Trao đổi với Tuổi Trẻ, nhiều đại biểu Quốc hội, chuyên gia bày tỏ đồng tình với đề xuất hình phạt bổ sung lao động công ích vào dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi của Bộ Công an.
Ông Nguyễn Văn Thanh, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, nêu rõ hiện nhiều nước đã áp dụng hình thức xử lý này. Ông đánh giá nếu áp dụng hình thức phạt bổ sung này sẽ rất tốt, có ý nghĩa giáo dục cao đối với xã hội, đặc biệt với những người vi phạm.
Ông nhấn mạnh điểm khác biệt cơ bản của lao động công ích so với phạt tiền là đòi hỏi người vi phạm phải xuất hiện tại không gian công cộng, thực hiện các công việc như quét đường, dọn rác, trồng cây… dưới sự quan sát của cộng đồng.
Ông cũng nhìn nhận mục tiêu của hình phạt này không phải để “làm mất thể diện” mà để những người vi phạm nhận thức được rằng hành vi cá nhân không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn tác động đến nhiều người xung quanh.
Quan trọng hơn, lao động công ích tạo ra trải nghiệm trực tiếp giúp người vi phạm hiểu rõ hậu quả hành động của mình. Song, ông cũng chỉ rõ việc đưa vào thực thi phải quy định rõ vi phạm ở mức nào sẽ bị phạt lao động công ích, nghĩa là phạt ai, ai phạt. Những điểm này phải quy định rõ.
Theo nghiên cứu, đây là một hình phạt tương đối phổ biến trong pháp luật hình sự của các nước trên thế giới như: Mỹ, Nga, các nước EU…
Việc áp dụng hình phạt này giúp đa dạng hình phạt trong hệ thống hình phạt của Bộ luật Hình sự. Đồng thời có ý nghĩa giáo dục, phục hồi và phòng ngừa tái phạm, khắc phục hạn chế của hình phạt tiền, giúp giảm áp lực cho hệ thống giam giữ và chi phí xã hội của việc chấp hành án tù…
Đại biểu Phạm Văn Hòa, thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, bày tỏ đồng tình với đề xuất hình phạt lao động công ích bổ sung vào Bộ luật Hình sự để áp dụng trong nhiều hành vi vi phạm chứ không bó hẹp trong lĩnh vực nào.
Tuy nhiên ông cho rằng nếu bổ sung, cần quy định rõ lao động công ích là gì, phạm vi, nguyên tắc áp dụng, quy trình thực hiện, thời gian tối thiểu, tối đa, đối tượng nào được miễn (người già, phụ nữ mang thai…).
Cũng cần có các văn bản hướng dẫn để xác định cụ thể trường hợp nào áp dụng phạt lao động công ích, thời gian bao lâu…
Ông nhấn mạnh cần xây dựng quy trình thực hiện, giám sát lao động công ích thật chặt chẽ và quy định rõ cá nhân, tổ chức nào có thẩm quyền áp dụng, đơn vị nào sẽ triển khai, kiểm soát, đánh giá việc thực hiện.
Đồng thời, cần có địa chỉ trách nhiệm cụ thể trong từng khâu, từng bước, tránh chuyện chung không ai lo.
Ông Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, cho rằng với hình phạt tiền, người vi phạm chỉ cần nộp phạt là hoàn thành hay hình phạt bổ sung trừ điểm bằng lái với vi phạm giao thông thì tùy theo hành vi vi phạm sẽ bị trừ số điểm nhất định.
Còn với hình phạt lao động công ích sẽ phức tạp hơn, đòi hỏi tổ chức thực hiện, giám sát và nghiệm thu, đánh giá kết quả. Do vậy cần phải có một bộ phận chuyên trách để thực hiện.
Từ đó ông Tạo kiến nghị xem xét phạm vi của hình phạt bổ sung lao động công ích sao cho hợp lý, chẳng hạn chỉ nên áp dụng với các lỗi nghiêm trọng và tái phạm nhiều lần trong vi phạm giao thông hay trong một số hành vi khác.
Các hình thức của hình phạt bổ sung lao động công ích cũng cần tính toán, quy định phù hợp với từng trường hợp, hành vi vi phạm như quét rác, dọn dẹp khu vực công cộng, trồng cây…
Đồng thời cần có nghiên cứu, đánh giá kỹ càng, đảm bảo vấn đề quyền con người trong quy định này.
Tại bản góp ý, Viện KSND tối cao và Bộ Tư pháp đề nghị cần làm rõ “lao động công ích” để bảo đảm phân biệt với biện pháp “lao động phục vụ cộng đồng” đang được quy định tại Bộ luật Hình sự hiện hành.
