Hàn Quốc đề nghị ông Trump dẫn dắt đối thoại với Triều Tiên

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hôm 21/4 công bố kết quả điều tra vụ một binh sĩ "phá hoại biểu tượng Cơ đốc giáo ở miền nam Lebanon", cho biết quân nhân này cùng binh sĩ chụp ảnh hành động trên sẽ bị loại khỏi nhiệm vụ chiến đấu và giam trong 30 ngày.

IDF thêm rằng 6 binh sĩ "có mặt ở hiện trường và không báo cáo hay có hành động ngăn chặn" đã được triệu tập để làm rõ thêm về sự việc.

"Cuộc điều tra xác định rằng hành vi của các binh sĩ đã hoàn toàn đi chệch khỏi những mệnh lệnh và giá trị của IDF", quân đội Israel cho biết, thêm rằng lực lượng này chỉ làm nhiệm vụ chống lại Hezbollah và các nhóm vũ trang khác ở Lebanon, không nhằm vào người dân sở tại.

IDF cho biết đã phối hợp với cộng đồng địa phương để thay thế bức tượng bị binh sĩ Israel làm hư hại và đăng hình ảnh chứng minh.

Động thái diễn ra sau khi trên mạng xã hội xuất hiện hình ảnh một quân nhân Israel dùng búa đập phá tượng Chúa Jesus trong trạng thái lộn ngược và đã bị tách khỏi thập tự giá. Sự việc diễn ra tại làng Debel, nơi có dân cư chủ yếu theo Cơ đốc giáo ở miền nam Lebanon, và làm dấy lên làn sóng chỉ trích.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 21/4 bày tỏ "bàng hoàng và đau buồn khi biết một binh sĩ IDF đã làm hư hại một biểu tượng Cơ đốc giáo ở miền nam Lebanon", đồng thời cam kết sẽ có biện pháp kỷ luật nghiêm khắc đối với quân nhân thực hiện hành động này.

Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu của chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.

Binh sĩ Israel vẫn đóng quân ở khu vực này dù lệnh ngừng bắn giữa Tel Aviv và Beirut đã có hiệu lực từ hôm 17/4.

Xung đột đã khiến hơn 2.400 người thiệt mạng và khoảng một triệu người phải đi sơ tán tại Lebanon. Quân đội Israel đã mất 15 binh sĩ kể từ đầu chiến sự.

Tin Gốc: Vnexpress

Khi Iran khai hỏa loạt tên lửa, drone nhắm vào các tàu chiến Mỹ và tàu thương mại gần eo biển Hormuz, cũng như cơ sở dầu mỏ chiến lược của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất hôm 4/5 để đáp trả chiến dịch hộ tống "Dự án Tự do" của hải quân Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã tìm cách giảm nhẹ mức độ của sự việc.

Ông Trump cho rằng đây chỉ là cuộc "đụng độ nhỏ" không khiến lệnh ngừng bắn từ ngày 8/4 bị phá vỡ và không ra lệnh cho quân đội Mỹ tiến hành các đòn đáp trả quyết liệt hơn. Một ngày sau, trang Axios dẫn nguồn tin quan chức Mỹ cho biết "Nhà Trắng tin rằng họ đang tiến gần tới việc đạt được đồng thuận với Iran" về Bản ghi nhớ 14 điểm, do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và con rể của ông Trump, Jared Kushner, soạn thảo.

Thông tin về Bản ghi nhớ này, cùng tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chấm dứt đã thắp kỳ vọng về việc Washington - Tehran sắp đi đến một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Niềm tin đó càng được củng cố khi ông Trump thông báo dừng chiến dịch "Dự án Tự do" để tạo điều kiện cho đàm phán với Iran.

"Nếu Iran đồng ý thực hiện những gì đã được thỏa thuận, chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ chấm dứt và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa cho tất cả, gồm cả Iran", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 6/5.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cũng không quên vung lên "cây gậy", khi đe dọa rằng "chiến dịch ném bom sẽ bắt đầu và thật đáng buồn, nó sẽ ở mức độ và cường độ lớn hơn nhiều so với trước đây" nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận.

