Sáng 17/4, ông Dương Văn Bảy có mặt sớm tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP HCM, sau khi vượt hơn 200 km từ An Giang. Suốt 6 năm qua, ông không nhớ nổi mình đã bao nhiêu lần ngược xuôi trên cung đường này.
Nhưng hôm nay rất khác, ông khoác lên mình bộ lễ phục, trở thành tân cử nhân ngành Việt Nam học với tấm bằng loại Khá.
“Tôi mừng quá, đêm trước ngủ không được, cứ đi lại suốt trong nhà”, ông Bảy chia sẻ.
Vốn yêu thích văn chương, mê đọc sách từ nhỏ nhưng vì gia cảnh khó khăn và lập gia đình sớm, ông Bảy đành gác lại ước mơ học tập. Suốt thời trai trẻ, ông làm nông, rồi chuyển sang làm thợ may ở thị trấn Núi Sập, Thoại Sơn, An Giang. Ông sau đó còn làm thêm nhiều việc, chăm lo con nhỏ để vợ yên tâm lên TP HCM học trường Đại học Tài chính – Kế toán.
Vợ ông tốt nghiệp trở về quê vào đầu những năm 1990, được nhận vào làm ở một cơ quan nhà nước. Lúc này, gia đình bớt lo cái ăn cái mặc, ông Bảy lại lần lượt đưa hai con gái ra thị xã Long Xuyên theo học ở trường chuyên Thoại Ngọc Hầu.
Khi các con trưởng thành, ông Bảy bỏ nghề may, quay lại học bổ túc cấp 3. Hoàn thành chương trình nhưng ba lần thi tốt nghiệp đều trượt vì bị điểm liệt môn Toán, ông gác lại chuyện học hành một lần nữa. Đến năm 2019, một người bạn động viên ông đăng ký ôn thi tốt nghiệp THPT ở một trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên. Năm 2020, ông đỗ tốt nghiệp ở tuổi 59, sau gần 20 năm lỡ hẹn.
Trong niềm phấn khích, ông đăng ký vào ngành Việt Nam học, trường Đại học An Giang, hệ chính quy tập trung, cách nhà chừng 30 km.
“Tôi đăng ký vì thích tìm hiểu về văn hóa và sử liệu Việt Nam chứ không biết chương trình học ra sao, sinh hoạt thế nào”, ông Bảy kể. Khi biết phải đến lớp toàn thời gian, cùng nhiều hoạt động rèn luyện, đoàn thể, ông đành dừng lại.
Nghe lời khuyên của con gái, ông đăng ký vào ngành Việt Nam học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, với hình thức đào tạo từ xa. Đây là ngành học tập trung vào văn hóa, ngôn ngữ, lịch sử Việt Nam – phù hợp với sở thích của ông.
Thử thách đến với sinh viên U70 ngay từ học kỳ đầu, khi toàn bộ hoạt động đều diễn ra online, do ảnh hưởng của Covid-19. Vốn ít tiếp xúc với máy vi tính, những buổi học online đầu tiên qua Zoom khiến ông áp lực.
“Ban đầu tôi chán lắm, tưởng tượng học đại học được gặp bạn bè, thầy cô, biết giảng đường ra sao, ngờ đâu chỉ ôm cái máy tính”, ông nhớ lại. “Mà tôi đâu có biết dùng ra sao, gõ bàn phím như mổ cò, nhấp chuột cũng không biết”.
Cũng vì thế, ông Bảy trượt 3 môn đầu. Ông làm bài trên hệ thống, nhưng không biết cách gửi nên giảng viên không nhận được bài, đành học lại.
Mãi đến năm 2022, ông Bảy mới được gặp bạn bè, thầy cô trực tiếp. Khoảng 2-3 tháng, ông lại bắt xe lên TP HCM dự thi tập trung. Sinh viên U70 còn nhớ lần thi đầu tiên căng thẳng đến choáng váng mặt mày. Ra khỏi phòng thi, ông đến góc hành lang khuất, tựa vào tường để lấy lại tinh thần “vì sợ bạn cùng lớp cười”.
