Eo biển Hormuz từ lâu được xem là yết hầu của ngành năng lượng thế giới. Nơi đây từng gánh vác việc lưu thông khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Việc tuyến hàng hải chiến lược này bị phong tỏa đã lập tức đẩy thị trường vào trạng thái khan hiếm, kéo giá dầu Brent tiêu chuẩn quốc tế tăng vọt 40% lên sát mốc 100 USD mỗi thùng.
Đứng trước sự gián đoạn chưa từng có, chuỗi cung ứng toàn cầu đang phải gồng mình gánh chịu chi phí đội lên từng ngày. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, cuộc khủng hoảng lại đang biến những cơ sở hạ tầng chiến lược và các đội tàu chở dầu thành những cỗ máy in tiền khổng lồ.
Nước cờ hạ tầng cứu vãn chuỗi cung ứng
Trong khi giao thương đường biển qua Vịnh Ba Tư gần như tê liệt, Saudi Aramco vẫn ung dung ghi nhận kết quả kinh doanh vượt mọi dự báo. Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Arabia vừa công bố mức lợi nhuận ròng quý I đạt 32,5 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Thậm chí lợi nhuận điều chỉnh còn chạm mốc 33,6 tỷ USD. Tổng doanh thu của hãng bứt phá lên 115,49 tỷ USD nhờ sự cộng hưởng từ việc tăng giá bán lẫn sản lượng xuất khẩu.
Bí quyết giúp Aramco lội ngược dòng nằm ở hệ thống đường ống Đông – Tây. Hệ thống này cho phép tập đoàn bơm thẳng dầu thô từ bờ Đông sang cảng Yanbu nằm bên bờ Biển Đỏ, hoàn toàn né tránh được điểm nóng Hormuz. Đường ống khổng lồ này đang hoạt động ở mức công suất tối đa 7 triệu thùng/ngày. Lượng dầu này đủ sức cung cấp 2 triệu thùng cho các nhà máy lọc dầu nội địa và dành ra tới 5 triệu thùng cho xuất khẩu.
Theo Reuters, Giám đốc điều hành Aramco Amin Nasser khẳng định tuyến đường ống này đã chứng minh vai trò then chốt trong việc giảm thiểu cú sốc năng lượng toàn cầu. Nhờ duy trì được dòng tiền tự do dồi dào, Aramco tiếp tục công bố mức chi trả cổ tức 21,9 tỷ USD trong quý I. Dòng tiền này mang ý nghĩa sống còn đối với Dòng tiền này mang ý nghĩa sống còn đối với Chính phủ Saudi Arabia – cổ đông trực tiếp nắm giữ 81,5% cổ phần tập đoàn – trong việc bù đắp thâm hụt ngân sách và tài trợ cho các dự án quốc gia
Dù hưởng lợi lớn trong ngắn hạn, giới lãnh đạo Aramco vẫn tỏ ra thận trọng về bức tranh dài hạn. Trả lời Bloomberg, ông Nasser cảnh báo thị trường sẽ cần vài tháng để tái cân bằng ngay cả khi dòng thương mại qua Hormuz được khôi phục ngay hôm nay. Trong kịch bản giao thương tiếp tục bị hạn chế thêm vài tuần, mọi thứ có thể chỉ trở lại bình thường vào năm 2027.
Cơn sốt cước vận tải và bài toán thiếu hụt tàu
Không chỉ các nhà sản xuất nắm giữ hạ tầng đường ống, các công ty vận tải biển cũng đang bước vào một chu kỳ siêu lợi nhuận. Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã tạo ra một nút thắt cổ chai khổng lồ về logistics. Theo dữ liệu từ Teekay Tankers, có khoảng 100 tàu chở dầu cỡ lớn đang bị mắc kẹt ở phía Tây Hormuz. Con số này bao gồm 59 tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC), tương đương 8% tổng nguồn cung đội tàu VLCC hợp chuẩn trên toàn thế giới.
Việc một lượng lớn tàu bị rút khỏi nguồn cung hiệu dụng đã châm ngòi cho đà tăng phi mã của giá cước vận tải giao ngay. Công ty vận tải CMB.Tech của Bỉ ghi nhận lợi nhuận cốt lõi quý I tăng gấp 3 lần, đưa chỉ số EBITDA lên mức 558,3 triệu USD. Cổ phiếu của tập đoàn sở hữu 250 con tàu này đã tăng vọt gần 70% chỉ trong vài tháng đầu năm 2026. Lãnh đạo CMB.Tech cho biết họ đang tận hưởng một thị trường cực kỳ nóng sốt nhờ việc kết hợp các hợp đồng cho thuê dài hạn với mức giá giao ngay lịch sử.
