Hãng AFP ngày 10.5 dẫn lời giới chức Anh cho hay các binh sĩ nước này vừa thực hiện một chiến dịch đổ bộ đường không táo bạo để cung cấp hỗ trợ y tế khẩn cấp cho một bệnh nhân nghi nhiễm virus hanta trên một hòn đảo ở phía nam Đại Tây Dương.
Một nhóm chuyên gia quân đội nhảy dù xuống đảo Tristan da Cunha, lãnh thổ hải ngoại xa xôi nhất của Anh, nơi có một trong ba công dân Anh nghi nhiễm virus hanta liên quan đợt bùng phát trên du thuyền MV Hondius.
Bộ Quốc phòng Anh cho biết nhóm gồm sáu lính dù và hai bác sĩ quân y, tất cả đều thuộc Lữ đoàn Không vận số 16, đã nhảy từ máy bay vận tải A400M của Không quân Hoàng gia Anh (RAF) “trong một cuộc nhảy dù táo bạo”.
Cùng lúc đó, nguồn cung cấp ô xy thiết yếu và các vật tư y tế khác đã được thả dù xuống bên dưới.
Hoạt động khẩn cấp này diễn ra sau khi Cơ quan An ninh y tế Anh (UKHSA) hôm 8.5 xác nhận về một trường hợp công dân Anh trên đảo nghi nhiễm virus hanta.
Tristan da Cunha là một quần đảo núi lửa với dân số khoảng 220 người, không có đường băng và chỉ có thể đến bằng thuyền.
Với nguồn cung cấp ô xy ở mức cực kỳ thấp, các quan chức cho biết thả hàng bằng đường hàng không là lựa chọn khả thi duy nhất để cung cấp chăm sóc y tế kịp thời và hỗ trợ đội ngũ y tế hai người trên đảo.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết lực lượng vũ trang nước này đã tiến hành “một chiến dịch phi thường”.
Hoạt động khẩn cấp trên gồm một chuyến bay đường dài gần 6.800 km từ Căn cứ Không quân Brize Norton của RAF ở miền trung nước Anh đến đảo Ascension, tiếp theo là một chuyến bay dài 3.000 km nữa đến Tristan da Cunha.
Hai công dân Anh khác có liên quan vụ bùng phát virus hanta trên du thuyền MV Hondius trước đó đã được sơ tán đến Hà Lan và Nam Phi.
Sáng qua 6.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên tài khoản mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ tạm hoãn chiến dịch hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz mang tên Dự án Tự do trong một thời gian ngắn, chỉ một ngày sau khi chiến dịch được công bố. Nhà lãnh đạo giải thích rằng lệnh tạm hoãn dựa trên yêu cầu của Pakistan và các nước khác, sự thành công về quân sự trong chiến dịch chống Iran và "thực tế là đã có tiến triển lớn về phía một thỏa thuận đầy đủ và cuối cùng với đại diện Iran". Ông Trump cho biết đây là quyết định có sự "đồng thuận chung" để xem thỏa thuận có được ký kết hay không, song cũng lưu ý rằng Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển Iran.
Thông báo đột ngột của Tổng thống Trump mâu thuẫn với những tuyên bố chỉ vài giờ trước đó của các quan chức hàng đầu Nhà Trắng. Cụ thể, trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nói rằng Washington đã thiết lập một hành lang an toàn qua eo biển Hormuz và hàng trăm tàu thương mại đang nối đuôi nhau để đi qua. "Chúng tôi biết người Iran đang xấu hổ về sự thật này. Họ nói muốn kiểm soát eo biển nhưng thực tế thì không", ông Hegseth nói. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng việc Mỹ đưa tàu thuyền qua eo biển là "ân huệ cho thế giới vì chỉ có Mỹ mới làm được điều đó".
Trước đó, các hãng vận tải biển, bảo hiểm và giới quan sát đánh giá rằng việc di chuyển qua eo biển Hormuz vẫn mang rủi ro cao bất chấp sự đảm bảo của Mỹ. Ngay trong ngày đầu tiên, Mỹ và Iran đã trao đổi hỏa lực dữ dội trong khi một số hãng vận tải xác nhận tàu hàng đã bị tấn công. Theo tờ The Guardian, chỉ có 2 tàu hàng treo cờ Mỹ qua được eo biển Hormuz nhờ sự hộ tống của nước này trong khi hàng trăm tàu khác với thủy thủ đoàn lên đến 23.000 người đang kẹt lại vịnh Ba Tư.
