Đầu tháng 4/2025, buổi tái khám định kỳ được kỳ vọng mang lại sự nhẹ nhõm sau 5 năm ông chiến đấu ung thư hạ họng, nhưng tổn thương mới lại xuất hiện, bác sĩ nghi ngờ ung thư phổi giai đoạn 2.
Ông kể với bác sĩ về đứa con đang du học xa nhà, về những khoản nợ và chi phí điều trị đã bào mòn gia đình suốt nhiều năm. Rồi người đàn ông hỏi “tôi còn sống được bao lâu, liệu có nên dừng điều trị, giữ lại chút sức tàn và tiền bạc cho người thân”.
PGS.TS Vũ Anh Hải, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, ngồi đối diện lắng nghe bệnh nhân. Theo bác sĩ Hải, câu hỏi về thời gian sống thường xuất hiện ở những bệnh nhân giai đoạn muộn hoặc tái phát, bởi đây là lúc họ lo lắng nhất và dễ buông xuôi nhất.
“Câu hỏi như tiếng thở dài của một người trụ cột đang kiệt quệ cả sức khỏe lẫn tinh thần”, TS Hải kể lại.
Tại Việt Nam, theo số liệu Globocan 2022, mỗi năm có hơn 182.000 ca ung thư mới và gần 122.000 ca tử vong. Hơn 70% bệnh nhân đến viện trong giai đoạn muộn. Khi nhận chẩn đoán ung thư, tâm lý người bệnh thường sụp đổ. Một nghiên cứu của Bệnh viện Quân y 103 thực hiện trên 264 bệnh nhân ung bướu chỉ ra gần 58% người bệnh rơi vào trầm cảm. Một nghiên cứu toàn cầu từ Anh, Mỹ và Đức do New York Times trích dẫn cảnh báo tỷ lệ tự tử ở bệnh nhân ung thư cao hơn 85% so với dân số chung. Bệnh nhân có xu hướng nghĩ đến cái chết ngay khi cảm thấy mất kiểm soát cuộc sống.
Hiểu rõ hiệu ứng domino từ sự tuyệt vọng, bác sĩ Hải chọn cách không đưa ra một con số định mệnh, mà chỉ cho bệnh nhân thấy cơ hội. Bác sĩ giải thích phác đồ mổ nội soi lồng ngực cắt thùy trên phổi và nạo vét hạch ít xâm lấn hơn mổ mở. Lời khẳng định kết quả sẽ tốt hơn nếu không bỏ cuộc đã giữ người đàn ông lại với cuộc sống. Ông đồng ý lên bàn mổ và tiếp nhận hóa chất bổ trợ.
Quyết định đó quan trọng hơn bất kỳ tiên lượng nào, bởi theo bác sĩ Hải, tâm lý bệnh nhân tác động trực tiếp đến hiệu quả điều trị theo một cơ chế rất cụ thể. Khi bệnh nhân suy sụp, họ ăn uống kém, thể trạng sa sút nhanh, không tuân thủ phác đồ. Đến lúc đó, ngay cả thuốc đặc trị hay kỹ thuật hiện đại nhất cũng mất đi phần lớn hiệu quả.
“Chỉ cần bác sĩ buông tay, bệnh nhân sẽ bỏ cuộc ngay lập tức”, ông nói.
Quan niệm cũ gán cho từng giai đoạn một tỷ lệ sống sót cố định, như ung thư giai đoạn một sống được 90%, giai đoạn hai 70%, giai đoạn ba là 50%, giai đoạn bốn chỉ còn 15-20%. Bác sĩ cho biết quan niệm này không còn phù hợp. Thay vì đưa ra một “án tử” bằng mốc thời gian 3 tháng hay 5 tháng, nhiều chuyên gia chọn cách chỉ ra cơ hội.
Trên thế giới, các bác sĩ thường tra cứu dữ liệu từ các viện, hiệp hội ung thư uy tín, hoặc sử dụng chuyên môn để đưa ra dự đoán lâm sàng. Tiên lượng đưa ra dưới dạng trung vị, khác với mức trung bình. Ví dụ, nếu một bệnh nhân ung thư được thông báo tiên lượng là một năm, khoảng một nửa số bệnh nhân có tình trạng tương tự sẽ sống được đến cuối năm, nửa còn lại tử vong trước đó. Trong một số trường hợp, ung thư tiến triển nhanh chóng, bệnh nhân có thời gian sống ngắn hơn tiên lượng. Nếu người bệnh có sức khỏe tốt và được tiếp cận với phương pháp điều trị mới nhất, họ sẽ sống lâu hơn, đôi khi là nhiều năm.
Bác sĩ Ngô Văn Tỵ tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội thường từ chối biến các con số thống kê cộng đồng thành hạn sử dụng cho một sinh mệnh. Khi người bệnh gặng hỏi về thời gian, ông thường hỏi ngược lại rằng họ cần chuẩn bị điều gì. Có người cần thu xếp tài chính, người muốn dặn dò con cái hoặc chỉ cần một điểm tựa tinh thần.