Thu nhập trung bình trên thị trường giao ngay đang ở mức khó tin. Các tàu VLCC hiện mang về khoảng 70.204 USD mỗi ngày, trong khi tàu Suezmax đạt mức 91.849 USD mỗi ngày, cao gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Bước sang quý II, tình hình còn nóng hơn khi Teekay Tankers chốt được giá thuê tàu Suezmax lên tới 121.800 USD mỗi ngày và tàu VLCC chạm mốc 141.800 USD mỗi ngày.
Bên cạnh mảng cho thuê, giá trị tài sản ròng của các hãng tàu cũng tăng vọt. Nhu cầu săn lùng tàu cũ đẩy giá mua bán lên cao bất thường. Chỉ riêng trong quý I, CMB.Tech đã bỏ túi khoảng 267 triệu USD tiền lãi từ việc bán các tàu cũ cho đối tác. Tương tự, Teekay Tankers cũng tích cực cơ cấu lại đội tàu, thu về hàng chục triệu USD từ việc thanh lý các tàu đóng từ chục năm trước, qua đó nâng tổng thanh khoản lên mức 1,2 tỷ USD.
Những biến động địa chính trị đang vẽ lại hoàn toàn bản đồ giao thương dầu mỏ thế giới. Lượng dầu xuất khẩu từ Trung Đông đã sụt giảm khoảng 10 triệu thùng mỗi ngày. Để bù đắp cho sự thiếu hụt này, các quốc gia tiêu thụ buộc phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ nửa kia bán cầu. Khu vực Đại Tây Dương và bờ Tây châu Mỹ nhanh chóng gia tăng xuất khẩu thêm 4 đến 4,5 triệu thùng mỗi ngày.
Sự chuyển dịch này kéo theo một hệ quả tất yếu là quãng đường vận chuyển bị kéo dài đáng kể. Dữ liệu ghi nhận hành trình của các tàu cỡ trung từ Vịnh Mexico đã tăng khoảng 30%. Thậm chí, trong tháng 4 đã có hàng chục chuyến tàu phải đi vòng qua kênh đào Panama để mang dầu từ Mỹ sang giải cơn khát năng lượng cho các nhà máy lọc dầu tại châu Á. Đây là một tuyến đường rất hiếm khi được sử dụng trước đây do chi phí đắt đỏ.
Giám đốc nghiên cứu Christian Waldegrave của Teekay Tankers đánh giá cú sốc nguồn cung này sẽ tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc trong dài hạn. Ngay cả khi điểm nghẽn Hormuz được khơi thông, các quốc gia nhập khẩu tại châu Á sẽ phải cấp tập xây dựng lại kho dự trữ chiến lược. Đồng thời, bài học nhãn tiền về rủi ro phụ thuộc quá lớn vào một khu vực sẽ thúc đẩy các nước đa dạng hóa nguồn cung.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng đưa ra lời cảnh báo cho các nhà đầu tư đang say sưa với lợi nhuận. Lãnh đạo CMB.Tech nhận định điều kiện thị trường hoàn hảo hiện tại có thể không kéo dài mãi mãi. Sự gia tăng ồ ạt của các đơn đặt hàng đóng tàu mới cùng với những bất ổn tiềm ẩn trong thương mại toàn cầu có thể làm hạ nhiệt cơn sốt vàng của ngành vận tải biển trong những năm tới.
Giá vàng thế giới đang trải qua một trong những nhịp điều chỉnh mạnh nhất kể từ đầu năm. Trong phiên giao dịch ngày 27/5, vàng giảm khoảng 2%, lùi về quanh mốc 4.400 USD/ounce, mức thấp nhất gần 2 tháng sau giai đoạn tăng nóng vì căng thẳng địa chính trị và lo ngại lạm phát.
Điều đáng chú ý là đợt giảm lần này không đến từ việc nhu cầu trú ẩn biến mất hoàn toàn, mà đến từ một yếu tố quen thuộc từng bị thị trường “bỏ quên” trong nhiều tháng qua là chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng.