Việc hoãn chiến dịch hộ tống được xem là chiến thuật "cây gậy và củ cà rốt" điển hình của ông Trump, khi ông sử dụng sức mạnh quân sự để gây áp lực tối đa, sau đó tạm dừng như biện pháp khuyến khích Iran chấp nhận thỏa thuận.
Chuyên gia Joshua Tallis, thuộc Trung tâm phân tích hải quân (Mỹ), nhận định đây là mức cược rủi ro thấp để chính quyền ông Trump chìa cành ô liu ra cho Iran, trong bối cảnh xung đột gây tác động kinh tế, chính trị tại Mỹ nhưng Nhà Trắng chưa tìm ra cách tháo gỡ thế bế tắc. Mặc dù lệnh ngừng bắn đã được công bố cách đây một tháng, Mỹ và Iran vẫn chưa đạt thỏa thuận giải quyết xung đột trong khi việc đàm phán trực tiếp chưa có dấu hiệu khôi phục.
Một số chuyên gia khác cho rằng chính quyền ông Trump đang vội vã tìm lối thoát cho bế tắc tại eo biển Hormuz và chỉ ra tình huống khó xử mà Mỹ đang đối mặt. "Nếu ông Trump chấp nhận một thỏa thuận hẹp về eo biển và hoãn đối thoại hạt nhân, đồng nghĩa Mỹ từ bỏ đòn bẩy nhờ việc phong tỏa Iran. Nếu ông ấy chờ một thỏa thuận toàn diện hơn, kinh tế toàn cầu sẽ tiếp tục thiệt hại. Nếu ông ấy oanh tạc trở lại, ông ấy phải đánh cược rằng việc đó sẽ mang Iran trở lại bàn đàm phán theo cách nhượng bộ hơn", Chủ tịch Richard Fontaine của Trung tâm an ninh Mỹ Mới phân tích với tờ Financial Times.
Truyền thông Iran gọi việc Mỹ tạm dừng hộ tống tàu thuyền là bước lùi trước sự cứng rắn của Tehran. Trong chuyến thăm Bắc Kinh hôm qua, Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị rằng Tehran luôn sẵn sàng đương đầu với hành động gây hấn nhưng cũng nghiêm túc trong ngoại giao, đồng thời tuyên bố Iran sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận "công bằng và toàn diện".
Đối thoại Shangri-La là hội nghị thượng đỉnh quốc phòng hàng đầu châu Á do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), trụ sở tại London (Anh), tổ chức từ năm 2002. Đây là dịp để các bên tập trung thảo luận những thách thức an ninh quan trọng mà khu vực châu Á - Thái Bình Dương phải đối mặt.
Diễn đàn năm nay kéo dài trong 3 ngày, từ 29 - 31.5, gồm 6 phiên họp toàn thể cùng 3 phiên đặc biệt. Và tối nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có bài phát biểu tại phiên khai mạc hội nghị.
Theo The Straits Times, một số đại biểu đáng chú ý khác tham dự diễn đàn gồm Tổng thống Timor-Leste Jose Ramos-Horta, Phó thủ tướng kiêm Quốc vụ khanh phụ trách quốc phòng Qatar Sheikh Saoud bin Abdulrahman Al Thani; Tổng thư ký Tổ chức Hợp tác Thượng Hải Nurlan Yermekbayev; và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth.
Đối thoại Shangri-La thường có sự tham dự của các quan chức quốc phòng cấp cao Trung Quốc và Mỹ. Vì thế diễn đàn cũng có truyền thống tạo cơ hội cho hai nước tiến hành các cuộc tiếp xúc và đối thoại ở cấp bộ trưởng.
Tuy nhiên, trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tham dự và phát biểu ngày 30.5, người đồng cấp Trung Quốc Đổng Quân lần thứ hai liên tiếp không tham gia. Bắc Kinh đã cử đại diện từ các viện nghiên cứu thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) và lực lượng hải quân tham dự.
