Một nghiên cứu dài hạn quy mô lớn vừa được công bố trên tạp chí khoa học European Journal of Epidemiology đã mang đến tin vui khi cho thấy một số loại rau quen thuộc có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Các nhà khoa học tại Đại học Edith Cowan và Đại học Tây Úc (Úc), phối hợp với các chuyên gia tại Bệnh viện Đại học Herlev và Gentofte, Đại học Nam Đan Mạch, Viện Y tế Công cộng Quốc gia Đan Mạch, cùng với Quỹ Tim mạch Đan Mạch theo dõi 53.150 người tham gia nhằm tìm hiểu liệu nguồn nitrat trong rau có giúp hạ huyết áp cao và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch hay không.
Trong thời gian theo dõi 23 năm, có 14.088 biến cố tim mạch.
Kết quả cho thấy tiêu thụ nitrat từ rau củ ở mức vừa phải giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch quan trọng.
Cụ thể, người trưởng thành tiêu thụ khoảng 60 mg nitrat từ rau củ mỗi ngày – tương đương với 1 chén rau chân vịt, mang lại những tác dụng đáng chú ý sau đây:
Lượng nitrat này cũng tương đương khoảng nửa chén củ dền nấu chín hoặc 2 chén rau diếp, mở ra một hướng tiếp cận đơn giản nhưng đầy hứa hẹn trong phòng ngừa bệnh tim mạch.
Các tác giả cho biết đây là một trong những bằng chứng quan sát dài hạn mạnh mẽ nhất chỉ ra lượng rau cụ thể giúp giảm các biến cố tim mạch.
Điều đáng chú ý là lợi ích này đến từ rau củ, không phải từ các chất bổ sung nitrat hay thịt chế biến sẵn.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng khi ăn các loại rau giàu nitrat, vi khuẩn trong miệng sẽ chuyển nitrat thành nitrit. Sau đó cơ thể tiếp tục chuyển nitrit thành nitric oxide. Phân tử này giúp làm giãn và mở rộng mạch máu, hạ huyết áp, giảm khả năng hình thành cục máu đông, ngăn sự tích tụ mảng bám trên thành động mạch và cải thiện việc vận chuyển oxy đến cơ tim cũng như các mô khác.
Nhóm nghiên cứu kết luận rằng lợi ích lớn nhất đạt được ở mức tiêu thụ vừa phải, nghĩa là không cần ăn quá nhiều rau. Chỉ khoảng 60 mg nitrat mỗi ngày, tương đương 1 chén rau chân vịt, là tối ưu để bảo vệ tim mạch tối đa.
Các loại rau giàu nitrat khác gồm củ dền, xà lách cần tây, củ cải và cải cầu vồng. Đồng thời, Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị tiêu thụ ít nhất 4 – 5 phần trái cây và rau củ mỗi ngày để bảo vệ tim mạch.
Chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ, cô Johannah Katz, cho biết: Xào nhanh hoặc chần là cách tốt nhất để nấu rau bina.
Xào nhanh trong chảo nóng giúp rút ngắn thời gian nấu và bổ sung chất béo. Xào nhanh rau chân vịt với một ít dầu ô liu cũng là một lựa chọn tuyệt vời, giúp cơ thể hấp thụ carotenoid tan trong chất béo.
Cô Johannah Katz gợi ý công thức: Rau chân vịt xào sơ với dầu ô liu, tỏi và vắt thêm một ít chanh, theo Eating Well.
Huyết áp thường thay đổi theo nhịp sinh học và có xu hướng tăng vào buổi sáng khi cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động. Các chuyên gia cho rằng một số thói quen đơn giản sau khi thức dậy có thể góp phần kiểm soát huyết áp và bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.
Duy trì giờ thức dậy ổn định
Theo Eatingwell, duy trì lịch trình ngủ đều đặn là một trong những thói quen có lợi cho người muốn kiểm soát huyết áp. Người trưởng thành nên ngủ 7-9 giờ mỗi đêm và cố gắng thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày. Thói quen này giúp duy trì nhịp sinh học tự nhiên, đồng thời hỗ trợ chất lượng giấc ngủ - yếu tố có liên quan mật thiết đến sức khỏe tim mạch.
Dành vài phút thư giãn và hít thở sâu
Các bài tập hít thở sâu có thể kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm - hệ thống giúp cơ thể thư giãn và phục hồi sau căng thẳng. Nhờ đó, nhịp tim và huyết áp có thể giảm xuống tạm thời.
Người bệnh tăng huyết áp có thể dành vài phút mỗi sáng để thực hiện các bài tập hít thở chậm, thiền hoặc chánh niệm. Những hoạt động này không chỉ giúp giảm căng thẳng mà còn tạo tâm thế tích cực hơn cho cả ngày.