Theo Kitco và Trading Economics, khi giá dầu hạ nhiệt và kỳ vọng lãi suất thay đổi, giới đầu tư bắt đầu quay lại với trái phiếu và đồng USD thay vì tiếp tục đổ tiền vào vàng như giai đoạn đầu năm.
Xung đột không còn giúp vàng tăng như trước
Chỉ vài tháng trước, vàng từng vượt mốc 5.500 USD/ounce và liên tục lập đỉnh mới khi xung đột tại Trung Đông leo thang. Thị trường lúc đó tin rằng bất ổn kéo dài sẽ khiến các ngân hàng Trung ương sớm hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho vàng.
Tuy nhiên, diễn biến thực tế lại đi theo hướng ngược lại. Giá năng lượng tăng mạnh sau xung đột khiến lạm phát Mỹ nóng trở lại. Chỉ số CPI tháng 3 đã lên 3,3%, cao nhất kể từ tháng 5/2024, trong khi GDP quý I/2026 chỉ tăng 0,5%. Sự kết hợp giữa tăng trưởng chậm và lạm phát cao khiến thị trường bắt đầu lo ngại về kịch bản đình lạm.
Trong điều kiện thông thường, đây vốn là môi trường hỗ trợ vàng. Nhưng lần này, nỗi lo lạm phát lại kéo theo kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn. Theo UBS, chính điều này đang trở thành lực cản lớn nhất với kim loại quý. Khi lãi suất thực tăng, nhà đầu tư có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản sinh lợi suất tốt hơn như trái phiếu hoặc USD, thay vì nắm giữ vàng vốn không tạo ra dòng tiền.
Hai chuyên gia Dominic Schnider và Wayne Gordon của UBS nhận định thị trường đang “nhớ lại khái niệm chi phí cơ hội”, khi việc nắm giữ vàng trở nên kém hấp dẫn hơn trong môi trường lãi suất cao kéo dài.
Dữ liệu từ thị trường cũng cho thấy nhu cầu với ETF vàng và hợp đồng tương lai đã suy yếu đáng kể so với đầu năm. Dòng tiền vào vàng hiện chưa đủ mạnh để tái lập đà tăng từng diễn ra hồi quý I.
Trong báo cáo cập nhật mới nhất, UBS đã điều chỉnh giảm mục tiêu giá vàng cuối năm 2026 từ 5.900 USD xuống còn 5.500 USD/ounce. Ngân hàng này đồng thời hạ mục tiêu ngắn hạn xuống 5.200 USD/ounce cho giai đoạn tháng 6, thấp hơn đáng kể so với các dự báo trước đó.
Theo UBS, 3 yếu tố đang gây áp lực lớn lên vàng gồm đồng USD mạnh lên, giá dầu biến động và lợi suất thực tăng cao khi kỳ vọng lãi suất thay đổi. Dù vậy, UBS chưa cho rằng xu hướng tăng dài hạn của vàng đã kết thúc. Ngân hàng Thụy Sĩ này vẫn giữ quan điểm rằng đợt giảm hiện tại chủ yếu mang tính điều chỉnh ngắn hạn thay vì đảo chiều cấu trúc.
Trong kịch bản căng thẳng địa chính trị leo thang mạnh hơn, giá vàng vẫn có thể tăng lên 7.200 USD/ounce. Ngược lại, nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục cứng rắn với lãi suất, vàng có thể giảm sâu về 4.600 USD/ounce.
Điểm đáng chú ý là UBS hiện không còn nhìn vàng đơn thuần như tài sản trú ẩn giữa xung đột. Thay vào đó, tổ chức này cho rằng động lực dài hạn của vàng nằm ở những yếu tố sâu hơn như nợ công tăng cao, xu hướng đa dạng hóa dự trữ khỏi USD và sự suy giảm niềm tin vào tiền pháp định.
Theo báo cáo, các ngân hàng Trung ương toàn cầu vẫn được dự báo mua khoảng 950 tấn vàng trong năm 2026. Ba Lan mới đây cũng nâng mục tiêu dự trữ vàng từ 550 tấn lên 700 tấn.
Tại châu Á, nhu cầu vàng vật chất vẫn duy trì ổn định bất chấp giá ở vùng cao. UBS đánh giá đây là tín hiệu cho thấy lực cầu nền tảng của thị trường chưa biến mất.
