Nội dung thảo luận của thượng đỉnh G7 lần này tập trung vào các chủ đề: thách thức địa chính trị, cuộc xung đột Iran, cuộc chiến Ukraine cũng như quan hệ giữa nước này và châu Âu, tăng trưởng kinh tế toàn cầu, trí tuệ nhân tạo (AI).
Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đến với hội nghị sau thông báo đạt khung thỏa thuận hòa bình với Iran được xem là yếu tố tích cực cho thượng đỉnh G7 lần này khi các thành viên của nhóm tạm bớt lo về nguồn cung năng lượng. Qua đó, các thành viên còn lại của G7 đều lên tiếng ủng hộ Mỹ trong việc tiến hành các thỏa thuận với Iran, dù Tổng thống Trump vẫn chưa thông tin chi tiết nội dung thỏa thuận. Theo AP, tuyên bố chung của G7 hoan nghênh thỏa thuận Mỹ-Iran và ủng hộ một phái bộ quốc tế, do Anh và Pháp dẫn đầu, để bảo vệ tàu và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại ở eo biển Hormuz.
Đặc biệt, một diễn biến bất ngờ là Tổng thống Trump đã cùng các nhà lãnh đạo còn lại trong nhóm đưa ra tuyên bố chung hứa hẹn tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine và tăng cường các biện pháp trừng phạt đối với Nga. Cụ thể, tuyên bố nêu: “Chúng tôi, các nhà lãnh đạo của G7, đoàn kết ủng hộ Ukraine trong việc bảo vệ tự do, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước này”. Qua đó, G7 “cam kết gia tăng áp lực lên nền kinh tế chiến tranh của Nga” và “tăng cường các biện pháp trừng phạt của chúng tôi, bao gồm cả các biện pháp trừng phạt đối với lĩnh vực dầu khí”.
Tuyên bố chung cũng đề cập Trung Quốc khi phản đối “bất kỳ nỗ lực đơn phương nào nhằm thay đổi hiện trạng, đặc biệt là bằng vũ lực hoặc cưỡng ép ở Biển Đông và biển Hoa Đông, eo biển Đài Loan”.
Mặc dù đưa ra tuyên bố chung ủng hộ Kyiv, nhưng sự cam kết của Mỹ đối với vấn đề Ukraine vẫn bị lo ngại có thể đảo ngược, nhất là khi Tổng thống Trump vẫn tỏ ý thân thiện với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Lo ngại càng trở nên lớn hơn khi phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh G7, Tổng thống Trump đã báo hiệu Ukraine không phải ưu tiên của Washington. Ông nói rằng Mỹ “không liên quan gì” cuộc chiến Ukraine và cuộc chiến này cách Mỹ “hàng ngàn dặm”.
Không những vậy, ngay trước khi hội nghị diễn ra, Mỹ ngày 12.6 đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu ngăn chặn tất cả các quyền truy cập của người nước khác vào các mô hình Fable 5 và Mythos 5 của Claude – một ứng dụng AI được phát triển bởi Công ty Anthropic (Mỹ). Đây là các mô hình AI đột phá nhưng hiện Mỹ đã hạn chế sự tiếp cận của nước ngoài. Điều này nhấn mạnh sự thiếu hợp tác về vấn đề AI và chủ quyền công nghệ giữa Mỹ với các thành viên còn lại của G7.
Chính những sự chia rẽ vừa nêu cùng với việc Mỹ tồn tại nhiều bất đồng, nhất là về thương mại và chính sách thuế quan, với các thành viên còn lại khiến nhiều người cho rằng G7 đang dần trở thành G6+1 (tức Mỹ và nhóm 6 thành viên còn lại của G7).
Kịch bản chia rẽ càng lớn hơn khi Tổng thống Trump phát biểu với báo giới trong chuyến thăm Trung Quốc mới đây rằng hợp tác giữa Washington và Bắc Kinh là mô hình G2. Cụ thể, ông nói rằng: “Họ có G7, họ có G8, đây là G2”. Cách tiếp cận này làm suy yếu những nỗ lực của các đồng minh truyền thống của Mỹ, dẫn đầu là châu Âu, trong việc thể hiện một mặt trận thống nhất trước các tranh chấp thương mại với Trung Quốc. Gần đây, vị chủ nhân Nhà Trắng cũng thể hiện rõ việc hạn chế leo thang căng thẳng với Bắc Kinh.
