Từ những chat box nói xấu, bôi nhọ đến những vụ hẹn nhau giải quyết trực tiếp đã biến thành ẩu đả, hành hung, không ít trẻ trở thành nạn nhân từ thế giới ảo cho đến đời thật.
L.A. (19 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ ký ức ám ảnh nhất trong quãng đời học sinh của cô là khi chuẩn bị bước vào lớp 12. Cô bất ngờ trở thành nạn nhân của bạo lực học đường và bắt nạt trên mạng xã hội.
L.A. kể trước đó cô từng chơi cùng một nhóm bạn nhưng dần nhận ra những suy nghĩ, hành động tiêu cực nên chủ động tách ra để tập trung học tập. Không ngờ, chính quyết định ấy khiến cô trở thành mục tiêu công kích.
Những người từng thân thiết đã lập các trang Facebook, Instagram đăng tải hình ảnh cá nhân của cô kèm theo lời lẽ xúc phạm, bịa đặt và hạ nhục.
“Sau một đêm ngủ dậy, điện thoại của mình ngập trong tin nhắn, đường link và hình ảnh từ bạn bè, thậm chí cả người lạ gửi tới. Mình sốc, xấu hổ và sợ những người yêu thương sẽ không còn tin mình nữa”, L.A. nhớ lại.
Không dừng ở những lời công kích trên mạng, nhóm bạn còn hẹn cô ra “nói chuyện” vào đêm khuya rồi lao vào đánh hội đồng ngay gần cửa nhà không xa. Cô tưởng rằng sau khi chịu một trận đòn thì mọi chuyện sẽ xong.
Thế nhưng sau đó clip bị đánh tiếp tục bị phát tán trên mạng xã hội khiến cô rơi vào trạng thái hoảng loạn, mất ngủ kéo dài và luôn sợ hãi mỗi khi cầm điện thoại. “Có lúc mình chỉ muốn ngủ thật lâu để khi tỉnh dậy sẽ có đủ sức mạnh bước tiếp”, cô nói.
Điều khiến L.A. day dứt nhất là suốt thời gian đó cô không dám chia sẻ với gia đình vì sợ không được tin tưởng. Chỉ đến khi em gái kể lại mọi chuyện cho mẹ, cô mới bật khóc và lần đầu tiên trải lòng.
“Mẹ không mắng, không chửi mà chỉ động viên mình. Lúc đó mình mới cảm nhận được sự an toàn và hiểu rằng mình không hề một mình”, L.A. kể lại.
Sự đồng hành của gia đình, cô giáo chủ nhiệm và bạn bè đã giúp cô dần vượt qua khủng hoảng. Dưới sự động viên của mọi người, L.A. đã làm đơn trình báo công an, đồng thời chuyển lớp để tránh tiếp xúc với nhóm bắt nạt và tập trung học tập.
Từ trải nghiệm của bản thân, L.A. mong những bạn trẻ đang là nạn nhân của bạo lực học đường hay bắt nạt trên mạng hãy mạnh dạn lên tiếng, tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình, thầy cô và cơ quan chức năng.
“Mạng xã hội là ảo nhưng nỗi đau là thật. Đừng giấu tất cả trong lòng vì ai cũng có quyền được sống an toàn và được bảo vệ”, L.A. chia sẻ.
Cô Lâm Thị Hồng Khanh (Trường THPT Viên An, Ứng Thiên, Hà Nội) cho rằng mạng xã hội giúp học sinh kết nối, giải trí, tìm kiếm thông tin nhưng phía sau đó là hàng loạt hệ lụy.
“Trên 90% các vụ ẩu đả, kể cả những vụ việc ẩu đả bên ngoài nhà trường khi phát hiện và xử lý đều liên quan đến việc sử dụng mạng xã hội. Các con bình luận, lập nhóm nói xấu nhau rồi dẫn đến đánh nhau ngoài đời”, cô Khanh nói.
Từ đầu năm học, trường đã có quy định cấm học sinh mang điện thoại đến lớp, yêu cầu phụ huynh ký cam kết song việc trẻ sử dụng điện thoại còn khá phổ biến.