Là sinh viên lớn tuổi nhất lớp nhưng hễ có bài tập nhóm, ông Bảy lăn xả, hết mình cùng bạn học, nhờ đó biết thế nào là “chạy deadline”. Không thạo công nghệ, mỗi lần thuyết trình nhóm, ông viết tay nội dung, chụp lại gửi cho bạn cùng lớp chỉnh sửa thành bản trình chiếu.
“Tôi không ngần ngại việc gì, chỉ sợ là gánh nặng của các bạn chung nhóm. May mắn các em, cháu hỗ trợ rất nhiệt tình, vui vẻ”, ông nói.
Song song, ông Bảy được một thầy giáo gần nhà kèm môn tiếng Anh, từ vỡ lòng. Sau những giờ học online, ông lại cắp sách đến nhà thầy, ngồi học cùng học sinh.
Hoàn thành chương trình đại học giữa năm ngoái, ông Bảy miệt mài ôn luyện tiếng Anh để thi lấy chứng chỉ B1 – chuẩn đầu ra ngoại ngữ của trường. Trước đây, ông hay sưu tầm các tác phẩm văn học kinh điển, cả bản tiếng Anh lẫn tiếng Việt. Rảnh rỗi, ông lại lấy sách ra đọc rồi tra từng từ để ghép nghĩa nên nghĩ vốn từ vựng và kỹ năng đọc ổn. Nhưng ở lần thi đầu tiên, ông trượt vì không kịp làm bài thi viết và nghe trên máy vi tính.
Được bạn bè cùng lớp khuyên tìm giáo viên kèm riêng, ông mò mẫm trên mạng và tìm được một cô giáo dạy ở Cần Thơ. Cô giáo định từ chối vì học viên lớn tuổi, học online khó tiếp thu nhưng ông Bảy dành cả ngày thuyết phục. Ông chấp nhận học ca 0h vì cô chỉ trống mỗi khung giờ này. Thời lượng mỗi buổi là một tiếng nhưng đa phần kéo dài hơn, nhiều hôm gần 2h, ông mới đi ngủ. Ròng rã ôn suốt một tháng trời, ông Bảy thi đỗ chứng chỉ B1 hồi tháng 12 năm ngoái để làm thủ tục xét tốt nghiệp.
Ông Bảy nói phấn khởi khi sự ham học của mình truyền cảm hứng cho con cháu. Ông kể lần lên TP HCM thi chứng chỉ tiếng Anh, khi đang ở nhà con gái ôn bài, hai cháu gái cũng tự động lấy sách vở ra ngồi học cạnh ông ngoại.
“Ở tuổi này, tôi học không phải vì bằng cấp. Tôi học để bù lại quãng đời tuổi trẻ vì hoàn cảnh mà lỡ cơ hội được đến trường”, ông Bảy nói. “Học tập là niềm vui, là để mở mang đầu óc, quen biết nhiều bạn trẻ, tư duy theo một cách mới”.
TS Nguyễn Thị Quốc Minh, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, từng giảng dạy lớp của ông Bảy nói tuy nhà xa, tuổi tác đã lớn, nhưng ông Bảy tham gia mọi buổi học, nghiêm túc và tích cực phát biểu. Nữ giảng viên ấn tượng nhất là cách ông vượt qua môn Ngoại ngữ và Tin học – là điều kiện bắt buộc để được cấp bằng.
“Tôi thật sự rất nể trọng, khâm phục. Đây là tấm gương sáng về tinh thần học tập, cần được lan tỏa”, TS Minh nói.
Tấm bằng cử nhân mở ra chân trời mới với cử nhân U70. Ông Bảy cho biết vợ và các con khuyến khích học lên thạc sĩ. Nhưng trước mắt, ông đặt mục tiêu rèn tiếng Anh thật tốt để đọc các tác phẩm văn học nước ngoài bằng ngôn ngữ gốc.
