Theo cuốn Nam sử (Lịch sử các triều đại phương Nam), vào thời Nam-Bắc triều khoảng 1.500 năm trước, Trương Tú Cô sống tại vùng đất thuộc tỉnh An Huy, miền trung Trung Quốc ngày nay. Bà cùng chồng là Đường Từ lừng danh khắp vùng nhờ y thuật cao minh.
Là con gái của một thầy thuốc dân gian, Trương Tú Cô từ nhỏ đã lớn lên cùng sách y và sớm thấu hiểu các nguyên lý chữa bệnh cứu người. Sống giữa thời kỳ chiến tranh, dịch bệnh và nghèo đói, bà hình thành niềm đam mê mãnh liệt với y học. Sau đó, bà kết hôn với Đường Từ, thầy thuốc Đông y nổi tiếng sau khi cứu sống một cậu bé trong làng đang hấp hối bằng phương pháp châm cứu và các bài thuốc thảo dược.
Vào năm 450, sau khi chiến tranh nổ ra, một trận dịch bệnh lớn bùng phát. Tài liệu lịch sử mô tả rằng người bệnh ban đầu trông có vẻ khỏe mạnh, nhưng sau đó phát bệnh rất nặng, thậm chí nôn ra những vật thể giống như giun sán trước khi qua đời.
Đường Từ cũng xuất hiện các triệu chứng tương tự: đau bụng, ho và nôn ra giun nhỏ. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, ông đã dặn dò Trương Tú Cô hãy mổ xẻ cơ thể mình để tìm ra nguyên nhân gây bệnh.
Được con trai ủng hộ, Trương Tú Cô đã tiến hành giải phẫu thi thể của chồng. Bà quan sát thấy tổn thương ở nhiều cơ quan nội tạng, bao gồm cả phổi và gan. Một số học giả hiện đại nhận định rằng cái chết của ông có thể do một số bệnh như viêm phúc mạc cấp tính hoặc viêm niêm mạc dạ dày.
Trương Tú Cô đã vẽ lại cấu trúc bên trong cơ thể, đồng thời đánh dấu các cơ quan và dấu hiệu của bệnh tật. Những ghi chép này được coi là những tài liệu đầu tiên về nghiên cứu bệnh lý học cơ thể người tại Trung Quốc.
Tuy nhiên, quyết định của bà đã dẫn đến bi kịch. Ở Trung Hoa thời xưa, việc giải phẫu tử thi bị coi là hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy chuẩn đạo đức truyền thống như quan niệm rằng thân thể là do cha mẹ ban cho, không được phép làm tổn hại. Định kiến này càng trở nên nặng nề hơn khi người cầm dao mổ xẻ thi thể chồng lại là một người phụ nữ.
Một gã phú hào trong vùng đã tố cáo Trương Tú Cô cùng con trai với quan phủ, buộc tội họ vi phạm nghiêm trọng các chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Theo tài liệu lịch sử, bà bị giam giữ từ 5 đến 9 năm vì tội “bất tuân phụ đạo”. Đau lòng hơn, người con trai hết lòng ủng hộ quyết định của mẹ đã bị tuyên án tử hình vì tội “bất hiếu”.
Người phụ nữ nổi bật thứ hai trong lịch sử khoa học Trung Hoa thời xưa là Vương Trinh Nghi thời nhà Thanh (1644-1912).
Sinh ra trong một gia đình gia giáo ở Nam Kinh, Vương Trinh Nghi được tiếp xúc với nhiều kiến thức khoa học từ thuở nhỏ. Ông nội bà là người nghiên cứu thiên văn và toán học, còn cha bà là một thầy thuốc giỏi. Bản thân bà cũng được học cưỡi ngựa, bắn cung và làm thơ.
Vì là phận nữ nhi không thể tham gia khoa cử, Vương Trinh Nghi đã chọn con đường tự học để khai phá tri thức.
Trong lĩnh vực toán học, bà đã kết hợp các phương pháp của Trung Hoa và phương Tây, viết nên các tác phẩm giá trị bao gồm Câu Ty Trầm Triết Giải (Giải thích về tam giác vuông Định lý Thần thế) và Toán Pháp Giản Giải (Cách hiểu đơn giản về tính toán bằng thẻ tre).
