Từ những chat box nói xấu, bôi nhọ đến những vụ hẹn nhau giải quyết trực tiếp đã biến thành ẩu đả, hành hung, không ít trẻ trở thành nạn nhân từ thế giới ảo cho đến đời thật.
L.A. (19 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ ký ức ám ảnh nhất trong quãng đời học sinh của cô là khi chuẩn bị bước vào lớp 12. Cô bất ngờ trở thành nạn nhân của bạo lực học đường và bắt nạt trên mạng xã hội.
L.A. kể trước đó cô từng chơi cùng một nhóm bạn nhưng dần nhận ra những suy nghĩ, hành động tiêu cực nên chủ động tách ra để tập trung học tập. Không ngờ, chính quyết định ấy khiến cô trở thành mục tiêu công kích.
Những người từng thân thiết đã lập các trang Facebook, Instagram đăng tải hình ảnh cá nhân của cô kèm theo lời lẽ xúc phạm, bịa đặt và hạ nhục.
“Sau một đêm ngủ dậy, điện thoại của mình ngập trong tin nhắn, đường link và hình ảnh từ bạn bè, thậm chí cả người lạ gửi tới. Mình sốc, xấu hổ và sợ những người yêu thương sẽ không còn tin mình nữa”, L.A. nhớ lại.
Không dừng ở những lời công kích trên mạng, nhóm bạn còn hẹn cô ra “nói chuyện” vào đêm khuya rồi lao vào đánh hội đồng ngay gần cửa nhà không xa. Cô tưởng rằng sau khi chịu một trận đòn thì mọi chuyện sẽ xong.
Thế nhưng sau đó clip bị đánh tiếp tục bị phát tán trên mạng xã hội khiến cô rơi vào trạng thái hoảng loạn, mất ngủ kéo dài và luôn sợ hãi mỗi khi cầm điện thoại. “Có lúc mình chỉ muốn ngủ thật lâu để khi tỉnh dậy sẽ có đủ sức mạnh bước tiếp”, cô nói.
Điều khiến L.A. day dứt nhất là suốt thời gian đó cô không dám chia sẻ với gia đình vì sợ không được tin tưởng. Chỉ đến khi em gái kể lại mọi chuyện cho mẹ, cô mới bật khóc và lần đầu tiên trải lòng.
“Mẹ không mắng, không chửi mà chỉ động viên mình. Lúc đó mình mới cảm nhận được sự an toàn và hiểu rằng mình không hề một mình”, L.A. kể lại.
Sự đồng hành của gia đình, cô giáo chủ nhiệm và bạn bè đã giúp cô dần vượt qua khủng hoảng. Dưới sự động viên của mọi người, L.A. đã làm đơn trình báo công an, đồng thời chuyển lớp để tránh tiếp xúc với nhóm bắt nạt và tập trung học tập.
Từ trải nghiệm của bản thân, L.A. mong những bạn trẻ đang là nạn nhân của bạo lực học đường hay bắt nạt trên mạng hãy mạnh dạn lên tiếng, tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình, thầy cô và cơ quan chức năng.
“Mạng xã hội là ảo nhưng nỗi đau là thật. Đừng giấu tất cả trong lòng vì ai cũng có quyền được sống an toàn và được bảo vệ”, L.A. chia sẻ.
Cô Lâm Thị Hồng Khanh (Trường THPT Viên An, Ứng Thiên, Hà Nội) cho rằng mạng xã hội giúp học sinh kết nối, giải trí, tìm kiếm thông tin nhưng phía sau đó là hàng loạt hệ lụy.
“Trên 90% các vụ ẩu đả, kể cả những vụ việc ẩu đả bên ngoài nhà trường khi phát hiện và xử lý đều liên quan đến việc sử dụng mạng xã hội. Các con bình luận, lập nhóm nói xấu nhau rồi dẫn đến đánh nhau ngoài đời”, cô Khanh nói.
Từ đầu năm học, trường đã có quy định cấm học sinh mang điện thoại đến lớp, yêu cầu phụ huynh ký cam kết song việc trẻ sử dụng điện thoại còn khá phổ biến.
“Phụ huynh nhiều khi đi làm suốt nên phải để điện thoại ở nhà cho con. Thầy cô cũng giao bài tập qua Zalo nên các con có lý do để dùng điện thoại. Có em suốt ngày cắm mặt vào điện thoại, hết lướt mạng xã hội lại chơi game”, cô Khanh chia sẻ.
