Ngày 24-6, Viện Các vấn đề quốc tế Singapore (SIIA) công bố báo cáo Triển vọng Khói mù 2026, cảnh báo nguy cơ xuất hiện các đợt khói mù xuyên biên giới nghiêm trọng tại Đông Nam Á trong những tháng còn lại của năm.
Theo đó, SIIA đã nâng mức cảnh báo lên “đỏ” – mức cao nhất – đối với Brunei, Indonesia, Malaysia và Singapore. Đây mới là lần thứ hai kể từ năm 2019 tổ chức này đưa ra cảnh báo ở cấp độ nghiêm trọng như vậy, sau năm 2023.
Báo cáo nhận định giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 9 sẽ là thời điểm rủi ro cao nhất. Nguyên nhân là hiện tượng El Niño kết hợp với khả năng xuất hiện pha dương của Dao động lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD), khiến thời tiết nóng và khô hơn bình thường, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và cháy đất than bùn.
Theo SIIA, rủi ro năm nay không chỉ đến từ các yếu tố thời tiết mà còn liên quan đến sức ép kinh tế và nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng cho nông nghiệp cũng như sản xuất nhiên liệu sinh học.
Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế còn nhiều khó khăn, các chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương có thể gặp áp lực trong việc duy trì các chương trình phòng chống cháy rừng và quản lý đất đai bền vững.
Bên cạnh đó, nhu cầu gia tăng đối với các mặt hàng nông sản và nhiên liệu sinh học cũng có thể làm tăng áp lực chuyển đổi mục đích sử dụng đất nếu không được kiểm soát hiệu quả.
Chủ tịch SIIA Simon Tay nhấn mạnh khói mù không chỉ là vấn đề môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, sinh kế người dân và hoạt động kinh tế trong khu vực.
Báo cáo cho biết những đợt khói mù nghiêm trọng nhất trong lịch sử Đông Nam Á thường xảy ra khi El Nino mạnh xuất hiện cùng với IOD dương, điển hình như các năm 1997 và 2015.
Đợt khói mù giai đoạn 1997-1998 được ước tính gây thiệt hại khoảng 9,3 tỉ USD cho khu vực Đông Nam Á. Riêng Indonesia chịu thiệt hại khoảng 16,1 tỉ USD trong năm 2015 do cháy rừng và khói mù.
SIIA cũng ghi nhận những nỗ lực gần đây của Indonesia trong việc tăng cường năng lực phòng chống cháy rừng và cháy đất đai. Các biện pháp gồm thành lập cơ chế điều phối liên ngành mới, cải thiện hệ thống giám sát, tăng cường thực thi pháp luật và hỗ trợ cộng đồng địa phương tham gia chữa cháy.
Nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực nông nghiệp và dầu cọ cũng đã mở rộng các chương trình phòng ngừa cháy rừng, đồng thời cam kết thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
Tuy nhiên, SIIA cảnh báo những biện pháp hiện nay vẫn có thể đối mặt với thách thức lớn nếu thời tiết cực đoan kéo dài. Ngoài ra, giá nhiên liệu và phân bón tăng do biến động của thị trường năng lượng toàn cầu cũng đang tạo thêm áp lực cho ngành nông nghiệp.
Trong bối cảnh nguy cơ mùa khô khắc nghiệt gia tăng, SIIA kêu gọi ASEAN đẩy mạnh hợp tác phòng chống khói mù xuyên biên giới, tăng đầu tư cho quản lý đất đai bền vững và huy động sự tham gia của doanh nghiệp, nhà đầu tư cùng cộng đồng địa phương.
AFP dẫn lời người phát ngôn Yusuke Koide của Sở Cảnh sát Tokyo xác nhận xảy ra vụ một người đàn ông phun chất lạ chưa xác định lên máy ATM ở tầng trệt của trung tâm mua sắm sang trọng Ginza Six ở trung tâm Tokyo.
Còn một viên chức của Sở Cứu hỏa cho hay có khoảng 20 người bị thương sau khi được trình báo về "mùi lạ" bên trong tòa nhà.
Con đường phía trước tòa nhà, vốn tọa lạc tại khu mua sắm cao cấp và đông đúc du khách của quận Ginza, đã bị phong tỏa sau vụ việc, và nhiều xe cứu hỏa đậu dọc theo con đường này.
Theo phóng viên AFP có mặt tại hiện trường, hai người được đưa lên xe cứu thương bằng cáng, trong khi các lính cứu hỏa nhân viên mặc đồ bảo hộ chống độc bận rộn đưa người rời khỏi tòa nhà để đến kiểm tra tại các xe tải chuyên dụng đậu gần đó.
Đài NHK ghi nhận thông tin sơ bộ cho thấy những người bị thương có vẻ không quá nghiêm trọng.
Một cụ bà 70 tuổi có mặt trong trung tâm mua sắm kể lại bà tự dưng cảm thấy bị rát và đau họng khi đến gần máy ATM bị phun chất lạ.
Giới hữu trách cho biết cảnh sát đang điều tra vụ việc.
Dù Nhật Bản hiếm khi xảy ra những vụ phạm tội bạo lực nghiêm trọng, đôi khi nước này lại có những vụ tấn công bằng dao hoặc thậm chí nổ súng, trong đó có vụ ám sát cố Thủ tướng Shinzo Abe năm 2022.
Tháng 12 năm ngoái, 14 người bị thương trong vụ tấn công bằng dao tại một nhà máy ở miền trung Nhật Bản. Hung thủ trong quá trình gây án cũng phun một chất lỏng.