Phố Wall chia rẽ về tương lai vàng
Không chỉ UBS, hàng loạt định chế tài chính lớn cũng đang cập nhật lại kịch bản cho vàng và mức chênh lệch giữa các dự báo hiện khá rộng.
Goldman Sachs nâng mục tiêu cuối năm lên 5.400 USD/ounce. Deutsche Bank dự báo 6.000 USD/ounce, trong khi ANZ tăng dự báo quý II lên 5.800 USD/ounce. Lạc quan nhất là JPMorgan với kịch bản vàng có thể lên 8.000-8.500 USD/ounce nếu dòng tiền đầu tư tư nhân tiếp tục đổ mạnh vào kim loại quý.
Sự khác biệt này phản ánh một thực tế rằng thị trường hiện chưa có câu trả lời rõ ràng cho bài toán lãi suất và lạm phát. Nếu Fed phát tín hiệu dừng tăng hoặc bắt đầu cắt giảm lãi suất, lợi suất thực có thể hạ nhiệt và vàng sẽ lấy lại động lực tăng giá. Ngược lại, nếu lạm phát tiếp tục dai dẳng và Fed buộc phải giữ lập trường “diều hâu”, áp lực với vàng sẽ còn kéo dài.
Trong ngắn hạn, giới giao dịch vẫn theo dõi sát diễn biến tại Trung Đông và các tín hiệu mới từ Fed để đoán hướng đi tiếp theo của lãi suất và dòng tiền trú ẩn. Sau giai đoạn tăng nóng đầu năm, thị trường vàng đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn khi nhà đầu tư không còn chỉ nhìn vào yếu tố địa chính trị mà bắt đầu cân nhắc mạnh tới lợi suất và sức mạnh của đồng USD. Theo Trading Economics, giá vàng hiện đã thấp hơn gần 15% so với thời điểm xung đột bùng phát đầu năm.
Theo thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 đã kiểm toán của Vietnam Airlines, Chủ tịch HĐQT Đặng Ngọc Hòa nhận hơn 2,3 tỷ đồng thu nhập trong năm ngoái. Mức này tăng khoảng 68% so với gần 1,4 tỷ đồng năm 2024.
Một số thành viên HĐQT như ông Lê Trường Giang, Tạ Mạnh Hùng có thu nhập khoảng 1,9 tỷ đồng mỗi người, tăng khoảng 70% so với cùng kỳ.
Ở khối điều hành, Tổng giám đốc Lê Hồng Hà cũng nhận hơn 2,3 tỷ đồng, tăng khoảng 69% so với mức 1,38 tỷ đồng năm trước đó. Các Phó tổng giám đốc phổ biến mức thu nhập quanh 1,9 tỷ đồng mỗi người, tăng khoảng 70% so với năm 2024. Thu nhập các thành viên Ban kiểm soát cũng ghi nhận xu hướng tương tự.
Một số nhân sự nhận thu nhập thấp hơn do không làm đủ năm, đơn cử như các thành viên HĐQT người nước ngoài. Kế toán trưởng mới nhận nhiệm vụ từ cuối tháng 5/2025 nhận khoảng 916 triệu đồng.
Mức tăng thu nhập lãnh đạo Vietnam Airlines năm ngoái được ghi nhận trong bối cảnh kết quả kinh doanh của hãng cải thiện mạnh. Theo báo cáo giải trình, lợi nhuận sau thuế 2025 của công ty mẹ đạt hơn 5.427 tỷ đồng, tăng trên 95%, tương đương gần 2.652 tỷ so với năm 2024.
Cũng theo báo cáo tài chính hợp nhất, tổng doanh thu và thu nhập khác của hãng hàng không quốc gia tăng trên 15% trong năm ngoái, tương đương khoảng 12.827 tỷ đồng. Điều này nhờ hãng đã khôi phục toàn bộ mạng bay nội địa, nối lại các đường bay quốc tế và mở thêm nhiều tuyến mới. Doanh thu từ mạng bay nội địa, quốc tế tăng lần lượt trên 15% và 17%.
Dù tổng chi phí tăng hơn 12% do mở rộng khai thác, tốc độ tăng doanh thu cao hơn vẫn giúp lợi nhuận gộp vượt 13.800 tỷ đồng và kéo lãi sau thuế đi lên.
