Từ ngày 20/7, theo Thông tư 78/2026/TT-BCA, tàu bay không người lái phải được đăng ký, cấp mã định danh và gắn thiết bị quản lý hoạt động bay; người điều khiển phải đáp ứng các điều kiện theo quy định và tuân thủ quy định về hoạt động bay.
Tàu bay không người lái (Unmanned Aerial Vehicle – UAV) là loại phương tiện bay không có người điều khiển trên khoang, bao gồm các thiết bị như flycam, drone và các UAV chuyên dụng khác.
Là người nhiều năm lắp ráp và vận hành FPV drone (First Person View, bay theo góc nhìn thứ nhất), anh Ngô Văn Huy cho rằng việc hoàn thiện các quy định quản lý đối với UAV là cần thiết, đồng thời phù hợp với xu hướng quản lý phương tiện bay không người lái tại nhiều quốc gia.
Vì sao cần siết quản lý UAV?
Trong nhiều năm qua, cộng đồng sử dụng flycam tại Việt Nam phát triển rất nhanh, song không phải ai cũng được trang bị đầy đủ kiến thức về vùng cấm bay, an toàn hàng không hay các quy định pháp luật liên quan.
Điển hình, ngày 6/6, một UAV xuất hiện gần sân bay Nội Bài đã buộc hoạt động cất cánh tạm dừng gần một giờ. Sự cố ảnh hưởng đến 16 chuyến bay, cho thấy những rủi ro mà thiết bị bay không người lái có thể gây ra đối với hoạt động hàng không dân dụng.
Đây là một trong nhiều sự cố đáng tiếc liên quan đến UAV thời gian qua, phản ánh những nguy cơ có thể phát sinh nếu thiết bị bay không người lái không được sử dụng đúng quy định.
“Nhiều người mua flycam rồi tự học cách điều khiển như sử dụng một thiết bị điện tử thông thường. Tuy nhiên, khi chưa nắm rõ quy định về không phận và thiếu kỹ năng xử lý các tình huống phát sinh, họ rất dễ vi phạm.
Thực tế, vẫn có trường hợp cho drone cất cánh giữa đường hoặc tại khu vực hạn chế bay mà không nhận thức được hành vi đó là trái quy định”, anh Huy chia sẻ.
Theo anh, việc quản lý UAV không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà còn là xu hướng chung trên thế giới nhằm bảo đảm an ninh, an toàn khi số lượng phương tiện bay không người lái ngày càng tăng.
FPV drone gặp khó khi đăng ký
Dù ủng hộ chủ trương tăng cường quản lý hoạt động bay không người lái, anh Huy cho biết nhiều người trong cộng đồng sử dụng UAV hiện vẫn đang chờ các hướng dẫn chi tiết để có thể thực hiện đúng quy định.
Về nguyên lý hoạt động, FPV sử dụng một camera gắn trên thiết bị bay để truyền hình ảnh trực tiếp về mặt đất. Người điều khiển quan sát hình ảnh thông qua kính FPV hoặc màn hình chuyên dụng, từ đó điều khiển phương tiện theo góc nhìn của camera trên máy bay.
Đối với dòng FPV drone, việc đăng ký cũng đặt ra những vấn đề riêng. Khác với các mẫu flycam thương mại được sản xuất đồng bộ từ nhà máy, phần lớn loại drone này được lắp ráp từ các linh kiện rời theo nhu cầu và mục đích sử dụng của từng người dùng.
Flycam thương mại thường có mã định danh gắn với toàn bộ thiết bị, trong khi FPV drone lắp ráp chỉ có mã trên một số linh kiện (Ảnh: Thanh Bình).
Chính vì thế, loại UAV đặc thù này thường không có số ID xuất xưởng như các dòng flycam thương mại. Nhiều chiếc được lắp từ các linh kiện của nhiều hãng khác nhau nên việc xác định mã nhận dạng sẽ khó hơn.