“Phụ huynh nhiều khi đi làm suốt nên phải để điện thoại ở nhà cho con. Thầy cô cũng giao bài tập qua Zalo nên các con có lý do để dùng điện thoại. Có em suốt ngày cắm mặt vào điện thoại, hết lướt mạng xã hội lại chơi game”, cô Khanh chia sẻ.
Cô giáo Nguyễn Thị Phương Thúy (Trường THPT Tân Triều, Thanh Liệt, Hà Nội) cũng cho hay hầu như 100% học sinh trong lớp của cô đều sử dụng mạng xã hội.
Nhiều học sinh thừa nhận nếu không phải đi học thì gần như cả ngày chỉ ở trên TikTok, YouTube hay Facebook. Có bạn chỉ học trên lớp, về nhà không làm bài tập mà dành toàn bộ thời gian cho điện thoại, game và mạng xã hội.
Những hệ lụy xuất hiện ngày càng sớm ở lứa tuổi nhỏ. “Học sinh lớp 6 đã đăng video chửi thề, “chửi xéo” nhau trên TikTok rồi kéo bè phái khi đến lớp. Ở khối lớp 8, lớp 9, nhiều em nhắn tin yêu đương, tranh giành người yêu rồi hẹn đánh ghen. Thậm chí có học sinh lớp 9 bỏ học luôn chỉ vì bị giáo viên thu điện thoại trong giờ học”, cô Thúy chia sẻ.
Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Tâm lý học Anh (British Journal of Psychology) chỉ ra người có trí thông minh vượt trội thường cho thấy mức độ hạnh phúc ngược lại với chuẩn mực xã hội thông thường. Tiến sĩ, nhà tâm lý học người Mỹ Mark Travers cho biết sự khác biệt này xuất phát từ hai lý do chính.
Thích nghi tốt với thời đại mới
Theo "Lý thuyết Savanna", tâm lý con người tiến hóa để sinh tồn trong các cộng đồng nhỏ gắn kết. Ở thời kỳ này, giao tiếp xã hội liên tục là điều kiện sống còn.
Tuy nhiên, người thông minh có xu hướng thích nghi tốt hơn với môi trường hiện đại. Hạnh phúc của họ ít phụ thuộc vào việc tương tác xã hội thường xuyên. Khi não bộ quen với việc giải quyết các vấn đề phức tạp, những hoạt động nhóm lặp đi lặp lại hoặc những câu chuyện phiếm có thể làm họ phân tâm. Sự cô lập lúc này là hệ quả của việc tập trung theo đuổi các mục tiêu dài hạn.
Khó tìm người đồng điệu
Một nghiên cứu hình ảnh thần kinh năm 2021 cho thấy người có trí thông minh vượt trội có cách xử lý thông tin xã hội khác biệt. Trí thông minh gắn liền với khả năng suy luận trừu tượng. Do đó, việc tìm kiếm những người có cùng tần số tư duy là một thách thức đối với họ.
Trong giao tiếp thông thường, họ dễ gặp khó khăn để thảo luận sâu một vấn đề. Để hòa nhập, nhóm người này buộc phải đơn giản hóa suy nghĩ. Tiến sĩ Travers nói việc phải liên tục "ngụy trang xã hội" khiến họ mệt mỏi, dễ dẫn đến trạng thái "cô lập hiện sinh".
Ranh giới với sự cô đơn
Nhiều người thông minh chủ động chọn ở một mình để tư duy, sáng tạo và làm việc. Trạng thái này giúp họ gia tăng năng suất.
Tuy nhiên, ranh giới giữa sự cô độc chủ động và cảm giác cô đơn rất mong manh. Tiến sĩ Travers cho biết việc dành quá nhiều thời gian cho bản thân có thể làm giảm tần suất tương tác, dẫn đến sự thiếu hụt các mối quan hệ xã hội. Ông cũng nói thêm, trí tuệ không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự cô đơn, mức độ thỏa mãn xã hội còn phụ thuộc vào tính cách, trí tuệ cảm xúc và môi trường sống của từng cá nhân.
Chiều 12/6, căn phòng họp của khoa Thần kinh, Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An trở nên đặc biệt khi được “trưng dụng” để tổ chức sinh nhật tập thể cho 43 bạn nhỏ có ngày sinh trong quý 2 đang điều trị tại đây. Đây là hoạt động thường kỳ được bệnh viện phối hợp các đơn vị tài trợ thực hiện từ 2 năm nay.
