Reuters ngày 16.6 dẫn nhiều nguồn thạo tin cho biết hàng loạt vụ chuyển dầu từ tàu sang tàu đã âm thầm diễn ra quanh eo biển Hormuz dưới sự giám sát và hỗ trợ của quân đội Mỹ. Hoạt động này được cho là nhằm mục đích giúp khôi phục nguồn dầu mỏ từ vùng Vịnh ra thế giới trước thách thức từ Iran.
Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng phát hồi cuối tháng 2 và bắt tàu thuyền thương mại phải di chuyển theo sự hướng dẫn của nước này. Iran cũng thành lập Cục quản lý eo biển vịnh Ba Tư nhằm quản lý eo biển Hormuz và cảnh báo tàu thuyền không tuân theo mệnh lệnh sẽ đối diện nguy cơ bị tấn công.
Theo Reuters, hoạt động chuyển dầu được quân đội Mỹ đảm bảo từ đầu tháng 5. Tính đến nay, ít nhất 116 tàu đã tham gia, theo ước tính của hãng tin này dựa trên dữ liệu hàng hải và hình ảnh vệ tinh.
Đầu tiên, các tàu chở dầu từ vùng Vịnh sẽ di chuyển đến một điểm tập kết gần eo biển Hormuz. Kế đó, các tàu sẽ tắt thiết bị phát tín hiệu và hạn chế bật đèn, lần lượt di chuyển với khoảng cách khoảng 3.000 – 4.000 m.
Khi đi qua eo biển, ngoài khu vực mà Iran tuyên bố kiểm soát, các tàu này sẽ gặp những tàu dầu trống đang đợi sẵn để chuyển dầu. Có 2 điểm tập kết chính là ở ngoài khơi thành phố Fujairah (UAE) và cảng Sohar (Oman).
Việc chuyển dầu mất từ 24 – 40 giờ. Sau khi hoàn tất, tàu trống quay lại vùng Vịnh còn tàu nhận dầu, thường là các tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC), sẽ đi ra ngoài.
Tính từ đầu tháng 5 đến ngày 11.6, ước tính ít nhất 90 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm xăng dầu đã được đưa đi bằng hoạt động này, theo Reuters. Khối lượng này là còn rất nhỏ so với mức trước xung đột, thời điểm có trung bình khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.
Chiến thuật chuyển dầu từ tàu sang tàu này được cho là đã được Iran áp dụng trong nhiều năm nhằm né tránh lệnh cấm vận đối với nước này. Tehran chưa bình luận về thông tin này.
Theo các nguồn tin của Reuters, hoạt động này được quân đội Mỹ kiểm soát hoàn toàn và hỗ trợ giám sát trên không, kiểm tra và theo dõi việc tuân thủ.
Chiếc trực thăng Apache bị Iran bắn rơi hôm 9.6 cũng được cho là liên quan chiến dịch vận chuyển dầu này. Hình ảnh vệ tinh cho thấy có 6 cặp tàu dầu xuất hiện trong cùng một khu vực ngoài khơi cảng Sohar vào ngày chiếc Apache bị bắn hạ.
Một quan chức quốc phòng Mỹ tuyên bố lực lượng Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM) không tham gia hoạt động chuyển dầu từ tàu sang tàu nào. Hôm 10.6, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng quân đội Mỹ đã bí mật giúp 200 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz và hơn 100 triệu thùng dầu được vận chuyển qua eo biển này.
"Chúng ta không tìm kiếm sự bất ổn trong khu vực. Bên đang tìm cách gây bất ổn là Israel", Tổng thống Masoud Pezeshkian nói trong cuộc phỏng vấn được hãng thông tấn Iran IRNA công bố hôm nay. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nhóm đàm phán Iran "sẽ không thỏa hiệp" khi đề cập tới "danh dự và phẩm giá" của đất nước.
Iran đang sở hữu kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cấp độ cao, được cho là gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Các quan chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để Iran sản xuất 11 quả bom hạt nhân nếu làm giàu thêm.
Times of Israel dẫn lời quan chức cấp cao nước này cho biết trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Benjamin Netanyahu hôm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump trấn an rằng thỏa thuận cuối cùng sẽ hoàn toàn loại bỏ chương trình hạt nhân của Iran.
"Ông Trump nói rõ rằng sẽ kiên quyết giữ lập trường trong các cuộc đàm phán, xoay quanh yêu cầu dỡ bỏ chương trình hạt nhân của Iran và đưa toàn bộ lượng uranium đã làm giàu ra khỏi nước này. Ông sẽ không ký thỏa thuận cuối cùng nếu các điều kiện trên không được đáp ứng", quan chức này cho hay.
Tehran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích hòa bình và không theo đuổi mục tiêu phát triển vũ khí hạt nhân, dù Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho rằng mức làm giàu uranium của Iran đã vượt qua giới hạn của ứng dụng dân sự.
Tổng thống Trump ngày 23/5 tuyên bố thỏa thuận với Iran "cơ bản đã xong và đang chờ hoàn tất những bước cuối cùng".