“Tôi theo dõi khá sát các nghị định, thông tư và các văn bản hướng dẫn. Người làm nghề đều mong muốn tuân thủ đúng quy định, tuy nhiên hiện vẫn đang chờ thêm hướng dẫn cụ thể về quy trình và thủ tục để có thể triển khai thuận lợi”, anh Huy chia sẻ.
Anh Huy cho biết, qua tìm hiểu từ cộng đồng và một số đơn vị hoạt động trong lĩnh vực đào tạo, có nơi dự kiến tổ chức các khóa học kéo dài khoảng 2-3 tháng với mức chi phí từ 20 đến 30 triệu đồng.
Tuy nhiên, người làm nghề vẫn đang chờ hướng dẫn chính thức từ cơ quan quản lý về chương trình đào tạo, đơn vị tổ chức và quy trình triển khai.
“Áp dụng theo khung đào tạo nghề sẽ kéo theo mức học phí và thời gian đào tạo cao hơn, qua đó chủ yếu phù hợp với người hành nghề chuyên nghiệp thay vì nhóm người dùng phổ thông. Tôi mong sẽ có lộ trình và cơ chế phù hợp cho từng nhóm đối tượng, đặc biệt là người dùng phổ thông” anh Huy chia sẻ.
Đồng thời, nhiều flycam, drone đã được người dân mua từ nhiều năm trước nhưng hiện không còn lưu giữ hóa đơn, chứng từ, qua đó có thể gặp khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký theo quy định.
Điều người làm nghề UAV mong chờ sau các quy định mới
Ngoài việc đăng ký phương tiện, anh Huy cho biết hiện quy trình xin phép bay vẫn còn nhiều bất cập.
Theo quy định hiện hành, trước khi tổ chức hoạt động bay, người khai thác phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép bay. Sau khi được cấp phép, người khai thác tiếp tục thực hiện hiệp đồng bay với các tổ chức, cá nhân liên quan theo nội dung ghi trong giấy phép bay và quy định tại Nghị định 288/2025/NĐ-CP.
Sau khi sát nhập đơn vị hành chính, khoảng cách địa lý đến cơ quan thực hiện thủ tục tại một số địa phương trở nên xa hơn, khiến người dân phải di chuyển hàng trăm ki-lô-mét chỉ để hoàn tất việc hiệp đồng bay.
Anh Huy cho biết, từng nghe chia sẻ về trường hợp một người sử dụng flycam tại tỉnh Đắk Lắk (địa phương có diện tích thuộc nhóm lớn nhất cả nước) phải di chuyển khoảng 200km đến trung tâm hành chính của tỉnh để hoàn tất thủ tục hiệp đồng bay.
Theo anh, thực tế này khiến nhiều người trong cộng đồng sử dụng UAV mong muốn các thủ tục đăng ký phương tiện, cấp phép và hiệp đồng bay sớm được số hóa, cho phép thực hiện trực tuyến nhằm giảm thời gian, chi phí đi lại và tạo thuận lợi cho người dân.
“Tôi mong toàn bộ quy trình đăng ký thiết bị, đăng ký bay và hiệp đồng bay có thể thực hiện trực tuyến. Drone nên được quản lý tương tự phương tiện giao thông, tích hợp trên nền tảng số để vừa thuận tiện cho người dân vừa giúp cơ quan quản lý giám sát hiệu quả”, anh Huy bày tỏ.
Những con nai dù đã rất cảnh giác đề phòng xung quanh khi uống nước, nhưng không ngờ rằng kẻ đi săn lại đang ẩn nấp ngay phía dưới hồ nước.
Một con trăn cỡ lớn ẩn mình dưới nước, chờ đến khi con mồi sơ hở lập tức lao lên tấn công. Tốc độ ra đòn nhanh như chớp của trăn khiến con mồi không có cơ hội nào để thoát thân.
