Theo các chuyên gia, tâm lý chủ quan khiến nhiều bệnh lý tiêu hóa được phát hiện ở giai đoạn muộn – Ảnh: Thu Cúc TCI
Trong nhiều năm, người bệnh xuất hiện tình trạng nuốt vướng kéo dài và từng điều trị theo hướng trào ngược dạ dày thực quản. Tuy nhiên, các triệu chứng vẫn tái diễn khiến anh quyết định thực hiện thăm khám chuyên sâu.
Trên thực tế, không ít bệnh lý tiêu hóa có thể xuất hiện từ độ tuổi khá sớm. Bên cạnh các bệnh lý lành tính, nhiều tổn thương tiền ung thư hoặc các bất thường tại đường tiêu hóa cũng có thể hình thành trong nhiều năm trước khi biểu hiện thành triệu chứng rõ ràng.
Các chuyên gia cho rằng, các yếu tố như thức khuya, căng thẳng, ít vận động và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh có thể làm gia tăng nguy cơ bệnh lý tiêu hóa ở người trẻ.
Không phải mọi người trẻ đều cần nội soi tiêu hóa định kỳ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc thăm khám chuyên khoa là cần thiết khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài hoặc các yếu tố nguy cơ đáng lưu ý.
Trong trường hợp của bệnh nhân V.T.D., triệu chứng nuốt vướng kéo dài nhiều năm chính là lý do khiến người bệnh được khuyến cáo thực hiện các thăm dò chuyên sâu hơn.
Theo các bác sĩ, đây là một trong những dấu hiệu không nên bỏ qua, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc không cải thiện sau điều trị.
Người trẻ tuổi nên chủ động thăm khám khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài như nuốt vướng, đau bụng, đầy bụng, rối loạn đại tiện, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Bên cạnh đó, những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa, từng phát hiện polyp hoặc mắc các bệnh lý tiêu hóa mạn tính cũng thuộc nhóm cần được theo dõi chặt chẽ hơn.
Cùng với sự thay đổi của mô hình bệnh tật, công nghệ nội soi tiêu hóa cũng không ngừng phát triển nhằm nâng cao khả năng phát hiện và đánh giá tổn thương.
Theo các chuyên gia, ở người trẻ, mục tiêu của nội soi không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm các tổn thương nghiêm trọng mà còn giúp làm rõ nguyên nhân của những triệu chứng kéo dài, từ đó xây dựng hướng điều trị và theo dõi phù hợp.
Tại Thu Cúc TCI, siêu nội soi Endocyto 520x đang được ứng dụng nhằm hỗ trợ bác sĩ khảo sát tổn thương ở nhiều cấp độ khác nhau. Theo thông tin từ nhà sản xuất Olympus, hệ thống có khả năng phóng đại hình ảnh lên tới 520 lần, hỗ trợ quan sát từ bề mặt niêm mạc, hệ vi mạch đến các đặc điểm ở cấp độ tế bào.
PGS.TS.BS Masashi Misawa trực tiếp thực hiện nội soi tiêu hóa trong sự kiện đào tạo – Ảnh: Thu Cúc TCI
Bên cạnh đó, Endocyto 520x còn được tích hợp nhiều nền tảng hình ảnh như TXI (Texture and Color Enhancement Imaging), NBI (Narrow Band Imaging), EDOF (Extended Depth of Field) và RDI (Red Dichromatic Imaging). Kết hợp hình ảnh 4K và AI thời gian thực nhằm hỗ trợ nhận diện các vùng nghi ngờ trong quá trình nội soi.
Theo TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Văn Khiên, việc bổ sung thêm dữ liệu hình ảnh từ nhiều công nghệ khác nhau giúp bác sĩ có thêm cơ sở để đánh giá tổn thương trong quá trình thăm khám.
