BSCKII Dương Quốc Bảo, Phó Trưởng khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Đống Đa (Hà Nội), cho biết, đây là tình trạng gan bị tích tụ mỡ có liên quan đến rối loạn chuyển hóa của cơ thể. Bệnh thường gặp ở những người có các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, lối sống ít vận động.
Đây không chỉ là tình trạng gan nhiễm mỡ đơn thuần mà còn là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang có những bất thường chuyển hóa cần được quan tâm đúng mức.
Vì saobệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa cần được lưu ý?
Điểm đáng chú ý là bệnh thường tiến triển âm thầm, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Theo BS Bảo, phần lớn người bệnh không có biểu hiện lâm sàng rõ rệt. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm thấy men gan tăng hoặc siêu âm ổ bụng cho thấy hình ảnh gan nhiễm mỡ.
“Chính vì ít triệu chứng, người bệnh rất dễ chủ quan, trì hoãn việc thăm khám. Trong khi đó, nếu không được phát hiện và đánh giá kịp thời, tình trạng tổn thương gan có thể kéo dài, ảnh hưởng đến chức năng gan và sức khỏe lâu dài”, BS Bảo nhấn mạnh.
Những ai có nguy cơ cao mắc bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa?
Bệnh thường gặp hơn ở các nhóm đối tượng sau:
– Người thừa cân, béo phì, đặc biệt là béo bụng.
– Người mắc đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường.
– Người có rối loạn mỡ máu.
– Người tăng huyết áp.
– Người ít vận động thể lực.
– Người có chế độ ăn nhiều đường, nhiều chất béo, thức ăn nhanh.
– Người từng được thông báo có gan nhiễm mỡ hoặc men gan tăng.
Hiện nay, bệnh không chỉ gặp ở người lớn tuổi mà ngày càng được phát hiện nhiều ở người trẻ, đặc biệt ở những người có lối sống ít vận động và chế độ ăn chưa hợp lý.
Dấu hiệu thường gặp của bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa
Ở giai đoạn sớm, bệnh có thể hoàn toàn không có triệu chứng. Một số người bệnh có thể có những biểu hiện khá mơ hồ như:
– Mệt mỏi kéo dài.
– Ăn uống kém, chậm tiêu.
– Tăng cân, tăng vòng bụng.
– Cảm giác đầy tức nhẹ vùng hạ sườn phải.
Tuy nhiên, theo BS Bảo, đây đều là những dấu hiệu không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với các rối loạn thông thường khác. Vì vậy, người dân không nên chờ đến khi có triệu chứng rõ mới đi khám.
Khi nào người dân nên đi khám?
Người dân nên chủ động đi khám khi có một trong các tình huống sau:
– Có gan nhiễm mỡ phát hiện trên siêu âm.
– Xét nghiệm men gan tăng.
– Có thừa cân, béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc tăng huyết áp.
– Thường xuyên mệt mỏi, đầy tức vùng gan hoặc khó chịu kéo dài không rõ nguyên nhân.
– Có nhiều yếu tố nguy cơ chuyển hóa dù chưa có triệu chứng rõ ràng.
Khám sớm giúp đánh giá đúng mức độ tổn thương gan, phát hiện các yếu tố nguy cơ đi kèm và có kế hoạch theo dõi phù hợp.
Hôm 25/5, cơ quan này nhấn mạnh các quốc gia láng giềng của Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) cũng đối mặt với nguy cơ lây nhiễm rất cao.
"Chúng tôi đang khẩn trương mở rộng quy mô các hoạt động ứng phó nhưng hiện tại dịch bệnh đang lan nhanh hơn tốc độ của chúng tôi", Tổng giám đốc WHO, tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, phát biểu tại phiên họp báo cáo cấp Bộ trưởng trực tuyến về Đợt bùng phát dịch Ebola chủng Bundibugyo, hối thúc các nước láng giềng lập tức hành động.
Cùng ngày, Bộ Y tế Uganda xác nhận thêm hai nhân viên y tế tại thủ đô Kampala nhiễm bệnh, nâng tổng số ca mắc của nước này lên 7 người. Tại tâm dịch DRC, giới chức y tế ghi nhận hơn 900 trường hợp nghi nhiễm và 220 người tử vong.