Nhóm thanh niên liều lĩnh chạy xe máy qua trước mặt sư tử
Bang Gujarat (Ấn Độ) là nơi phân bố đông nhất của loài sư tử châu Á. Loài động vật này đôi khi chạm mặt với con người, nhưng chúng thường ít khi chủ động tấn công, mà thường săn gia súc của nông dân để ăn thịt.
Nhiều người dân tại Gujarat cũng đã quen với sự xuất hiện của sư tử châu Á, đến nỗi nhiều người thậm chí còn chạy xe máy ngang qua mặt chúng mà không hề hoảng sợ, như trường hợp trong đoạn video dưới đây.
Sư tử trèo lên cây để trốn bầy trâu rừng và cái kết
Hình ảnh những con sư tử rượt đuổi và hạ gục trâu rừng đã trở nên rất quen thuộc. Tuy nhiên, đôi khi sư tử lại phải tìm cách trốn chạy khi bị đàn trâu rừng phản kháng.
Đoạn video được ghi lại tại Khu bảo tồn thiên nhiên Kruger (Nam Phi), cho thấy một con sư tử non bị đàn trâu rừng dồn ép, buộc nó phải trèo lên cây cao để trốn. Tuy nhiên, một con trâu đực đã dùng sức húc đổ thân cây, khiến sư tử bị ngã xuống từ trên cao.
Đoạn video ghi lại khoảnh khắc một con sóc ăn thịt kỳ nhông khiến nhiều người chứng kiến phải bất ngờ, khi họ cho rằng sóc chỉ là loài ăn thực vật.
Trên thực tế, sóc nói riêng và các loài động vật gặm nhấm nói chung đều ăn tạp. Mặc dù chế độ ăn chính của sóc là các loại quả, hạt, chồi cây… nhưng đôi khi sóc cũng ăn thịt động vật như côn trùng, trứng chim, thằn lằn, kỳ nhông hoặc thậm chí ăn xác thối để bổ sung protein và các dưỡng chất bị thiếu.
Sư tử đực hạ gục con mồi to lớn ngay trước mặt du khách
Sư tử đực thường hiếm khi đi săn. Nhiệm vụ săn mồi thuộc về những con cái, trong khi sư tử đực đóng vai trò bảo vệ đàn và lãnh thổ.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc sư tử đực là những kẻ vô dụng và không có khả năng săn mồi. Đoạn video được du khách ghi lại cho thấy một con sư tử đực đã thể hiện sức mạnh khi rượt đuổi và hạ gục một con linh dương cỡ lớn, là minh chứng cho điều đó.
Hà mã nhận bài học vì thách thức voi
Khi thấy đàn voi tiến về phía vũng nước của mình, hà mã đã tiến lên bờ để xua đuổi. Tuy nhiên, sự vượt trội về ngoại hình lẫn sức mạnh của đàn voi đã khiến hà mã phải bỏ chạy, mất luôn vùng lãnh thổ của mình.
Lợn rừng trả giá đắt vì giành bữa ăn của tê giác
Đoạn video ghi lại cảnh một con tê giác đang ăn thì bị đàn lợn rừng tiến lại gần để tìm kiếm thức ăn. Trước sự tiếp cận này, tê giác lập tức phản ứng bằng cách sử dụng sừng để xua đuổi và tấn công một cá thể lợn rừng ở gần nhất.
Nhờ lợi thế vượt trội về kích thước và sức mạnh, tê giác dễ dàng hất văng con lợn rừng lên không trung. Cú va chạm mạnh khiến cá thể này bị thương nặng và có thể đối mặt nguy cơ tử vong.
Phản ứng quyết liệt của tê giác cũng khiến những con lợn rừng còn lại nhanh chóng bỏ chạy, không tiếp tục tiếp cận khu vực kiếm ăn của nó.
Chú khỉ đã cho thấy sự tốt bụng khi không ngần ngại nhặt hết rác trên đầu cô gái. Phản ứng hài hước và ngộ nghĩnh của khỉ sau khi làm xong nhiệm vụ khiến nhiều người phải bật cười.