Đồng thời phải có đánh giá về việc áp dụng biện pháp “lao động phục vụ cộng đồng” trong thời gian qua để xác định hiệu quả trong thực tiễn. Từ đó có cơ sở để đề xuất bổ sung biện pháp mới nêu trên.
Còn Văn phòng Chủ tịch nước cho rằng các biện pháp mới như lao động công ích, giám sát điện tử cần được nghiên cứu kỹ về điều kiện thực hiện, hạ tầng và cơ chế bảo vệ quyền con người. Vì vậy Bộ luật Hình sự chỉ nên quy định khung nguyên tắc.
Giải trình nội dung này, Bộ Công an cho hay theo quy định hiện hành, lao động phục vụ cộng đồng chỉ là nghĩa vụ phát sinh trong quá trình chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, áp dụng đối với người bị phạt cải tạo không giam giữ không có việc làm hoặc bị mất việc làm.
Đây không phải là hình phạt độc lập và cũng không phải là hình phạt bổ sung. Trong khi đó, lao động công ích được nghiên cứu theo hướng là một hình phạt bổ sung, có vị trí độc lập trong hệ thống hình phạt, nhằm tăng cường chính sách xử lý không tước tự do, giáo dục, cải tạo người phạm tội, khắc phục hậu quả và bù đắp lợi ích cho cộng đồng.
Tiếp thu ý kiến, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ thiết kế chặt chẽ quy định về hình phạt này gồm điều kiện áp dụng, loại công việc, thời lượng lao động, đối tượng không áp dụng… bảo đảm không chồng lấn với quy định về biện pháp “lao động phục vụ cộng đồng” đang được quy định tại Bộ luật Hình sự hiện hành.
Theo Cổng thông tin điện tử Công an tỉnh Phú Thọ, thời gian gần đây, tình trạng các đối tượng lợi dụng giao dịch chuyển tiền qua tài khoản ngân hàng để thực hiện hành vi lừa đảo tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều thủ đoạn tinh vi. Mặc dù đã được cơ quan chức năng cảnh báo, song vẫn có không ít người dân trở thành nạn nhân.
Các đối tượng thường sử dụng chiêu trò cố ý chuyển tiền vào tài khoản của người khác, sau đó liên hệ, giả danh nhân viên thu hồi nợ hoặc người chuyển nhầm, yêu cầu hoàn trả số tiền kèm theo các khoản "lãi" vô lý. Một số trường hợp khác, đối tượng dụ nạn nhân truy cập vào đường link giả mạo để "nhận lại tiền", từ đó chiếm đoạt thông tin tài khoản và rút tiền.
Theo khuyến cáo của cơ quan chức năng, đây là hình thức lừa đảo nguy hiểm, lợi dụng tâm lý lo sợ hoặc thiếu hiểu biết của người dân. Các đối tượng thường sử dụng thông tin giả, tài khoản ẩn danh, gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý.
Để phòng tránh, người dân cần lưu ý: Không sử dụng số tiền nhận được khi chưa xác minh rõ nguồn gốc.
Chỉ làm việc với ngân hàng khi xử lý các trường hợp chuyển nhầm; không tự ý chuyển tiền cho người lạ.
Không truy cập các đường link lạ, không cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai.
Khi nhận được cuộc gọi xưng danh ngân hàng, cần kiểm tra, xác minh hoặc đến trực tiếp ngân hàng làm việc.
Ngày 26/5, ông Lành (63 tuổi, cựu phóng viên tạp chí Người cao tuổi) bị TAND TP HCM tuyên phạm tội Cưỡng đoạt tài sản.
Có vai trò đồng phạm, Lê Gia Bảo (con trai Lành) bị phạt 12 năm 6 tháng, bị cáo Nguyễn Tuấn Anh lĩnh 12 năm tù.
Theo HĐXX, các bị cáo phạm tội có tổ chức, xâm phạm tài sản của người khác, ảnh hưởng xấu đến công tác bảo đảm an toàn giao thông và trật tự xã hội nên cần xử lý nghiêm. Tuy nhiên, tòa cũng nghi nhận nhiều tình tiết giảm nhẹ cho họ như: tham gia nhiều hoạt động từ thiện, từng đi nghĩa vụ quân sự, nhân thân tốt... để xem xét giảm một phần trách nhiệm.
Bám theo CSGT để quay cảnh 'sai sót'
Bản án xác định, ông Lành từng làm việc tại nhiều cơ quan báo chí trước khi công tác ở Tạp chí Người cao tuổi. Biết nhiều cán bộ CSGT e ngại việc bị quay phim, ghi hình khi làm nhiệm vụ, bị cáo nảy sinh ý định dùng các hình ảnh liên quan sai sót nghiệp vụ để gây áp lực, buộc chuyển tiền.