Đến tối 7/5, eo biển Hormuz lại một lần nữa dậy sóng, khi hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khai hỏa loạt tên lửa chống hạm và drone tự sát nhắm vào ba tàu khu trục của Mỹ đang tìm cách tiến vào eo biển Hormuz. IRGC cáo buộc những tàu này đã tấn công tàu dầu Iran, điều họ cho là "vi phạm lệnh ngừng bắn".

Quân đội Mỹ đã đánh chặn các tên lửa, drone tấn công, đồng thời đáp trả bằng cách nhắm vào các cơ sở quân sự Iran đứng sau vụ tấn công. Hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy các đám cháy bùng lên ở thành phố cảng Bandar Abbas ven bờ Hormuz của Iran.

CBS News dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết các xuồng tấn công nhanh Iran đã áp sát đến mức các chiến hạm Mỹ buộc phải khai hỏa pháo hạm, hệ thống phòng thủ tầm cực gần (CIWS) để ngăn chặn.

Đây được coi là cuộc đấu hỏa lực dữ dội nhất giữa lực lượng hai bên trong một tháng qua. Dù vậy, Tổng thống Trump một lần nữa tuyên bố đây chỉ là "cuộc chạm trán nhẹ" và lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực. Ông cũng tiếp tục cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ tiến hành thêm đòn không kích nếu Iran không nhanh chóng ký thỏa thuận.

Steven Erlanger, nhà phân tích chuyên về Iran của NY Times, nhận định các diễn biến trên cho thấy ông Trump dường như vẫn đang cố gắng tìm kiếm một công thức hiệu quả để có thể mang lại một kết thúc nhanh chóng cho bài toán Iran, bằng cách kết hợp giữa áp lực chính trị với những đòn gây sức ép bằng quân sự.

Khi tuyên bố áp lệnh phong tỏa cảng biển Iran từ giữa tháng 4, ông Trump dường như tin rằng áp lực kinh tế và chính trị trong nước sẽ khiến Tehran phải khuất phục và mở cửa eo biển Hormuz. Khi tình hình không cải thiện, ông tìm đến giải pháp quân sự, phát động chiến dịch "Dự án Tự do" để hộ tống tàu thuyền đi qua eo biển, sẵn sàng "tiêu diệt" những mối đe dọa nhắm vào các phương tiện này.

Nhưng khi Iran đáp trả dữ dội và các nước vùng Vịnh phản đối quyết liệt, ông Trump đã thay đổi sách lược, thông báo dừng chiến dịch hộ tống sau một ngày triển khai.

"Cứ mỗi khi áp lực không mang lại kết quả như ý, ông ấy lại tìm kiếm một công cụ gây sức ép mới mà ông tin rằng sẽ mang lại chiến thắng. Ông ấy luôn tin rằng mình chỉ cần siết chặt thêm chút nữa", Ali Vaez, giám đốc chương trình Iran của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nói.

Theo Vaez, ông Trump đã phạm sai lầm khi tin rằng các chiến thuật cứng rắn sẽ khiến Iran đầu hàng, bởi điều đó chưa đánh giá được hết khả năng thích ứng của Tehran.

Tổng thống Trump "không hiểu rằng dù gây áp lực lớn đến đâu, nếu không cho đối phương lối thoát danh dự và một thỏa thuận đôi bên cùng có lợi, mà chỉ muốn buộc họ phải đầu hàng", Mỹ sẽ không bao giờ đạt được thỏa thuận, Vaez nói.

Các chuyên gia không cho rằng thời gian sẽ đứng về phía ông Trump. "Mỹ chắc chắn có thể gây tổn hại thêm cho kinh tế Iran, nhưng Tehran cho thấy họ đã chống chọi được nhiều áp lực hơn bất kỳ nền kinh tế nào khác trong lịch sử", Suzanne Maloney, chuyên gia về Iran tại Viện Brookings, nói.

Bà cho rằng bên trong giới lãnh đạo Iran dường như không tồn tại các động lực chính trị để thúc đẩy thỏa hiệp. Nếu có gì thay đổi, đó là lập trường của Iran ngày càng cứng rắn hơn, trong khi các chiến thuật của ông Trump vẫn chưa thể mang lại kết quả như kỳ vọng.