Linh cẩu đi lang thang đụng trúng vị trí mai phục của sư tử
Con linh cẩu đi lang thang mà không hay biết sư tử đực đang nằm mai phục trong bụi cỏ. Khi khoảng cách đủ gần, sư tử đực đã bất ngờ lao ra tấn công. Linh cẩu lập tức bỏ chạy, nhưng không đủ nhanh để thoát khỏi kẻ đi săn.
Sư tử cho thấy sự vượt trội hoàn toàn về thể hình lẫn sức mạnh, dễ dàng hạ gục linh cẩu.
Cô gái liều lĩnh chống lại sư tử núi để bảo vệ vật nuôi
Cô Gina Moore, chủ một trang trại nuôi dê ở tỉnh British Columbia (Canada) khi phát hiện vật nuôi của mình bị sư tử núi tấn công, đã bất chấp nguy hiểm lao đến đá mạnh vào kẻ đi săn.
Con sư tử núi bị tấn công bất ngờ đã hốt hoảng bỏ chạy, từ bỏ ý định đi săn của mình.
Báo sư tử (hay còn gọi là sư tử núi, báo cougar) là một loài mèo lớn trong họ mèo, phân bố ở khắp châu Mỹ, kéo dài từ Canada đến miền nam dãy núi Andes ở Nam Mỹ. Đây là loài phân bố rộng nhất trong số các động vật có vú lớn sống trên cạn ở Tây bán cầu.
Dù không quá to lớn, đã có không ít trường hợp con người bị sư tử núi tấn công dẫn đến thiệt mạng.
Những ngày qua, câu chuyện về nền sân bê tông của gia đình ông Lò Văn Mi ở xã Yên Châu, tỉnh Sơn La liên tục xuất hiện các đốm lửa nhỏ giữa trời nắng đã thu hút sự chú ý của dư luận.
Theo ghi nhận, các đốm lửa thường xuất hiện vào khoảng giữa trưa hoặc đầu giờ chiều, thời điểm nhiệt độ ngoài trời tăng cao. Ngọn lửa đi kèm khói trắng, để lại phần tro màu vàng trên bề mặt bê tông.
Hiện tượng lạ khiến không ít người dân địa phương hiếu kỳ kéo đến xem. Trên mạng xã hội, hàng loạt giả thuyết được đưa ra, từ "ma trơi", "núi lửa dưới lòng đất", "mỏ dầu khí" cho đến việc bê tông chứa phốt pho nên tự bốc cháy.
Theo TS Vũ Thị Tần, chuyên gia hóa học, đây là hiện tượng cần được tiếp cận bằng phương pháp khoa học thay vì suy đoán.
Phốt pho trong bê tông có thể tự cháy?
Một trong những giả thuyết được nhắc đến nhiều nhất là bê tông có chứa phốt pho trắng, chất có khả năng tự bốc cháy khi tiếp xúc với không khí.
Tuy nhiên, theo TS Vũ Thị Tần, giả thuyết này tồn tại nhiều điểm chưa hợp lý.
Phốt pho trắng là chất rất hoạt động hóa học, có thể tự bốc cháy ở nhiệt độ khoảng 30-40 độ C khi tiếp xúc với oxy. Tuy nhiên, loại hóa chất này không phải thành phần thông thường trong sản xuất bê tông.
"Nếu giả sử trong vật liệu xây dựng có lẫn một lượng rất nhỏ phốt pho thì khả năng tồn tại ổn định suốt thời gian dài là rất thấp. Hơn nữa, nếu nguyên nhân đến từ vật liệu xây dựng, hiện tượng có xu hướng xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau thay vì chỉ tập trung tại một điểm cố định", TS Tần phân tích.
Theo chuyên gia, việc nhận định phốt pho tự cháy là chưa có căn cứ.
Một số người lại đặt câu hỏi liệu dưới khu vực này có tồn tại nguồn nhiệt địa chất bất thường hay hoạt động núi lửa ngầm.
TS Vũ Thị Tần cho rằng khả năng này càng khó thuyết phục hơn.
