Eo biển Hormuz từ lâu được xem là yết hầu của ngành năng lượng thế giới. Nơi đây từng gánh vác việc lưu thông khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Việc tuyến hàng hải chiến lược này bị phong tỏa đã lập tức đẩy thị trường vào trạng thái khan hiếm, kéo giá dầu Brent tiêu chuẩn quốc tế tăng vọt 40% lên sát mốc 100 USD mỗi thùng.
Đứng trước sự gián đoạn chưa từng có, chuỗi cung ứng toàn cầu đang phải gồng mình gánh chịu chi phí đội lên từng ngày. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, cuộc khủng hoảng lại đang biến những cơ sở hạ tầng chiến lược và các đội tàu chở dầu thành những cỗ máy in tiền khổng lồ.
Nước cờ hạ tầng cứu vãn chuỗi cung ứng
Trong khi giao thương đường biển qua Vịnh Ba Tư gần như tê liệt, Saudi Aramco vẫn ung dung ghi nhận kết quả kinh doanh vượt mọi dự báo. Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Arabia vừa công bố mức lợi nhuận ròng quý I đạt 32,5 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Thậm chí lợi nhuận điều chỉnh còn chạm mốc 33,6 tỷ USD. Tổng doanh thu của hãng bứt phá lên 115,49 tỷ USD nhờ sự cộng hưởng từ việc tăng giá bán lẫn sản lượng xuất khẩu.
Bí quyết giúp Aramco lội ngược dòng nằm ở hệ thống đường ống Đông – Tây. Hệ thống này cho phép tập đoàn bơm thẳng dầu thô từ bờ Đông sang cảng Yanbu nằm bên bờ Biển Đỏ, hoàn toàn né tránh được điểm nóng Hormuz. Đường ống khổng lồ này đang hoạt động ở mức công suất tối đa 7 triệu thùng/ngày. Lượng dầu này đủ sức cung cấp 2 triệu thùng cho các nhà máy lọc dầu nội địa và dành ra tới 5 triệu thùng cho xuất khẩu.
Theo Reuters, Giám đốc điều hành Aramco Amin Nasser khẳng định tuyến đường ống này đã chứng minh vai trò then chốt trong việc giảm thiểu cú sốc năng lượng toàn cầu. Nhờ duy trì được dòng tiền tự do dồi dào, Aramco tiếp tục công bố mức chi trả cổ tức 21,9 tỷ USD trong quý I. Dòng tiền này mang ý nghĩa sống còn đối với Dòng tiền này mang ý nghĩa sống còn đối với Chính phủ Saudi Arabia – cổ đông trực tiếp nắm giữ 81,5% cổ phần tập đoàn – trong việc bù đắp thâm hụt ngân sách và tài trợ cho các dự án quốc gia
Dù hưởng lợi lớn trong ngắn hạn, giới lãnh đạo Aramco vẫn tỏ ra thận trọng về bức tranh dài hạn. Trả lời Bloomberg, ông Nasser cảnh báo thị trường sẽ cần vài tháng để tái cân bằng ngay cả khi dòng thương mại qua Hormuz được khôi phục ngay hôm nay. Trong kịch bản giao thương tiếp tục bị hạn chế thêm vài tuần, mọi thứ có thể chỉ trở lại bình thường vào năm 2027.
Cơn sốt cước vận tải và bài toán thiếu hụt tàu
Không chỉ các nhà sản xuất nắm giữ hạ tầng đường ống, các công ty vận tải biển cũng đang bước vào một chu kỳ siêu lợi nhuận. Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã tạo ra một nút thắt cổ chai khổng lồ về logistics. Theo dữ liệu từ Teekay Tankers, có khoảng 100 tàu chở dầu cỡ lớn đang bị mắc kẹt ở phía Tây Hormuz. Con số này bao gồm 59 tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC), tương đương 8% tổng nguồn cung đội tàu VLCC hợp chuẩn trên toàn thế giới.
Việc một lượng lớn tàu bị rút khỏi nguồn cung hiệu dụng đã châm ngòi cho đà tăng phi mã của giá cước vận tải giao ngay. Công ty vận tải CMB.Tech của Bỉ ghi nhận lợi nhuận cốt lõi quý I tăng gấp 3 lần, đưa chỉ số EBITDA lên mức 558,3 triệu USD. Cổ phiếu của tập đoàn sở hữu 250 con tàu này đã tăng vọt gần 70% chỉ trong vài tháng đầu năm 2026. Lãnh đạo CMB.Tech cho biết họ đang tận hưởng một thị trường cực kỳ nóng sốt nhờ việc kết hợp các hợp đồng cho thuê dài hạn với mức giá giao ngay lịch sử.