Trong khi đó, với những ca bệnh muộn chiếm đến 70% số ca nhập viện, bác sĩ Hà Hải Nam tại Bệnh viện K tập trung vào chăm sóc giảm nhẹ. Việc xoa dịu nỗi đau thể xác được đặt lên hàng đầu bởi sống lâu không đồng nghĩa với sống tốt nếu phải đánh đổi bằng sự giày vò tận cùng.
“Mất mát là quy luật của cuộc đời, nhưng giảm nhẹ đi phần nào đau đớn cho người bệnh thì nhân đạo phần đó. Sống lâu hơn và sống tốt hơn không phải lúc nào cũng là một”, bác sĩ Nam bày tỏ.
Hàng trăm y bác sĩ từ hơn 100 bệnh viện chia nhau đến 168 trạm y tế trên toàn TP HCM để khám sàng lọc và lập hồ sơ sức khỏe điện tử miễn phí cho người dân. Hoạt động này trong chiến dịch của thành phố nhằm nâng cao thể trạng nhân dân, theo Nghị quyết 72 Bộ Chính trị.
Phát biểu tại lễ ra quân sáng 17/4, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết thành phố đặt kế hoạch trong năm 2026 khám, tầm soát bệnh ít nhất một lần cho 100% cư dân. Mục tiêu hướng đến là xây dựng một đô thị hiện đại nơi mọi người đều tiếp cận dịch vụ y tế công bằng và sống khỏe mạnh.
Người dân có thể đến trạm y tế gần nhà để kiểm tra các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch và ung thư nhằm phát hiện sớm, giảm chi phí điều trị. Điểm mới của đợt này là mọi kết quả khám, xét nghiệm sẽ được lưu vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Nhờ đó, mỗi người có thể theo dõi tình trạng sức khỏe lâu dài, còn ngành y tế có "bức tranh sức khỏe" tổng thể để chăm sóc tốt hơn cho cộng đồng.
Đây là lần đầu tiên TP HCM triển khai khám tầm soát bệnh miễn phí cho người dân trên diện rộng. Hơn hai năm qua, thành phố đã triển khai khám bệnh miễn phí cho người cao tuổi (trên 60).
Chiến dịch ra đời trong bối cảnh hệ thống y tế TP HCM nhiều năm liên tục quá tải do tập trung chữa trị khi bệnh nhân đã phát bệnh. PGS.TS Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, xác định đây là bước chuyển chiến lược từ chữa bệnh thụ động sang phòng bệnh chủ động, với các đội y tế trực tiếp "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để rà soát nhóm nguy cơ cao.
"Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp thời, giảm chi phí điều trị và giảm áp lực lên các bệnh viện tuyến trên - vấn đề mà thành phố chưa giải quyết được bằng cách mở rộng bệnh viện đơn thuần", đại diện ngành y tế cho hay.
Hôm 5/4, 58 bệnh viện và trung tâm y tế TP HCM đã triển khai tầm soát sức khỏe cộng đồng tại 64 phường, xã, ưu tiên khu vực xa trung tâm, hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân. Trong gần 14.000 người dân tham gia, các bác sĩ phát hiện hơn 63% mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. TP HCM cũng đang triển khai mô hình thí điểm bác sĩ mang túi y tế thông minh đến tận nhà người dân khám bệnh. Từ năm 2023, thành phố tiên phong cả nước khám sức khỏe miễn phí định kỳ cho người từ 60 tuổi.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online chiều 15-5, ông Nguyễn Văn Chính - Chủ tịch UBND xã Tủa Sín Chải (tỉnh Lai Châu) - cho biết chiều tối qua, nhiều học sinh hai trường phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Làng Mô phải nhập viện điều trị, nghi bị ngộ độc sau khi ăn quả lạ.
Thống kê của hai nhà trường có tổng cộng 206 em có biểu hiện bị ngộ độc như phát ban đỏ ở miệng, đau bụng, buồn nôn... Trong đó nhiều học sinh có biểu hiện ngộ độc nặng phải vào viện cấp cứu, điều trị.
"Sau khi cho các em uống thuốc, truyền nước, đến đêm qua cơ bản các học sinh đã ổn định sức khỏe. Đối với các học sinh phải nhập viện, đến sáng nay sức khỏe của các em ổn định và đã xuất viện", ông Chính thông tin.
Về nguyên nhân, ông Chính cho biết chiều hôm qua, một nhóm học sinh lớp 7 đã đi hái quả lạ màu đỏ ở trên rừng, giống trái cherry mang về trường ăn.
Nhiều học sinh của hai trường tiểu học và THCS đã chia nhau ăn quả lạ này. Những học sinh ăn 1-2 quả thì có biểu hiện nhẹ, còn những em ăn nhiều và có tiền sử bị dị ứng có triệu chứng nặng hơn.
