Báo cáo xu hướng nhu cầu vàng quý I/2026 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố gần đây cho thấy các ngân hàng Trung ương toàn cầu đã mua ròng 244 tấn vàng chỉ trong 3 tháng đầu năm. Con số này tăng 3% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng thứ 17 liên tiếp ghi nhận lực mua ròng từ các tổ chức tài chính lớn.
Bên cạnh những quốc gia quen thuộc như Trung Quốc hay Ba Lan, thị trường bắt đầu ghi nhận một danh sách mới âm thầm hình thành. Đó là sự góp mặt của những quốc gia trước đây rất ít khi xuất hiện trong các báo cáo về thị trường kim loại quý như Guatemala, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Uganda và Kenya.
Một số nước trong nhóm này đang tiến hành mua vàng lần đầu tiên trong lịch sử hoạt động của ngân hàng Trung ương, trong khi số khác quyết định quay trở lại thị trường sau nhiều thập kỷ vắng bóng.
Nhận định về xu hướng này, ông Shaokai Fan, Giám đốc toàn cầu phụ trách ngân hàng Trung ương của WGC, cho biết việc các ngân hàng Trung ương mới hoặc những đơn vị đã vắng mặt rất lâu đang quay trở lại mua vàng là một hiện tượng đáng chú ý.
Sự xuất hiện của nhóm người mua mới đang gửi đi tín hiệu quan trọng về cách các quốc gia nhìn nhận hệ thống tiền tệ toàn cầu và vai trò của vàng trong quản lý dự trữ quốc gia.
Động lực đằng sau bước ngoặt gom hàng
Thông thường, khi giá của một loại tài sản tăng mạnh, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư sẽ có xu hướng giảm xuống. Tuy nhiên, quy luật này dường như không còn đúng với thị trường kim loại quý ở cấp độ vĩ mô.
Vào tháng 1, giá vàng từng chạm mức gần 5.600 USD mỗi ounce, mức cao nhất lịch sử tính theo giá danh nghĩa. Tính đến ngày 1/6, giá vàng giao dịch quanh ngưỡng 4.500 USD/ounce. Dù neo ở mức cao, các ngân hàng Trung ương vẫn không hề giảm tốc độ mua vào.
Theo số liệu từ WGC, lượng vàng được các cơ quan này mua trong 5 năm gần đây đã cao gấp đôi mức trung bình của giai đoạn trước năm 2022, dù giá vàng cũng đã tăng gần gấp hai lần trong cùng khoảng thời gian.
Giới phân tích nhận định rằng, đối với các nhà quản lý dự trữ quốc gia, giá mua vàng ở hiện tại không phải là yếu tố tiên quyết. Điều họ thực sự quan tâm là giá trị thực tế của các tài sản dự trữ trong tầm nhìn từ 10 đến 30 năm tới.
Sự thay đổi lớn về tư duy quản lý tài sản này bắt đầu rõ nét từ năm 2022. Trước thời điểm đó, lượng vàng mua vào hàng năm của các ngân hàng Trung ương thường dao động trong khoảng từ 400-500 tấn. Nhưng sau năm 2022, con số này đã tăng vọt lên khoảng 850-900 tấn mỗi năm.
Sự kiện khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Nga bị phong tỏa sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát được coi là bước ngoặt lớn. Diễn biến này buộc các ngân hàng Trung ương phải nghiêm túc đánh giá lại mức độ an toàn của những tài sản dự trữ nằm dưới quyền kiểm soát của bên thứ ba.
Trong bối cảnh đó, vàng trở thành sự lựa chọn tối ưu nhờ tính độc lập, không thể bị phong tỏa và không phụ thuộc vào bất kỳ hệ thống ngân hàng trung gian nào tại các trung tâm tài chính lớn.
Bài học đầu tư từ tầm nhìn dài hạn
Trong số 244 tấn vàng được mua ròng trong quý I/2026, Ba Lan dẫn đầu với 31 tấn, nằm trong lộ trình nâng lượng dự trữ lên mốc 700 tấn. Theo sau là Uzbekistan với 25 tấn và Kazakhstan với 12 tấn.