Hãng ghi nhận lợi nhuận hợp nhất là 7.607 tỷ đồng, giảm khoảng 4,4% so với năm trước đó. Nguyên nhân chủ yếu do năm 2024 hãng có khoản thu nhập đột biến từ việc đối tác xóa nợ.
Năm ngoái, hãng hàng không quốc gia đã hoàn thành Đề án tổng thể phục hồi và phát triển bền vững giai đoạn đến 2035. Hãng cũng phát hành thành công hơn 897 triệu cổ phiếu, giúp vốn điều lệ tăng thêm 8.971 tỷ đồng, qua đó cải thiện vốn chủ sở hữu và không còn tình trạng âm vốn.
Theo Vietnam Airlines, dù xung đột Trung Đông từ cuối tháng 2 gây áp lực lên chi phí và mạng bay, hãng vẫn duy trì hoạt động liên tục và triển khai các giải pháp tối ưu chi phí, tái cơ cấu tài sản, nâng hiệu quả khai thác trong các năm tới.
Thông tin trên được ông Đinh Văn Tuấn, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines chia sẻ tại tọa đàm về giải pháp kích cầu hàng không, du lịch của Báo Tiền Phong sáng 15/5.
Theo ông Tuấn, từ tháng 3 đến nay, ngành hàng không toàn cầu gặp rất nhiều khó khăn do giá nhiên liệu bay Jet A1 tăng, thậm chí có thời điểm gấp 3 lần kế hoạch năm. Điều này đặt ra thách thức "rất lớn" cho Vietnam Airlines cũng như các hãng hàng không trong nước.
Với hãng hàng không quốc gia, ông cho biết giá nhiên liệu cứ tăng 1 USD thì hãng phát sinh thêm chi phí 300 tỷ đồng một năm. "Nếu giả định giữ nguyên sản lượng như kế hoạch đang khai thác, Vietnam Airlines có thể lỗ 30.000 tỷ đồng năm 2026", ông Tuấn nói.
Lãnh đạo Vietnam Airlines thông tin rằng hãng dự kiến lỗ trong quý II hơn 4.500 tỷ và "lỗ một ít" trong nửa đầu năm nay. Bởi trong quý I, Vietnam Airlines ghi nhận lợi nhuận hợp nhất kỷ lục - 4.500 tỷ, tăng 30% so với cùng kỳ 2025 nhờ cao điểm Tết và tăng cường các đường bay châu Âu.
Tuy nhiên, hãng cũng giải thích rằng biến động giá nhiên liệu vì xung đột Trung Đông chưa tác động đến hoạt động của hãng trong 3 tháng đầu năm. Tổng công ty xác định sẽ chịu nhiều áp lực hoạt động, thu hẹp biên lợi nhuận từ quý II đến hết năm.
Trước đó, Vietnam Airlines đã ngắt mạch thua lỗ vì Covid-19 từ đầu năm 2024. Năm 2024, hãng lãi sau thuế 7.957 tỷ và tiếp tục đạt lợi nhuận 7.607 tỷ đồng năm 2025.
Ông Đinh Văn Tuấn cho biết hy vọng xung đột Trung Đông sớm hết, để thị trường hàng không ổn định như quý I. Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines nói dự kiến tình hình tháng 6 "rất khó khăn" khi giá Jet A1 hiện nay khoảng 160 USD mỗi thùng, tức vượt 70-80 USD so với kế hoạch.
Để thích ứng với những biến động của thị trường, Vietnam Airlines đã xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt, tối ưu hóa mạng bay trên các trục nội địa và quốc tế trọng điểm...
Theo Cục Hàng không, từ tháng 4 đến đầu tháng 5, thị trường nhiên liệu hàng không toàn cầu tiếp tục chịu tác động mạnh từ xung đột tại Trung Đông. Cục thông tin Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu bay, đối mặt với mức độ rủi ro cao hơn và cần triển khai các biện pháp điều phối, tối ưu hóa nguồn cung trong nước nếu khủng hoảng kéo dài.
Trong bối cảnh nguồn cung còn tiềm ẩn nhiều bất ổn và giá Jet A1 neo cao, cơ quan này cho biết các hãng hàng không dự kiến tiếp tục điều chỉnh kế hoạch khai thác theo hướng thận trọng, đồng thời tăng cường các biện pháp tối ưu chi phí thời gian tới.