Ra đời vào đầu thập niên 1970 giữa cuộc khủng hoảng dầu mỏ và hệ thống tiền tệ Bretton Wood trên đà sụp đổ, G7 là tập hợp các nền dân chủ công nghiệp trên thế giới để kiểm soát các cuộc khủng hoảng toàn cầu. Trong những thập niên tiếp theo, G7 đã phối hợp ứng phó với những thách thức như kết thúc Chiến tranh Lạnh, khủng bố, biến đổi khí hậu, đại dịch Covid-19 và cuộc chiến ở Ukraine. Thế nhưng, các nước G7 vào năm 1980 chiếm hơn 60% GDP toàn cầu và gần 14% dân số thế giới, thì giờ đây chỉ còn chiếm 44% GDP và chưa đến 10% dân số toàn cầu. Sự bứt phá của nền kinh tế Trung Quốc, tăng trưởng ở Ấn Độ và sự trỗi dậy của các cường quốc kinh tế như Hàn Quốc hay một số quốc gia ở Đông Nam Á đang khiến cho ảnh hưởng kinh tế của nhiều thành viên G7 ở châu Âu ngày càng giảm sút. Chính thực tế vừa nêu đang khiến cho vai trò của G7 cũng giảm đi trên trường quốc tế.
"Hình ảnh đất nước chúng ta đã bị các băng nhóm lừa đảo trực tuyến làm tổn hại và hoen ố", quyền Quốc trưởng Campuchia Hun Sen nói trong cuộc họp với các quan chức ngày 24/5, bày tỏ thất vọng trước những thiệt hại về uy tín mà tội phạm công nghệ gây ra cho Campuchia trong những năm gần đây.
Ông Hun Sen nói thêm tội phạm lừa đảo trực tuyến trong tương lai có thể trở thành "mối đe dọa nghiêm trọng đối với quốc gia". Ông cho rằng nước này cũng là "nạn nhân" vì hầu hết các đường dây tội phạm lừa đảo có tổ chức tại đây đều do người nước ngoài điều hành.
Ông đề nghị Thủ tướng Hun Manet và Bộ trưởng Nội vụ Sar Sokha ra lệnh cho các cơ quan chức năng thẩm vấn những người bị bắt không có hộ chiếu hay giấy tờ tùy thân, và xác định họ đã nhập cảnh Campuchia qua cửa khẩu nào.
"Một số người đến từ châu Phi và các quốc gia xa xôi khác, thậm chí không giáp biên giới với Campuchia. Đây không chỉ là vấn đề của Campuchia mà còn là vấn đề toàn cầu", ông nói.
Ông Hun Sen yêu cầu giới chức Campuchia tăng cường nỗ lực chống lại các vụ lừa đảo trực tuyến, nói rằng nước này cần chứng minh cho thế giới thấy rằng họ có thể xóa bỏ loại tội phạm này.
"May mắn thay, người dân của chúng ta vẫn chưa bị huấn luyện thành những kẻ lừa đảo trực tuyến. Chúng ta vẫn còn thời gian để ngăn chặn điều đó. Nếu không, trong tương lai đất nước chúng ta có thể phải chịu thiệt hại nặng nề từ các mạng lưới tội phạm này", ông cho biết.
Ông Hun Sen cũng khen ngợi chính quyền vì đã trấn áp nhiều vụ lừa đảo trực tuyến. Tuy nhiên, ông nói rằng cũng cần phải có hành động chống lại các quan chức tiếp tay cho loại tội phạm này.
Khmer Times ngày 25/5 đưa tin Thủ tướng Hun Manet đã cách chức hai sĩ quan an ninh cấp cao tại tỉnh Mondulkiri vì không hoàn thành nhiệm vụ chống lại các mạng lưới lừa đảo trực tuyến hoạt động trong khu vực quản lý của họ.
Ông Hun Manet đặt câu hỏi về việc nhiều chiến dịch đột kích thường thất bại vì những kẻ lừa đảo bỏ trốn khỏi hiện trường trước khi bị truy quét, cho thấy các nghi phạm dường như được báo tin trước.