Tò mò về việc tại sao Mặt Trăng có thể phản chiếu ánh sáng Mặt Trời, Vương Trinh Nghi từng dùng một chiếc gương và một chiếc đèn lồng để thực nghiệm giả thuyết. Thí nghiệm này đã giúp bà giải thích được nguyên nhân gây ra hiện tượng nguyệt thực.
Ở tuổi 20, bà viết cuốn Nguyệt Thực Giải, được coi là một trong những tài liệu giải thích chính xác và sớm nhất về hiện tượng này.
Bà cũng dành nhiều thời gian nghiên cứu bầu trời đêm, theo dõi chuyển động của các hành tinh và viết một tác phẩm luận giải về hướng chuyển động của chúng.
Thế nhưng, niềm đam mê thiên văn học của bà lại là một vấn đề nhạy cảm về mặt chính trị. Thời đó, việc tự ý nghiên cứu bầu trời bị hạn chế nghiêm trọng vì người ta tin rằng các hiện tượng thiên văn có mối liên hệ mật thiết với vận mệnh của quốc gia.
Sự độc lập và tư tưởng tiến bộ của bà đã vấp phải làn sóng chỉ trích từ các học giả bảo thủ, những người cáo buộc bà là loại phụ nữ “hám danh”, thích thể hiện và vượt quá bổn phận của mình.
Vương Trinh Nghi đã đáp trả bằng những vần thơ, viết rằng sau khi đi chu du khắp nơi và đọc vạn cuốn sách, bà từ lâu đã nuôi chí lớn muốn sánh ngang với đấng nam nhi.
Bà qua đời vì bạo bệnh ở tuổi 29 và không có con cái. Các tác phẩm của bà chứa đựng nhiều bài luận khoa học giá trị, nhưng chỉ được lưu hành trong phạm vi rất hẹp do định kiến giới và những rào cản xã hội thời bấy giờ.
Dù vậy, cuộc đời cống hiến rực rỡ của Vương Trinh Nghi đã được lịch sử hiện đại công nhận và vinh danh. Tạp chí khoa học danh tiếng Nature đã công nhận bà là một trong những người phụ nữ góp phần đặt nền móng cho khoa học hiện đại, còn Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU) đã lấy tên bà để đặt cho một hố thiên thạch trên Sao Kim.
Một xu hướng tuyển dụng mới đang trỗi dậy ở xứ tỉ dân, các tập đoàn công nghệ và tài chính chủ động săn đón nhân tài ngay từ ghế nhà trường, sẵn sàng đặt năng lực thực chiến lên trên tấm bằng đại học truyền thống.
Theo nền tảng Sixth Tone ngày 3-4, Trần Quảng Vũ gia nhập nhóm nghiên cứu Kimi của Moonshot AI từ tháng 11-2025 với vai trò thực tập sinh học máy (Machine Learning).
Trong báo cáo kỹ thuật được công bố, Trần Quảng Vũ được xếp là một trong ba đồng tác giả chính, cùng với hai nhà nghiên cứu đã có kinh nghiệm trong lĩnh vực này.
Thị trường lao động Trung Quốc, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ và tài chính vốn cực kỳ khắt khe về bằng cấp.
Các vị trí nghiên cứu hay đầu tư thường ưu tiên ứng viên có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ từ các trường danh tiếng. Nhưng nay cấu trúc đào tạo và xu hướng tuyển dụng đã có dấu hiệu thay đổi khá nhanh.
Đầu tháng 3 vừa qua, Tập đoàn công nghệ Tencent công bố chương trình mùa hè cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông (từ 13 - 18 tuổi) tham gia các dự án tài chính công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI).
Phía Tencent cho biết sáng kiến này nhằm "phá vỡ ranh giới về tuổi tác và kinh nghiệm", đồng thời giúp học sinh rèn giũa kỹ năng đổi mới khi giải quyết các vấn đề thực tế.
Chỉ vài ngày sau, Tập đoàn ô tô Geely cũng công bố chương trình thực tập dành cho học sinh năm cuối trung học phổ thông, người hướng dẫn cho các em sẽ là các lãnh đạo công nghệ trực thuộc tập đoàn.
