Một xu hướng tuyển dụng mới đang trỗi dậy ở xứ tỉ dân, các tập đoàn công nghệ và tài chính chủ động săn đón nhân tài ngay từ ghế nhà trường, sẵn sàng đặt năng lực thực chiến lên trên tấm bằng đại học truyền thống.
Theo nền tảng Sixth Tone ngày 3-4, Trần Quảng Vũ gia nhập nhóm nghiên cứu Kimi của Moonshot AI từ tháng 11-2025 với vai trò thực tập sinh học máy (Machine Learning).
Trong báo cáo kỹ thuật được công bố, Trần Quảng Vũ được xếp là một trong ba đồng tác giả chính, cùng với hai nhà nghiên cứu đã có kinh nghiệm trong lĩnh vực này.
Thị trường lao động Trung Quốc, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ và tài chính vốn cực kỳ khắt khe về bằng cấp.
Các vị trí nghiên cứu hay đầu tư thường ưu tiên ứng viên có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ từ các trường danh tiếng. Nhưng nay cấu trúc đào tạo và xu hướng tuyển dụng đã có dấu hiệu thay đổi khá nhanh.
Đầu tháng 3 vừa qua, Tập đoàn công nghệ Tencent công bố chương trình mùa hè cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông (từ 13 – 18 tuổi) tham gia các dự án tài chính công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI).
Phía Tencent cho biết sáng kiến này nhằm “phá vỡ ranh giới về tuổi tác và kinh nghiệm”, đồng thời giúp học sinh rèn giũa kỹ năng đổi mới khi giải quyết các vấn đề thực tế.
Chỉ vài ngày sau, Tập đoàn ô tô Geely cũng công bố chương trình thực tập dành cho học sinh năm cuối trung học phổ thông, người hướng dẫn cho các em sẽ là các lãnh đạo công nghệ trực thuộc tập đoàn.
Làn sóng này cũng lan sang cả lĩnh vực tài chính. Cuối tháng 3 vừa qua, Công ty quản lý đầu tư Zhiyu Zhishan tại Bắc Kinh công bố tuyển các vị trí đầu tư và chiến lược AI, với điều kiện ứng viên từ 16 tuổi trở lên và có trình độ trung học phổ thông.
Trong thông báo chiêu mộ, công ty này nhấn mạnh rằng năng lực quan trọng hơn học vấn trong thời đại AI.
Tờ National Business Daily cho rằng việc nới lỏng tiêu chuẩn về độ tuổi và bằng cấp không phải là hạ thấp tiêu chuẩn, mà là kéo thời điểm cạnh tranh của nhân lực lên sớm hơn, với mục tiêu vẫn là tìm người có năng lực. Điều này cũng đồng nghĩa áp lực không giảm, mà có xu hướng dịch chuyển từ bậc đại học xuống giáo dục phổ thông.
Dù pháp luật Trung Quốc cho phép người từ 16 tuổi tham gia lao động, nhưng dư luận Trung Quốc vẫn tranh luận về việc liệu thanh thiếu niên ở độ tuổi này có phù hợp với các môi trường cạnh tranh cao như công nghệ hay đầu tư hay không.
Thừa nhận với National Business Daily, ông Hà Lý, Giám đốc điều hành Công ty Zhiyu Zhishan, chia sẻ sau khi gây tranh cãi với thông báo tuyển nhân tài từ 16 tuổi, công ty đã nâng độ tuổi lên 18 do lo ngại về mức độ trưởng thành tâm lý của ứng viên.
Việc doanh nghiệp tiếp cận nhân tài từ bậc trung học không chỉ diễn ra tại Trung Quốc. Một số doanh nghiệp công nghệ tại Mỹ và châu Á cũng đã thử nghiệm cách tiếp cận này.
Năm 2025, Công ty công nghệ Palantir ở Mỹ triển khai chương trình tuyển dụng 22 học sinh vừa tốt nghiệp trung học vào vị trí thực tập có lương. Những ứng viên này có thành tích học tập nổi bật, được đánh giá tương đương nhóm sinh viên các trường thuộc Liên đoàn Ivy.
Theo mô hình này, những người thể hiện tốt trong thời gian thực tập sẽ có cơ hội chuyển sang vị trí chính thức, tạo ra một con đường nghề nghiệp thay thế cho lộ trình đại học truyền thống.
Cuối năm 2025, nhà đồng sáng lập Google, ông Sergey Brin, cũng cho biết công ty đang tuyển dụng nhiều nhân sự không có bằng cử nhân, đặc biệt là những người có khả năng tự học và giải quyết vấn đề tốt.