Tuy nhiên, người đứng đầu WHO nhận định quy mô thực tế lớn hơn rất nhiều. Hồi đầu tháng, cơ quan này ban bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng toàn cầu, đồng thời nâng mức đánh giá rủi ro lên rất cao ở quy mô quốc gia.
Các vụ người dân địa phương tấn công cơ sở y tế tại tỉnh Ituri đang cản trở nghiêm trọng công tác phòng chống dịch. Ngày 23/5, 18 bệnh nhân tháo chạy khỏi Bệnh viện Đa khoa Tuyến trên Mongbwalu khi một nhóm người lạ mặt phóng hỏa khu lều cách ly của tổ chức Bác sĩ không biên giới.
Hai ngày trước đó, một đám đông thiêu rụi trung tâm điều trị ở Rwampara do chính quyền từ chối giao thi thể nạn nhân cho gia đình. Tập tục tự tắm rửa và chạm vào người chết trong tang lễ truyền thống đóng vai trò nguyên nhân cốt lõi khiến virus phát tán mạnh mẽ. Nhằm kiểm soát nguồn lây nhiễm đặc biệt nguy hiểm này, chính quyền phải trực tiếp đảm nhận việc chôn cất các nạn nhân.
Theo WHO, chủng virus Ebola Bundibugyo hiếm gặp gây ra đợt bùng phát hiện nay. Y học thế giới chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng ngừa loại virus này. Cuộc khủng hoảng hiện tập trung tại Rwampara, Mongbwalu, Nyankunde và Bunia thuộc tỉnh Ituri. Vùng đất giàu vàng hứng chịu tổn thất nặng nề từ các cuộc xung đột vũ trang giành quyền kiểm soát giữa hai sắc tộc Hema và Lendu khiến hơn 50.000 người chết từ năm 1999. Lực lượng y tế cũng phát hiện nhiều ca bệnh tại các khu vực phiến quân chiếm đóng thuộc tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu. Tiến sĩ Tedros đánh giá tình trạng bất ổn an ninh cùng sự thiếu hụt vaccine đang khiến nỗ lực khống chế bạo bệnh ngày càng phức tạp.
Virus Ebola được cho là lây từ vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả sang người. Sau thời gian ủ bệnh 2-21 ngày, bệnh nhân sẽ khởi phát đột ngột các triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ, tiến triển nhanh thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan, suy thận. Virus lây lan mạnh trong cộng đồng qua tiếp xúc trực tiếp (da trầy xước, niêm mạc) với máu và dịch cơ thể người bệnh, hoặc thông qua các nghi lễ mai táng tiếp xúc trực tiếp với thi thể.
Bộ Y tế Việt Nam hôm 22/5 cảnh báo chuẩn bị ứng phó dịch Ebola trong bối cảnh số ca thực tế tại Congo và Uganda cao hơn báo cáo. Trước đó, cơ quan này cũng khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần tự theo dõi sức khỏe 21 ngày nếu trở về từ vùng dịch.
Chuyên gia dinh dưỡng Tăng Kiến Minh (Đài Loan) cho biết, tại các phòng khám, ông thường gặp bệnh nhân thắc mắc: "Tại sao tôi ăn uống rất thanh đạm, dưỡng sinh mà chỉ số xét nghiệm máu vẫn không đạt?". Câu trả lời nằm ở việc chọn sai thực phẩm.
Theo ông, chế độ ăn cho người bệnh thận không phải là một "hình phạt" phải kiêng khem khổ sở, mà là một cuộc chơi của sự thay thế chính xác.
Để bảo vệ chức năng thận, người bệnh cần phá bỏ 4 hiểu lầm kinh điển sau đây:
Ăn gạo lứt, ngũ cốc tốt hơn cơm trắng?
Nhiều người tin rằng gạo lứt, bột ngũ cốc hay các loại hạt dinh dưỡng là tốt nhất. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm, khả năng kiểm soát phospho trong máu kém đi, các thực phẩm này lại trở thành gánh nặng.
Trong giai đoạn này, cơm trắng, mì sợi trắng, bánh mì trắng hoặc bánh bao chay lại là lựa chọn an toàn hơn để giảm áp lực bài tiết phospho cho thận.