Không chỉ dừng lại ở việc mua trực tiếp từ thị trường quốc tế, một số quốc gia còn chủ động tìm kiếm nguồn cung nội địa. Ngân hàng Trung ương Uganda đã chính thức triển khai chương trình thu mua vàng trong nước từ tháng 3. Trước đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Kenya cũng công khai bày tỏ ý định thực hiện chiến lược tương tự nhằm củng cố kho dự trữ quốc gia.
Mỗi quốc gia có một hoàn cảnh kinh tế khác nhau, nhưng họ đều hướng đến mục tiêu nắm giữ một loại tài sản không thể tự in thêm và có khả năng bảo vệ chủ quyền tài chính.
Khảo sát Ngân hàng Trung ương năm 2025 của WGC cho biết có tới 95% số tổ chức được hỏi tin rằng lượng vàng dự trữ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong tương lai gần. Đồng thời, có 43% ngân hàng Trung ương có kế hoạch tăng lượng vàng nắm giữ trong năm tiếp theo, tăng mạnh so với mức 29% của kỳ khảo sát trước đó.
Đối với các nhà đầu tư cá nhân, động thái từ những tổ chức quản lý tài chính chuyên nghiệp này mang lại nhiều thông tin tham khảo giá trị. Các ngân hàng Trung ương có quyền tiếp cận mọi công cụ tài chính phức tạp nhất thế giới, nhưng họ vẫn chọn cách gia tăng tỷ trọng vàng trong bảng cân đối kế toán.
WGC dự báo lượng vàng mua vào của các ngân hàng Trung ương trong cả năm 2026 sẽ đạt khoảng 850 tấn. Dù con số này thấp hơn đôi chút so với mức 863 tấn của năm 2025, nhưng nó vẫn cao gấp đôi mức trung bình ghi nhận trước năm 2022. Đây là minh chứng cho thấy xu hướng tích trữ kim loại quý để bảo vệ giá trị tài sản trong dài hạn vẫn đang là ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới.
Quỹ mở hiểu đơn giản là hình thức đầu tư mà tiền của nhiều nhà đầu tư được gom lại thành một quỹ chung và giao cho đội ngũ chuyên nghiệp quản lý. Thay vì tự chọn từng cổ phiếu, nhà đầu tư sở hữu "chứng chỉ quỹ" và gián tiếp nắm giữ cả một danh mục đa dạng.
Lợi nhuận của nhà đầu tư được xác định bằng chênh lệch giữa giá mua và bán. Người nắm giữ chứng chỉ quỹ mở có thể dừng đầu tư, chuyển chứng chỉ quỹ thành tiền mặt bất cứ lúc nào. Việc mua bán có thể được thực hiện ở nhiều nơi như công ty quản lý quỹ, công ty chứng khoán, ngân hàng, đại lý phân phối... bằng cách trực tiếp hay trực tuyến.
Chia sẻ tại sự kiện Gateway to Vietnam 2026 diễn ra ngày 3/6, ông Bradley Warden, Giám đốc điều hành kiêm Quản lý danh mục cấp cao tại Nomura Asset Management International, cho rằng AI khác với các chu kỳ công nghệ trước ở chỗ không chỉ bổ sung thêm công cụ cho con người, mà đưa năng lực suy luận và xử lý thông tin vào nhiều quy trình khác nhau.
Theo ông, nếu máy tính cá nhân, điện thoại thông minh hay điện toán đám mây chủ yếu tạo ra các lớp công cụ mới, AI có thể tác động rộng hơn khi được tích hợp vào hạ tầng tính toán, dữ liệu, bộ nhớ, phần mềm và vận hành doanh nghiệp.
Với Việt Nam, câu chuyện AI không nhất thiết bắt đầu từ việc sở hữu những doanh nghiệp giống Nvidia hay Micron. Cơ hội có thể nằm ở các ngành có khả năng ứng dụng AI vào vận hành, phân tích dữ liệu, phục vụ khách hàng, quản trị rủi ro và tối ưu chi phí.