“Chúng tôi mong muốn rằng sẽ mang tới cho các bệnh nhi một bữa tiệc sinh nhật đáng nhớ, tiếp thêm động lực và sức mạnh để các cháu có thể vượt qua bệnh tật, nhanh chóng khỏe mạnh để về với gia đình, tiếp tục đến trường và vui chơi như các bạn”, bác sĩ Nguyễn Thanh Hưng, Phó trưởng Khoa sản đẻ, Bí thư Đoàn thanh niên Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An, chia sẻ.
Những cô bé, cậu bé vẫn còn cắm kim truyền trên tay, khuôn mặt háo hức chờ đón lễ sinh nhật đặc biệt. Dường như, những mệt mỏi và đau đớn do bệnh tật triền miên đã bị để lại ngoài cánh cửa phòng.
Sinh nhật này càng trở nên đặc biệt hơn đối với cậu bé Lương Bá Đức Trọng. Cậu bé dân tộc Thái quê xã biên giới Mường Xén (Nghệ An) năm nay 9 tuổi, gầy gò và bé như trẻ lên 6 vì căn bệnh thiếu máu huyết tán bẩm sinh.
Theo bà Lương Thị Kim (65 tuổi, bà nội của Trọng), còn 2 ngày nữa đến ngày sinh của Trọng. Căn bệnh mãn tính này buộc Trọng phải đến viện định kỳ hằng tháng. Đều đặn nhiều năm qua, cứ trung bình mỗi năm cậu bé phải đi viện 12 lần, có khi hơn nếu tình trạng diễn biến xấu.
“Các năm, nếu sinh nhật không trùng đợt nhập viện, bà và bố mẹ cũng tổ chức tiệc sinh nhật nho nhỏ cho cháu. Năm nay sinh nhật đang ở viện, bà đang không biết làm sinh nhật như thế nào thì được bệnh viện thông báo đưa cháu đến dự tiệc sinh nhật chung với các bạn. Thấy cháu háo hức từ hôm qua đến giờ, bà cũng vui lây”, bà Kim tâm sự.
Ngày sinh nhật của Trọng trở nên đặc biệt hơn khi lần đầu tiên cậu bé được tận mắt xem ảo thuật. Đây cũng chính là món quà của người bố có con gái đang chiến đấu với căn bệnh bại não dành tặng “các chiến binh nhí”. “Cháu vui lắm. Lúc nãy thổi nến, cháu ước mình nhanh khỏi bệnh”, cậu bé hồn nhiên nói.
Nghe cháu nói, bà Lương vội quay mặt đi, cố giấu đôi mắt đã đỏ hoe bởi căn bệnh thiếu máu huyết tán do di truyền của Trọng không thể chữa khỏi hoàn toàn. Cậu bé phải duy trì truyền máu, thải sắt định kỳ hằng tháng để giúp ổn định sức khỏe và kiểm soát các triệu chứng.
Bé N.B.D.P. (1 tuổi) được mẹ bế đến tham dự sinh nhật chung với mọi người. Sinh nhật đầu tiên trong đời của cậu bé trở nên đặc biệt hơn khi được tổ chức 2 lần, lần chính thức ở nhà cách đây 1 tháng và lần này ở viện.
Theo chị Đ.T.T. (quê Hà Tĩnh, mẹ bệnh nhân P.), cháu bị giãn não thất, chậm vận động. “Cuộc chiến đấu của cháu và gia đình còn dài và gian nan. Được tham dự hoạt động ý nghĩa này, bản thân tôi cảm thấy được chia sẻ và động viên, có thêm niềm tin để đồng hành cùng con trong thời gian tới”, người mẹ tâm sự.
Chị Nguyễn Thị Hoàng Yến, Trưởng Phòng Công tác xã hội và Chăm sóc khách hàng, Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An, cho biết ngoài tiệc sinh nhật chung, ban tổ chức sẽ đến từng khoa chúc mừng và tặng quà sinh nhật các bệnh nhi đang chiến đấu với bệnh tật trên giường bệnh.