Từ năm 2021, Lành thường bám theo các tổ tuần tra của Phòng CSGT Công an TP HCM, bí mật ghi lại những tình huống bị cho là xử lý chưa đúng quy trình, có tranh cãi hoặc to tiếng với người vi phạm. Sau đó, ông này tìm gặp lãnh đạo các đội có cán bộ liên quan để gây sức ép, yêu cầu đưa tiền.
Ban đầu, Lành trực tiếp nhận tiền mặt. Đầu năm 2023, ông này rủ con trai cùng Nguyễn Tuấn Anh tham gia quay phim, hỗ trợ nhận tiền.
Chiều 22/4/2025, Tuấn Anh chở Bảo đi trên đường Võ Văn Kiệt thì bị tổ CSGT Chợ Lớn dừng xe vì chuyển hướng không bật tín hiệu. Khi kiểm tra, cả hai tự xưng là nhà báo, xuất trình giấy giới thiệu của Tạp chí Người cao tuổi nhưng không có thẻ nhà báo nên bị mời về trụ sở làm việc.
Kiểm tra điện thoại của Bảo, công an phát hiện nhiều giao dịch chuyển tiền liên quan cán bộ CSGT ở nhiều địa phương. Bảo khai đây là tiền các cán bộ gửi hàng tháng để nhóm không quay phim, ghi hình hoạt động làm nhiệm vụ.
Từ đó, Phòng CSGT chuyển hồ sơ sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP HCM để điều tra hành vi cưỡng đoạt tài sản.
Nhà chức trách còn cáo buộc nhóm này hướng cố tình vi phạm giao thông để bị CSGT dừng xe, lấy cớ ghi hình quá trình làm việc của lực lượng chức năng. Các video sau đó được dùng để gây áp lực.
Tiền được chuyển qua nhiều tài khoản đứng tên Bảo, Tuấn Anh và người quen với nội dung như "mua báo", "tiền gạo", "chuyển anh Lành" nhằm che giấu nguồn gốc.
Kết quả điều tra xác định, từ tháng 1/2023 đến tháng 4/2025, Lê Văn Lành cùng đồng phạm bị cáo buộc cưỡng đoạt tiền của 30 cán bộ, chiến sĩ CSGT, mỗi tháng từ 2 đến 7 triệu đồng, tổng cộng hơn 1,5 tỷ đồng.
Dùng tài khoản người tình nhận tiền 'gạo', 'mua báo'
Tại tòa hôm nay, bị cáo Lành thừa nhận nội dung cáo trạng là đúng, song có lúc cho rằng "khi đi làm chuyên đề được một số CSGT hỗ trợ tiền xăng xe".
Ông này khai mỗi tháng nhận từ nhiều cán bộ khoảng 5-7 triệu đồng; dùng tài khoản của Bảo và người tình để nhận tiền hoặc sai Tuấn Anh đến lấy trực tiếp.
Tuy nhiên, Lành nói chưa từng dùng hình ảnh hay video để đe dọa CSGT. Việc tìm gặp lãnh đạo các đội là để "tặng sách"; còn các đoạn ghi hình do Bảo và Tuấn Anh gửi chỉ được lưu làm tư liệu.
Nói lời sau cùng, ông Lành cho rằng đây là lần đầu phạm sai lầm, khiến con trai và bạn của con cũng vướng vòng lao lý. Bị cáo xin HĐXX xem xét giảm nhẹ hình phạt để sớm trở về chăm lo gia đình.
Bảo và Tuấn Anh thừa nhận hành vi phạm tội, khai mỗi lần nhận tiền giúp Lành được trả công 200.000-300.000 đồng. Họ bày tỏ hối hận, xin tòa xem xét giảm nhẹ.
Liên quan hành vi của các cán bộ CSGT, VKS xác định trong quá trình làm nhiệm vụ, một số người bị Lành và đồng phạm dùng hình ảnh sai sót nghiệp vụ để gây áp lực, yêu cầu chuyển tiền. Tuy nhiên, cơ quan điều tra không thu thập được các hình ảnh cụ thể do Lành đã xóa dữ liệu.
Ngoài ra, mỗi lần tiếp xúc lực lượng chức năng, Lành chỉ tự xưng là phóng viên, không xuất trình giấy tờ chứng minh. Tạp chí Người cao tuổi cũng không phân công ông này thực hiện chuyên đề liên quan hoạt động tuần tra, xử lý vi phạm của CSGT.
Từ đó, cơ quan điều tra và VKS cho rằng chưa đủ căn cứ xử lý các cán bộ, chiến sĩ về hành vi đưa hối lộ.