Thứ nhất, ở nhóm công nghệ, Tập đoàn FPT là doanh nghiệp hưởng lợi trong nhóm ứng dụng. Dù vậy, doanh nghiệp Việt này theo chuyên gia vẫn còn ở giai đoạn bắt đầu về AI, vấn đề quan trọng cần quan tâm là khả năng sinh lời trong lĩnh vực công nghệ.
Ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc SSI Research, cho biết thêm Việt Nam không cần cạnh tranh trực diện với Mỹ hay Trung Quốc trong cuộc đua xây dựng các mô hình AI nền tảng, vốn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư, hạ tầng tính toán và nhân lực công nghệ quy mô lớn.
Ngược lại, cơ hội phù hợp hơn với Việt Nam nói chung và FPT nói riêng nằm ở tầng ứng dụng, nơi doanh nghiệp sử dụng AI để cải thiện quy trình kinh doanh, tự động hóa vận hành và tạo ra hiệu quả tài chính cụ thể.
Bên cạnh mảng công nghệ, lĩnh vực dịch vụ tài chính (bao gồm ngân hàng, chứng khoán, quản lý tài sản và các hoạt động liên quan đến dữ liệu khách hàng) cũng xuất hiện cơ hội tăng trưởng trong làn sóng bùng nổ công nghệ, AI.
Tại Việt Nam, một số ngân hàng như Techcombank, VPBank, MB… đã có thể “nhúng” AI vào các quy trình như cá nhân hóa đề xuất cho khách hàng. Đây là các ứng dụng có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.
Trong lĩnh vực chứng khoán, AI có thể hỗ trợ môi giới, chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu thị trường, báo cáo nghiên cứu, quản trị rủi ro, back-office và phát triển sản phẩm số.
Hiện nay, việc lập trình (coding) không còn là điểm nghẽn lớn nhất, doanh nghiệp phải học cách quản trị các điểm nghẽn mới như kiểm tra, xác minh kết quả, hướng dẫn AI đúng cách và đảm bảo công nghệ tạo ra sản phẩm đúng nhu cầu.
Ngoài dịch vụ tài chính, bán lẻ và tiêu dùng cũng là nhóm có thể hưởng lợi nhờ sở hữu lượng dữ liệu lớn về khách hàng, giao dịch, hàng tồn kho và vận hành chuỗi cửa hàng.
Ngoài ra, nhóm doanh nghiệp sở hữu hạ tầng, khu đất hoặc khu công nghiệp cũng đang phục vụ nhu cầu công nghệ mới.
Trong bối cảnh AI kéo theo nhu cầu về bán dẫn, data center và năng lực tính toán, các doanh nghiệp khu công nghiệp như Kinh Bắc hoặc Viglacera là những cái tên đáng chú ý. Bởi các doanh nghiệp phát triển khu công nghiệp được chọn là nơi đặt cơ sở của nhiều doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ như Intel, Hana Micron, Samsung.
Data center cũng trở thành lớp hạ tầng quan trọng khi các doanh nghiệp có nhu cầu xử lý dữ liệu trong nước. Do việc sử dụng các mô hình AI như Claude, Gemini hay ChatGPT gặp giới hạn nhất định do dữ liệu nhạy cảm và yêu cầu không đưa thông tin ra ngoài Việt Nam, nhiều bên chọn phương án thuê hạ tầng máy chủ nội địa. Điều này mở ra nhu cầu mới về năng lực tính toán nội địa và hạ tầng dữ liệu cho các ngành có yêu cầu bảo mật cao như tài chính.
Năng lượng cũng là một lĩnh vực đáng chú ý. AI cần năng lực tính toán lớn, trong khi data center tiêu thụ nhiều điện và đòi hỏi nguồn cung ổn định. Theo ông Phạm Lưu Hưng, năng lượng có thể được xem là nhóm hưởng lợi từ điểm nghẽn hạ tầng khi AI mở rộng.