Theo tờ News On Japan, nhu cầu tuyển dụng học sinh trung học tại Nhật Bản đang gia tăng rõ rệt. Cứ mỗi học sinh tốt nghiệp trung học thì có khoảng 4,1 vị trí việc làm đang chờ sẵn, cao hơn đáng kể so với mức 1,75 của sinh viên đại học.
Trong bối cảnh thiếu hụt lao động, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản cho rằng tuyển học sinh giúp họ có thêm thời gian đào tạo nhân sự từ đầu, đồng thời xây dựng đội ngũ phù hợp với nhu cầu công ty.
Trang tin Sina Finance ngày 4-4 dẫn lời chuyên gia đổi mới nhân tài có hơn 30 năm làm việc tại Thung lũng Silicon, ông Lục Hướng Khiêm nhận định đây là “một xu hướng mang tính toàn cầu”.
Ông Lục cho rằng một phần nguyên nhân là do nhiều kỹ năng cơ bản, vốn trước đây được đào tạo trong đại học, đang dần được tự động hóa, khiến lợi thế của quá trình đào tạo bốn năm không còn rõ rệt như trước.
Một nhân sự trong ngành AI chia sẻ rằng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, năng lực sáng tạo và khả năng hình dung những ý tưởng mới trở nên quan trọng hơn các kỹ năng mang tính chuẩn hóa.
Những người trẻ thuộc thế hệ Alpha (người sinh sau năm 2010) lớn lên cùng công nghệ, họ có một sự nhạy cảm tự nhiên với AI mà những người đã qua đào tạo bài bản đôi khi không có được.
Theo ông Lục Hướng Khiêm, tác động đáng chú ý của AI không chỉ nằm ở việc thay đổi công việc, mà còn làm gia tăng tốc độ phát triển không đồng đều về cơ hội nghề nghiệp và giá trị kinh tế giữa các cá nhân.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran ngày 7/5 cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công các tàu hàng ở eo biển Hormuz.
"Mỹ đã nhắm mục tiêu vào tàu chở dầu Iran đang di chuyển từ vùng biển ven bờ ở khu vực Jask về phía eo biển Hormuz, cũng như một tàu khác đang đi vào Hormuz, đối diện cảng Fujairah của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE)", cơ quan này cho hay.
Quân đội Iran cáo buộc Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhiều khu vực miền nam nước này dưới sự phối hợp với một số quốc gia trong khu vực. "Lực lượng Iran đã lập tức tấn công đáp trả nhằm vào các tàu quân sự của Mỹ", tuyên bố của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya có đoạn.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, sau đó cáo buộc Iran triển khai nhiều tên lửa, máy bay không người lái và xuồng cao tốc khi tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason đang di chuyển qua eo biển Hormuz để tiến vào vịnh Oman.
"Lực lượng Mỹ đã loại bỏ mối đe dọa đang tiếp cận và nhắm vào các cơ sở quân sự Iran đứng sau vụ tấn công", CENTCOM cho hay, thêm rằng mục tiêu gồm điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái, trung tâm chỉ huy, các cơ sở tình báo, giám sát và trinh sát.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương, cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ". "Chúng tôi không mong muốn leo thang xung đột, nhưng vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng để bảo vệ lực lượng Mỹ", CENTCOM cho hay, nhấn mạnh các cuộc tấn công được thực hiện với mục đích tự vệ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói đây chỉ là "cuộc chạm trán nhẹ" và lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực. Tuy nhiên, ông cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ tiến hành thêm đòn không kích nếu Iran không nhanh chóng ký thỏa thuận.
Đây không phải lần đầu hai bên đấu hỏa lực kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4. Quân đội Mỹ ngày 4/5 thông báo đã phá hủy 6 xuồng nhỏ và đánh chặn tên lửa hành trình cùng máy bay không người lái của Iran, trong lúc Tehran tìm cách ngăn chặn chiến dịch "Dự án Tự do" của Washington nhằm mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Iran sau đó bác bỏ thông tin này.
Mỹ đang chờ Iran phản hồi về đề xuất nhằm chấm dứt giao tranh. Tuy nhiên, nó không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Mỹ, như Iran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu trước chiến sự.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran sẽ thông báo lập trường của mình cho nước trung gian Pakistan "sau khi hoàn tất xem xét".
Trước cuộc đấu hỏa lực mới nhất, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thể hiện thái độ lạc quan khi phát biểu trên truyền hình rằng "lệnh ngừng bắn sẽ trở thành lâu dài".
"Thách thức mà các hệ thống này đặt ra lớn hơn vẻ bề ngoài khi nó không chỉ đơn thuần là các công nghệ mới, mà còn là sự thay thế dần dần thực tế bằng sự mô phỏng của nó", theo AFP dẫn lời ông.
