Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, dấu tích một hố chôn tập thể trên đường Trường Chinh, giáp ranh phường Kon Tum và Đăk Cấm (Quảng Ngãi), đang dần được giải mã từ không ảnh, hồ sơ quân sự và ký ức nhân chứng hai phía.
Câu chuyện bắt đầu năm 2021, khi ông Bob Connor, nguyên trung sĩ cảnh sát bảo vệ sân bay Biên Hòa, nhận thông tin từ một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Kon Tum vào tháng 2/1968.
Người này kể lại rằng sau trận đánh, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70-90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước ven đường, nằm giữa phía tây Biệt khu 24 và phía đông trại MACV Kon Tum – khu vực thuộc đường Trường Chinh ngày nay.
Biệt khu 24 là đơn vị hành chính – quân sự của chính quyền Việt Nam Cộng hòa quản lý địa bàn Kon Tum và Gia Lai. Trại MACV Kon Tum là căn cứ của Bộ Chỉ huy Viện trợ Quân sự Mỹ tại Kon Tum. Đây từng là hai cứ điểm quân sự quan trọng của liên quân Mỹ – Việt Nam Cộng hòa ở Tây Nguyên.
Cùng với lời kể, nhân chứng cung cấp hai bức ảnh. Một ảnh ghi lại cảnh quân Mỹ chôn cất các chiến sĩ giải phóng bên rãnh thoát nước ven đường. Tấm còn lại chụp toàn cảnh Biệt khu 24, trong đó vị trí hố chôn được đánh dấu bằng nét bút màu xanh.
Ông Bob Connor quen kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng (53 tuổi, TP HCM) từ năm 2016, khi cùng tham gia tìm kiếm khu mộ 50 liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa (Đồng Nai). Nhiều năm qua, ông Thắng theo đuổi công việc tìm kiếm liệt sĩ, với thế mạnh là khai thác dữ liệu và không ảnh.
“Cựu binh Mỹ ẩn danh rất mong từ những thông tin này, các liệt sĩ sớm được trở về với gia đình”, ông Thắng nói. Từ dữ liệu của bạn, ông bắt đầu hành trình kéo dài bốn năm, lần theo dấu tích hố chôn từ lời kể nhân chứng, tư liệu của hai phía và các nguồn không ảnh lịch sử.
Ông Thắng đã thành lập nhóm nghiên cứu Việt Nam – Mỹ để phục vụ việc tìm kiếm. Nhóm áp dụng phương pháp đối chiếu không ảnh, kết hợp phân tích bản đồ, ảnh vệ tinh lịch sử, khảo sát thực địa và thu thập lời kể nhân chứng.
Các thành viên thu thập sách báo, bản đồ tác chiến, ảnh vệ tinh khu vực Biệt khu 24 và đường Trường Chinh thời chiến. Trong đó, ảnh vệ tinh do quân đội Mỹ chụp được đánh giá có giá trị đặc biệt quan trọng để đối chiếu địa hình.
Nhóm nhiều lần đến hiện trường, so sánh địa hình thực tế với tư liệu lịch sử, đồng thời phỏng vấn các đội quy tập hài cốt liệt sĩ và người dân địa phương.
“Chúng tôi tìm những điểm tương đồng và khác biệt giữa các bức ảnh ở nhiều thời điểm, đưa về cùng hệ quy chiếu rồi đối sánh nhiều lần để xác định tọa độ tiệm cận chính xác nhất”, ông Thắng nói.
Ngoài tư liệu và các phương pháp khoa học, đại tá Trần Thanh Hòa (79 tuổi), nguyên Tiểu đội trưởng Đội trinh sát thuộc Trung đoàn 24, Mặt trận Tây Nguyên, được xem là nhân chứng quan trọng. Trực tiếp tham gia trận đánh, ông xác nhận hai bức ảnh do cựu binh Mỹ cung cấp có cơ sở đáng tin cậy.
Tháng 11/2025, nhóm nghiên cứu bàn giao toàn bộ hồ sơ cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi. Đơn vị quân đội sau đó thành lập tổ xác minh, đối chiếu nguồn sử liệu từ phía Việt Nam và Mỹ, đồng thời tiếp cận các nhân chứng lịch sử để xác định vị trí hố chôn.