Chính phủ Iran luôn tin họ đang nắm thế thượng phong và có thể chịu đựng áp lực kinh tế lâu hơn mức ông Trump có thể kiên nhẫn trước tình trạng giá năng lượng leo thang ở trong nước.

Nhưng ở Mỹ, ông Trump cũng chưa mặn mà với việc nhượng bộ, bất chấp những tổn hại kinh tế do giá năng lượng cao gây ra.

"Tôi không cho rằng lệnh phong tỏa sẽ thành công trong thời gian đủ tốt cho nền kinh tế toàn cầu và cho triển vọng của phe Cộng hòa trong cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11", bà nói.

Phát biểu với báo giới tại Washington tuần này, ông Trump khẳng định lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ đang diễn ra "tuyệt vời" và "không ai dám thách thức" nó. Ông cũng nhắc lại tuyên bố rằng "Iran muốn đạt được thỏa thuận" nhưng cáo buộc các nhà lãnh đạo nước này đang "chơi trò mèo vờn chuột" khi vừa đàm phán với ông, vừa phủ nhận điều đó trên truyền hình.

Cuộc xung đột hiện tại là màn đấu trí cân não giữa Iran và Mỹ. Theo Sanam Vakil, chuyên gia của tổ chức nghiên cứu Chatham House ở Anh, hai bên đang có hiểu biết rất hạn chế về nhau và có cách tiếp cận khác nhau trong khi đàm phán, dẫn tới không thấu hiểu ý nhau.

"Tôi nghĩ Tổng thống Trump không thực sự hiểu động lực của người Iran. Họ không đưa ra quyết định dựa trên GDP vì nếu vậy, họ đã ký thỏa thuận từ nhiều năm trước rồi", bà nói.

Dù cái giá kinh tế mà Iran phải đối mặt là rất lớn, ông Trump dường như đã tính toán sai mức độ nghiêm trọng của nó. Ông cho rằng Iran sắp hết khả năng dự trữ dầu thô vì lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ, buộc Tehran phải đưa ra những nhượng bộ lớn.

"Nếu dầu của họ không được xuất khẩu, toàn bộ hạ tầng dầu khí sẽ sụp đổ", ông Trump nói cuối tháng trước, thêm rằng Iran chỉ còn ba ngày trước khi "thảm họa xảy ra".

Đó rõ ràng là lời nói quá, theo nhà phân tích Erlanger. Các chuyên gia dầu khí tin rằng Iran còn ít nhất vài tuần dự trữ trước khi phải ngừng bơm dầu. Iran, quốc gia từng xuất khẩu khoảng 1,81 triệu thùng dầu mỗi ngày vào tháng 4, có thể cắt giảm sản lượng trong khi tiếp tục tích trữ dầu trên các tàu chở dầu cũ hoặc kho chứa còn trống, đồng thời vận chuyển một phần qua đường bộ và đường sắt tới Pakistan hay Trung Quốc.

Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Iran từng giảm sản lượng xuống còn khoảng 200.000 thùng mỗi ngày mà không gây tổn hại đáng kể đến hạ tầng dầu khí.

"Iran thậm chí còn chưa tiến sát ngưỡng phải đóng cửa các giếng dầu", Brett Erickson, chuyên gia của công ty tư vấn Obsidian Risk Advisors ở Australia, nhận định.

Erickson thêm rằng các lệnh trừng phạt và phong tỏa có thể tạo ra tác động, nhưng "không có kịch bản khả thi nào cho thấy chúng sẽ mang lại kết quả trong khung thời gian mà ông Trump mong đợi".

Trong quá khứ, các lệnh trừng phạt mạnh tay của Mỹ và quốc tế đối với nền kinh tế và ngành dầu mỏ Iran cuối cùng đã buộc nước này ngồi vào bàn đàm phán. Nhiều năm thảo luận đã dẫn tới thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2015, nơi Iran đồng ý hạn chế chương trình làm giàu hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ phần lớn các lệnh trừng phạt.

