Tại một công ty truyền thông game ở tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc, các nhân viên đang giao tiếp với bản sao AI được đào tạo dựa trên thói quen làm việc và trò chuyện của một đồng nghiệp cũ. Ngươi này đã nghỉ việc, nhưng bản sao vẫn ở lại công ty.
“Xin chào, tôi là đại diện kỹ thuật số của cựu nhân viên XX. Bạn có thể đặt câu hỏi cho tôi bất cứ lúc nào”, bản sao giới thiệu.
Nguồn tin nội bộ chia sẻ với China Daily, bản sao được tạo ra với sự đồng ý của cựu nhân viên. Nó có thể trả lời câu hỏi thường ngày, sắp xếp bảng tính, chuẩn bị bài thuyết trình PowerPoint và gửi lời mời theo lịch.
Tại một doanh nghiệp khác, giọng nói của Li Yao, biên tập viên video từng thực hiện nhiều dự án lồng tiếng, vẫn vang lên gần một năm sau khi cô từ chức. Đồng nghiệp cũ nói với Li, các đoạn quảng cáo phát trong cuộc họp đánh giá nội bộ vẫn có giọng cô. Li lập tức nhận ra giọng mình đã được AI nhân bản và đưa vào sản phẩm mới.
Làn sóng tạo bản sao nhân viên lan rộng nhờ dự án mã nguồn mở colleague.skill, ra mắt ngày 30/3 trên nền tảng dành cho lập trình viên GitHub. Theo Chosun Daily, sau khoảng ba tuần, dự án nhận tới 13.400 “sao”, tương đương 13.400 “lượt thích”. Việc vượt mốc 10.000 sao, thành tích chỉ 0,1% dự án trên GitHub đạt được, trong thời gian ngắn như vậy tạo ra tác động đặc biệt lớn.
Xiao Bo, quản lý sản phẩm AI tại một công ty Internet, giải thích trong dự án này, kỹ năng (skill) là quy trình làm việc được tóm tắt để tác nhân AI hiểu. Ví dụ, việc tích hợp kỹ năng biên tập sẽ cho phép tác nhân mở tệp tài liệu, cấu trúc lại bài báo, viết tiêu đề và kiểm tra chính tả, ngữ pháp. Nó có thể thực hiện lặp đi lặp lại những bước này mà không mệt mỏi.
Theo Xiao, một tác nhân có thể sử dụng nhiều kỹ năng khác nhau. OpenClaw, hệ sinh thái tác nhân nổi tiếng, đang lưu trữ hơn 13.700 kỹ năng do cộng đồng xây dựng trong kho lưu trữ ClawHub.
Chúng là sản phẩm của “chưng cất” – quá trình nén mô hình AI lớn thành những đơn vị nhỏ, dễ triển khai và chuyển giao hơn. Tuy nhiên, colleague.skill âm thầm biến đổi quá trình này, vì bên được “chưng cất” giờ không phải máy móc mà là con người.
Dự án colleague.skill do Zhou Tianyi, nhà nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm AI Thượng Hải, tạo ra với mục tiêu bảo tồn kiến thức nội bộ tích lũy qua nhiều năm, giữ lại kiến thức thường biến mất khi một nhân viên rời đi. Công cụ mã nguồn mở mà anh phát triển chỉ trong bốn giờ hiện cho phép người dùng tải lên tài liệu như nhật ký trò chuyện, báo cáo hàng tuần, bài thuyết trình, tài liệu về quy trình công việc, từ đó tạo tác nhân AI mô phỏng cách làm việc và giao tiếp của đồng nghiệp.
“Hãy cung cấp tin nhắn công việc, email và mô tả chủ quan về một người, bạn sẽ thu được bản sao AI hành xử giống người đó. Chào mừng đến với thế giới bất tử trên mạng”, Zhou viết.
Tuy nhiên, công nghệ “chưng cất” con người làm dấy lên nỗi lo mất việc. Nhiều công ty trên thế giới đang xếp hạng nhân viên dựa trên số lượng kỹ năng họ sở hữu. Một số công ty thậm chí yêu cầu nhân viên phải “nộp kỹ năng” như một phần công việc. Như vậy, người càng tâm huyết, giỏi tổng kết kinh nghiệm và viết báo cáo chi tiết, càng dễ bị bản sao AI thay thế.
Xu Kejia, sinh viên Đại học Stanford từng thực tập tại một tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc trong vai trò viết kịch bản hoạt hình, nhận thấy đây không phải nhiệm vụ thực của mình. Thay vào đó, cô phải dạy AI cách viết sao cho giống con người hơn.