Cô giáo Nguyễn Thị Phương Thúy (Trường THPT Tân Triều, Thanh Liệt, Hà Nội) cũng cho hay hầu như 100% học sinh trong lớp của cô đều sử dụng mạng xã hội.
Nhiều học sinh thừa nhận nếu không phải đi học thì gần như cả ngày chỉ ở trên TikTok, YouTube hay Facebook. Có bạn chỉ học trên lớp, về nhà không làm bài tập mà dành toàn bộ thời gian cho điện thoại, game và mạng xã hội.
Những hệ lụy xuất hiện ngày càng sớm ở lứa tuổi nhỏ. “Học sinh lớp 6 đã đăng video chửi thề, “chửi xéo” nhau trên TikTok rồi kéo bè phái khi đến lớp. Ở khối lớp 8, lớp 9, nhiều em nhắn tin yêu đương, tranh giành người yêu rồi hẹn đánh ghen. Thậm chí có học sinh lớp 9 bỏ học luôn chỉ vì bị giáo viên thu điện thoại trong giờ học”, cô Thúy chia sẻ.
Ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda, phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế.
BVD là một chủng virus Ebola hiếm gặp hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc, phương điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.
Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính và nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh, có thể bùng phát thành dịch.
Virus có thể lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp thông qua vết thương da hoặc niêm mạc với máu, chất tiết và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của người bị nhiễm.
Người cũng có thể mắc Ebola do tiếp xúc với các dụng cụ hoặc đồ vật của người bệnh bị nhiễm virus như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.
Trước tình hình trên, trong những ngày qua, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng chống tới người dân.
Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình Ebola trên toàn cầu, bao gồm nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, TS.Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho biết, tính đến ngày 21/5, đã ghi nhận 85 ca bệnh xác định ở cả 2 quốc gia.
Trong đó, có 2 ca tại Uganda, và 10 ca tử vong xác định, bao gồm 1 ca ở Uganda; Tại CHDC Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh (trong đó có cả nhân viên y tế).
Quy mô thực sự của đợt bùng phát nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.
"Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại CHDC Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam; và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch", TS. Angela Pratt cho hay.
Nói thêm về các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai và WHO đang hỗ trợ Việt Nam trong công tác chuẩn bị và ứng phó với dịch bệnh Ebola, TS.Angela Pratt cho biết, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm:
Khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly/điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.
Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua: Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh và tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó, bao gồm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật cập nhật nhất của WHO về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, và các biện pháp ứng phó y tế.
Cùng với đó, nhấn mạnh các biện pháp được WHO khuyến nghị đối với các quốc gia thành viên khác dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, đặc biệt là không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.
Phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014.
Hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó.
"Mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế", bà Angela Pratt nói.
WHO cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát, về chẩn đoán - quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
Theo nguyên lý hoạt động, dàn nóng cần giải phóng nhiệt ra môi trường thì dàn lạnh bên trong mới có thể làm mát. Khi nhiệt độ ngoài trời quá cao, dàn nóng không thể làm việc hiệu quả nên việc cài đặt độ lạnh sâu không mang lại kết quả.
"Dù hạ xuống 18 hay 20 độ, nhiệt độ trong nhà cũng không thể mát hơn vì máy đã chạy hết công suất", GS TS Nguyễn Đức Lợi, nguyên giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội nói.
Ông Lợi giải thích thêm, theo quy luật "Độ chênh lệch nhiệt độ" (Delta T), các hệ thống điều hòa dân dụng được thiết kế để tạo ra mức chênh lệch tối ưu 8-11 độ C so với môi trường. Ở mốc ngoài trời 40 độ C, việc máy lạnh duy trì mức nhiệt trong nhà khoảng 29-30 độ C đã là nỗ lực tối đa. Việc ép máy nén phải chạy liên tục 100% công suất, dễ dẫn đến hỏng hóc. Với những máy có chất lượng kém, thiết bị có thể mất hoàn toàn khả năng làm lạnh.
Mức nhiệt độ an toàn và tiết kiệm điện
Các tổ chức năng lượng và chuyên gia khuyến cáo mức nhiệt độ hợp lý khi sử dụng điều hòa là 25-27 độ C.
GS Lợi cho biết chênh lệch nhiệt độ trong và ngoài nhà cao nhất chỉ nên ở mức 10 độ C, mức khuyên dùng là 8 độ C để tránh tình trạng sốc nhiệt. Việc phòng làm mát nhanh hay chậm phụ thuộc vào công suất máy so với diện tích và vị trí lắp đặt, không phụ thuộc vào mức nhiệt trên điều khiển.