“Việc học là cả đời, không có cách này thì sẽ con đường khác, đã đam mê, dấn thân thì ít ai muốn dừng lại”, ông Bảy nói.
Nhận định về số liệu thí sinh (TS) đăng ký dự thi môn thi tự chọn, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết nhóm môn khoa học tự nhiên (KHTN) và ngoại ngữ chiếm tỷ trọng cao. Cụ thể, trong cơ cấu đăng ký môn tự chọn, nhóm KHTN dẫn đầu với tổng 113.328 lượt đăng ký, trong đó vật lý chiếm 44,90% (64.162 TS), hóa học 26,68% (38.120 TS) và sinh học chiếm 7,73% (11.046 TS).
Môn ngoại ngữ ghi nhận 65.475 TS đăng ký (45,82%), cao nhất trong các môn tự chọn xét riêng lẻ. Điều này cho thấy TS TP.HCM ngày càng chú trọng năng lực ngoại ngữ phục vụ hội nhập quốc tế.
Còn ở nhóm khoa học xã hội (KHXH) có lượng đăng ký đáng kể nhưng chiếm tỷ trọng chênh lệch so với KHTN. Cụ thể, môn lịch sử có 41.113 TS lựa chọn (chiếm 28,77%), địa lý có 33.574 TS (23,49%), giáo dục kinh tế và pháp luật có 23.061 TS chọn (chiếm 16,14%).
Ông Phong nhận xét các môn KHXH vẫn thu hút một lượng TS đáng kể nhưng tổng tỷ trọng nhóm này vẫn thấp hơn so với nhóm KHTN. Điều này phản ánh định hướng đặc trưng của TS TP.HCM theo các ngành kỹ thuật - công nghệ, phù hợp với cơ cấu kinh tế năng động của thành phố.
Hiệu trưởng các trường THPT tại TP.HCM cũng cho biết học sinh (HS) các trường có xu hướng chọn môn thi tự chọn để đa dạng xét tuyển ĐH các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh tế, trong đó tổ hợp môn A01 (toán, lý, tiếng Anh) chiếm ưu thế.
Ông Tô Lâm Viễn Khoa, Hiệu phó Trường THPT Gia Định (P.Thạnh Mỹ Tây), thông tin trong số 822 HS lớp 12 chọn môn thi tốt nghiệp THPT năm 2026, có 666 HS chọn môn tiếng Anh, tiếp đến là môn vật lý với 507 HS, hóa học 262, sinh học 122, lịch sử 62, giáo dục kinh tế và pháp luật 58, tin học 22 và địa lý là 15 HS.
Ông Khoa cho hay tiếng Anh và vật lý vẫn là 2 môn có tỷ lệ HS chọn nhiều nhất, trên 70%. Số HS chọn môn hóa có giảm đáng kể, các môn còn lại ổn định. Chỉ có môn địa lý sụt giảm mạnh do có ít sự lựa chọn khi xét tuyển ĐH.
Theo ông Khoa, nhóm môn vật lý - hóa học năm nay giảm mạnh do nhiều ngành ở ĐH đã bỏ xét tuyển tổ hợp A00 (toán - lý - hóa). Các nhóm môn lịch sử - địa lý, lịch sử - giáo dục kinh tế và pháp luật có ít HS chọn. Hầu hết HS chọn 2 nhóm môn này sẽ kết hợp thêm môn tiếng Anh để tăng khả năng xét tuyển vào ĐH.
