ông Hoàng Anh Tiến, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên, cho biết 2 trụ sở xã cũ và 3 trụ sở của viện kiểm sát, tòa án, thi hành án đang dư thừa. Hai nhà văn hóa nằm trong trụ sở xã cũ sẽ bàn giao cho các thôn để làm nhà văn hóa, còn trụ sở làm việc của xã và 3 trụ sở kể trên dự kiến sẽ cho thuê.
Tuy nhiên, theo ông Tiến, khó khăn hiện nay là giá thuê trụ sở theo quy định là quá cao. Công năng của trụ sở xã nếu sử dụng vào mục đích khác cũng khó phù hợp, trong khi đơn vị thuê không được cải tạo quá nhiều so với hiện trạng. "Hiện mỗi tháng xã phải thuê người trông coi mỗi trụ sở bỏ không là 2 triệu đồng. Nếu thời gian tới, không có người thuê thì xã sẽ kiến nghị tỉnh chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở hoặc thương mại dịch vụ để bán đấu giá nhằm tránh lãng phí", ông Tiến cho hay.
Ông Trần Thanh Nga, Chủ tịch UBND xã Đại Đồng, cũng cho biết một số trụ sở có diện tích đất nhỏ hẹp, nằm xa trung tâm nên khó khăn trong việc bố trí sử dụng lại và khó thu hút người thuê hoặc hợp tác khai thác. Các trụ sở này xã đã giao cho Trung tâm Cung ứng dịch vụ công của xã quản lý, kinh doanh nhưng nhân sự trung tâm mới chỉ có 4 chỉ tiêu biên chế, phụ trách ở các lĩnh vực khác nhau, không được đào tạo chuyên sâu về chuyên môn, làm việc kiêm nhiệm, gây khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch quản lý, khai thác nhà, đất theo Nghị định 108.
Tương tự, tại xã Yên Thành có 3 trụ sở xã cũ đã giao các trường học sử dụng, còn 2 trụ sở cũ, xã chưa biết sử dụng mục đích gì. Ông Nguyễn Văn Dương, Chủ tịch UBND xã Yên Thành, cho biết 2 trụ sở này sẽ rất khó cho thuê vì công năng không phù hợp, xã dự định kiến nghị tỉnh thay đổi quy hoạch chuyển sang đất thương mại dịch vụ để bán đấu giá đất.
Báo cáo của Sở Tài chính tỉnh Nghệ An cho biết, tổng số cơ sở nhà, đất trên địa bàn tỉnh theo số liệu tổng kiểm kê tài sản công năm 2025 là 4.378 cơ sở, bao gồm cả các cơ sở nhà, đất tiếp nhận từ đơn vị trung ương. Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, 4.271 cơ sở được giữ lại tiếp tục sử dụng, điều chuyển sang làm cơ sở sự nghiệp, chuyển đổi công năng sang làm thiết chế văn hóa công cộng, điều chuyển cho các đơn vị trung ương. Đến nay, Nghệ An còn 137 cơ sở đã bàn giao cho các đơn vị khai thác và xử lý, trong đó có gần 100 trụ sở cũ đã giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất xử lý.
Ông Nguyễn Trung Long, Trưởng phòng Quản lý giá và công sản Sở Tài chính Nghệ An, cho biết đến nay, sở đã lập xong phương án để xử lý trụ sở, cơ sở nhà đất dôi dư. Các trụ sở, cơ sở dôi dư được bàn giao cho cấp xã để quản lý, sử dụng; số còn lại giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Nghệ An tiếp nhận để cho thuê hoặc bán đấu giá đất ở, đất thương mại dịch vụ.
Ông Cao Quang Trung, Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh Nghệ An, cho biết sau khi tiếp nhận các trụ sở này, trung tâm đã phân loại, những trụ sở nào khai thác theo luật Tài sản công thì áp dụng Nghị quyết 31 để xử lý ngay. Tuy nhiên, một số trụ sở xử lý theo Quyết định 64 năm 2024 của UBND tỉnh Nghệ An (căn cứ theo luật Đất đai) về cho thuê đất ngắn hạn thì phải chờ vì đang vướng. Theo quyết định này, thời hạn cho thuê không quá 5 năm; trong thời hạn này, nếu Nhà nước thực hiện kế hoạch sử dụng đất thì phải thanh lý hợp đồng và không được bồi thường, hỗ trợ tài sản đã đầu tư trên đất.
Ngoài ra, tổ chức, cá nhân thuê đất không được xây dựng các công trình kiên cố và phải cam kết tự nguyện tháo dỡ công trình khi được thông báo của tổ chức phát triển quỹ đất về việc chấm dứt hợp đồng, không được bồi thường về đất, tài sản và chi phí đầu tư vào đất. Điều này gây khó khăn cho cá nhân, đơn vị thuê. "Chúng tôi đang khẩn trương tham mưu cho tỉnh trên cơ sở vận dụng Nghị quyết 31 về thời gian thuê, việc cải tạo sửa chữa, giá cho thuê cho phù hợp để thu hút được cá nhân, đơn vị đến thuê nhằm sớm khai thác, tránh xuống cấp, lãng phí", ông Trung nói. (còn tiếp)
Tin Gốc: Thanh Niên