"Nếu có nguồn nhiệt địa chất mạnh đủ để gây cháy, nền bê tông thường sẽ xuất hiện dấu hiệu bất thường như nóng kéo dài, nứt vỡ, biến dạng hoặc ảnh hưởng tới khu vực xung quanh. Trong khi đó hiện tượng được ghi nhận chỉ là những đốm lửa cục bộ xuất hiện trên bề mặt", TS Tần nhận định.
Việt Nam hiện không nằm trong khu vực có hoạt động núi lửa đang diễn ra. Các núi lửa ở nước ta đều đã ngừng hoạt động từ rất lâu.
Khả năng tồn tại chất hữu cơ hoặc hóa chất dễ cháy
Một giả thuyết khác được cộng đồng mạng nhắc tới là khí hydrocarbon hoặc khí dễ cháy từ dưới lòng đất thoát lên và bắt lửa dưới tác động của nhiệt độ cao.
Theo TS Vũ Thị Tần, để một hỗn hợp khí cháy được cần đồng thời đáp ứng nhiều điều kiện như có nguồn khí, có đường thoát, đạt nồng độ thích hợp trong không khí và có nguồn kích hoạt.
"Không thể chỉ nhìn thấy lửa rồi kết luận ngay bên dưới có khí đốt hoặc dầu khí. Muốn chứng minh điều đó cần có kết quả khảo sát địa chất, phân tích khí và các bằng chứng cụ thể khác", bà cho biết.
Bên cạnh đó, nhiệt độ mặt sân trong những ngày nắng nóng dù có thể lên tới 50-60 độ C nhưng vẫn thấp hơn rất nhiều so với nhiệt độ tự bốc cháy của phần lớn các loại khí hydrocarbon.
Theo chuyên gia hóa học, một hướng cần được xem xét là sự hiện diện của các chất hữu cơ hoặc hóa chất dễ cháy vô tình lẫn trong bê tông hoặc khu vực nền đất bên dưới.
Trong thực tế, một số vật liệu hữu cơ, dầu mỡ, hóa chất công nghiệp hoặc tàn dư từ quá trình sản xuất, xây dựng có thể trải qua các phản ứng oxy hóa chậm khi gặp điều kiện nhiệt độ cao kéo dài.
Tuy nhiên, đây cũng mới chỉ là giả thuyết cần được kiểm chứng bằng kết quả phân tích mẫu thực tế.
Theo TS Vũ Thị Tần, phương án tối ưu hiện nay là tiến hành lấy mẫu tại hiện trường để phân tích.
Cụ thể, cơ quan chuyên môn cần thu thập mẫu bê tông tại vị trí xảy ra cháy, mẫu bê tông ở khu vực đối chứng không xảy ra hiện tượng tương tự, mẫu tro hoặc cặn còn sót lại sau khi cháy và nếu cần có thể lấy thêm mẫu đất bên dưới nền sân.
Các xét nghiệm sẽ tập trung tìm kiếm dấu vết của phốt pho, lưu huỳnh, hợp chất hữu cơ dễ cháy, hydrocarbon, kim loại hoặc các hóa chất bất thường khác.
"Chỉ cần có mẫu vật và kết quả phân tích, chúng ta hoàn toàn có thể khoanh vùng nguyên nhân khá nhanh. Đó có thể là một phản ứng hóa học đặc biệt, một hiện tượng tự nhiên hiếm gặp hoặc cũng có thể liên quan đến tác động từ bên ngoài", chuyên gia cho biết.
Trong khi chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, TS Vũ Thị Tần khuyến cáo người dân không nên lan truyền các thông tin thiếu kiểm chứng hoặc gắn hiện tượng này với các yếu tố mê tín.
Senyar là cơn bão nhiệt đới đổ bộ Indonesia vào cuối tháng 11 năm ngoái, gây ra lũ lụt và sạt lở đất do lượng mưa cực lớn. Đây là một trong số rất ít cơn bão nhiệt đới hình thành và đổ bộ vào Indonesia trong hơn 180 năm qua, bởi khu vực gần xích đạo hiếm khi xuất hiện loại hình thời tiết này.