Thu nhập trung bình trên thị trường giao ngay đang ở mức khó tin. Các tàu VLCC hiện mang về khoảng 70.204 USD mỗi ngày, trong khi tàu Suezmax đạt mức 91.849 USD mỗi ngày, cao gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Bước sang quý II, tình hình còn nóng hơn khi Teekay Tankers chốt được giá thuê tàu Suezmax lên tới 121.800 USD mỗi ngày và tàu VLCC chạm mốc 141.800 USD mỗi ngày.
Bên cạnh mảng cho thuê, giá trị tài sản ròng của các hãng tàu cũng tăng vọt. Nhu cầu săn lùng tàu cũ đẩy giá mua bán lên cao bất thường. Chỉ riêng trong quý I, CMB.Tech đã bỏ túi khoảng 267 triệu USD tiền lãi từ việc bán các tàu cũ cho đối tác. Tương tự, Teekay Tankers cũng tích cực cơ cấu lại đội tàu, thu về hàng chục triệu USD từ việc thanh lý các tàu đóng từ chục năm trước, qua đó nâng tổng thanh khoản lên mức 1,2 tỷ USD.
Dịch chuyển dòng chảy thương mại toàn cầu
Những biến động địa chính trị đang vẽ lại hoàn toàn bản đồ giao thương dầu mỏ thế giới. Lượng dầu xuất khẩu từ Trung Đông đã sụt giảm khoảng 10 triệu thùng mỗi ngày. Để bù đắp cho sự thiếu hụt này, các quốc gia tiêu thụ buộc phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ nửa kia bán cầu. Khu vực Đại Tây Dương và bờ Tây châu Mỹ nhanh chóng gia tăng xuất khẩu thêm 4 đến 4,5 triệu thùng mỗi ngày.
Sự chuyển dịch này kéo theo một hệ quả tất yếu là quãng đường vận chuyển bị kéo dài đáng kể. Dữ liệu ghi nhận hành trình của các tàu cỡ trung từ Vịnh Mexico đã tăng khoảng 30%. Thậm chí, trong tháng 4 đã có hàng chục chuyến tàu phải đi vòng qua kênh đào Panama để mang dầu từ Mỹ sang giải cơn khát năng lượng cho các nhà máy lọc dầu tại châu Á. Đây là một tuyến đường rất hiếm khi được sử dụng trước đây do chi phí đắt đỏ.
Giám đốc nghiên cứu Christian Waldegrave của Teekay Tankers đánh giá cú sốc nguồn cung này sẽ tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc trong dài hạn. Ngay cả khi điểm nghẽn Hormuz được khơi thông, các quốc gia nhập khẩu tại châu Á sẽ phải cấp tập xây dựng lại kho dự trữ chiến lược. Đồng thời, bài học nhãn tiền về rủi ro phụ thuộc quá lớn vào một khu vực sẽ thúc đẩy các nước đa dạng hóa nguồn cung.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng đưa ra lời cảnh báo cho các nhà đầu tư đang say sưa với lợi nhuận. Lãnh đạo CMB.Tech nhận định điều kiện thị trường hoàn hảo hiện tại có thể không kéo dài mãi mãi. Sự gia tăng ồ ạt của các đơn đặt hàng đóng tàu mới cùng với những bất ổn tiềm ẩn trong thương mại toàn cầu có thể làm hạ nhiệt cơn sốt vàng của ngành vận tải biển trong những năm tới.
Ngày 24-4, Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai đã thông qua quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng để thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối từ cao tốc Bắc - Nam về Khu công nghiệp Phù Mỹ và cảng biển Phù Mỹ.
Dự án do Ban Quản lý các dự án công trình giao thông và dân dụng tỉnh Gia Lai làm chủ đầu tư, nằm trên phạm vi đất rừng thuộc các tiểu khu 160B, 165A, 166 xã Phù Mỹ Tây; tiểu khu 149 xã Bình Dương; tiểu khu 161,174 xã Phù Mỹ Đông với diện tích 88,36ha.
Theo UBND tỉnh Gia Lai, dự kiến khi hoàn thành sẽ đưa vào khai thác đồng bộ tuyến đường kết nối từ cao tốc Bắc - Nam về Khu công nghiệp Phù Mỹ và cảng biển Phù Mỹ, đảm bảo năng lực vận tải lớn, tốc độ cao, an toàn giao thông.
Tuyến đường này sẽ kết nối cảng biển và khu công nghiệp với đường quốc lộ 1, đường cao tốc Bắc - Nam, đường ĐT638, đường ĐT639. Từng bức hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, kết nối các khu đô thị, khu cụm công nghiệp trong tỉnh.
Để thực hiện dự án trên, tỉnh Gia Lai quyết định chuyển mục đích 52,78ha rừng sang mục đích khác, gồm 33,72ha rừng phòng hộ, 19ha rừng sản xuất có nguồn gốc rừng tự nhiên và rừng trồng.