Vụ tấn công khét tiếng nhất liên quan đến chất độc trong thời hiện đại ở Nhật Bản đã xảy ra vào ngày 20.3.1995. Lúc đó, 5 thành viên của giáo phái Aum đã phát tán khí sarin trên các đoàn tàu đông người vào buổi sáng, khiến 14 người thiệt mạng và hơn 5.800 người bị ảnh hưởng sức khỏe.
Theo các quan chức Mỹ, vùng Vịnh và Israel chia sẻ với Hãng tin AP ngày 31-3, nhiều quốc gia trong khu vực cho rằng các đợt không kích do Mỹ dẫn đầu trong suốt một tháng qua vẫn chưa đủ để làm suy yếu đáng kể Iran.
Sau những bất bình ban đầu vì không được thông báo đầy đủ trước cuộc tấn công, các nước này giờ đây coi cuộc xung đột là "cơ hội lịch sử" để buộc Iran phải thay đổi, thậm chí làm suy yếu hoặc chấm dứt vai trò của chính quyền giáo quyền tại Tehran.
Trong các trao đổi kín với Washington, giới chức Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain đều bày tỏ không muốn chiến dịch quân sự kết thúc cho đến khi có những thay đổi rõ rệt trong lãnh đạo hoặc hành vi của Iran.
Tuy nhiên, nội bộ khu vực cũng tồn tại khác biệt đáng kể: UAE nổi lên là bên có lập trường cứng rắn nhất, thúc đẩy phương án tấn công trên bộ, trong khi Kuwait và Bahrain cũng nghiêng về hướng này.
Ngược lại, Oman và Qatar - vốn giữ vai trò trung gian giữa Iran và phương Tây - lại ưu tiên giải pháp ngoại giao.
Áp lực từ các đồng minh diễn ra trong lúc ông Trump phát đi những tín hiệu trái chiều. Một mặt, ông cho rằng giới lãnh đạo Iran đã suy yếu và có thể sẵn sàng đàm phán; mặt khác, ông cảnh báo sẽ leo thang nếu không đạt được thỏa thuận hòa bình.
Trong nước, nhà lãnh đạo Mỹ cũng đang đối mặt với thách thức lớn khi tìm cách duy trì sự ủng hộ cho chiến dịch tấn công Iran.
Hàng triệu người Mỹ đã xuống đường trên khắp 50 bang trong làn sóng biểu tình "No Kings" (Không vua) lần thứ ba hôm 28-3, nhằm phản đối chính sách trục xuất, chiến tranh Iran và nhiều quyết định khác của Tổng thống Trump.
Dù vậy, ông Trump vẫn thể hiện sự tự tin rằng các đồng minh Trung Đông đang đứng cùng chiến tuyến với Washington.
Phát biểu trên chuyên cơ Air Force One hôm 29-3, ông nhấn mạnh các nước như Saudi Arabia, Qatar, UAE, Kuwait và Bahrain đều đang "phản công mạnh mẽ", dù trên thực tế họ chưa trực tiếp tham gia các cuộc không kích, mà chủ yếu hỗ trợ thông qua việc cho Mỹ sử dụng căn cứ quân sự.
Về mục tiêu lâu dài, Saudi Arabia cho rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm việc vô hiệu hóa chương trình hạt nhân của Iran, phá hủy năng lực tên lửa đạn đạo, chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm, đồng thời đảm bảo Tehran không thể phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Tuy nhiên, Riyadh cũng thận trọng trước rủi ro xung đột kéo dài có thể khiến Iran gia tăng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng các nước trong khu vực. Một quan chức Saudi Arabia nhấn mạnh về lâu dài, nước này vẫn mong muốn một giải pháp chính trị, dù trước mắt ưu tiên hàng đầu là bảo vệ an ninh và các cơ sở trọng yếu.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng khẳng định Washington và các đồng minh vùng Vịnh có chung lập trường, cho rằng Iran không thể được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản (JGSDF) cho biết sự việc xảy ra sáng nay trong quá trình huấn luyện xạ kích tại thao trường Hijudai ở tỉnh Oita, tây nam nước này. Giới chức Nhật Bản đang điều tra tình huống dẫn đến sự cố.
Hình ảnh hiện trường do truyền thông Nhật Bản công bố cho thấy 3 xe tăng Type 10 đang dàn hàng ngang trên bãi đất trống. Trong đó, chiếc ở giữa có nhiều mảnh vỡ văng ra xung quanh, phần đuôi xe cũng bị sụp xuống.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi nói rằng nguyên nhân ban đầu được cho là sự cố kích nổ đạn pháo trong xe. "Tôi vô cùng lấy làm tiếc và xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất", bà cho hay.
Type 10 là xe tăng chủ lực hiện đại nhất của Nhật Bản, được phát triển từ thập niên 1990 và bắt đầu biên chế cho JGSDF từ năm 2012. Tổng cộng 117 chiếc Type 10 đã xuất xưởng trong giai đoạn 2010-2022, mỗi xe có giá hơn 11 triệu USD. Thông thường, kíp lái của xe tăng này gồm 3 thành viên.
Xe tăng Type 10 nặng 44-48 tấn, được trang bị giáp thép và giáp phức hợp dạng mô-đun với thành phần gốm, có thể lắp lên xe hoặc tháo rời tùy nhiệm vụ. Vũ khí chính của xe là pháo nòng trơn cỡ 120 mm do tập đoàn Japan Steel Works tự phát triển và sản xuất, sử dụng hệ thống nạp đạn tự động để giảm bớt thành phần kíp lái.