Xu cho biết, cô tự viết kịch bản nhanh hơn, nhưng công ty không cần người sáng tạo mà cần người chuyển đổi sự sáng tạo đó thành quy trình mà mô hình AI áp dụng được. “Khi mô hình ngày càng hoàn thiện, có lẽ nhóm đầu tiên trở nên lỗi thời chính là những người đã huấn luyện nó”, Xu chia sẻ trên Caixin Global.
“Thật bất công”, Deng Xiaoxian, một quản lý sản phẩm AI, nói với China Daily. “Mục đích của việc phát triển trí tuệ nhân tạo là giúp con người có nhiều thời gian rảnh hơn chứ không phải biến họ thành file kỹ năng, tước đoạt việc làm rồi bắt họ làm việc cho một công ty mãi mãi mà không trả công”, cô nói.
Chỉ vài ngày sau khi colleague.skill phổ biến, Deng phát triển công cụ đối nghịch “chống chưng cất”. Trước khi nộp file kỹ năng cho công ty, nhân viên có thể đưa file vào công cụ của Deng để tạo bản chỉnh sửa trông hoàn chỉnh và chuyên nghiệp, nhưng thực chất đã loại bỏ yếu tố cốt lõi. Điều này giúp nhân viên hoàn thành yêu cầu của công ty trong khi vẫn giữ được kiến thức hoặc kinh nghiệm riêng.
Ví dụ, trong file kỹ năng biên tập có đoạn: “Với bài phóng sự, có thể bắt đầu bằng câu chuyện của một nhân vật điển hình. Thay vì mô tả vấn đề, hãy đặt nhân vật vào bối cảnh cụ thể, tập trung vào hành động. Hãy để lời thoại, cử chỉ hoặc một quyết định quan trọng của nhân vật hé lộ chủ đề rộng hơn”. Công cụ chống chưng cất sửa thành: “Với bài phóng sự, phần mở đầu có thể triển khai theo nhiều hình thức khác nhau. Việc lựa chọn hình thức nào phụ thuộc vào tác động mà bạn muốn mang đến cho độc giả”.
Là người tốt nghiệp ngành luật, Deng đặt ra câu hỏi lớn: “Ai sở hữu kỹ năng được chưng cất, nhân viên với chuyên môn được mã hóa hay công ty lưu trữ dữ liệu gốc?”. Theo các luật sư và chuyên gia, quy định hiện hành chưa được thiết kế cho bản sao AI của người thật.
Zhang Linghan, giáo sư Đại học Luật và Khoa học Chính trị Trung Quốc, cho rằng cần phân biệt giữa dữ liệu công việc mà công ty có thể sở hữu hợp pháp với những kỹ năng rộng hơn mà nhân viên tích lũy qua nhiều năm làm việc.
Trong khi đó, Chen Tianhao, học giả tại Viện Quản trị Quốc tế AI thuộc Đại học Thanh Hoa, nhận định: “Các công ty và nhân viên cần dùng hợp đồng để xác định quyền sở hữu với kỹ năng AI và những dạng chuyên môn tương tự. Đồng thời, các nhà nghiên cứu pháp lý cũng cần chú ý đến vấn đề này, theo dõi và kịp thời cải tiến luật cũng như quy định liên quan”.
Trong khi công nghệ “chưng cất” con người còn gây nhiều tranh cãi, Xiao nhận xét, tác nhân AI chỉ giống diễn viên đang nhập vai thay vì người thật. Chúng có thể tái tạo những gì được ghi lại thông qua tài liệu, nhưng không thể sao chép trực giác tích lũy từ kinh nghiệm sống.
“Giống như cảm nhận tinh tế của một thợ thủ công bậc thầy, dạng chuyên môn này rất khó chuẩn hóa vì xuất phát từ trải nghiệm, đánh giá cảm tính và phản hồi từ thế giới thực qua nhiều năm”, anh nói.
Một hạn chế khác là con người thay đổi và tiến hóa, trong khi bản sao AI bị “đóng băng” ở thời điểm hình thành. Theo Zheng Jianan, một quản lý sản phẩm AI, con người sẽ liên tục học hỏi, thích nghi, ứng biến, không ngừng tiến bộ và vượt qua bản sao đứng yên này.
Đa số chúng ta chỉ quan tâm đến việc đổi mật khẩu Wi-Fi để tránh hàng xóm 'xài ké', nhưng lại quên mất một lớp bảo vệ quan trọng khác đang tồn tại.
Theo khảo sát mới nhất từ Broadband Genie, có tới 81% người dùng chưa bao giờ thay đổi mật khẩu quản trị mặc định của router. Đây là một con số báo động. Những cặp tên đăng nhập và mật khẩu như "admin/admin" hay "admin/password" vốn là thông tin công khai mà bất kỳ ai cũng có thể tra cứu trên mạng chỉ trong vài giây.