Làn sóng này cũng lan sang cả lĩnh vực tài chính. Cuối tháng 3 vừa qua, Công ty quản lý đầu tư Zhiyu Zhishan tại Bắc Kinh công bố tuyển các vị trí đầu tư và chiến lược AI, với điều kiện ứng viên từ 16 tuổi trở lên và có trình độ trung học phổ thông.
Trong thông báo chiêu mộ, công ty này nhấn mạnh rằng năng lực quan trọng hơn học vấn trong thời đại AI.
Tờ National Business Daily cho rằng việc nới lỏng tiêu chuẩn về độ tuổi và bằng cấp không phải là hạ thấp tiêu chuẩn, mà là kéo thời điểm cạnh tranh của nhân lực lên sớm hơn, với mục tiêu vẫn là tìm người có năng lực. Điều này cũng đồng nghĩa áp lực không giảm, mà có xu hướng dịch chuyển từ bậc đại học xuống giáo dục phổ thông.
Dù pháp luật Trung Quốc cho phép người từ 16 tuổi tham gia lao động, nhưng dư luận Trung Quốc vẫn tranh luận về việc liệu thanh thiếu niên ở độ tuổi này có phù hợp với các môi trường cạnh tranh cao như công nghệ hay đầu tư hay không.
Thừa nhận với National Business Daily, ông Hà Lý, Giám đốc điều hành Công ty Zhiyu Zhishan, chia sẻ sau khi gây tranh cãi với thông báo tuyển nhân tài từ 16 tuổi, công ty đã nâng độ tuổi lên 18 do lo ngại về mức độ trưởng thành tâm lý của ứng viên.
Việc doanh nghiệp tiếp cận nhân tài từ bậc trung học không chỉ diễn ra tại Trung Quốc. Một số doanh nghiệp công nghệ tại Mỹ và châu Á cũng đã thử nghiệm cách tiếp cận này.
Năm 2025, Công ty công nghệ Palantir ở Mỹ triển khai chương trình tuyển dụng 22 học sinh vừa tốt nghiệp trung học vào vị trí thực tập có lương. Những ứng viên này có thành tích học tập nổi bật, được đánh giá tương đương nhóm sinh viên các trường thuộc Liên đoàn Ivy.
Theo mô hình này, những người thể hiện tốt trong thời gian thực tập sẽ có cơ hội chuyển sang vị trí chính thức, tạo ra một con đường nghề nghiệp thay thế cho lộ trình đại học truyền thống.
Cuối năm 2025, nhà đồng sáng lập Google, ông Sergey Brin, cũng cho biết công ty đang tuyển dụng nhiều nhân sự không có bằng cử nhân, đặc biệt là những người có khả năng tự học và giải quyết vấn đề tốt.
Theo tờ News On Japan, nhu cầu tuyển dụng học sinh trung học tại Nhật Bản đang gia tăng rõ rệt. Cứ mỗi học sinh tốt nghiệp trung học thì có khoảng 4,1 vị trí việc làm đang chờ sẵn, cao hơn đáng kể so với mức 1,75 của sinh viên đại học.
Trong bối cảnh thiếu hụt lao động, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản cho rằng tuyển học sinh giúp họ có thêm thời gian đào tạo nhân sự từ đầu, đồng thời xây dựng đội ngũ phù hợp với nhu cầu công ty.
Trang tin Sina Finance ngày 4-4 dẫn lời chuyên gia đổi mới nhân tài có hơn 30 năm làm việc tại Thung lũng Silicon, ông Lục Hướng Khiêm nhận định đây là "một xu hướng mang tính toàn cầu".
Ông Lục cho rằng một phần nguyên nhân là do nhiều kỹ năng cơ bản, vốn trước đây được đào tạo trong đại học, đang dần được tự động hóa, khiến lợi thế của quá trình đào tạo bốn năm không còn rõ rệt như trước.
Một nhân sự trong ngành AI chia sẻ rằng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, năng lực sáng tạo và khả năng hình dung những ý tưởng mới trở nên quan trọng hơn các kỹ năng mang tính chuẩn hóa.