TTUT. PGS. TS Vũ Văn Khiên và PGS.TS.BS Masashi Misawa thảo luận trong phiên thực hành – Ảnh: Thu Cúc TCI
Hình ảnh 4K sắc nét giúp các bác sĩ quan sát chi tiết đường tiêu hóa – Ảnh: Thu Cúc TCI
Song song với việc triển khai công nghệ, ngày 19 – 20/06, Thu Cúc TCI đã tổ chức sự kiện hội thảo khoa học “Cập nhật công nghệ siêu nội soi Endocyto từ Nhật Bản” với sự tham gia của PGS.TS.BS Masashi Misawa – Phó Giáo sư tại Bệnh viện Bắc Yokohama, Đại học Showa (Nhật Bản).
Chương trình tập trung vào việc cập nhật các xu hướng nội soi hiện đại, đồng thời trao đổi trực tiếp trên nhiều trường hợp lâm sàng thực tế nhằm nâng cao năng lực phát hiện và đánh giá tổn thương tiêu hóa.
Sự kiện đào tạo Endocyto 19-20/06 có sự góp mặt của PGS.TS.BS Masashi Misawa – Ảnh: Thu Cúc TCI
Theo các chuyên gia, trường hợp của bệnh nhân V.T.D. là lời nhắc nhở rằng các triệu chứng tiêu hóa kéo dài không nên được xem nhẹ chỉ vì người bệnh còn trẻ.
Việc thăm khám đúng thời điểm, kết hợp với các phương pháp đánh giá phù hợp, có thể giúp phát hiện sớm các bất thường và xây dựng kế hoạch theo dõi hiệu quả hơn.
Ngày 10.5, thông tin từ Bệnh viện Đà Nẵng cho biết các bác sĩ khoa Tai mũi họng vừa phối hợp cùng Khoa Phẫu thuật gây mê hồi sức nội soi cấp cứu thành công cho nam bệnh nhân 46 tuổi quê xã Hiệp Đức (Đà Nẵng) bị lưỡi câu mắc sâu trong thực quản sau khi ăn cá.
Người bệnh cho biết trong bữa ăn có sử dụng cá câu do người quen gửi từ Quảng Ngãi ra. Do không phát hiện trong cá còn mắc lưỡi câu nên dị vật đã theo thức ăn đi vào họng và cắm sâu trong thực quản. Khi nhập viện, phần dây cước vẫn còn lộ ngoài miệng.
Kết quả chụp X-quang và CT scan ghi nhận dị vật nằm ngang thực quản đoạn D1-D2, vị trí sát các mạch máu lớn, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm.
Ngay trong đêm, ê kíp Khoa Tai mũi họng phối hợp cùng Khoa Phẫu thuật gây mê hồi sức tiến hành nội soi cấp cứu. Sau khoảng 45 phút, các bác sĩ đã lấy thành công lưỡi câu ra ngoài an toàn. Hiện sức khỏe bệnh nhân ổn định và dự kiến xuất viện trong vài ngày tới.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Hồ Xuân Trung, Phó trưởng Khoa Tai mũi họng, khuyến cáo người dân cần đặc biệt cẩn trọng khi chế biến cá câu, cá biển, nhất là cá do ngư dân câu trực tiếp. Cần kiểm tra kỹ khoang miệng, mang và ruột cá để tránh sót lưỡi câu.
Bác sĩ cũng lưu ý không nên chủ quan với cá còn nguyên ruột hoặc chế biến sơ sài. Nếu sau ăn xuất hiện các dấu hiệu như đau họng, nuốt vướng, nuốt đau, chảy nước dãi hoặc nghi ngờ nuốt dị vật, cần đến cơ sở y tế ngay. Tuyệt đối không tự móc họng, kéo dị vật hoặc cố nuốt thêm thức ăn để “đẩy dị vật xuống”, vì có thể khiến dị vật đâm sâu hơn, gây thủng thực quản hoặc tổn thương mạch máu nguy hiểm.