Hạn chế xem điện thoại ngay sau khi thức dậy
Nhiều người có thói quen đọc tin tức, lướt mạng xã hội hoặc trả lời tin nhắn ngay sau khi thức dậy. Theo Everyday Health, việc tiếp nhận quá nhiều thông tin ngay từ đầu ngày có thể làm tăng căng thẳng tinh thần, đặc biệt khi nội dung liên quan đến công việc, tin tức tiêu cực hoặc các cuộc tranh luận trên mạng xã hội.
Căng thẳng kéo dài có thể khiến cơ thể giải phóng nhiều hormone stress hơn, từ đó ảnh hưởng đến huyết áp. Thay vì xem điện thoại ngay, mọi người có thể dành vài phút vươn vai, mở cửa đón ánh sáng tự nhiên hoặc chuẩn bị bữa sáng để bắt đầu ngày mới thư thái hơn.
Ăn sáng với những thực phẩm giàu chất xơ và protein có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch. Chất xơ hỗ trợ kiểm soát cholesterol, trong khi protein giúp ổn định đường huyết, tăng cảm giác no.
Kali đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng natri và hỗ trợ giãn mạch máu. Chuối, kiwi, quả bơ, sữa chua Hy Lạp, dưa lưới và nhiều loại rau quả khác là những thực phẩm giàu kali có thể bổ sung vào bữa sáng.
Uống nước
Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể thường mất một lượng nước nhất định qua hô hấp và quá trình trao đổi chất. Theo Health, uống nước sau khi thức dậy giúp bù lượng dịch cơ thể đã mất trong quá trình ngủ và góp phần duy trì các chức năng sinh lý bình thường.
Dù uống nước không trực tiếp làm giảm huyết áp, song duy trì đủ nước là một phần của lối sống lành mạnh có lợi cho sức khỏe tim mạch. Các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên nước lọc thay vì các loại đồ uống nhiều đường vào buổi sáng.
Vận động và đón ánh nắng buổi sáng
Theo Everyday Health, dành thời gian ngoài trời vào đầu ngày có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tim mạch. Ánh sáng mặt trời buổi sáng giúp điều hòa đồng hồ sinh học của cơ thể, trong khi không gian thiên nhiên có thể giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng.
Các bác sĩ tim mạch trên trang Eatingwell cũng chỉ ra, dành 20-30 phút vận động vào buổi sáng, chẳng hạn đi bộ nhanh, đạp xe hoặc tập thể dục nhẹ, cũng có thể giúp cải thiện tuần hoàn máu và hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Các chuyên gia cũng lưu ý sự đều đặn quan trọng hơn cường độ tập luyện. Vì vậy, mọi người nên lựa chọn hình thức vận động phù hợp với thể trạng để duy trì lâu dài.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 168/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số.
Nghị định 168/2026 quy định lao động nữ sinh con thứ 2, lao động nam khi vợ sinh con thứ 2 đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định về bảo hiểm xã hội và được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Tuy nhiên, phải thuộc trường hợp sau:
- Lao động nữ khi sinh con mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống.
- Lao động nam khi vợ sinh con mà tại thời điểm sinh, người vợ có một con đẻ còn sống.
Người kê khai chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của nội dung kê khai đề nghị hưởng chế độ quy định ở trên.
Điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số quy định trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 7 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.
Nghị định quy định mức hỗ trợ tài chính tối thiểu là 2 triệu đồng/phụ nữ khi sinh con thuộc các trường hợp sau:
Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế và phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.
Phụ nữ khi sinh con đồng thời thuộc các trường hợp trên thì được hưởng một mức hỗ trợ.
Chủ tịch UBND cấp xã, căn cứ thông tin từ hệ thống liên thông thủ tục đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư, ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và các cơ sở dữ liệu có sẵn để quyết định hỗ trợ kinh phí và thực hiện chi trả cho phụ nữ sinh con theo quy định trên cùng với thời điểm đăng ký khai sinh.
Các quy định trên có hiệu lực từ ngày 1-7. Riêng việc hỗ trợ phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế và phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi, sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2027.
Kinh phí hỗ trợ tài chính do ngân sách địa phương bảo đảm.
Nghị định 168/2026 cũng quy định phụ nữ mang thai được khám và thực hiện các phương pháp sàng lọc trước sinh đủ 4 bệnh cơ bản: hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau, bệnh Thalassemia - tan máu bẩm sinh (gói dịch vụ sàng lọc trước sinh).
Trẻ sơ sinh được khám và thực hiện các phương pháp sàng lọc sơ sinh đủ 5 bệnh cơ bản: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh, bất thường tim bẩm sinh nặng (gói dịch vụ sàng lọc sơ sinh).