Những năm gần đây, AI nhiều lần bị cho là góp phần lan truyền thông tin sai lệch và làm gia tăng chia rẽ xã hội, theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU). Các công cụ tạo nội dung tự động, đặc biệt là deepfake, cho phép tạo video, hình ảnh giả mạo với độ chân thực cao, gây nhầm lẫn và tác động đến dư luận. Ước tính của Cơ quan Nghiên cứu nghị viện châu Âu cho thấy số video deepfake trực tuyến tăng từ 500.000 năm 2023 lên 8 triệu vào năm 2025.
Trước viễn cảnh này, các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đã bắt đầu siết quản lý AI. Liên minh châu Âu thông qua Đạo luật AI yêu cầu minh bạch với các hệ thống rủi ro cao. Mỹ thúc đẩy các cơ chế kiểm soát tự nguyện theo khuôn khổ Kế hoạch hành động AI, còn Trung Quốc yêu cầu nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn rõ ràng. Meta, Google và TikTok đã triển khai gắn nhãn nội dung AI, hạn chế deepfake liên quan chính trị và tăng cường kiểm duyệt trong các giai đoạn nhạy cảm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này vẫn mang tính phản ứng và chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
Theo Hãng tin AFP ngày 30-4, các hãng tin Mỹ đưa tin Bộ Ngoại giao nước này đã gửi bức điện nội bộ tới các đại sứ quán, kêu gọi các nước tham gia sáng kiến mang tên "Maritime Freedom Construct" (tạm dịch: Liên minh Tự do hàng hải) - một liên minh do Washington dẫn dắt để chia sẻ thông tin, phối hợp ngoại giao và thực thi trừng phạt.
Liên minh này sẽ để Bộ Ngoại giao Mỹ đóng vai trò "trung tâm điều phối ngoại giao", trong khi Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ cung cấp "nhận thức tình hình hàng hải theo thời gian thực". Mục tiêu là khôi phục tự do hàng hải tại eo Hormuz, nơi khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu đi qua.
"Việc tham gia của quý vị sẽ tăng cường năng lực chung của chúng ta trong việc khôi phục tự do hàng hải và bảo vệ nền kinh tế toàn cầu. Hành động tập thể là thiết yếu để thể hiện quyết tâm thống nhất và áp đặt cái giá đáng kể đối với việc Iran cản trở lưu thông qua eo Hormuz", bức điện nêu rõ.
Một quan chức trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đây là một trong nhiều phương án đang được cân nhắc, trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao và các nỗ lực đàm phán với Tehran rơi vào bế tắc.
Ông Trump cũng từng kêu gọi các đồng minh, đặc biệt trong NATO, cùng hành động để khai thông tuyến hàng hải chiến lược này.
Trong khi đó, phía Iran cho biết sẽ sớm triển khai các loại vũ khí hải quân mới, và tiếp tục đổ lỗi cho Mỹ và Israel về tình trạng bất ổn tại khu vực.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố eo Hormuz là "biểu tượng của sự kháng cự" và khẳng định Iran sẽ ngăn chặn các "quốc gia thù địch" tiếp cận khu vực.
Ông cũng khẳng định bất kỳ nỗ lực áp đặt phong tỏa hàng hải nào của Mỹ đều "trái luật pháp quốc tế và chắc chắn thất bại", đồng thời cho rằng các biện pháp này chỉ làm gia tăng căng thẳng và gây bất ổn lâu dài tại Vịnh Ba Tư.
Trước đó, Washington đã áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng và bờ biển Iran từ giữa tháng 4, sau khi xung đột giữa hai bên tạm lắng nhờ một lệnh ngừng bắn ngắn hạn. Đáp lại, Iran tiếp tục đóng cửa eo Hormuz và cảnh báo sẽ "đáp trả" nếu Mỹ duy trì các biện pháp này.
Cố vấn cấp cao Mohsen Rezaei nhấn mạnh Tehran "sẽ không dung thứ" cho lệnh phong tỏa, đồng thời cảnh báo cứng rắn nếu xung đột bùng phát trở lại, bao gồm kịch bản tàu Mỹ bị đánh chìm.
Bộ trưởng Dầu mỏ Mohsen Paknejad cũng khẳng định các biện pháp của Mỹ sẽ không ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng của nước này.
Hiện các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng vẫn chưa đạt tiến triển rõ rệt. Một số nguồn tin cho biết Tehran đã đề xuất nới lỏng kiểm soát eo Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa, nhưng hai bên chưa tìm được tiếng nói chung.