Iran đã tuân thủ JCPOA, nhưng trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận năm 2018 và tái áp đặt các lệnh trừng phạt, nhằm buộc Iran đàm phán một thỏa thuận mà ông cho là "tốt hơn". Bất chấp những khó khăn kinh tế nghiêm trọng và việc phải cắt giảm mạnh sản lượng dầu, Iran khi đó không đồng ý với thỏa thuận hạt nhân mới nào như kỳ vọng của ông Trump, theo Erlanger.

Iran từ năm 2019 bắt đầu làm giàu uranium vượt ngưỡng quy định trong JCPOA. Kể từ đó, Iran đã sản xuất đủ uranium làm giàu ở mức 60%, gần chạm ngưỡng để có thể chế tạo vũ khí hạt nhân. Kho dự trữ khoảng 440 kg uranium làm giàu cao này được cho là vẫn còn nguyên vẹn, và Iran hiện tuyên bố sẽ không đàm phán thêm về chương trình hạt nhân cho đến khi các hành động thù địch hiện tại chấm dứt và có đảm bảo rằng chúng sẽ không tái diễn.

Chuyên gia Vaez cho rằng Iran muốn thỏa thuận, nhưng các lãnh đạo nước này tin việc đầu hàng trước áp lực sẽ chỉ khiến họ phải gánh chịu thêm sức ép trong tương lai. Do đó, họ muốn kiểm soát eo biển Hormuz và thu phí qua lại để chi trả cho việc tái thiết đất nước.

"Họ không muốn sống sót sau một cuộc chiến đẫm máu để rồi bị mắc kẹt trong nền hòa bình lạnh lẽo", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin AFP, phát biểu tại Nhà Trắng ngày 23-4, Tổng thống Trump tỏ ra lạc quan về triển vọng hòa bình tại Lebanon.

"Tôi nghĩ có cơ hội rất lớn để đạt được hòa bình. Đây đáng lẽ là một trường hợp dễ dàng" - ông nói với báo giới khi tiếp các quan chức và đại sứ Israel và Lebanon.

Tổng thống Mỹ cho biết lệnh ngừng bắn sẽ được gia hạn thêm ba tuần. Thỏa thuận đình chiến ban đầu được công bố sau cuộc gặp đầu tiên giữa đại sứ hai nước ngày 14-4 và dự kiến hết hiệu lực ngày 26-4.

Ông cũng nói kỳ vọng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun sẽ cùng tới Nhà Trắng để gặp ông trong thời gian ngừng bắn. "Tôi nghĩ trong vài tuần tới họ sẽ đến đây" - ông nói.

Tuy nhiên trước đó ông Aoun đã bác bỏ thông tin từ ông Trump rằng ông sẽ điện đàm với ông Netanyahu.

Các quan chức Lebanon cho biết họ mong muốn gia hạn ngừng bắn một tháng, với điều kiện thỏa thuận cần bao gồm việc "chấm dứt phá hủy nhà cửa và các cuộc tấn công nhằm vào dân thường, nơi thờ tự, nhà báo cũng như lĩnh vực y tế và giáo dục".

Israel tháng trước đã phát động chiến dịch tấn công quy mô lớn vào Lebanon nhằm đáp trả các đợt tấn công của Hezbollah, khiến nhiều người thiệt mạng và khoảng 1 triệu người phải di dời.

Đại sứ Israel tại Washington cho biết nước này mong muốn đạt được một thỏa thuận hòa bình với Chính phủ Lebanon và tin rằng Hezbollah đã suy yếu sau các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

"Chúng tôi cùng chung mục tiêu với Chính phủ Lebanon là loại bỏ ảnh hưởng tiêu cực mang tên Hezbollah" - ông nói.

Theo AFP, ngay khi các quan chức Israel và Lebanon đang gặp ông Trump, Hezbollah ngày 23-4 tuyên bố đã phóng loạt tên lửa vào miền bắc Israel "để đáp trả các vi phạm lệnh ngừng bắn của đối phương". Phía Israel sau đó cho biết các quả tên lửa đã bị đánh chặn thành công.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