Theo chuyên gia, cứ mỗi độ hạ xuống so với mức 25 độ C, hóa đơn tiền điện có thể tăng thêm 1-3%. PGS TS Nguyễn Xuân Tiên, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Lạnh và Điều hòa Không khí Việt Nam, cho biết một máy điều hòa 12.000 BTU (tiêu thụ khoảng 1,2 KW) chạy liên tục trong 8 giờ nắng nóng sẽ tiêu thụ gần 10 số điện. Tăng nhiệt độ cài đặt lên 1 độ C sẽ giúp giảm lượng điện này.
Giải pháp tăng hiệu quả làm mát
Để điều hòa hoạt động hiệu quả giữa thời tiết 40 độ C mà không bị quá tải, người dùng có thể áp dụng các phương pháp sau:
Bảo vệ dàn nóng: Lắp đặt mái che hoặc đặt dàn nóng ở nơi thông thoáng, tránh ánh nắng chiếu trực tiếp. Người dùng có thể trang bị máy phun sương cho dàn ngưng ngoài trời để hạ nhiệt độ không khí xung quanh xuống mức 30-35 độ C, giúp tăng hiệu suất làm lạnh.
Kết hợp quạt điện: Bật điều hòa ở mức 25-27 độ C cùng quạt trần hoặc quạt cây để luân chuyển không khí, đẩy nhanh quá trình bay hơi mồ hôi. Người dùng sẽ có cảm giác mát như ở mức 23-24 độ C và tiết kiệm được điện năng.
Cấp khí tươi và tạo ẩm: Không đóng kín cửa phòng liên tục. Nên hé cửa sau mỗi 3-4 giờ hoặc lắp quạt thông gió. Sử dụng thêm máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước giúp niêm mạc không bị khô, tạo cảm giác dễ chịu.
Che chắn nguồn nhiệt: Kéo rèm cửa (loại cản nhiệt, cản sáng) ở hướng Tây hoặc Nam. Hạn chế dùng các thiết bị tỏa nhiều nhiệt vào ban ngày như lò nướng, bàn ủi. Thường xuyên vệ sinh lưới lọc bụi để luồng gió luân chuyển tốt hơn.
Hai tuần qua, câu chuyện đổi sang xe điện trở thành đề tài chính trong các bữa cơm nhà bà Ngân Hà, 60 tuổi, ở phố Hàng Bạc.
Theo dự thảo vùng phát thải thấp thí điểm tại 11 tuyến phố trung tâm Hoàn Kiếm, từ ngày 1/7 xe máy xăng bị cấm lưu thông theo giờ tại 11 tuyến phố vùng lõi. Xe ôm công nghệ chạy xăng bị cấm hoàn toàn. Phương tiện cá nhân chạy xăng cấm từ 18h đến 24h thứ 6 và từ 6h đến 24h hai ngày cuối tuần.
Vợ chồng bà Hà bám trụ phố cổ hơn 60 năm, nuôi ba thế hệ trong căn nhà chưa đầy 20 m2. Thu nhập gia đình khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng từ nghề chạy xe ôm của người chồng và quán nước của bà. Bà dự định mua một chiếc xe điện cho chồng chở khách trong vùng phát thải thấp, nhưng gặp rào cản hạ tầng.
"Tiền mua xe có thể vay mượn, nhưng đau đầu nhất là chỗ sạc và chỗ gửi", bà Hà nói.
Nhà chật, ngõ đi hơn một mét nên việc dắt xe vào hay kéo dây điện ra ngõ để sạc xe đều bất khả thi. Bà tính phương án sạc ngoài, nhưng các bãi giữ xe trong phố chưa có dịch vụ này, còn trạm sạc công cộng nằm quá xa. Bà Hà cũng e ngại lưới điện khu vực cũ, sạc nhiều xe cùng lúc dễ gây quá tải. "Nhỡ xảy ra hỏa hoạn giữa ngõ sâu thì không còn đường chạy", bà nói. "Chúng tôi muốn bảo vệ môi trường, song hạ tầng hiện tại chưa sẵn sàng để người dân thay đổi".
Bà Thùy Minh, 50 tuổi, chủ cửa hàng đồ thờ cúng trên phố Hàng Mắm, đang tìm phương án thích ứng. Kể từ sau đại dịch, doanh thu cửa hàng sụt giảm 70%. Bà lo ngại quy định cấm xe xăng sẽ là "giọt nước tràn ly" bởi khách thường tranh thủ cuối tuần chạy xe vào mua hàng và vận chuyển đồ nặng, cồng kềnh. Giao thông bất tiện, họ sẽ bỏ đi nơi khác.