Nhìn chung, làn sóng AI có thể không tạo ra một “Nvidia Việt Nam” trong ngắn hạn; nhưng khi AI dịch chuyển từ tầng mô hình nền tảng sang tầng ứng dụng, cơ hội có thể phân bổ rộng hơn sang những ngành có dữ liệu, khách hàng, quy trình vận hành và hạ tầng cần được tối ưu.
Tại cuộc làm việc, các doanh nghiệp Mỹ đánh giá cao những thành tựu quan trọng, định hướng, chính sách phát triển của Việt Nam, tin tưởng Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, nâng cao năng lực cạnh tranh, đạt các mục tiêu đề ra.
Các doanh nghiệp bày tỏ sự quan tâm ngày càng tăng, quyết tâm mạnh mẽ trong việc mở rộng hợp tác, đầu tư và kinh doanh, cam kết sẽ tiếp tục đồng hành trong quá trình phát triển của Việt Nam.
Bày tỏ hoan nghênh sự tham gia đông đảo của các doanh nghiệp Mỹ trong chuyến thăm, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng đây là minh chứng sống động cho sự quan tâm sâu sắc đối với thị trường Việt Nam cũng như các cơ hội hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư ngày càng sâu rộng giữa hai nước.
Việt Nam đang nỗ lực phát triển nhanh với tốc độ cao nhưng bền vững hơn. Thực hiện chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Tăng cường hội nhập quốc tế, tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài, tháo gỡ các rào cản và tạo thuận lợi để doanh nghiệp nước ngoài đầu tư kinh doanh hiệu quả tại Việt Nam.
Ông khẳng định Việt Nam nhất quán coi Mỹ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu, mong muốn thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Mỹ phát triển lành mạnh, ổn định, bền vững. Việt Nam sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Mỹ, tiếp tục mở rộng kinh doanh, đầu tư thành công.
Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình cải cách, hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng thông thoáng, minh bạch, hiệu quả.
Đặc biệt là quyết liệt, khẩn trương cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, sửa đổi các luật, quy hoạch, quy định để huy động mạnh mẽ các nguồn lực.
Khẳng định sẽ cầu thị lắng nghe ý kiến cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp Mỹ, Thủ tướng giao các bộ ngành khẩn trương xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp Mỹ, có phản hồi bằng văn bản đối với những vấn đề cụ thể. Giao Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ theo dõi và đôn đốc, báo cáo tiến độ, kết quả cuối cùng.
Thủ tướng đề nghị USABC và các doanh nghiệp Mỹ tiếp tục phát huy vai trò, ảnh hưởng để chuyển tải thông điệp về thiện chí và nỗ lực hợp tác của Việt Nam. Có tiếng nói khách quan, phản ánh đúng thực tiễn của nền kinh tế Việt Nam, thúc đẩy hai nước sớm đạt được Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng.
Đồng thời đề nghị Mỹ sớm xem xét công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường đầy đủ và sớm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các nước hạn chế về xuất khẩu chiến lược (D1-D3).
Người đứng đầu Chính phủ cũng ủng hộ các tập đoàn năng lượng hàng đầu của Mỹ đầu tư, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển thị trường năng lượng bình đẳng, minh bạch, hiệu quả…
Cùng đó Việt Nam hoan nghênh, coi trọng công nghệ của Mỹ và sẵn sàng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp viễn thông tiếp cận thị trường nhằm nghiên cứu đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển hạ tầng viễn thông, 5G, cáp quang biển tại Việt Nam trên cơ sở bảo đảm an ninh quốc gia, tuân thủ hành lang pháp lý của Việt Nam.
Cho biết tháng 2 vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã cấp giấy phép cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Việt Nam, Thủ tướng đề nghị các doanh nghiệp Mỹ tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp Việt Nam, thực hiện chuyển giao công nghệ, nhất là những công nghệ lõi, hỗ trợ Việt Nam gắn kết sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Thủ tướng cũng đề nghị USABC và các doanh nghiệp Mỹ với tầm ảnh hưởng của mình đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong tổ chức thành công "Năm APEC 2027", tạo động lực để Việt Nam tiếp tục mở cửa thị trường, thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