Những người trẻ thuộc thế hệ Alpha (người sinh sau năm 2010) lớn lên cùng công nghệ, họ có một sự nhạy cảm tự nhiên với AI mà những người đã qua đào tạo bài bản đôi khi không có được.
Theo ông Lục Hướng Khiêm, tác động đáng chú ý của AI không chỉ nằm ở việc thay đổi công việc, mà còn làm gia tăng tốc độ phát triển không đồng đều về cơ hội nghề nghiệp và giá trị kinh tế giữa các cá nhân.
"Các thành phố trú ẩn có nên được phép làm thủ tục hải quan cho khách nhập cảnh không", Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin đặt câu hỏi trong cuộc phỏng vấn với Fox News hôm 6/4. "Chúng tôi sẽ cần nghiêm túc xem xét tình trạng các thành phố trú ẩn vẫn tiếp nhận chuyến bay quốc tế, nhưng chính quyền địa phương không sẵn sàng thực thi chính sách nhập cư".
"Thành phố trú ẩn" là nơi mà chính quyền địa phương, thường do đảng Dân chủ lãnh đạo, từ chối bắt và bàn giao những người nhập cư không có giấy tờ cho giới chức liên bang vì không muốn họ bị trục xuất.
Ông Mullin cho biết đang cân nhắc hạn chế hoặc rút nhân viên Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP), lực lượng đảm nhận công tác kiểm soát xuất nhập cảnh, khỏi các sân bay quốc tế lớn tại những "thành phố trú ẩn" này. Nếu CBP bị rút đi, các sân bay nhiều khả năng sẽ không thể tiếp nhận khách quốc tế nhập cảnh vào Mỹ hoặc xuất cảnh.
Sân bay quốc tế Los Angeles (LAX) và sân bay quốc tế San Francisco (SFO), đều thuộc bang California, là hai trong số các sân bay quốc tế lớn nhất của Mỹ và được đặt tại những nơi mà chính phủ liên bang coi là "thành phố trú ẩn". Năm 2025, SFO đón hơn 50 triệu lượt khách đi và đến, còn LAX đón hơn 73 triệu lượt.
Ý tưởng rút nhân viên CBP khỏi sân bay tiếp tục được ông Mullin nhắc lại khi trao đổi với các phóng viên tại North Carolina ngày 7/4. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh quốc hội Mỹ vẫn chưa đạt được thỏa thuận cấp ngân sách cho DHS, do vấp phải sự phản đối của các nghị sĩ Dân chủ.
Theo Reuters, ông Mullin dự kiến trao đổi với Tổng thống Donald Trump về khả năng rút lực lượng CBP khỏi những sân bay này. "Nếu các thành phố kiên quyết không thực thi chính sách nhập cư, không có lý do gì để chúng tôi xử lý thủ tục cho hành khách quốc tế đi qua đó", ông nói.
Quan điểm của ông Mullin cũng giống với người tiền nhiệm Kristi Noem. Bà Noem từng chỉ đạo các chiến dịch thực thi luật nhập cư tại các thành phố do đảng Dân chủ lãnh đạo và công khai nêu tên 500 thành phố, hạt và bang bị cho là cản trở việc thực thi luật nhập cư của chính quyền liên bang.
Hồi tháng 8/2025, bộ trưởng tư pháp Mỹ khi đó là Pam Bondi cũng đã gửi thư cảnh báo tới 32 "thành phố trú ẩn", yêu cầu họ tuân thủ chính sách nhập cư liên bang.
Năm ngoái, Tổng thống Trump ký sắc lệnh hành pháp nhằm siết chặt các biện pháp đối với những thành phố không hợp tác với cơ quan di trú liên bang. Mullin cho biết ông cũng có kế hoạch đi theo hướng này.
"Chúng tôi sẽ phải bắt đầu ưu tiên một số việc. Hãy nhớ rằng đảng Dân chủ muốn cắt ngân sách của CBP. Vậy ai sẽ xử lý thủ tục cho hành khách khi họ bước xuống máy bay? Vì thế tôi buộc phải đưa ra những quyết định khó khăn để biết ai sẵn sàng hợp tác với chúng tôi", ông nói.