"Sau khi ăn, các học sinh đã vứt hạt ở sân trường và còn lại một số quả. Cơ quan chức năng đã lấy mẫu quả lạ này để xét nghiệm, xác định nguyên nhân", ông Chính nói thêm.
Ông cho biết cơ quan chức năng loại trừ khả năng ngộ độc do bữa ăn trưa tại trường, bởi số học sinh có biểu hiện ngộ độc ít hơn nhiều so với số em ăn bán trú và tất cả các trường hợp nghi ngộ độc đều đã ăn loại quả lạ này.
Tuy nhiên để bảo đảm khách quan, lực lượng chức năng cũng đã lấy mẫu thức ăn tại bếp ăn của hai trường để xét nghiệm.
Như Tuổi Trẻ Online đã đưa tin, Cục Quản lý dược vừa có văn bản yêu cầu các đơn vị trên toàn quốc thu hồi toàn bộ lô thuốc Natri clorid 0,9% (số giấy đăng ký lưu hành 893100060724), số lô 10370725, ngày sản xuất 14-7-2025, hạn dùng 14-1-2028, do Công ty Pharmedic sản xuất.
Nguyên nhân thu hồi là theo báo cáo của cơ sở kiểm nghiệm, lô thuốc dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9% nêu trên không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu độ trong, vi phạm mức độ 3.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online ngày 15-5, lãnh đạo Cục Quản lý dược cho hay sản phẩm nêu trên do Công ty Pharmedic sản xuất không đạt tiêu chuẩn "Độ trong", thuộc vi phạm mức độ 3.
"Nghĩa là dung dịch thuốc nhỏ mắt phải trong suốt, không có các tiểu phân quan sát được bằng mắt thường; khi kiểm nghiệm bằng thiết bị đèn chiếu sáng, quan sát bằng mắt phát hiện có các tiểu phân nên không đạt chất lượng", vị này nêu rõ.
Theo đó, vi phạm này được xếp vào nhóm vi phạm mức độ 3 - mức vi phạm có nguy cơ thấp, không đe dọa trực tiếp tính mạng hay gây hậu quả nghiêm trọng tức thì.
Tuy nhiên, do đây là sản phẩm khá thông dụng, đặc biệt dành cho mắt và trẻ sơ sinh nên khiến nhiều người dân lo lắng và băn khoăn việc bồi thường, kiểm soát thu hồi sản phẩm vi phạm sẽ tiến hành ra sao.
Trả lời về vấn đề này, lãnh đạo Cục Quản lý dược cho hay người mua có thể thực hiện quyền được bồi thường trước hết bằng cách trả lại thuốc vi phạm chất lượng cho nơi đã mua để nhận lại tiền hoặc đổi hàng. Đồng thời có quyền yêu cầu bồi thường thêm nếu có thiệt hại thực tế phát sinh.
Việc bồi thường và giải quyết quyền lợi cho người mua được thực hiện qua các bước sau:
Trả lại thuốc và hoàn tiền/đổi hàng: Cơ sở bán buôn, bán lẻ và các nhà thuốc có trách nhiệm thông báo, thu hồi và trả lại thuốc cho cơ sở đã cung cấp. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người sử dụng thuốc phải ngừng sử dụng và trả lại thuốc cho cơ sở cung cấp. Thông thường, tại điểm bán, người mua sẽ được hoàn lại tiền hoặc đổi sang lô thuốc khác đạt chất lượng.
Chi trả chi phí phát sinh: Công ty Pharmedic có trách nhiệm chi trả toàn bộ chi phí cho việc thu hồi và xử lý thuốc. Người mua hoặc các cơ sở y tế không phải chịu các khoản phí liên quan đến quá trình vận chuyển hay tiêu hủy thuốc bị thu hồi.
Bồi thường thiệt hại thực tế: Trong trường hợp người sử dụng gặp vấn đề về sức khỏe do thuốc vi phạm, việc bồi thường sẽ căn cứ trên các chứng từ, hóa đơn về chi phí điều trị và các thiệt hại thực tế khác theo quy định pháp luật dân sự hiện hành.
"Trách nhiệm giám sát, Cục đã giao cho sở y tế các tỉnh, thành phố, thông báo thông tin thu hồi rộng rãi và kiểm tra, giám sát các đơn vị thực hiện.
Sở Y tế Quảng Ngãi và TP.HCM trực tiếp giám sát Công ty Pharmedic thực hiện thu hồi, xử lý và đánh giá xem việc thu hồi đã triệt để chưa để tránh nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.
Nếu người mua gặp khó khăn trong quá trình trả thuốc hoặc yêu cầu bồi thường, có thể phản ánh trực tiếp với sở y tế địa phương để được bảo vệ quyền lợi theo đúng quy định của pháp luật", lãnh đạo Cục nhấn mạnh.