Tương tự tại Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), có 506/708 HS chọn thi môn tiếng Anh, 489 HS chọn vật lý, tiếp theo là hóa học và sinh học với lần lượt là 228 và 136 HS. Về tổ hợp môn, ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, cho biết HS chọn căn cứ từ tổ hợp môn xét tuyển của các trường ĐH. Cụ thể, nhóm môn tiếng Anh - vật lý có 416 HS chọn, sau đó là nhóm hóa - sinh với 127 HS, vật lý - hóa học có 70, tiếng Anh - hóa học có 30… Còn nhóm môn lịch sử - địa lý, hóa học - lịch sử, vật lý - lịch sử, vật lý - tin học, vật lý - giáo dục kinh tế và pháp luật, mỗi nhóm có 1 HS chọn. Các tổ hợp lịch sử - công nghệ, lịch sử - giáo dục kinh tế và pháp luật, tin học - địa lý, địa lý - công nghệ nông nghiệp… không có HS đăng ký.
Còn tại Trường THPT Tân Phong (P.Tân Hưng), dù điểm chuẩn đầu vào thuộc trường tốp 3 nhưng thống kê cho thấy xu hướng HS chọn các môn thi tiếng Anh và KHTN vẫn chiếm áp đảo. Cụ thể có 383/675 HS lớp 12 chọn tiếng Anh, tiếp theo đó là lần lượt các môn vật lý 256 em, địa lý 242, giáo dục kinh tế và pháp luật 157 em…
Cũng trong ngày 13.5, đề cập việc các trường THPT có thể chủ động tổ chức thi thử tốt nghiệp THPT, ông Phong lưu ý việc tổ chức thi thử trước ngày 31.5 phải bảo đảm nghiêm túc, an toàn, khách quan, đúng tinh thần Quy chế thi tốt nghiệp THPT. Việc thi thử không gây áp lực quá mức cho HS, khuyến khích các trường cùng địa bàn phối hợp tổ chức thi thử liên trường nhằm tăng tính khách quan trong đánh giá kết quả HS.
Kết quả thi thử chủ yếu phục vụ công tác đánh giá, điều chỉnh hoạt động dạy học, ôn tập và hỗ trợ HS. Đề thi thử phải bám sát cấu trúc, định dạng đề thi tham khảo của Bộ GD-ĐT, bảo đảm tính chính xác, khoa học và phù hợp yêu cầu cần đạt của chương trình hiện hành.
Nhằm giúp khoảng 134.000 HS lớp 12 có sự chuẩn bị kiến thức tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, đã có chỉ đạo các trường THPT về việc đảm bảo hoàn thành Chương trình GDPT hiện hành và tổ chức hiệu quả việc ôn thi tốt nghiệp THPT.
Ông Quốc yêu cầu hiệu trưởng chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn, giáo viên dạy môn thi tốt nghiệp rà soát, phân loại trình độ HS (mức độ đạt được) để đề xuất phương án xếp lớp, phân công giáo viên phụ trách theo đối tượng; triển khai cho HS lớp 12 làm quen với cấu trúc và định dạng đề thi cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và cách thức tổ chức thi do Bộ GD-ĐT đã công bố.
Giáo viên các tổ bộ môn chủ động xây dựng kế hoạch, nội dung ôn tập; biên soạn hệ thống câu hỏi và bài tập phù hợp để tổ chức việc ôn tập cho HS; chú trọng việc giúp HS thông hiểu và vận dụng kiến thức để làm tốt bài thi tốt nghiệp.
Lãnh đạo Sở cũng nêu rõ các trường tổ chức ôn tập, bồi dưỡng cho HS có nhu cầu ôn thi tốt nghiệp; không tổ chức ôn tập tràn lan, không đúng đối tượng, không hiệu quả, gây lãng phí; đảm bảo đúng quy định theo các văn bản có liên quan về việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày.
Bên cạnh đó, ông Nguyễn Bảo Quốc nhấn mạnh giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn có các giải pháp phối hợp với phụ huynh để giúp HS sắp xếp thời gian ôn tập hợp lý, có chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi, vận động thể dục, thể thao phù hợp để HS có được sức khỏe tốt trong giai đoạn ôn tập và tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Việc phải vào đại học bằng mọi giá khi năng lực chưa phù hợp có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái quá tải, thậm chí bỏ dở giữa chừng. Ngược lại, các chương trình học cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp với thời gian đào tạo ngắn, chú trọng thực hành sẽ giúp người học sớm thích nghi với môi trường làm việc.