Dùng muối thấp natri, nước tương ít muối để bảo vệ thận?
Các loại "muối thấp natri" hoặc "nước tương ít muối" trên thị trường thường thay thế natri bằng kali. Nếu bệnh nhân có chỉ số kali máu cao, việc sử dụng các gia vị này cực kỳ nguy hiểm.
Chỉ cần dùng muối ăn thông thường nhưng giảm liều lượng. Hãy tận dụng hương vị tự nhiên từ hành, gừng, tỏi hoặc chanh để tăng vị giác thay vì lạm dụng gia vị.
Kiêng tuyệt đối rau xanh nhưng lại ăn nhiều trái cây?
Một số bệnh nhân sợ rau xanh chứa nhiều kali nên không dám chạm môi, nhưng lại thoải mái ăn cà chua, kiwi hoặc chuối. Thực tế, đây đều là nhóm trái cây giàu kali. Thay vào đó hãy thử ăn táo, nho, dứa (thơm) hoặc lê.
Không nên ăn rau sống, không ăn lẩu hoặc xay sinh tố xanh. Hãy cắt nhỏ rau, chần qua nước sôi rồi đổ bỏ nước đó trước khi xào nấu để loại bỏ phần lớn lượng kali.
Nhịn thịt hoàn toàn vì sợ suy thận nhanh?
Việc nhịn thịt quá mức dẫn đến suy dinh dưỡng, nhưng ăn quá nhiều đạm động vật hoặc uống canh tinh chất gà cũng khiến thận làm việc quá tải. Cần lưu ý rằng nhu cầu protein trước và sau khi chạy thận là hoàn toàn khác nhau.
Cần có sự tư vấn chuyên môn để xác định lượng protein phù hợp, không nên tự ý cắt bỏ hoàn toàn.
Thay vì những thói quen cũ gây hại, chuyên gia Tăng Kiến Minh gợi ý các lựa chọn an toàn hơn cho ba bữa trong ngày. Đối với bữa sáng, thay vì chọn các món giàu phospho và natri như mè đen, ngũ cốc, bánh mì kẹp thịt xông khói hay trà sữa, người bệnh nên ưu tiên bánh mì trắng kẹp trứng ốp la (không thêm sốt), bánh bao chay và uống nước lọc.
Vào bữa trưa, thay vì ăn cơm sườn chan nhiều nước sốt hoặc các loại canh viên, canh mọc chứa nhiều phụ gia, bệnh nhân hãy chọn cơm trắng ăn kèm cá hấp hoặc gà xào hành tỏi và rau đã được chần qua nước sôi. Một quy tắc quan trọng là tuyệt đối không nên uống nước canh để tránh nạp thêm kali và các chất chuyển hóa.
Đối với bữa tối, bệnh nhân cần tránh việc ăn tạm bằng bánh mì ngọt, mì ăn liền hoặc các loại canh xương hầm đậm đặc vốn được lầm tưởng là bổ thận. Thay vào đó, một thực đơn đúng chuẩn sẽ bao gồm nửa bát cơm trắng, một phần protein chất lượng cao và rau xanh được chế biến theo phương pháp chần qua nước sôi rồi mới xào nấu.
Theo bác sĩ, điều khiến thận kiệt huệ không phải là một miếng thịt bạn lỡ ăn, mà là thói quen ăn mặn, thực phẩm chế biến sẵn và thói quen uống hết các loại nước canh hàng ngày. Ăn đúng cách không làm giảm chất lượng sống, mà giúp bạn kéo dài "tuổi thọ" của thận.
Ngày 14-5, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết cùng ngày đã tổ chức lễ ký kết chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ phát triển chuyên môn toàn diện cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa.
Đây là dấu mốc quan trọng trong chiến lược phát triển hệ thống y tế TP theo định hướng "đa tầng – đa cực – đa trung tâm", nhằm nâng cao năng lực toàn diện cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, từng bước xây dựng bệnh viện trở thành bệnh viện khu vực cửa ngõ phía đông nam TP.
Theo định hướng của Sở Y tế, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa sẽ không chỉ là bệnh viện đa khoa phục vụ người dân địa phương, mà từng bước phát triển thành "bệnh viện cửa ngõ" chiến lược ở khu vực đông nam TP.
