Giá xăng trung bình tại Mỹ ngày 20/5 đang ở mức 4,564 USD/gallon (3,78 lít), cao hơn 43% so với cùng kỳ năm ngoái. Patrick De Haan, trưởng nhóm phân tích giá xăng dầu của GasBuddy, cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, giá xăng ở Mỹ có thể tăng lên 5 USD/gallon vào tháng tới.
Cuộc khủng hoảng năng lượng đang trở thành cơn ác mộng tài chính với người dân Mỹ và cơn ác mộng chính trị với Nhà Trắng. Lạm phát đang tăng tốc trở lại, lương thực tế giảm, còn cử tri đổ lỗi cho Tổng thống Donald Trump vì giá xăng không ngừng tăng.
Theo Matt Egan, bình luận viên kỳ cựu của CNN, ông Trump hiện đối mặt thời điểm buộc phải tung các biện pháp khẩn cấp để ngăn giá xăng vượt các mức kỷ lục dưới thời Joe Biden.
Chính quyền Trump đã ra lệnh xả dầu từ kho dự trữ chiến lược của Mỹ với tốc độ nhanh nhất lịch sử. Các hạn chế về vận tải biển đã được miễn áp dụng. Một số lệnh trừng phạt với dầu Nga, Venezuela cũng được nới lỏng.
Dù ông Trump còn đưa ra nhiều ý tưởng khác như tạm ngừng thu thuế xăng liên bang, giới quan sát đánh giá Tổng thống Mỹ trên thực tế chỉ còn một công cụ duy nhất để kéo giá xăng xuống, đó là mở cửa eo biển Hormuz.
"Chính quyền Trump gần như không còn nhiều công cụ để hành động", Jan Stuart, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại ngân hàng đầu tư Piper Sandler, nhận định.
Ông Stuart cảnh báo nếu eo biển Hormuz không sớm được mở lại, giá dầu Brent giao sau sẽ đạt trung bình 130 USD mỗi thùng trong quý tới, và duy trì quanh mức 100 USD vào năm sau, khiến khủng hoảng năng lượng ở Mỹ sẽ nghiêm trọng hơn.
Ông Trump gần đây ủng hộ tạm dừng thu thuế xăng liên bang 0,184 USD mỗi gallon.
Tuy nhiên, theo phân tích của Penn Wharton Budget Model, tổ chức nghiên cứu chính sách phi đảng phái, nếu dừng thu thuế xăng liên bang trong cao điểm đi lại mùa hè kéo dài 122 ngày, Quỹ Tín thác Đường cao tốc sẽ mất 11,5 tỷ USD nguồn thu mà không giúp người tiêu dùng giảm gánh nặng đáng kể.
Phân tích này cho thấy ngay cả người đổ đầy bình xăng 15 gallon mỗi tuần cũng chỉ tiết kiệm được tổng cộng 35 USD trong thời gian này.
Jason Bordoff, giám đốc sáng lập Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết đợt miễn thuế xăng sẽ kích cầu nhiên liệu trong lúc nguồn cung đang thấp. Nói cách khác, đây là điều hoàn toàn trái với những gì thị trường đang cần.
Năm 2022, các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện từng bác bỏ một đề xuất miễn thuế xăng liên bang và gọi đây là "chiêu trò".
Một số nghị sĩ kêu gọi chính quyền Trump cân nhắc phương án "hạt nhân", tức hạn chế, thậm chí cấm Mỹ xuất khẩu dầu thô, xăng và các chế phẩm dầu mỏ khác.
Một số nhà phân tích nhận định điều này có thể khiến giá xăng quốc nội giảm nhanh, nhưng chỉ trong thời gian ngắn, chưa kể nguy cơ khiến thị trường năng lượng thêm bất ổn.
Nếu lệnh cấm xuất khẩu được ban hành, các nhà máy lọc dầu nhiều khả năng sẽ cắt giảm sản lượng, khiến các công ty dầu mỏ ở Texas thiệt hại nặng. Khi đó, giá dầu thế giới sẽ tăng vọt, giáng đòn vào kinh tế toàn cầu và tác động tiêu cực tới nước Mỹ, theo bình luận viên Egan.
Ông Trump cũng không thể trông chờ vào tăng khai thác dầu trong nước để kéo giá xăng xuống ngay, do sản lượng quốc nội gần như đã chạm trần trong ngắn hạn.
Mỹ đang sản xuất dầu ở mức cao kỷ lục, nhưng sản lượng không tăng thêm đáng kể từ khi ông Trump nhậm chức, ngay cả khi giá dầu đã vọt lên trên 100 USD mỗi thùng.
Theo ước tính của Bộ Năng lượng Mỹ, sản lượng dầu thô của Mỹ đạt 13,7 triệu thùng mỗi ngày, gần như không thay đổi so với mức 13,8 triệu thùng vào cuối năm 2025.
Các chuyên gia Bộ Năng lượng Mỹ dự báo sản lượng dầu sẽ duy trì quanh mức 13,6 triệu thùng mỗi ngày trong năm nay. Sản lượng có thể tăng trong năm sau, nhưng cũng chỉ được dự báo ở mức khiêm tốn, lên 14,1 triệu thùng mỗi ngày. Nói cách khác, chính sách tăng khoan dầu "Drill, baby, drill" của ông Trump khó trở thành lời giải tức thời cho cuộc khủng hoảng giá xăng.
Trước đây, Nhà Trắng từng tìm đến Arab Saudi để tìm cách ghìm giá xăng. Nước này là quốc gia dẫn dắt OPEC, và là một trong số ít nước trên thế giới có khả năng tăng nguồn cung nhanh chóng.
"Công cụ hiệu quả nhất trước đây là gọi cho Arab Saudi, đề nghị họ mở van dầu", Bob McNally, cựu cố vấn năng lượng của Tổng thống George W. Bush, cho biết.
Nhưng lựa chọn này hiện cũng khó khả thi, theo ông Egan. Dù Saudi Arabia có đường ống Đông - Tây để đưa dầu ra Biển Đỏ, việc eo biển Hormuz bị đóng cửa vẫn khiến khả năng tăng nguồn cung nhanh chóng của Riyadh bị hạn chế.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Tehran nhiều lần tuyên bố giao thông hàng hải qua Hormuz "sẽ không quay trở lại trạng thái trước xung đột".
Tất cả những bế tắc này khiến những chuyên gia kỳ cựu trên thị trường năng lượng bắt đầu tính đến kịch bản chiến sự giữa Mỹ với Iran sẽ tái bùng phát. Ông Trump những ngày gần đây đề cập ngày càng nhiều tới phương án nối lại không kích, khi mọi nỗ lực gây sức ép bằng ngoại giao để Iran mở cửa Hormuz không đạt kết quả.
Ông McNally cho rằng hiện chỉ có 10% khả năng Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận giúp mở lại eo biển Hormuz trong ngắn hạn, 20% khả năng tình hình giữ nguyên hiện trạng và 70% khả năng giao tranh tái diễn trong 4 đến 6 tuần tới.
"Nếu buộc phải mở lại eo biển mà không có thỏa thuận nào trên bàn, lựa chọn duy nhất là leo thang xung đột", ông nói. "Cuộc khủng hoảng giá xăng hiện nay ở Mỹ chỉ có thể giải quyết bằng một chìa khóa duy nhất: mở lại eo biển Hormuz".
Tin Gốc: Vnexpress