Sau phát biểu của ông Mullin, Văn phòng Thống đốc bang California Gavin Newsom gọi đây là "ý tưởng ngu ngốc".
"Nếu bạn cho rằng nền kinh tế đã đủ tệ khi cuộc chiến của ông Trump khiến giá xăng tăng, hãy chờ đến khi các chuyến bay quốc tế bị đình trệ tại một số sân bay đông đúc nhất thế giới", văn phòng nhấn mạnh.
Theo USA Today, nếu DHS thực sự triển khai chính sách này, đây sẽ là động thái leo thang mới của chính quyền Tổng thống Trump nhằm gây sức ép đối với các "thành phố trú ẩn".
Minh Hạnh (Theo USA Today, Hill)
Theo Hãng tin Reuters ngày 16-6, Công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk đã cân nhắc thương vụ mua lại Cursor trong nhiều tháng.
Vào tháng 4, SpaceX cho biết đã đạt được quyền lựa chọn hoặc mua lại công ty có trụ sở tại San Francisco (Mỹ) với giá 60 tỉ USD trong năm nay, hoặc chi 10 tỉ USD để thiết lập quan hệ hợp tác mới.
Thông báo được đưa ra chỉ vài ngày sau khi SpaceX niêm yết trên sàn Nasdaq. Đợt chào sàn này đã đặt mức định giá công ty lên hơn 2.000 tỉ USD, đưa SpaceX trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới.
Thương vụ được kỳ vọng sẽ giúp xAI - nhà phát triển chatbot AI Grok đã sáp nhập với SpaceX vào tháng 2 - củng cố vị thế trong lĩnh vực AI hỗ trợ lập trình.
Sau thông tin này, cổ phiếu SpaceX tăng gần 10% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa hôm nay. Nếu đà tăng được giữ nguyên, vốn hóa công ty có thể tăng thêm khoảng 247 tỉ USD, lên mức khoảng 2.530 tỉ USD.
Hiện giá cổ phiếu SpaceX ở mức 211,27 USD/cổ phiếu, tăng hơn 56% so với giá IPO là 135 USD.
Nếu đà tăng được duy trì, SpaceX sẽ vượt Amazon về giá trị vốn hóa để trở thành công ty lớn thứ năm thế giới.
Cùng với OpenAI và Anthropic, Anysphere là một trong những công ty khởi nghiệp tại Thung lũng Silicon thu hút đông đảo lập trình viên nhờ sử dụng AI để tự động hóa việc viết mã nguồn - lĩnh vực được xem là một trong những ứng dụng thương mại thành công sớm nhất của AI.
Được thành lập năm 2022, Công ty Anysphere tăng trưởng nhanh chóng. Theo dữ liệu công ty chia sẻ hồi đầu tháng, doanh thu thường niên từ khách hàng doanh nghiệp đạt khoảng 2,6 tỉ USD và doanh số bán hàng tiếp tục tăng mạnh.
Anysphere nhận được sự hậu thuẫn từ nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm lớn tại Thung lũng Silicon như Andreessen Horowitz và Thrive Capital, cùng các nhà đầu tư gồm Nvidia và Google.
Trước đó, công ty được cho là đã đàm phán một vòng gọi vốn mới với mức định giá khoảng 50 tỉ USD.
Theo hồ sơ gửi cơ quan quản lý, thương vụ dự kiến hoàn tất trong quý 3-2026 dưới hình thức sáp nhập bằng cổ phiếu giữa Anysphere và X67 - công ty con do SpaceX sở hữu. Điều này cho thấy nguồn vốn huy động từ đợt IPO của SpaceX sẽ không được sử dụng để tài trợ cho thương vụ.
Hồ sơ cũng cho biết nếu thương vụ bị hủy trong một số trường hợp nhất định, SpaceX sẽ phải trả khoản phí chấm dứt hợp đồng trị giá 10 tỉ USD. Ngoài ra, công ty sẽ phải trả thêm 4 tỉ USD nếu thương vụ đổ vỡ do các vấn đề chống độc quyền.
