Nghiên cứu mới năm 2026 công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng chứng minh rằng khi kết hợp hai dưỡng chất omega-3 (từ cá) và chất xơ dễ lên men (từ thực vật), chúng sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng lớn hơn nhiều so với khi dùng riêng lẻ, giúp kích hoạt cơ chế ferroptosis (hình thức chết tế bào theo chương trình) để loại bỏ các tế bào tổn thương trước khi chúng kịp biến thành khối u ác tính.
Công trình do Robert Chapkin, giáo sư Đại học Texas A&M, cùng các cộng sự thực hiện, tập trung vào việc thử nghiệm xem liệu axit béo omega-3 từ cá và chất xơ dễ lên men từ thực vật khi kết hợp với nhau có thể thúc đẩy quá trình chết tế bào này hay không. Việc tìm kiếm giải pháp kích hoạt lại cơ chế này đang là đích đến quan trọng của các nhà nghiên cứu, bởi tế bào ung thư vốn nổi tiếng với khả năng né tránh các tín hiệu đào thải tự nhiên để âm thầm phát triển và di căn.
Để chứng minh giả thuyết, nhóm nghiên cứu thực hiện thử nghiệm liên tiếp qua ba giai đoạn từ phòng thí nghiệm đến lâm sàng. Đầu tiên, họ cho tế bào đại tràng của chuột tiếp xúc với DHA (axit béo trong dầu cá) và butyrate (axit béo chuỗi ngắn do lợi khuẩn đường ruột sinh ra khi lên men chất xơ). Tiếp theo, họ nuôi chuột thí nghiệm bằng chế độ ăn chứa dầu cá và pectin (chất xơ trong táo) suốt ba tuần để theo dõi biến đổi mô.
Cuối cùng, các nhà khoa học thử nghiệm lâm sàng trong một tháng trên 30 người trưởng thành khỏe mạnh từ 50 đến 75 tuổi. Nhóm nghiên cứu chia các tình nguyện viên thành hai nhóm đối chứng, một nhóm bổ sung chất xơ hòa tan cùng axit béo omega-3 hàng ngày, nhóm còn lại dùng giả dược gồm maltodextrin và dầu ngô.
Kết quả thực nghiệm cho thấy sự kết hợp này mang lại tác động đột phá. Ở cấp độ tế bào, hỗn hợp DHA và butyrate làm giảm mạnh tỷ lệ sống sót của tế bào ung thư, đồng thời tăng đáng kể mức peroxy hóa lipid, minh chứng cho thấy quá trình ferroptosis diễn ra thành công.
Trên cơ thể chuột và người, việc kết hợp dầu cá với chất xơ kích hoạt hiệu quả các mạng lưới gene bảo vệ ruột, trong khi nhóm dùng giả dược ghi nhận kết quả ngược lại khi các con đường phòng vệ bị ức chế.
Giáo sư Robert Chapkin, chuyên gia dự phòng ung thư đại trực tràng bằng liệu pháp dinh dưỡng, khẳng định tác động của hai dưỡng chất này không đơn thuần là phép cộng thông thường mà đã nhân cấp hiệu quả lên nhiều lần, giúp ức chế ung thư đại tràng ngay từ các mô hình tiền lâm sàng.
Nghiên cứu mở ra phương pháp phòng ngừa ung thư đại trực tràng chủ động, an toàn và dễ tiếp cận thông qua thực đơn hàng ngày. Dù thử nghiệm lâm sàng mới dừng lại ở quy mô nhỏ trên người khỏe mạnh, kết quả này vẫn đưa ra định hướng thay đổi hành vi ăn uống rõ ràng cho cộng đồng. Thay vì dùng các viên uống bổ sung riêng lẻ, người tiêu dùng nên kết hợp các loại cá béo cùng thực phẩm giàu chất xơ dễ lên men như yến mạch, táo hoặc các loại đậu trong cùng một bữa ăn nhằm tối ưu hóa khả năng phòng bệnh tự nhiên.
Ngày 15/4, BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết bệnh nhi từ Tây Ninh nhập viện trong tình trạng lơ mơ, huyết áp tăng cao 180/100 mmHg. Các kết quả chụp chiếu não và phổi không ghi nhận bất thường, nhưng xét nghiệm cho thấy chỉ số kháng thể kháng liên cầu tăng rất cao, nước tiểu có đạm và hồng cầu.
Các bác sĩ xác định trẻ bị viêm cầu thận cấp liên quan liên cầu khuẩn sinh mủ (Streptococus pyogenes) hay liên cầu beta tan huyết nhóm A - biến chứng có thể xảy ra sau viêm họng do liên cầu. Tăng huyết áp là nguyên nhân dẫn đến cơn co giật.