Đối với các giấy giới thiệu do Tạp chí Người cao tuổi cấp cho Lê Văn Lành nhưng không ghi nội dung liên hệ, công tác, cơ quan điều tra nhận định đây là hình thức tạo điều kiện để phóng viên chủ động liên hệ làm việc, không nhằm tiếp tay cho hành vi phạm tội nên người cấp giấy không bị xem xét trách nhiệm đồng phạm.
Khu biệt thự cao cấp Ocean View Nha Trang (Khánh Hòa) từng xảy ra vụ án hình sự "lừa đảo chiếm đoạt tài sản".
Vào tháng 6-2023, bị cáo Nguyễn Việt Hùng - Chủ tịch hội đồng thành viên, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II, chủ đầu tư dự án - đã bị TAND tỉnh Khánh Hòa xét xử, tuyên phạt 18 năm tù về tội đã nêu.
Vào ngày 2-4-2026, đại diện TAND Khu vực 1 Khánh Hòa, Viện KSND Khu vực 1 Khánh Hòa, cơ quan chức năng phường Nam Nha Trang và công ty tư vấn đo đạc đã tái xem xét, thẩm định tại chỗ, ghi nhận hiện trạng xây dựng tại lô đất 68 ở dự án nêu trên.
Đây là hoạt động phục vụ cho tiến trình thụ lý vụ án mới tại dự án nêu trên, là tranh chấp hợp đồng góp vốn xây dựng nhà ở, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, yêu cầu buộc tháo dỡ công trình trên đất tại lô đất vừa nêu.
Theo hồ sơ, vụ án dân sự mới này giữa nguyên đơn là bà Trần Thị Hải Châu (ở Hà Nội) và bị đơn là Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II và bà Nguyễn Thị Thanh B. (ở TP.HCM), được TAND Khu vực 1 Khánh Hòa thụ lý cuối năm 2025.
Cả 2 cá nhân là nguyên đơn và bị đơn trên đều là bị hại trong vụ án hình sự "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" trước đó tại dự án Ocean View.
Trong đó có số tiền 1,5 tỉ đồng bà Châu đã nộp cho ngân hàng để xóa thế chấp thay cho Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II, nhằm chuộc lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lô 68 mà Hùng đã đem thế chấp cho ngân hàng để vay vốn.
Bà Châu đã được Hùng và công ty làm các thủ tục bàn giao lô đất đó trên thực địa, ủy quyền để làm các thủ tục để sang tên cho bà giấy chứng nhận quyền sử dụng lô đất 68 đứng tên công ty mà bà Châu đã được giao giữ sau khi chuộc từ ngân hàng, nhưng đến nay vẫn chưa sang tên được.
Sau khi được bàn giao đất vào tháng 3-2015, được giao chuộc và giữ "sổ đỏ" (tháng 4-2017), bà Châu đã được xây dựng cổng, tường rào để bảo vệ lô đất đã mua tại khu biệt thự cao cấp Ocean View Nha Trang.
Cho đến nay Nguyễn Việt Hùng vẫn còn đang thụ án trong tù.
Thế nhưng theo đơn khiếu nại đến các cơ quan và kêu cứu đến báo Tuổi Trẻ của vợ chồng bà Trần Thị Hải Châu và ông Nguyễn Thanh Bình, thì ngày 31-3-2025, bà Nguyễn Thị Thu Hà - Phó giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II - đã ký kết "phụ lục hợp đồng ủy quyền xây dựng nhà ở" tại lô đất 68 cho bà Nguyễn Thị Thanh B. và bà B. đã tiến hành xây dựng nhà ở trên lô đất đó.
Bà Châu, ông Bình đã có đơn khởi kiện Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II và bà Nguyễn Thị Thanh B. về hành vi liên quan đến việc xây dựng trên lô đất 68. Đồng thời có đơn tố giác về tội phạm đã được Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa thụ lý và đang xử lý.
Tháng 1-2026, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa có thông báo, qua xác minh nhận thấy hành vi của bà Nguyễn Thị Thanh B. ủy quyền cho ông Trịnh Trí Dũng (ở Lạng Sơn) thuê đơn vị thi công xây dựng tại lô đất 68 dự án trên đã làm hư hỏng khóa cổng và bờ tường bao quanh thửa đất của vợ chồng bà Châu, ông Bình xây dựng là có dấu hiệu của hành vi "hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản" quy định tại Bộ luật Hình sự.
Ngày 2-4-2026, đại diện tòa án, viện kiểm sát, chính quyền phường Nam Nha Trang và công ty tư vấn đo đạc đã tái xem xét, thẩm định tại chỗ, ghi nhận hiện trạng xây dựng tại lô đất 68.
TAND Khu vực 1 Khánh Hòa đã đề nghị các đương sự trong vụ án và đơn vị thi công "tạm dừng thi công công trình cho đến khi có quyết định hoặc thông báo mới của tòa án" tại lô đất 68 nêu trên.