Nhiều người lầm tưởng rằng các hacker chỉ đột nhập để sử dụng mạng không trả tiền. Nhưng thực tế đáng sợ hơn nhiều. Một khi chiếm được quyền truy cập vào bảng điều khiển của router Wi-Fi, kẻ xấu có thể kiểm soát hoàn toàn đời sống số của nạn nhân.
Chúng có thể xâm nhập vào hệ thống camera an ninh, máy giám sát trẻ em để theo dõi đời tư, hoặc tinh vi hơn là chuyển hướng mọi người đến các trang web ngân hàng giả mạo. Điều này khiến nạn nhân vẫn nghĩ mình đang đăng nhập vào trang chủ của ngân hàng, nhưng thực chất đó là cái bẫy để đánh cắp tiền trong tài khoản và thông tin tài chính cá nhân.
Việc thay đổi mật khẩu quản trị thực chất chỉ mất vài phút và không cần kiến thức kỹ thuật cao siêu. Bạn chỉ cần truy cập vào địa chỉ IP của router (thường in ở mặt sau thiết bị), đăng nhập bằng tài khoản mặc định và tiến hành đổi sang một mật khẩu mạnh hơn.
Các chuyên gia khuyến cáo:
Bảo mật mạng gia đình bắt đầu từ chính việc xóa bỏ những mật khẩu mặc định lỏng lẻo. Hãy kiểm tra chiếc router của bạn ngay hôm nay trước khi quá muộn.
Chiến dịch phổ cập hệ điều hành One UI 8.5 đang được Samsung triển khai rầm rộ trên toàn cầu, mang lại diện mạo tối tân cho các thiết bị Galaxy ra mắt từ năm 2023 trở lại đây. Thế nhưng, hệ điều hành mới này không dành cho cộng đồng người dùng các dòng flagship đời cũ như Galaxy S22, Galaxy Z Fold4, Z Flip4 hay dòng máy tầm trung Galaxy A53.
Các dữ liệu rò rỉ mới nhất từ hệ thống máy chủ của gã khổng lồ công nghệ Hàn Quốc cho thấy hãng đã âm thầm dừng phát triển One UI 8.5 cho các dòng máy đời 2022, đánh dấu một sự thay đổi lớn trong cách thức duy trì phần mềm của hãng.
Giới thạo tin công nghệ từng tìm thấy các đoạn mã phần mềm thử nghiệm của One UI 8.5 dành cho Galaxy S22 trên máy chủ của Samsung. Điều này chứng minh hãng từng có kế hoạch tối ưu hóa giao diện mới cho dòng máy này. Tuy nhiên, một cuộc rà soát chuyên sâu cho thấy toàn bộ tiến trình phát triển này đã bất ngờ bị ngừng lại.
Cụ thể, bản dựng thử nghiệm One UI 8.5 cuối cùng dành cho phiên bản Galaxy S22 đã bị ngừng cập nhật. Kể từ đó, hệ thống máy chủ của Samsung chỉ còn xuất hiện các bản vá bảo mật định kỳ hằng tháng chạy trên nền Android 16 cũ. Động thái này càng được củng cố khi thông báo phát hành chính thức của Samsung Đức chỉ đích danh các dòng máy cao cấp từ thế hệ Galaxy S23 trở về sau và 3 đời Galaxy A mới nhất mới là đối tượng được cập nhật One UI 8.5.
Nguyên nhân cốt lõi khiến Samsung phải đưa ra quyết định này không xuất phát từ việc hãng muốn ép người dùng đổi máy mới, mà nằm ở những giới hạn kỹ thuật khắc nghiệt của nền tảng Android 16 QPR2 (bản cập nhật nền tảng quý 2 của Google).
Khác với các thế hệ trước như One UI 6.1 vốn chia sẻ chung mã nguồn cốt lõi với One UI 6.0, phiên bản One UI 8.5 được xây dựng trên một nhánh Android 16 QPR2 hoàn toàn mới. Nhánh phần mềm này sở hữu những thay đổi sâu sắc về mặt cấu trúc hệ thống, cập nhật lại toàn bộ các giao diện lập trình ứng dụng (API) và bộ công cụ của nhà phát triển. Về mặt bản chất, One UI 8.5 vận hành giống như một thế hệ Android hoàn toàn độc lập chứ không còn là một bản vá tính năng thông thường.
Việc ép một bộ khung phần mềm quá nặng và mới vào các kiến trúc chip xử lý cũ trên Galaxy S22 đòi hỏi một lượng nhân lực và tài nguyên kiểm thử khổng lồ để đảm bảo máy không bị giật lag hay ngốn pin. Trong bối cảnh Samsung đang phải gánh trên vai cam kết bảo trì lên tới 7 năm cho các thế hệ máy mới hiện tại, việc tiếp tục phân bổ tài nguyên cho những thiết bị đã chạm ngưỡng hết hạn cam kết rõ ràng không còn là một bài toán kinh tế thông minh.