Bệnh nhi được điều trị tích cực với thở oxy, thuốc chống co giật, kháng sinh, thuốc hạ huyết áp và lợi tiểu, kết hợp chế độ ăn giảm muối. Sau một tuần, tình trạng cải thiện rõ rệt, trẻ tỉnh táo, huyết áp ổn định bằng thuốc uống, chức năng thận dần hồi phục và được xuất viện.
Gia đình cho biết khoảng một tuần trước nhập viện, bé sốt, đau họng, sưng đau vùng góc hàm và tự mua thuốc điều trị. Sau vài ngày, triệu chứng giảm nên bé đi học lại. Tuy nhiên, khi đang ngồi học, bé đột ngột đau đầu, buồn nôn rồi ngất. Sau đó, bệnh nhi xuất hiện hai cơn co giật toàn thể và được chuyển cấp cứu lên tuyến trên với chẩn đoán ban đầu nghi viêm não - màng não.
Theo bác sĩ Tiến, bệnh viêm cầu thận do liên cầu khuẩn trước đây khá phổ biến nhưng hiện nay ít gặp hơn, nên dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh hoặc nhiễm trùng khác khi xuất hiện biến chứng.
Viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A thường khởi phát đột ngột với sốt, đau họng, đau đầu, buồn nôn, ăn uống kém. Một số trường hợp có thể kèm viêm amidan, nổi hạch cổ hoặc phát ban. Nếu không được điều trị đúng bằng kháng sinh, bệnh có thể gây biến chứng như viêm cầu thận, thấp tim, viêm tai giữa, viêm xoang hoặc áp xe.
Bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ có dấu hiệu sốt, đau họng kéo dài, phụ huynh không nên tự ý mua thuốc mà cần đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp. Dùng kháng sinh đúng chỉ định giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Để phòng bệnh, cần đeo khẩu trang khi cần, tránh tụ tập nơi đông người, tránh tiếp xúc với người bệnh. Giữ ấm cơ thể, tránh uống nước đá, khói thuốc. Vệ sinh tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, trước khi chăm sóc trẻ. Vệ sinh môi trường sống, đồ chơi của trẻ.
Đưa trẻ đi uống vitamin A và tiêm vaccine theo chương trình tiêm chủng quốc gia. Khám sức khỏe định kỳ6 tháng một lần hoặc ít nhất mỗi năm để phát hiện và điều trị sớm các nguyên nhân có thể gây viêm họng cấp.
Từng rơi vào vòng xoáy của những phương pháp cực đoan như nhịn ăn hay dùng thuốc giảm cân, blogger nổi tiếng trên Tiểu Hồng Thư - Susann - đã phải trả giá bằng việc cân nặng chạm mốc 62 kg chỉ sau 2 tháng ngừng thuốc. Không chỉ cơ thể phù nề, làn da và mái tóc của cô cũng trở nên bóng dầu do rối loạn chuyển hóa.
Quyết tâm thay đổi, Susann đã xây dựng lại lộ trình: "Ăn uống tử tế, vận động định kỳ, ổn định chuyển hóa". Kết quả, cô đã giảm từ 62 kg xuống còn 44 kg và duy trì vóc dáng thon gọn này suốt 3 năm qua.
Chế độ ăn "Sạch" và quy tắc đĩa ăn 211
Susann áp dụng công thức "Ăn sạch (Eatclean) + Tỷ lệ đĩa ăn 211". Cốt lõi của phương pháp này là đảm bảo nạp đủ rau củ chất lượng cao, ngũ cốc nguyên hạt và protein tốt.
2 phần rau xanh.
1 phần protein.
1 phần tinh bột (carbohydrate).
Bữa sáng: Đảm bảo protein và sữa (200 ml sữa tách béo + 2 quả trứng luộc).
Bữa trưa: Ăn no để tránh thèm ăn vặt (rau xào + bí ngô + 2 miếng thịt bò nhỏ + canh trứng).
Bữa tối: Giảm tinh bột, tăng cường rau và đạm để duy trì cơ bắp và ức chế cơn đói (nấm đùi gà + cải chíp xào).
Cô nhấn mạnh: "Chìa khóa để ổn định cảm giác thèm ăn là ăn uống tử tế, đầy đủ chất chứ không phải là nhẫn nhịn hay chỉ ăn đồ ăn của người tập gym". Ngoài ra, cô luôn uống đủ nước để thúc đẩy trao đổi chất.
Vận động: Ưu tiên tập tạ, thời gian ngắn nhưng cường độ cao
Thay vì tập luyện khổ sai mỗi ngày, Susann chỉ sắp xếp từ 3 đến 4 buổi/tuần. Công thức của cô là tập trung vào các bài tập kháng lực (không oxy) để xây dựng cơ bắp và bổ sung các bài tập sức bền (có oxy).
Thời gian: Khoảng 60 phút mỗi buổi.