“Chiếc bánh sinh nhật nhỏ bé hay món quà tuy không đắt tiền nhưng chứa đựng trong đó là yêu thương, sẻ chia của đội ngũ y, bác sĩ, nhân viên bệnh viện và các mạnh thường quân dành cho các con, để các con và gia đình thêm tin tưởng, vững tâm để kiên trì chiến đấu và chiến thắng bệnh tật”, chị Yến chia sẻ.
Khi ngôi nhà bị hun nóng vào mùa hè, bầu không khí tù đọng thường khiến tình hình tồi tệ hơn. Quạt điện có thể nhanh chóng khắc phục vấn đề. Ngay cả những ngôi nhà có điều hòa không khí cũng cần một chiếc quạt đặt đúng vị trí để hỗ trợ tản nhiệt.
Vị trí đặt quạt tối ưu
Theo Jon Gilbertsen, kỹ thuật viên điều hòa không khí, Chủ tịch công ty hệ thống nhiệt lạnh Chris Heating & Cooling, vị trí đặt quạt tốt nhất để làm mát tối đa cần đáp ứng ba yếu tố: Đặt đối diện với cửa sổ hoặc cửa ra vào đang mở; hướng quạt hơi chếch lên trên và cách tường cùng đồ nội thất ít nhất 50 cm.
Để tăng hiệu quả, ông đề xuất điều chỉnh hướng quạt tùy theo chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài nhà. Nếu bên ngoài mát hơn, hãy hướng quạt vào trong phòng để đón gió. Ngược lại, nếu ngoài trời nóng hơn, nên hướng quạt ra ngoài để đẩy khí nóng đi.
Đối với quạt trần, người dùng nên đặt ở giữa trần nhà. Các cánh quạt cần cách mặt sàn ít nhất 2,1 m và cách tường 45 cm để đảm bảo luồng không khí lưu thông phù hợp. Vào mùa hè, chủ nhà nên cài đặt quạt trần quay ngược chiều kim đồng hồ để tối ưu hóa việc làm mát.
Những sai lầm cần tránh
Sai lầm đầu tiên là đặt quạt quá gần vật cản. Việc đặt quạt đứng sát bức tường, đồ nội thất hoặc rèm cửa làm giảm đáng kể lưu lượng gió. Vật cản ở phía trước sẽ chặn luồng khí mát, trong khi vật cản ở phía sau ngăn không khí đi vào quạt đủ lượng.
Sai lầm thứ hai là hướng quạt thẳng vào người. Nhiều người lầm tưởng việc chĩa thẳng quạt vào cơ thể sẽ làm mát nhanh hơn. Tuy nhiên, cách này chỉ mang lại cảm giác dễ chịu nhất thời vì nó đang thổi chính luồng không khí ấm luẩn quẩn quanh cơ thể.
Sai lầm thứ ba là chĩa quạt đứng hướng xuống dưới khi đang ngồi hoặc nằm. Điều này không giúp làm mát nhanh hơn mà chỉ đẩy không khí dọc theo sàn nhà, khiến luồng gió mất sức mạnh và cản trở lưu thông.
Mẹo giữ không gian mát mẻ
Dan Simpson, kỹ thuật viên HVAC kiêm đồng sở hữu công ty Air Treatment Heating and Cooling, gợi ý người dân nên quan sát luồng không khí tự nhiên của ngôi nhà và đặt quạt thuận theo hướng gió.
Bên cạnh đó, việc sử dụng hai chiếc quạt để tạo hệ thống thông gió chéo sẽ mang lại hiệu ứng làm mát lớn hơn. Chủ nhà có thể đặt quạt hút ở phía mát của ngôi nhà (thường là hướng Bắc hoặc Đông) và quạt đẩy ra ở phía nóng (hướng Nam hoặc Tây). Sự kết hợp này kéo không khí mát vào và đẩy khí nóng ra, tạo ra một luồng lưu thông xuyên suốt.
Đối với những ngôi nhà nhiều tầng, Simpson khuyên nên đặt quạt ở các cửa sổ tầng trên và thổi không khí nóng ra ngoài. Việc này tạo ra lực hút kéo không khí mát vào qua cửa sổ tầng dưới, đồng thời giúp thoát luồng khí nóng vốn có xu hướng bốc lên cao trong nhà.