Giới chức Iran cho biết vẫn còn tồn tại bất đồng giữa các bên, nhấn mạnh chương trình hạt nhân của Tehran sẽ không nằm trong giai đoạn đàm phán đầu tiên. Iran cho biết họ đang hoàn thiện khuôn khổ thỏa thuận gồm 14 điểm.
Theo nhiều nguồn tin mà Times of Israel có được, thỏa thuận ban đầu sẽ tập trung vào kéo dài lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày và khôi phục hoạt động giao thương hàng hải qua eo biển Hormuz.
Vấn đề cốt lõi về hoạt động hạt nhân của Iran sẽ được gác lại, Tehran cũng không bị bắt buộc phải chuyển kho uranium làm giàu cấp độ cao ra nước ngoài. Kế hoạch được cho là có cả lệnh ngừng bắn trong xung đột hiện tại giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah, lực lượng do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, nhưng không đi kèm yêu cầu giải giáp nhóm này.
Đón tiếp Tổng thống Putin tại sân bay Bắc Kinh có Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, các quan chức Trung Quốc và Nga. Theo Tân Hoa xã, chuyến thăm Trung Quốc của ông Putin có ý nghĩa quan trọng, khi năm nay đánh dấu kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ đối tác chiến lược Trung Quốc - Nga và 25 năm ký kết Hiệp ước láng giềng tốt và hợp tác hữu nghị giữa hai nước.
Truyền thông Trung Quốc cho hay hợp tác chiến lược giữa Trung Quốc và Nga có ý nghĩa rất lớn trong việc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu, bảo vệ chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế.
Trước khi lên đường công du Trung Quốc, Tổng thống Putin có bài phát biểu cho biết quan hệ giữa Moscow và Bắc Kinh "đã đạt đến một tầm cao chưa từng có, thể hiện rõ nhất qua sự sẵn sàng hỗ trợ lẫn nhau của hai nước trong các vấn đề then chốt, bao gồm cả việc bảo vệ chủ quyền", theo TASS.
Ông Putin nêu thêm kim ngạch thương mại giữa Nga và Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng và đã vượt mốc 200 tỉ USD.
Tân Hoa xã dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn ngày 19.5 nói rằng bày tỏ sự tin tưởng rằng dưới sự chỉ đạo chiến lược của Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin, tình hữu nghị lâu dài giữa hai nước sẽ nhận được sự ủng hộ rộng rãi hơn nữa từ công chúng.
Tại Trung Quốc, nhà lãnh đạo Nga dự kiến gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tiến hành các cuộc đàm phán Nga - Trung ở hình thức hẹp và mở rộng, cùng nhau khởi động các chương trình giáo dục và thảo luận về các vấn đề toàn cầu cấp bách nhất.
Ông Putin cũng dự kiến sẽ có một số cuộc gặp khác, bao gồm cuộc đàm phán với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường, tập trung vào các vấn đề thương mại và kinh tế.
AFP hôm 11.5 dẫn thông báo từ văn phòng thủ tướng Pháp cho biết một công dân Pháp trên chuyến bay sơ tán đã bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nghi nhiễm virus hanta sau khi rời du thuyền MV Hondius ở cảng Tenerife thuộc quần đảo Canary (Tây Ban Nha).
Giới chức trước đó cho hay không có thêm trường hợp nào có triệu chứng trên tàu ngoại trừ những bệnh nhân đã xét nghiệm nhiễm biến thể Andes của virus hanta. Đây là biến thể hiếm có thể lây từ người sang người.
Kể từ khi tàu cập cảng, hành khách được sơ tán một cách thận trọng theo quốc tịch và được đưa lên các chuyến bay hồi hương khác nhau. Công dân Tây Ban Nha là nhóm đầu tiên rời tàu, sau đó được đưa tới Madrid và chuyển đến một bệnh viện quân đội.
Các hành khách Mỹ, Pháp và Anh cũng đã được sơ tán.
Đến chiều 10.5, Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu thông báo trên mạng xã hội rằng một công dân nước này đang trên chuyến bay hồi hương thì xuất hiện triệu chứng.
Ông Lecornu không đề cập liệu hành khách đó đã được xét nghiệm dương tính với virus hanta hay chưa, hoặc các triệu chứng nghi nhiễm là gì.
Theo thủ tướng, toàn bộ 5 hành khách tên tàu bay lập tức được cách ly nghiêm ngặt cho đến khi có thông báo mới, và sẽ được tiến hành xét nghiệm.
Cùng ngày, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết một trong 17 hành khách nước này được sơ tán khỏi tàu MV Hondius đã cho xét nghiệm dương tính nhẹ với chủng Andes, trong khi người thứ hai xuất hiện các triệu chứng nhẹ.
Mọi công dân Mỹ trên tàu đã lên máy bay về nước, riêng hai hành khách có triệu chứng đi cùng các đơn vị kiểm soát sinh học.