Giới chuyên môn nhận định, Samsung hoàn toàn danh chính ngôn thuận trong nước đi này. Theo đúng hợp đồng cam kết phần mềm khi ra mắt, Galaxy S22 hay Galaxy A53 chỉ được hứa hẹn nhận tối đa 4 thế hệ cập nhật Android lớn. Việc hãng tung ra bản nâng cấp Android 16 (One UI 8.0) vào đầu năm nay đã chính thức khép lại nghĩa vụ pháp lý của hãng đối với các dòng máy 2022. Những bản cập nhật bổ sung như One UI 8.5 từ trước đến nay vốn chỉ được xem là 'món quà chia tay' mang tính tự nguyện của hãng, chứ không phải nghĩa vụ ràng buộc.
Quy tắc phân phối phần mềm mới của Samsung từ nay sẽ được định hình lại một cách rõ ràng: Thiết bị của bạn chỉ có cơ hội nhận các bản cập nhật One UI chấm đuôi (như x.5) nếu như nó vẫn nằm trong danh sách được lên đời phiên bản Android lớn tiếp theo (Android 17).
Đối với người dùng Galaxy S22 series, dù lỡ hẹn với những tính năng thời thượng của One UI 8.5, nhưng một hệ thống Android 16 ổn định, mượt mà được tối ưu hóa ở chặng đường cuối vẫn là một cái kết trọn vẹn cho một vòng đời sản phẩm 'huyền thoại'.
Tại chương trình, ông Trần Đức Định - Trưởng Phòng Công nghệ thông tin Sở Y tế TP.HCM - đánh giá “Smart Hospital Connect 2026” là chương trình ý nghĩa đối với ngành y tế thành phố, góp phần tăng cường sự kết nối giữa Hội Tin học y tế, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp và đội ngũ công nghệ thông tin trong ngành.
Đây là cơ hội để các đơn vị cùng đồng hành, tiếp nối các mục tiêu chuyển đổi số y tế, phát huy hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong khám chữa bệnh, hướng đến lợi ích thiết thực cho người dân và người bệnh.
Ông Nguyễn Hữu Trọng - Tổng thư ký Hội Tin học y tế, Trưởng Văn phòng đại diện phía Nam - cho biết nhu cầu chuyển đổi số trong ngành y tế hiện nay là yêu cầu cấp bách.
Xuất phát từ thực tế đó, Hội Tin học y tế nhận thấy cần thiết phải xây dựng một cộng đồng công nghệ thông tin trong lĩnh vực y tế để các đơn vị có thể hỗ trợ lẫn nhau và cùng phát triển.
Cũng theo ông Trọng, chuyển đổi số y tế là một quá trình rất khó khăn và phức tạp. Nguồn ngân sách đầu tư cho công nghệ trong y tế còn hạn chế, điều này khiến nhiều đơn vị gặp khó trong việc duy trì tính ổn định, lâu dài và bền vững của các dự án chuyển đổi số.
“Kể cả những ứng dụng đã triển khai cũng cần được nhìn lại xem đã thực sự an toàn hay chưa”, ông nói.
Ông Trọng dẫn chứng thời gian gần đây đã xuất hiện một số bệnh viện bị xâm nhập hệ thống, bị tấn công an ninh mạng. Chỉ khi những sự cố như vậy xảy ra, nhiều đơn vị mới nhận thấy rõ sự cần thiết của việc có một cộng đồng chuyên môn đủ mạnh để hỗ trợ lẫn nhau kịp thời.
Ngoài ra văn phòng Hội Tin học y tế cũng mong muốn thành lập ban liên lạc hội viên, mở rộng kết nạp hội viên mới, không chỉ gói gọn trong phạm vi công việc chuyên môn mà còn hướng đến sự gắn kết trong đời sống để cùng nhau chung sức và đồng hành.
Từ phía hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, bà Lê Thị Bé Ba - Phó giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM - cho biết lễ ra mắt văn phòng đại diện Hội Tin học y tế TP.HCM là sự kết nối quan trọng giữa các giải pháp công nghệ, bệnh viện, chuyên gia, nhà quản lý và các dự án đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện để các ý tưởng được triển khai thực tế tại cả khu vực công và bệnh viện tư.
“Chúng tôi kỳ vọng đây không chỉ là điểm kết nối trong phạm vi ngành y tế mà còn là nơi cùng nhau xây dựng các giải pháp thực thi cụ thể, đưa đổi mới sáng tạo từ ý tưởng đến thực tiễn”, bà Bé Ba chia sẻ.