Trong một chiến dịch trấn áp các mạng lưới lừa đảo, thẩm phán Chhe Vivathanak của tòa án thành phố Phnom Penh ngày 22/5 phát lệnh bắt đối với thiếu tá Nuon Ninaro, cựu chỉ huy quân cảnh tại thành phố Poipet, với cáo buộc đồng lõa trong vụ lừa đảo trực tuyến và rửa tiền.
Các hành vi phạm tội của Ninaro được cho là đã xảy ra tại xã O'Chrov, Poipet, tỉnh Banteay Meanchey, từ năm 2022 đến tháng 4 năm nay.
Giới chức đã tịch thu 9 biệt thự hạng sang thuộc sở hữu của cựu thiếu tá này. Nếu bị kết tội theo Bộ luật Hình sự và luật chống rửa tiền, Ninaro có thể phải đối mặt với án tù lên đến 10 năm và khoản tiền phạt ít nhất 125.000 USD.
Theo Bộ Nội vụ Campuchia, chỉ trong ba tuần đầu tháng 5, giới chức đã triệt phá các ổ lừa đảo trực tuyến tại 50 địa điểm. Khoảng 3.320 người thuộc 32 quốc tịch đã bị bắt trong các chiến dịch này.
Trong số đó, 1.030 người bị trục xuất và 96 người phải hầu tòa. Giới chức Campuchia cũng đã giáo dục và thả 559 người được xác định không có liên hệ trực tiếp với các đường dây lừa đảo.
Trong cuộc gặp với các binh sĩ tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine hôm 12/6, Tổng thống Vladimir Putin nói rằng Nga đang phải đối đầu với toàn bộ phương Tây dưới hình thức liên minh NATO.
"Nga thực tế đang đơn độc chống lại toàn bộ phương Tây dưới hình thức tổ chức NATO nổi tiếng", ông Putin cho biết.
Ông Putin cáo buộc NATO phát động cuộc chiến chống lại Nga, đồng thời cho rằng tất cả các nước NATO đang tăng cường nỗ lực tiến hành các hành động thù địch chống lại Nga.
"Trong 8 năm, chúng tôi đã chờ đợi các giải pháp (cho cuộc xung đột ở Donbass) bằng các biện pháp hòa bình. Sau đó, rõ ràng là điều này là không thể, bởi vì người đứng đầu chính quyền (Ukraine) đã thẳng thừng nói rằng: “Chúng tôi sẽ không thực hiện bất cứ điều gì (thỏa thuận Minsk)”. Vậy thì sao? Chúng tôi phải sử dụng các biện pháp khác để bảo vệ lợi ích của chúng tôi và người dân sống ở đó", Tổng thống Putin cho biết, đồng thời nói thêm rằng Nga đã dành 8 năm để cố gắng thuyết phục Ukraine đạt được thỏa thuận về vùng Donbass ở miền Đông, nơi diễn ra các cuộc giao tranh.
Theo Tổng thống Putin, NATO đã cố gắng “giáng cho Nga một thất bại chiến lược”, nhưng họ đã nhận ra rằng đó là điều “bất khả thi”.
“Đây là nhiệm vụ mà họ không thể giải quyết được. Họ đã đi quá xa khi công khai tuyên bố điều đó, họ đã quá vội vàng”, ông Putin nói.
Tổng thống Putin cũng chỉ ra rằng, một số quốc gia thậm chí còn gia nhập NATO sau năm 2022 để “chia phần” trong trường hợp Nga thất bại, nhưng họ đã quá vội vàng.
Nhà lãnh đạo Nga gửi thông điệp cứng rắn tới các đối thủ của Nga rằng họ không bao giờ nên gây chiến với Moscow. "Đừng bao giờ thử làm điều đó”, ông Putin nhấn mạnh.
Ông Putin cũng đề cập đến các cuộc tập kích gần đây vào lãnh thổ Nga.
“Đối phương đang mở rộng việc sử dụng máy bay không người lái… cố gắng tấn công vào tinh thần của chúng ta, cố gắng phá vỡ xã hội Nga… và gây thiệt hại kinh tế”, ông Putin lưu ý, đồng thời nhấn mạnh các cuộc tấn công đó “sẽ thất bại”.
Ông Putin thừa nhận nền kinh tế Nga đang chịu thiệt hại từ các cuộc tấn công của Ukraine, nhưng đang phục hồi nhanh chóng. "Chúng sẽ không thể gây ra bất kỳ vấn đề lớn nào cho chúng ta”, ông khẳng định.