Bộ trưởng Quốc phòng nước chủ nhà Singapore Chan Chun Sing sẽ chủ trì các phiên thảo luận bàn tròn với các bộ trưởng quốc phòng tham dự trong hai ngày 30 - 31.5.
Các cuộc làm việc với những bộ trưởng quốc phòng thuộc Hiệp ước Phòng thủ Ngũ cường (FPDA) cũng sẽ diễn ra. Được thành lập năm 1971, FPDA là thỏa thuận an ninh đa phương không ràng buộc giữa 5 nước lần lượt là Anh, Úc, New Zealand, Malaysia và Singapore.
Bên cạnh đó, các bộ trưởng quốc phòng Anh, Mỹ và Úc, thành viên của liên minh an ninh AUKUS, cũng dự kiến được tổ chức bên lề diễn đàn.
Trong cuộc phỏng vấn được CNN công bố hôm 22/4, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine tiếp cận được vũ khí do Mỹ sản xuất nhờ chương trình Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), trong đó các nước thành viên NATO mua những khí tài này cho Kiev.
"Thông qua chương trình, chúng tôi có thể mua tên lửa chống vũ khí đạn đạo cho hệ thống phòng không Patriot và một số khí tài quan trọng khác. Các nước láng giềng châu Âu không có những thứ đó. Dĩ nhiên, tất cả những gói vũ khí này đều đang gặp rủi ro bởi thách thức lớn từ cuộc chiến ở Trung Đông", ông nói.
Lãnh đạo Ukraine cho biết nước này chỉ nhận được số lượng hạn chế vũ khí do năng lực sản xuất của Mỹ cũng có hạn, dù nguồn cung chưa bị gián đoạn và Washington vẫn tiếp tục chia sẻ thông tin tình báo cho Kiev. "Sẽ không tốt nếu xung đột tiếp diễn hoặc lệnh ngừng bắn bị trì hoãn. Có lẽ chúng tôi sẽ gặp nhiều rủi ro hơn trong nỗ lực chống vũ khí đạn đạo", Tổng thống Zelensky cho hay.
Ông nhắc lại rằng Ukraine đang chia sẻ với các nước Trung Đông kinh nghiệm tích lũy được trong hơn 4 năm đối phó máy bay không người lái (UAV) Nga, phần nhiều trong số đó là mẫu Geran có thiết kế bắt nguồn từ Iran. Ukraine đã ký thỏa thuận với Qatar, Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
"Chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác với những quốc gia khác. Ukraine sẵn sàng chia sẻ kiến thức chuyên môn của mình cũng như hỗ trợ nhiệm vụ huấn luyện", ông Zelensky nói.
Washington được cho là đã tiêu hao lượng lớn đạn dược trong xung đột với Tehran. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) hôm 21/4 ước tính quân đội Mỹ đã khai hỏa gần một nửa kho dự trữ tên lửa của tổ hợp phòng không Patriot, cũng như hơn 50% đạn dành cho Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD).
Ngoài ra, lực lượng Mỹ cũng tiêu tốn khoảng 45% tên lửa đạn đạo PrSM thế hệ mới, 20% tên lửa hành trình tàng hình JASSM, 30% tên lửa phòng không tầm xa SM-3 và ít nhất 10% đạn SM-6 trong xung đột. Khoảng 27% số tên lửa hành trình Tomahawk trong kho dự trữ cũng đã được khai hỏa.
CSIS ước tính Mỹ sẽ phải mất 1-4 năm để khôi phục các kho dự trữ tên lửa về mức trước khi xung đột bùng phát.
Ukraine từ lâu đã phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt tên lửa cho hệ thống Patriot. Trong cuộc phỏng vấn được truyền thông Đức công bố hôm 14/4, Tổng thống Zelensky tiết lộ tình trạng này "hiện không thể tệ hơn được nữa". Một chỉ huy đơn vị Patriot Ukraine cho biết họ hiện chỉ khai hỏa một quả đạn để đối phó mỗi tên lửa Nga, thay vì 2-4 quả như học thuyết phòng không tiêu chuẩn.