Tuy nhiên, trong lúc hoảng loạn, nhiều người lại phản ứng theo bản năng, vô tình khiến tình trạng đau tim của người thân trở nên nguy hiểm hơn, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Dưới đây là những điều không nên làm khi người thân nghi bị đau tim:
Khi thấy người bệnh đột ngột ngất xỉu, nhiều người thường hoảng hốt lay mạnh, cố xốc dậy hoặc đổ nước vào miệng với hy vọng họ tỉnh lại. Tuy nhiên, những hành động này không giúp tim hoạt động trở lại mà còn có thể khiến người bệnh bị chấn thương thêm, tăng nguy cơ sặc trong khi đang bất tỉnh.
Nếu người bệnh không phản ứng, hãy kiểm tra xem họ còn thở bình thường hay không. Trong trường hợp người bệnh ngừng thở hoặc không có dấu hiệu tuần hoàn, có thể thực hiện hồi sức tim phổi (CPR) nếu biết cách.
Một số người cho rằng đi lại nhẹ nhàng có thể giúp lưu thông máu tốt hơn hoặc cố dìu người bệnh tự đi xuống cầu thang, ra xe. Đây là quan niệm rất sai lầm.
Khi đang bị đau tim, tim đã rơi vào tình trạng thiếu ô xy do động mạch vành bị tắc nghẽn. Vận động lúc này có thể khiến tim phải làm việc nhiều hơn, làm cơn đau trở nên nghiêm trọng hơn và tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim. Do đó, người nghi bị đau tim nên ngồi hoặc nằm nghỉ ở tư thế thoải mái trong lúc chờ cấp cứu.
Đau tim thường xảy ra ở người lớn tuổi nên dễ chủ quan khi người bệnh còn trẻ hoặc vẫn có thể nói chuyện bình thường. Điều này khiến việc cấp cứu bị chậm trễ. Trên thực tế, bệnh tim vẫn có thể xảy ra ở người trẻ, đặc biệt nếu có các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, béo phì, huyết áp cao, tiểu đường hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch.
Ngoài ra, không phải cơn đau tim nào cũng khiến người bệnh ngã quỵ ngay lập tức. Một số trường hợp chỉ có biểu hiện như tức ngực nhẹ, khó thở, buồn nôn hoặc mệt bất thường.
Đau tim đôi khi không biểu hiện bằng cơn đau ngực dữ dội. Một số người chỉ cảm thấy nóng rát vùng ngực, đầy bụng, buồn nôn hoặc khó chịu ở vùng thượng vị nên dễ nhầm với đau dạ dày.
Ngoài ra, tình trạng này dễ bị cho là "trúng gió", mệt do làm việc quá sức hoặc thiếu ngủ nên trì hoãn đưa đến bệnh viện. Nếu cơn đau ngực kéo dài hơn vài phút hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, đau lan ra tay, hàm hoặc lưng, người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay, theo Medical News Today.
Đứa trẻ mới 2-3 tuổi, với những ngón tay nhỏ xíu đã có thể lướt màn hình điện thoại thoăn thoắt để tìm video ngắn yêu thích, thậm chí biết cách “mở”, “tắt” hay “bấm dừng”. Đôi mắt tròn chăm chú trên màn hình dọc, khuôn mặt giãn ra, cơ thể gần như bất động. Nhưng chỉ cần phụ huynh đưa tay lấy lại chiếc điện thoại, cơn giằng co và quấy khóc của trẻ có thể bùng lên ngay lập tức.
Chị H.T.N.T (38 tuổi, ở TP.HCM) vừa đút cháo cho con gái - bé M.N (gần 3 tuổi) - vừa thở dài nói: “Hồi con mới mấy tháng tuổi, tôi mở video hoạt hình ngắn để ‘dụ’ ăn. Thấy con chăm chú xem rồi chịu hợp tác nên bữa nào đút ăn tôi cũng bật cho con xem. Đến giờ, con đã biết tự lướt video, xem gần như mọi lúc. Chỉ cần không cho là con la khóc, vùng vẫy tay chân”.