Kết quả phân tích ban đầu cho thấy khu vực này có thể còn từ 70 đến 90 hài cốt liệt sĩ nằm trong hai rãnh ở phía bắc và phía nam đường Trường Chinh. Các liệt sĩ được xác định thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24A, Mặt trận B3 Tây Nguyên, hy sinh ngày 2/2/1968 (có thể sai số một ngày).
Ngoài Trung đoàn 24A, nhiều khả năng còn có chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304 của Tỉnh đội Kon Tum – những đơn vị tham gia chiến đấu trong các ngày cuối tháng 1 và đầu tháng 2/1968.
Đáng chú ý, năm 2008, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Kon Tum phát hiện và quy tập 22 hài cốt cùng nhiều di vật tại khu vực đường Trường Chinh. Các liệt sĩ sau đó được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm. Dữ liệu này tiếp tục củng cố nhận định nơi đây vẫn còn nhiều hài cốt chưa được tìm thấy.
Sau khi thu thập dữ liệu, ngày 29/5, Ban chỉ đạo 515 (Về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ) thuộc Quân khu 5 và tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội thảo xác minh thông tin liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nói trên. Thiếu tướng Đoàn Quang Hòa, Cục trưởng Cục Chính sách – Xã hội (Tổng cục Chính trị), đề nghị các bên liên quan tiếp tục thu thập, hệ thống hóa các nguồn tư liệu. Việc tìm kiếm tập trung vào tài liệu lưu trữ quân sự, bản đồ tác chiến, nhật ký chiến đấu để xác định vị trí chôn cất, làm cơ sở tổ chức tìm kiếm, quy tập liệt sĩ.
Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Trưởng ban Chỉ đạo 515 (Quân khu 5) yêu cầu các cơ quan, đơn vị chức năng khẩn trương nghiên cứu, xây dựng phương án, xác định cụ thể từng vị trí và phạm vi tìm kiếm trong thời gian sớm nhất.
Ngày 3/6, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an tỉnh Đắk Lắk đã lập biên bản vi phạm hành chính và tạm giữ phương tiện đối với một tài xế xe khách vi phạm quy định về nồng độ cồn.
Khoảng 14h cùng ngày, trong quá trình làm nhiệm vụ trên đường ĐT.695 đoạn qua xã Ea Hiao (Đắk Lắk), Tổ CSGT địa bàn Ea H'Leo (Trạm CSGT Krông Búk, Phòng CSGT Công an tỉnh Đắk Lắk) yêu cầu dừng kiểm tra xe khách mang biển kiểm soát 37B-022.xx.
Phương tiện do tài xế T.H.C. (40 tuổi, trú tại tỉnh Nghệ An) điều khiển, chở 38 khách và lưu thông theo tuyến Bình Dương - Nghệ An.
Ngày 17.6, UBND Phường Đạo Thạnh (Đồng Tháp) xác nhận trên địa bàn vừa xảy ra một vụ nghi ngộ độc sau khi ăn bánh mì.
Theo thông tin ban đầu, ngày 16.6, UBND phường Đạo Thạnh tiếp nhận thông tin có nhiều người nghi ngộ độc do sau khi ăn bánh mì tại cơ sở bánh mì Hồng Ngọc 37 (đường Lý Thường Kiệt, phường Đạo Thạnh), đang nhập viện tại Bệnh viện đa khoa Tiền Giang, Bệnh viện Quân y 120, Trung tâm y tế Mỹ Tho.
Các trường hợp nhập viện với nhiều triệu chứng như nôn, đau bụng, tiêu chảy, sốt, tê tay, mệt mỏi. Tính đến 19 giờ ngày 16.6, lực lượng chức năng ghi nhận có 22 người nghi ngộ độc thực phẩm.
Tiếp đó, UBND phường Đạo Thạnh ban hành quyết định kiểm tra liên ngành an tòan thực phẩm đột xuất đối với cơ sở sản xuất và kinh doanh bánh mì Hồng Ngọc và kiểm tra tại cơ sở theo quy định. Đồng thời đề nghị cơ sở này đóng cửa kể từ 19 giờ ngày 16.6, đợi kết quả điều tra.
Về công tác lấy bệnh phẩm, Bệnh viện đa khoa Tiền Giang, Bệnh viện Quân y 120, Trung tâm Y tế Mỹ Tho sẽ tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm và gửi xét nghiệm theo quy định. Đồng thời, thành lập tổ theo dõi tình hình bệnh nhân nằm viện điều trị do nghi ngộ độc thực phẩm.