Dù chỉ kéo dài 4 ngày, bão Senyar đã gây ra lượng mưa kỷ lục hơn 1.000mm, khiến ít nhất 1.200 người thiệt mạng, hơn 7.000 người bị thương, hàng nghìn ngôi nhà bị phá hủy và hàng triệu người bị ảnh hưởng. Thiệt hại kinh tế tại Indonesia được ước tính khoảng 4,13 tỷ USD.
Không chỉ gây tổn thất về người và tài sản, cơn bão còn quét qua Batang Toru, hệ sinh thái rừng nhiệt đới quan trọng ở tỉnh Bắc Sumatra (Indonesia), nơi sinh sống của quần thể đười ươi Tapanuli lớn nhất thế giới.
Một nghiên cứu được công bố vào tháng 12 năm ngoái, do Giáo sư Erik Meijaard - nhà khoa học bảo tồn người Hà Lan và thành viên Nhóm chuyên gia Linh trưởng thuộc Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) - dẫn đầu, ban đầu ước tính khoảng 35 cá thể đười ươi Tapanuli đã thiệt mạng trong 4 ngày cơn bão càn quét, chủ yếu do lở đất và mưa lớn.
Tuy nhiên, theo Giáo sư Erik Meijaard, các phân tích bổ sung kết hợp với khảo sát thực địa cho thấy số lượng cá thể thiệt mạng có thể lên tới 58 con, tương đương khoảng 7% quần thể đười ươi Tapanuli còn tồn tại ngoài tự nhiên.
"Nếu xảy ra sạt lở đất, ngay cả những cá thể đười ươi khỏe mạnh nhất cũng khó có cơ hội sống sót. Khung cảnh trong rừng khi cơn bão quét qua chẳng khác nào địa ngục", Giáo sư Erik Meijaard chia sẻ, đồng thời nhận định đây là tổn thất nghiêm trọng đối với một trong những loài linh trưởng nguy cấp nhất thế giới.
Đười ươi Tapanuli (Pongo tapanuliensis) là loài đười ươi hiếm nhất còn tồn tại, với quần thể ngoài tự nhiên được ước tính chưa đến 800 cá thể trước khi bão Senyar xảy ra.
Đây là loài đặc hữu, chỉ phân bố trong phạm vi hẹp thuộc các khu rừng mưa nhiệt đới và vùng núi ở Batang Toru, phía bắc đảo Sumatra (Indonesia). Thức ăn chủ yếu của chúng gồm trái cây rừng, lá non, vỏ cây và các loài côn trùng.
Phạm vi phân bố của loài này chỉ khoảng 1.000km². Tuy nhiên, quần thể hiện bị chia cắt thành nhiều nhóm nhỏ do mất môi trường sống và các hoạt động khai thác của con người. Tình trạng này không chỉ làm giảm khả năng sinh sản mà còn làm gia tăng nguy cơ giao phối cận huyết, ảnh hưởng đến tính đa dạng di truyền và khả năng duy trì quần thể trong dài hạn.
Đười ươi Tapanuli có bộ lông màu cam đỏ, thường dày, xoăn và xù hơn so với các loài đười ươi khác. Chúng sống chủ yếu trên cây, có khả năng leo trèo rất tốt. Khi trưởng thành, loài này cao khoảng 1,1-1,4m; con đực nặng từ 60-90kg và thường lớn hơn con cái.
IUCN hiện xếp đười ươi Tapanuli vào nhóm "Cực kỳ nguy cấp" (Critically Endangered) - mức độ đe dọa cao nhất trước khi tuyệt chủng ngoài tự nhiên. Loài này đang đối mặt với nguy cơ biến mất rất cao do quần thể nhỏ, phạm vi phân bố hạn chế và tiếp tục suy giảm.