Bệnh viện sẽ giữ vai trò tiếp nhận, xử trí cấp cứu ban đầu, điều trị các bệnh lý phổ biến, đồng thời kết nối hiệu quả với mạng lưới bệnh viện chuyên sâu của thành phố khi cần thiết.
Theo ông Thượng, để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều bệnh viện đa khoa, chuyên khoa đầu ngành của TP đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ cụ thể, đồng bộ và dài hạn cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa.
Bệnh viện Nhân dân 115 hỗ trợ phát triển lĩnh vực cấp cứu, hồi sức tích cực, xây dựng đơn vị đột quỵ, đào tạo quy trình báo động đỏ, cấp cứu đa chấn thương và nâng cao năng lực xử trí các trường hợp nguy kịch ngay tại địa phương.
Đặc biệt, Bệnh viện Nhân dân 115 chịu trách nhiệm hỗ trợ Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa xây dựng mô hình "Trung tâm cấp cứu chấn thương" ngay tại bệnh viện, theo hướng tích hợp đa chuyên khoa, giúp người bệnh đa chấn thương được tiếp cận cấp cứu, hồi sức và can thiệp chuyên sâu ngay trong "thời gian vàng".
Đây được xem là mô hình quan trọng nhằm nâng cao năng lực cấp cứu vùng cửa ngõ, giảm tỉ lệ chuyển viện và tăng khả năng cứu sống người bệnh nặng ngay tại địa phương.
Bệnh viện Bình Dân hỗ trợ phát triển ngoại khoa, đặc biệt là ngoại tổng quát, ngoại niệu và các kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu. Bệnh viện Từ Dũ hỗ trợ lĩnh vực sản phụ khoa, nâng cao năng lực cấp cứu sản khoa, chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh, chuyển giao các kỹ thuật chuyên sâu trong chẩn đoán và điều trị.
Bệnh viện Bệnh nhiệt đới hỗ trợ phát triển năng lực trong lĩnh vực truyền nhiễm, kiểm soát nhiễm khuẩn và hồi sức truyền nhiễm; đào tạo nhân sự có khả năng tiếp nhận, cấp cứu, điều trị và theo dõi các bệnh truyền nhiễm thường gặp cũng như các tình huống dịch bệnh mới nổi.
Ở lĩnh vực nhi khoa, Bệnh viện Nhi đồng 1 hỗ trợ toàn diện công tác khám chữa bệnh trẻ em, cấp cứu nhi, hồi sức nhi và đào tạo nguồn nhân lực chuyên khoa nhi.
Bên cạnh đó, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM và Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM cũng tham gia hỗ trợ phát triển các chuyên khoa sâu, góp phần giúp người dân khu vực được tiếp cận nhiều dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại địa phương, hạn chế phải chuyển lên các bệnh viện nội đô khi không thật sự cần thiết.
Việc đồng loạt các bệnh viện tuyến cuối của TP tham gia hỗ trợ Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa không chỉ là hoạt động chuyển giao kỹ thuật đơn thuần, mà còn thể hiện mô hình phát triển y tế mới: "Hệ thống bệnh viện đồng hành".
Trong mô hình này, các bệnh viện chuyên sâu giữ vai trò hạt nhân chuyên môn, hỗ trợ nâng cao năng lực cho các bệnh viện cửa ngõ, tạo nên mạng lưới liên kết vùng chặt chẽ, hiệu quả và bền vững.
"Đây cũng là bước đi cụ thể nhằm giảm tải cho khu vực nội đô, rút ngắn thời gian tiếp cận cấp cứu và điều trị cho người dân khu vực phía đông nam TP. Về lâu dài, việc phát triển Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa thành bệnh viện cửa ngõ sẽ tạo nền tảng hình thành một cực y tế mới, gắn với khu vực cảng biển, logistics, công nghiệp và đô thị đang phát triển mạnh của TP.
Với sự đồng hành của các bệnh viện tuyến cuối, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa được kỳ vọng sẽ từng bước nâng cao toàn diện năng lực chuyên môn, quản trị và chất lượng phục vụ, trở thành điểm tựa y tế tin cậy của người dân khu vực đông nam TP trong giai đoạn phát triển mới", bác sĩ Thượng cho hay.