Trình tự: 45 phút tập tạ/kháng lực (tập trung vào 1-2 nhóm cơ) + 15-20 phút cardio cuối buổi.
Phương pháp này không chỉ giúp cơ thể có đường nét rõ rệt mà còn giúp cơ thể không bị quá mệt mỏi, duy trì được sức bền lâu dài.
Sau 3 tháng kiên trì, Susann không chỉ trút bỏ được 18 kg mỡ thừa mà còn cải thiện rõ rệt về thể chất lẫn tâm lý. Cô chia sẻ, khi chuyển hóa ổn định, tình trạng da và tóc bóng dầu đã biến mất hoàn toàn.
Hiện tại, nhờ duy trì thói quen ăn uống khoa học và tập luyện cường độ cao định kỳ, cân nặng của cô vẫn duy trì ổn định ở mức 44 kg trong suốt 3 năm, phá bỏ hoàn toàn nỗi lo "tái béo" (hiệu ứng yoyo) mà nhiều người gặp phải.
Đài Loan (Trung Quốc) hiện có khoảng 2 triệu người đang phải chung sống với bệnh thận mạn tính. Trong việc bảo vệ cơ quan này, kiểm soát chế độ ăn uống chính là chìa khóa cốt lõi. Bác sĩ cảnh báo bữa sáng của người dân hiện nay nhìn chung đang gặp tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng nghiêm trọng, đồng thời khuyến nghị mọi người nên bổ sung thêm chất xơ, các loại ngũ cốc nguyên cám và chất béo lành mạnh.
Dưới đây là danh sách 5 món ăn sáng có thể gây hại thận được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường phân tích chi tiết:
Bánh mì sandwich tại các cửa hàng tiện lợi
Nếu loại bánh này chứa nhiều thực phẩm chế biến sẵn như thịt đỏ, hương liệu nhân tạo hay chất béo chuyển hóa (trans fat) thì nguy cơ hủy hoại chức năng thận là rất cao.
Cháo trắng ăn kèm chà bông (ruốc)
Bác sĩ ví cháo trắng giống như một bát "nước đường" vì làm lượng đường huyết tăng rất nhanh. Trong khi đó, chà bông lại là loại thịt chế biến sẵn chứa hàm lượng natri cực cao. Sự kết hợp này rất dễ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng và mất cân bằng chuyển hóa.
Bánh crepe trứng cá ngừ phô mai
Giá trị dinh dưỡng của món này phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên liệu. Nếu dùng cá ngừ tươi thì rất có lợi cho sức khỏe.
Ngược lại, nếu sử dụng cá ngừ đóng hộp hoặc đã qua chế biến, tẩm ướp gia vị thì hàm lượng natri thường rất cao, chưa kể việc bị thêm vào nhiều dầu mỡ và chất điều vị, khiến giá trị sức khỏe bị giảm sút nghiêm trọng.
Mì xào chảo gang
Đây là món ăn sáng rất phổ biến nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Bác sĩ Hồng cho biết, một số loại mì sợi chế biến sẵn có thể chứa hàm lượng phosphate cao. Khi kết hợp với các loại nước sốt nhiều dầu mỡ, nhiều muối và chất làm đặc, món ăn này sẽ tạo áp lực nặng nề lên hệ thống lọc của thận.
Bánh mì burger và trà sữa
Phần thịt kẹp trong burger thường chứa hàm lượng chất béo bão hòa cao, cộng thêm đường và natri trong các loại nước sốt khiến cơ thể bị quá tải.
Đối với trà sữa, nếu sử dụng bột kem béo (bột sữa ma) và lá trà kém chất lượng, thức uống này không chỉ chứa lượng calo rỗng khổng lồ mà còn có nguy cơ chứa chất béo chuyển hóa độc hại.
Bác sĩ khuyến nghị người dân nên thay thế trà sữa bằng sữa đậu nành không đường, trà xanh không đường hoặc sữa tươi ít béo để bảo vệ sức khỏe tốt hơn.
Từ thực trạng trên, chuyên gia thận học cũng chỉ ra căn bệnh chung trong thói quen ăn sáng hiện nay, đó là: "Thiếu hụt nghiêm trọng chất xơ, ngũ cốc nguyên cám và chất béo có lợi".
Bữa sáng của đại bộ phần người dân đang bị bủa vây bởi tinh bột tinh chế và thịt chế biến sẵn, trong khi lượng rau xanh lại thiếu hụt rõ rệt. Để cải thiện, bác sĩ khuyên người dân nên bổ sung một lượng rau củ quả phù hợp vào khẩu phần ăn đầu ngày. Bên cạnh đó, cần chú trọng dung nạp các nguồn chất béo tốt cho cơ thể như: các loại hạt dinh dưỡng, quả bơ, dầu ôliu, dầu trà (dầu hoa trà) hoặc các loại cá biển sâu.