Thông tin này được các chuyên gia chia sẻ tại Ngày hội tuyển sinh do Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 tổ chức mới đây tại Đồng Nai. Tại đây, các chuyên gia cũng nhấn mạnh sau khi tốt nghiệp cao đẳng, đặc biệt sau khi đã đi làm và muốn phát triển lên các vị trí cao hơn, người học có thể liên thông đại học nếu có nhu cầu.
TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM - cho rằng với những học sinh cảm thấy năng lực học tập chưa thật sự nổi bật để thi vào các trường đại học, các em có thể cân nhắc lựa chọn học nghề hoặc cao đẳng để có hướng phát triển phù hợp hơn với khả năng.
Ông Nhân cho biết hiện nay chính sách giáo dục đang được điều chỉnh theo hướng phân luồng rõ ràng hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít phụ huynh và học sinh e ngại việc học nghề, khiến lựa chọn này chưa thực sự phổ biến.
"Thực tế mỗi năm vẫn có không ít sinh viên bị buộc thôi học do không đáp ứng được yêu cầu đào tạo, vì vậy một hướng đi phù hợp, chắc chắn ngay từ đầu sẽ giúp các em đi xa hơn", ông Nhân nhấn mạnh.
Điều này cũng phần nào phản ánh qua số liệu của Cục Thống kê trong quý 3 năm nay, có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 - 24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, tăng khoảng 250.000 người so với quý trước.
Theo ông Nhân, môi trường cao đẳng hay học nghề là lựa chọn vừa sức với chương trình đào tạo ngắn, nhiều trường chú trọng thực hành giúp người học nhanh chóng nâng cao kỹ năng tay nghề và sớm có cơ hội việc làm sau khi ra trường.
Bên cạnh đó, nếu trong quá trình học nếu các em cảm thấy mình tiếp thu tốt và có nhu cầu nâng cao trình độ, hoàn toàn có thể liên thông lên đại học.
"Phụ huynh và giáo viên là những người hiểu rõ năng lực của các em, vì vậy nên đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, giúp các em lựa chọn con đường phù hợp ngay từ đầu", ông Nhân nhấn mạnh.
Theo TS Nguyễn Trung Nhân, chương trình liên thông thường tập trung vào tư duy và phương pháp nên nhẹ nhàng hơn, điều này phù hợp với người đã có nền tảng nghề nghiệp.
Hiện nay điều kiện liên thông đã dễ hơn rất nhiều. Sinh viên chỉ cần tốt nghiệp cao đẳng là có thể nộp hồ sơ xét tuyển, thậm chí trong một số trường hợp có thể sử dụng giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời.
"Việc xét tuyển chủ yếu dựa trên kết quả học tập, trong khi chỉ tiêu liên thông được phân bổ khá lớn, sẽ giúp các em tăng cơ hội trúng tuyển. Ngoại trừ một số ngành đặc thù như sư phạm hoặc khối sức khỏe, phần lớn các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh doanh, quản lý đều không quá khắt khe", ông Nhân nói.
Đặc biệt, nhiều chương trình liên thông hiện được tổ chức theo hình thức trực tuyến, lịch học thậm chí có thể dồn vào cuối tuần, tạo điều kiện để người học cân bằng giữa công việc và việc học.
Về giá trị bằng cấp, không có sự phân biệt giữa hệ liên thông và chính quy. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên được cấp bằng cử nhân hoặc kỹ sư tùy theo chương trình đào tạo, có giá trị tương đương.
Học phí liên thông hiện nay cũng được đánh giá là phù hợp, thường chỉ khoảng 2/3 so với hệ đại học chính quy. Các trường thường hướng đến mục tiêu hỗ trợ người học nâng cao trình độ, nên vẫn tổ chức lớp ngay cả khi số lượng sinh viên không lớn, kết hợp linh hoạt giữa học ghép và học trực tuyến để đảm bảo tiến độ. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động và quyết tâm học tập của mỗi người.