Chủ cửa hàng dự tính chuyển sang bán hàng trực tuyến và mua xe điện giao hàng. "Nhưng vào thực tế mới thấy nhiều trắc trở", bà Minh nói. Dòng xe giá rẻ khoảng 10 triệu đồng chỉ đi được quãng đường ngắn, sức chở yếu. Xe chất lượng tốt giá 30-40 triệu đồng lại quá tốn kém, "bằng tiền mua ba xe máy cũ".
Tiếp đến là nỗi lo sạc điện. Căn nhà 20 m2 là nơi vừa ở vừa kinh doanh, không còn chỗ để xe. Phương án kéo dây điện dài 3 m ra vỉa hè hay sạc nhờ nhà người quen cách 2 km đều khó vì phiền hà và rủi ro khi mưa gió.
Hiện tại, gia đình bà dùng một chiếc xe điện để trung chuyển, chở các thành viên từ nhà đến nơi gửi 5 chiếc xe máy xăng là phương tiện chính đi làm, đi học. "Đây là giải pháp cực chẳng đã vì chúng tôi chưa có điểm sạc và gửi xe tập trung an toàn", bà Minh nói.
Ông Phạm Văn Hòa, Tổ trưởng tổ dân phố Lý Thái Tổ 1, phường Hoàn Kiếm, cho biết 200 hộ nằm trong ranh giới dự thảo đang đối mặt ba khó khăn.
Thứ nhất, lịch trình sinh hoạt, vận chuyển hàng hóa bị thay đổi. Thứ hai, hạ tầng bến bãi đang quá tải ngay cả với xe máy xăng, chưa kể xe điện. Báo cáo của Ban Đô thị HĐND Hà Nội ngày 6/5 chỉ ra phường Hoàn Kiếm đứng đầu vành đai 1 về lượng xe máy với 89.000 chiếc, tỷ lệ dùng xăng chiếm 94-97%. Xe điện dao động 1.000-3.500 chiếc. Việc tìm chỗ gửi xe xăng đã khó, bố trí thêm trạm sạc cho xe điện càng bế tắc.
Thứ ba, diện tích nhà ở của các hộ trong khu vực trung bình 10-20 m2, nằm sâu trong ngõ hẹp hoặc trên các tầng cao, lưới điện xuống cấp. Việc đồng loạt sạc qua đêm dễ dẫn đến quá tải. "Đổi xe điện không đơn giản dừng ở việc mua phương tiện mới, mấu chốt nằm ở chỗ đỗ, điểm sạc an toàn và bài toán sinh kế của người dân", ông Hòa nói.
Về tác động quy hoạch, Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, nhận định việc thay đổi phương tiện tại 11 tuyến phố ảnh hưởng rộng hơn nhiều con số 20.000 dân cư trú. Lưu lượng người di chuyển từ các hướng khác qua khu vực này khiến phạm vi tác động thực tế có thể tăng gấp 2-3 lần.
Ông Ánh đề xuất thiết lập "luồng xanh" ưu tiên cho xe vận chuyển nhu yếu phẩm. Đây là mạch sống thiết yếu của đô thị, số lượng phương tiện này không đủ lớn để gây hại nghiêm trọng đến chất lượng không khí nhưng lại quyết định sự ổn định đời sống cư dân.
Chuyên gia này cho rằng hạn chế xe máy xăng chỉ là mắt xích nhỏ trong tổng thể bài toán môi trường. "Để Hà Nội thực sự xanh, cần những hành động quyết liệt hơn như phân loại rác thải, giảm bụi xây dựng, tăng diện tích cây xanh, mặt nước và ưu tiên phát triển giao thông công cộng", ông nói.
Trong lúc chờ hạ tầng đồng bộ, một số gia đình áp dụng các biện pháp tình thế. Gia đình ông Thế Toàn ở phố Nguyễn Hữu Huân vừa dọn diện tích nhỏ ở tầng một để chứa chiếc xe điện của con gái.
"Nhà nhiều đồ dễ cháy, chúng tôi chỉ sạc ban ngày dưới sự giám sát", ông Toàn nói. Ba xe máy xăng còn lại vẫn dựng ở vỉa hè trước nhà. Tới giờ cấm, họ dắt ra ngoài vùng phát thải thấp để tiếp tục di chuyển.