Ngày 15-4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có tờ trình Chính phủ về việc đề nghị ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù cho phép khai thác vượt không quá 15% công suất đối với các giấy phép khai thác than đang còn hiệu lực nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Theo bộ này, tình hình thế giới diễn biến phức tạp, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Ở trong nước, nhu cầu điện năng tăng cao và nguồn nhiên liệu nhập khẩu đối mặt nhiều rủi ro về giá cả, logistics và khả năng cung ứng.
"Trong bối cảnh đó, than trong nước tiếp tục giữ vai trò là nguồn năng lượng nền tảng và năng lực khai thác thực tế của các mỏ còn dư địa để tăng sản lượng.
Tuy nhiên, thủ tục điều chỉnh công suất theo quy định hiện hành chưa đáp ứng yêu cầu huy động nhanh nguồn lực" - bộ nhấn mạnh.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nghiên cứu đề xuất cơ chế đặc thù nhằm kịp thời nâng công suất khai thác than phục vụ an ninh năng lượng quốc gia.
Cùng với đó, Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam (TKV) cũng có văn bản đề nghị cho phép 4 mỏ thuộc TKV tăng sản lượng khai thác vượt không quá 15% công suất ghi trong các giấy phép khai thác.
Để đảm bảo tính công bằng, cạnh tranh cũng như chủ động trong việc đảm bảo an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất ban hành nghị quyết điều chỉnh với các giấy phép khai thác than đang còn hiệu lực trên cả nước nếu tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản đủ điều kiện áp dụng mà không chỉ riêng 4 dự án như TKV đề nghị.
Khi ban hành nghị quyết như đề xuất trên, các tổ chức, cá nhân sẽ không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép, đồng thời thực hiện theo cơ chế đăng ký và chịu sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc ban hành nghị quyết sẽ góp phần tăng nhanh nguồn cung than trong nước, kịp thời đáp ứng nhu cầu sử dụng năng lượng cho nền kinh tế, qua đó bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đồng thời tận dụng hiệu quả năng lực thiết bị, công nghệ và hạ tầng khai thác hiện có của các mỏ than đang hoạt động.
Đối với rủi ro và biện pháp kiểm soát, bộ cho biết việc áp dụng cơ chế đặc thù có thể phát sinh một số rủi ro như nguy cơ khai thác vượt trữ lượng được phê duyệt, gia tăng tác động tiêu cực đến môi trường và thất thu ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, các rủi ro này đã được kiểm soát thông qua việc quy định chặt chẽ trong nghị quyết về phạm vi trữ lượng được phép khai thác, các điều kiện về bảo vệ môi trường, cơ chế giám sát, hậu kiểm và nghĩa vụ tài chính đối với toàn bộ sản lượng khai thác.
Theo TTXVN, tiếp tục chương trình thăm chính thức Thái Lan, chiều 27-5 tại Bangkok, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp ông Thapana Sirivadhanabhakdi - Chủ tịch điều hành Tập đoàn TCC, Tổng giám đốc Tập đoàn ThaiBev (Thái Lan).
TCC là tập đoàn hoạt động trong các lĩnh vực chính gồm thực phẩm và đồ uống, công nghiệp và thương mại, tài chính và bảo hiểm, bất động sản, nông nghiệp và công nghiệp nông nghiệp. Tập đoàn hoạt động tại Việt Nam, Singapore, Malaysia, Myanmar và một số thị trường khác.
Phát biểu tại cuộc tiếp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh các tập đoàn lớn của Thái Lan mở rộng đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực phù hợp với nhu cầu phát triển của Việt Nam và có khả năng tạo thêm giá trị cho quan hệ hợp tác song phương.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Thái Lan, trong đó hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và kết nối doanh nghiệp là trụ cột quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững và tăng cường liên kết giữa hai nền kinh tế.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận quá trình đầu tư, kinh doanh của Tập đoàn TCC tại Việt Nam trong những năm qua, khuyến khích tập đoàn tiếp tục phát triển hoạt động kinh doanh tại Việt Nam theo hướng nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, bảo vệ môi trường và đóng góp tích cực cho cộng đồng địa phương.
Tại cuộc tiếp, bày tỏ cảm ơn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và chia sẻ về việc kinh doanh tại Việt Nam, ông Thapana Sirivadhanabhakdi mong muốn tiếp tục được tạo điều kiện cho hoạt động tại Việt Nam.
Tập đoàn TCC đang nghiên cứu khởi động thêm một số hoạt động kinh doanh trong các lĩnh vực logistics, tái chế và một số lĩnh vực khác.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết Việt Nam đang tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, ưu tiên thu hút các dự án có chất lượng, có hàm lượng khoa học, công nghệ cao, quản trị hiện đại, liên kết tốt với doanh nghiệp trong nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Tập đoàn TCC hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, đóng góp tích cực vào sự kết nối nền kinh tế hai nước cũng như các nước ASEAN.