"Không chỉ dừng lại ở bằng đại học, nhiều sinh viên sau khi liên thông lại tiếp tục học lên thạc sĩ, tiến sĩ nếu có đủ năng lực và quyết tâm. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp chỉ thực sự phát huy năng lực khi được học đúng ngành nghề yêu thích, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật như điện, cơ khí hay điều khiển", ông Nhân nhấn mạnh.
Những ngày cuối năm học, hình ảnh học sinh chuyền tay nhau ký tên lên áo đồng phục lại xuất hiện tại nhiều trường học. Trên những chiếc áo trắng quen thuộc là các dòng lưu bút, lời chúc hay hình vẽ ngộ nghĩnh của những học sinh cuối cấp. Nhiều lớp còn chuẩn bị riêng bút màu để cùng nhau “đánh dấu thanh xuân”.
Tuy nhiên, bên cạnh sự hào hứng, hoạt động này cũng làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều về ý nghĩa và tính cần thiết.
Mới đây, mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết tranh luận về việc ký tên lên áo để kỷ niệm thời cuối cấp. Chủ đề tưởng chừng quen thuộc nhưng nhanh chóng thu hút nhiều bình luận trái chiều từ nhiều thế hệ học sinh.
Nhiều người cho rằng đây là một nét đẹp của tuổi học trò, là cách lưu giữ ký ức giản dị nhưng giàu cảm xúc. Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến nhận định việc ký tên lên áo khá lãng phí, thậm chí mang tính phong trào khi nhiều chiếc áo sau đó bị cất xó hoặc bỏ đi.
Từng trải qua những hoạt động chia tay cuối cấp, chị Minh Anh (29 tuổi, TPHCM) cho biết hiện không còn giữ chiếc áo đầy chữ ký năm nào. Sau nhiều lần chuyển nhà, chiếc áo đã thất lạc từ lúc nào chị cũng không nhớ rõ.
“Ngày đó cả lớp đều ký nên tôi cũng làm theo. Nhưng sau khi tốt nghiệp, gần như chẳng ai mặc lại chiếc áo ấy nữa. Với tôi, kỷ niệm nằm ở những mối quan hệ còn được giữ gìn chứ không nằm ở một món đồ”, chị chia sẻ.
Theo chị Minh Anh, hiện nay học sinh có nhiều cách để lưu giữ ký ức như hình ảnh, video, nhật ký số hay mạng xã hội. Những dòng trạng thái, album ảnh lớp học hoặc video tổng kết cuối năm đều có thể lưu giữ lâu dài mà không cần đến một chiếc áo đầy chữ ký.
“Thời đại số khiến việc lưu giữ kỷ niệm trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Nhiều bạn còn lưu cả cuộc trò chuyện hay ảnh chụp hằng ngày. Vì vậy, tôi nghĩ không nhất thiết phải ký lên áo nếu điều đó khiến nhiều người cảm thấy lãng phí. Thay vào đó, chiếc áo có thể được tặng lại cho người có hoàn cảnh khó khăn hoặc để em, cháu trong nhà tiếp tục sử dụng”, chị nói.
Một số phụ huynh cũng bày tỏ lo ngại khi con em mua thêm áo mới chỉ để ký tên hoặc chạy theo các mẫu áo lưu niệm cầu kỳ, đắt tiền. Theo họ, khi việc lưu giữ kỷ niệm dần trở thành “cuộc đua hình thức”, ý nghĩa ban đầu cũng phần nào bị thay đổi.
Ở chiều ngược lại, nhiều người vẫn xem chiếc áo ký tên là một phần ký ức khó có thể thay thế của tuổi học trò.