Tổng thống Putin cho biết Nga đang nỗ lực cải thiện và tăng cường hệ thống phòng không để đáp trả.
Ông Putin khẳng định Nga đang nỗ lực để đảm bảo vũ khí của Nga luôn đi trước một bước. "Chúng ta cần xây dựng một hệ thống phản ứng linh hoạt với những gì đối thủ đang sử dụng và luôn đi trước một bước”, ông nói.
Theo Tổng thống Putin, Nga đã phát triển các loại vũ khí tốt hơn vũ khí của đối thủ. "Có nhiều thứ đối thủ không có, nhưng chúng ta có”, ông khẳng định.
Ông chủ Điện Kremlin tuyên bố Nga sẽ đáp trả các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine bằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của nước này, nhằm "ngăn chặn họ tấn công các mục tiêu dân sự".
Trong những tháng gần đây, lực lượng Ukraine đã tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tự sát nhằm vào các khu vực biên giới, hậu cần và các cơ sở dầu khí của Nga, khiến hàng chục dân thường thiệt mạng.
Nền tảng Brave1 của Ukraine về phát triển công nghệ quốc phòng cho biết loại bom lượn thả từ trên không đầu tiên do nước này phát triển được đặt tên là Vyrivniuvach.
Bom được thiết kế để tương thích nhiều loại máy bay khác nhau như F-16 và Mirage. Bom cũng có các thuật toán dẫn đường hiện đại, giúp cải thiện khả năng nhắm mục tiêu và độ chính xác.
Bom Vyrivniuvach mang đầu đạn 250kg và có thể tấn công các mục tiêu sâu phía sau chiến tuyến của đối phương. Nó có thể được triển khai bất kể điều kiện thời tiết hay thời gian nào trong ngày, và việc chuẩn bị triển khai chỉ mất không quá 30 phút.
Điều quan trọng là nó do Ukraine chế tạo, "không sao chép từ các hệ thống của phương Tây hoặc Liên Xô" và mất một năm rưỡi để phát triển.
Tờ Business Insider dẫn thông tin từ Brave1 cho biết Vyrivniuvach được Công ty DG Industry sản xuất đã sẵn sàng triển khai chiến đấu, sau khi hoàn thành "tất cả các cuộc thử nghiệm cần thiết".
Loại bom này được cho là rẻ hơn đáng kể so với các loại tương đương của phương Tây. Cụ thể, nó có giá thành thấp hơn khoảng ba lần so với bom JDAM-ER (Joint Direct Attack Munition-Extended Range) do Mỹ sản xuất, loại bom mà Ukraine cũng đang sở hữu, theo thông tin từ DG Industry.
Trước đây, Ukraine dựa vào bom JDAM-ER từ Mỹ và các đồng minh châu Âu. JDAM-ER được trang bị bộ dẫn đường và cánh, biến chúng thành vũ khí lượn chính xác tầm xa, cho phép tấn công các mục tiêu từ bên ngoài tầm phòng không của Nga.
Mỹ chuyển giao bom lượn JDAM-ER cho Ukraine lần đầu tiên vào đầu năm 2023 và đến nay đã chuyển hàng ngàn quả bom. Đầu tháng này, Mỹ đã phê duyệt bán thêm bom dẫn đường chính xác GBU-62 JDAM-ER.
Cả Nga và Ukraine đều đã sử dụng bom lượn trong suốt cuộc chiến. Phía Nga sử dụng nhiều loại bom lượn, một số chuyển đổi từ các loại bom thời Liên Xô và một số do Matxcơva chế tạo. Những quả bom này nặng tới 3.000kg, có khả năng tàn phá một khu vực rộng lớn.
Bom lượn rất khó đối phó vì chúng có tín hiệu radar nhỏ, thời gian bay ngắn và bay theo quỹ đạo phi đạn đạo. Do đó ưu tiên hàng đầu để đối phó là tiêu diệt máy bay thả bom, nhưng chúng thường nằm ngoài tầm bắn.
Vyrivniuvach là ví dụ mới nhất về nỗ lực của Ukraine trong việc phát triển nhiều loại vũ khí và công nghệ phục vụ chiến sự, thay vì dựa vào các quốc gia đối tác.