Cho trẻ xem hoạt hình không phải là câu chuyện mới. Trước khi video ngắn bùng nổ, nhiều phụ huynh vẫn cho con xem quảng cáo hoặc các đoạn phim hoạt hình trên ti vi, iPad. Thế nhưng, những biểu hiện như nghiện màn hình, khó tập trung hay quấy khóc khi bị ngắt xem không phổ biến như hiện nay.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), cho biết video ngắn kích thích não bộ trẻ liên tục giải phóng dopamine - chất tạo cảm giác vui vẻ và phần thưởng, giống như một “liều kích thích” mạnh. Khi bị tắt điện thoại đột ngột, dopamine giảm nhanh, khiến trẻ khó chịu, bồn chồn, thậm chí “đau đớn” về mặt sinh học. Lúc này trẻ dễ khóc lóc, ăn vạ hoặc bùng nổ cảm xúc vì chưa kiểm soát được cảm xúc tốt.
“Về lâu dài, thói quen xem video ngắn có thể làm giảm khả năng kiên nhẫn, tập trung và chịu đựng thất bại. Trẻ dễ cáu gắt hơn, khó thích nghi với sự chờ đợi và nỗ lực, từ đó có thể ảnh hưởng đến sự phát triển cảm xúc”, bác sĩ Sang cảnh báo.
Theo bác sĩ Sang, cha mẹ hoàn toàn có thể “biến hại thành lợi” khi cho trẻ xem video ngắn bằng cách:
Bên cạnh đối tượng trẻ nhỏ, hiện nay, lớp thanh thiếu niên cũng “nghiện” video ngắn; song ngoài tác hại về mặt sinh học, nhóm người trẻ này còn đối mặt với nhiều nguy cơ tâm lý nghiêm trọng.
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyên Phi Yến, Khoa Tâm thể, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, các nền tảng như TikTok, Instagram Reels, YouTube Shorts sử dụng thuật toán tối ưu hóa sự so sánh xã hội. Theo nghiên cứu lớn trên The Lancet Child & Adolescent Health 2024 (Anh), thanh thiếu niên sử dụng video ngắn hơn 2 giờ/ngày có nguy cơ mắc Hội chứng tự ti ngoại hình (Body Dysmorphic - BDD) cao gấp 4,2 lần so với nhóm sử dụng dưới 30 phút/ngày.
Một nghiên cứu đăng trên JAMA Pediatrics 2023 (Mỹ) của nhóm tác giả tại Đại học Stanford còn kết luận rằng, thanh thiếu niên tiếp xúc thường xuyên với nội dung “biến hình” trên TikTok có nguy cơ phát triển rối loạn ăn uống và BDD cao hơn 3,5 lần.
“Video ngắn tạo ra hiện tượng ‘sự hoàn hảo được chuẩn hóa’, những ai không đạt được sẽ cảm thấy bị loại khỏi nhóm, dẫn đến tăng mạnh so sánh xã hội; sợ bị bình luận tiêu cực; tăng hành vi bắt chước và thử các xu hướng nguy hiểm. Đó là một trong những yếu tố góp phần quan trọng vào sự gia tăng mạnh các ca rối loạn ăn uống, tự ti ngoại hình và trầm cảm ở nhóm tuổi 13 - 19 trong những năm gần đây”, bác sĩ Phi Yến nói.
Giải trí là nhu cầu chính đáng, nhưng cần nhận thức đầy đủ lợi - hại cùng các nguy cơ tiềm ẩn để chủ động bảo vệ sức khỏe. Từ đó, các bác sĩ đưa ra một số lời khuyên sau:
Giới hạn sử dụng video ngắn tối đa 30 - 45 phút/ngày.
Dành thời gian nhìn nhận cơ thể thật mà không qua filter. Tập trung vào sức khỏe, kỹ năng và giá trị bản thân thay vì ngoại hình.
Tăng hoạt động ngoại tuyến: Thể thao, nghệ thuật, giao tiếp trực tiếp.
Cha mẹ nên lắng nghe không phán xét, giúp con phân biệt “hình ảnh thật” và “hình ảnh chỉnh sửa”.
Nếu có dấu hiệu soi gương quá nhiều, che giấu cơ thể, hoặc nói liên tục về khuyết điểm tưởng tượng, nên đi khám tâm lý sớm để được hỗ trợ.