Chị Mỹ Khánh (26 tuổi, TPHCM) cho hay đến nay vẫn giữ chiếc áo dài trắng đã ngả màu từ thời cấp ba cùng chiếc áo đồng phục kín chữ ký từ những năm cấp hai. Những dòng mực xanh đỏ trên áo nay đã phai dần, nhưng mỗi lần lấy ra xem, chị vẫn nhớ rõ gương mặt của từng người bạn năm ấy.
“Hồi đó mạng xã hội chưa phát triển như bây giờ. Vì vậy, chiếc áo có chữ ký gần như là một trong số ít kỷ vật còn lại sau khi ra trường”, chị nhớ lại.
Vài năm trước, trong một buổi họp lớp, một người bạn bất ngờ nhắc lại câu chúc vui từng viết trên áo, khiến cả nhóm bật cười. Với chị Khánh, chính những chi tiết tưởng chừng nhỏ nhặt ấy lại tạo nên cảm xúc đặc biệt mà những bức ảnh lưu trong điện thoại đôi khi không thể mang lại.
“Nhiều lúc cuộc sống áp lực, nhìn lại những món đồ gợi nhớ thanh xuân, tôi thấy lòng nhẹ nhõm hơn. Nó nhắc tôi nhớ rằng mình từng có một thời vô tư và những người bạn thân thiết bên cạnh. Tôi nghĩ giá trị của chiếc áo nằm ở cảm xúc chứ không phải vật chất”, chị Khánh bày tỏ.
Kỷ vật đáng trân quý nếu được thực hiện đúng cách
Theo ThS Lê Anh Tú, giảng viên khoa Quan hệ công chúng - Truyền thông, Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM, việc ký tên lên áo là một nét văn hóa quen thuộc của tuổi học trò và đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Trong bối cảnh đời sống hiện đại và chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng, những kỷ vật mang giá trị vật chất, có thể cầm nắm và lưu giữ, lại càng trở nên đáng quý vì gắn với cảm xúc và ký ức thật của mỗi người.
Theo ông, chiếc áo với những dòng chữ ký không đơn thuần là món đồ lưu niệm, mà còn là nơi lưu giữ cảm xúc, ký ức và tình bạn của một giai đoạn thanh xuân. Sau 10-20 năm nhìn lại, những kỷ vật ấy càng trở nên ý nghĩa hơn đối với mỗi người.
Song, ThS Lê Anh Tú cũng cho rằng hoạt động này chỉ thực sự ý nghĩa khi diễn ra ở mức vừa phải, không bị biến tướng thành trào lưu tốn kém. Theo ông, nhiều học sinh thường có 2-3 bộ đồng phục, vì vậy việc giữ lại một chiếc để ký tên làm kỷ niệm, trong khi những chiếc còn lại tiếp tục sử dụng hoặc đem tặng, không phải vấn đề đáng tranh cãi.
Điều đáng lo ngại chỉ xuất hiện khi việc ký tên lên áo bị biến thành phong trào mang tính hình thức, khiến học sinh chạy theo xu hướng, mua thêm áo mới chỉ để lưu niệm.
Ngoài môi trường học đường, việc ký tên lên áo cũng xuất hiện trong thể thao, âm nhạc hay nghệ thuật như một cách lưu giữ dấu ấn với thần tượng hoặc tập thể. Tuy vậy, ông cho rằng ý nghĩa của chiếc áo ký tên tuổi học trò vẫn mang màu sắc riêng, bởi đó là sự trao gửi kỷ niệm giữa bạn bè với nhau.
Bên cạnh đó, ThS Lê Anh Tú cũng lưu ý học sinh nên giữ sự chừng mực trong cách viết lời nhắn lên áo, ưu tiên những nội dung vui vẻ, tích cực, tránh các câu từ nhạy cảm hoặc dễ gây tổn thương người khác. Theo ông, đây có thể xem như một “nghi thức chia tay” đẹp của tuổi học trò nếu được thực hiện văn minh và đúng ý nghĩa.