Hiện vụ nghi ngộ độc thực phẩm do sau khi ăn bánh mì nêu trên được các cơ quan chức năng tỉnh Đồng Tháp phối hợp điều tra, làm rõ.
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định xử phạt trật tự an toàn giao thông đường bộ, nhằm sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024 đang có hiệu lực. Dự thảo này do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.
Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất bãi bỏ quy định tịch thu phương tiện tái phạm đối với các hành vi quy định tại điểm b khoản 8; điểm d, điểm đ, điểm e, điểm g khoản 17 điều 32 Nghị định 168/2024.
Cụ thể những lỗi này gồm: tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước, đặc tính của xe (mô tô, xe gắn máy); vi phạm hành chính chở người vượt trên 100%, quá tải trên 150%; đưa xe ô tô tải có kích thước thùng xe không đúng thông số kỹ thuật tham gia giao thông.
Lý giải về đề xuất nêu trên, Bộ Công an cho biết đã tiếp thu ý kiến của UBND tỉnh Bắc Ninh và UBND tỉnh Nghệ An.
Hai cơ quan này cho rằng, quy định tại khoản 5 điều 2 luật Xử lý vi phạm hành chính áp dụng đối với tổ chức, cá nhân tái phạm.
Như vậy, khi tổ chức, cá nhân sử dụng bất kỳ một phương tiện nào để thực hiện hành vi vi phạm đều được coi là tái phạm và đều bị tịch thu phương tiện đó (không tịch thu phương tiện trước đó đã vi phạm).
Việc này rất khó khăn cho công tác xác minh, xử lý, tịch thu phương tiện vì hiện nay các tổ chức (đơn vị kinh doanh vận tải) có nhiều thành viên tham gia và các phương tiện được đăng ký chủ sở hữu của các thành viên khác nhau.
Chưa kể, các hành vi vi phạm đã được xử phạt rất nặng và đã đảm bảo tính răn đe. Ví dụ, hành vi chở quá số người quy định bị phạt tiền đến 75 triệu đồng đối với cá nhân, 150 triệu đồng đối với tổ chức.
Vẫn tại dự thảo, Bộ Công an còn đề xuất bãi bỏ biện pháp ngăn chặn tạm giữ phương tiện khi thực hiện hành vi chuyển làn đường không đúng nơi cho phép hoặc không có tín hiệu báo trước hoặc chuyển làn đường không đúng quy định "mỗi lần chuyển làn đường chỉ được phép chuyển sang một làn đường liền kề" khi chạy trên đường cao tốc.
Đề xuất này cũng xuất phát từ kiến nghị của UBND tỉnh Bắc Ninh và UBND tỉnh Nghệ An, khi cho rằng việc tạm giữ tang vật, phương tiện để ngăn chặn ngay hành vi vi phạm hành chính phải được chấm dứt ngay sau khi hành vi vi phạm không còn gây nguy hiểm cho xã hội.
Tiếp thu, Bộ Công an chỉnh lý theo hướng bỏ tạm giữ phương tiện với các lỗi như đã nêu, bởi hành vi vi phạm đã chấm dứt, không cần thiết phải tạm giữ.
Nếu đề xuất được thông qua, tài xế ô tô vi phạm lỗi "chuyển làn đường không đúng nơi cho phép hoặc không có tín hiệu báo trước hoặc chuyển làn đường không đúng quy định "mỗi lần chuyển làn đường chỉ được phép chuyển sang một làn đường liền kề" khi chạy trên đường cao tốc" sẽ chỉ bị xử phạt 4 - 6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe, không còn bị tạm giữ phương tiện nữa.
Ngoài các nội dung trên, Bộ Công an còn đề xuất mô tả lại, bổ sung một số hành vi vi phạm để đảm bảo quy định toàn diện, khái quát, thống nhất trong tổ chức thực hiện, phù hợp với quy định của pháp luật về vận tải đường bộ.
Chẳng hạn: chở hàng vượt phía trước, phía sau thùng xe (kể cả rơ moóc và sơ mi rơ moóc) trên 10% chiều dài toàn bộ của xe; điều khiển xe ô tô cứu hộ giao thông đường bộ chở hoặc kéo theo xe mà xe được chở hoặc kéo theo không phải là xe bị hư hỏng, bị sự cố; điều khiển xe chuyển làn đường không bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía trước, xe phía sau, xe hai bên…
