Vài tuần gần đây, có những lúc người dân Iran đi ngủ trong tiếng nổ của bom đạn hoặc những bản tin về các đợt giao tranh với Mỹ. Nhưng đến sáng, họ lại nhận được tin rằng các cuộc tấn công đã tạm lắng xuống và hai bên “sắp đạt thỏa thuận” trong tiến trình đàm phán.
Mọi thứ trong ngày 11/6 diễn ra như vậy, khi cục diện xung đột thay đổi chóng mặt chỉ trong vài giờ. Ban đầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ giáng đòn tấn công “rất mạnh” vào Iran trong đêm và nêu phương án chiếm đảo Kharg, đầu mối xuất khẩu dầu mỏ của nước này.
Nhưng chỉ vài giờ sau, ông bất ngờ hủy kế hoạch không kích với lý do các cuộc đàm phán hòa bình đã đạt tiến triển. Theo ông, các chi tiết của thỏa thuận đã được Mỹ và đồng minh trong khu vực, trong đó có Israel, chấp thuận.
Khi người dân Iran chưa kịp vui mừng với thông tin này thì phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói với hãng thông tấn quốc gia IRNA rằng thông tin về việc thỏa thuận với Mỹ đang hoàn tất “chỉ là suy đoán”, đồng thời cho biết Tehran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về bất kỳ thỏa thuận nào.
Ông Baghaei cho biết Qatar và Pakistan đang “hoạt động tích cực với tư cách là bên trung gian”, nhưng thêm rằng các hành động của Mỹ đang ảnh hưởng đến tiến trình ngoại giao.
“Ngay từ đầu, chúng tôi đã rõ ràng về lập trường đàm phán của mình và phần lớn nội dung dự thảo thỏa thuận đã được hoàn thiện. Tuy nhiên, phía Mỹ liên tục thay đổi lập trường của họ”, ông nói.
Đối với nhiều dân thường Iran, những thay đổi liên tục giữa sợ hãi và nhẹ nhõm, lo âu rồi hy vọng đã bào mòn cảm xúc của họ. Nhiều người chỉ mong chiến tranh kết thúc nhanh chóng dù bằng cách nào.
“Đêm xuống thì họ đánh, sáng họ lại dừng, mọi thứ thật nực cười. Hoặc là đánh hoặc là chấm dứt đi. Chúng tôi đã quá mệt mỏi với tình cảnh này rồi”, Vahid, cư dân 37 tuổi ở Tehran, nói.
Trước sức ép liên tục từ Mỹ, giới lãnh đạo Iran vẫn giữ lập trường rất cứng rắn. Vali Nasr, nhà sử học người Iran kiêm giáo sư về nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Johns Hopkins, cho biết trong khi các lãnh đạo trước đây của Tehran tỏ ra kiềm chế hơn, “ban lãnh đạo mới lại tin rằng sự nhẫn nhịn là lý do khiến Iran rơi vào vòng chiến sự”.
Reza, một giám đốc công ty 48 tuổi, cho hay ông và vợ đã quyết định đi lánh nạn ở phía bắc đất nước và chờ làn sóng căng thẳng mới nhất này thực sự qua đi. Ông lo ngại Mỹ có thể tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự như Tổng thống Trump từng nhiều lần đe dọa.
“Công việc trì trệ, các doanh nghiệp bị tê liệt vì giá cả biến động, cảm giác như cuộc sống của chúng tôi đang bị tạm dừng vậy”, Reza nói.
Bên cạnh những lo ngại về an toàn trong trường hợp hai bên nối lại xung đột toàn diện, nhiều người Iran cũng sợ nếu tình trạng lấp lửng hiện tại kéo dài, nền kinh tế vốn kiệt quệ của nước này sẽ sụp đổ. Họ nói khi lệnh phong tỏa đường biển đối với các cảng biển của Iran tiếp diễn, cuộc sống sẽ còn khó khăn hơn nữa.
Trong bài đăng thông báo hủy kế hoạch không kích, ông Trump tuyên bố lệnh phong tỏa cảng biển Iran vẫn “tiếp tục có hiệu lực” cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận.
Mahasti, cư dân 65 tuổi ở Tehran làm việc trong ngành y tế, cho biết điều đó cũng tồi tệ chẳng kém gì bom rơi, bởi vì gián đoạn thương mại và việc cắt giảm nguồn thu từ dầu mỏ của Iran đang từng bước bào mòn cuộc sống của người dân.
“Cuộc sống của chúng tôi càng ngày càng khó khăn hơn. Không phải chiến tranh, thì cũng là lệnh trừng phạt hoặc phong tỏa. Lúc nào cũng có vấn đề gì đó”, bà nói.
Trong bài phát biểu tại lễ tưởng niệm cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei mới đây, Tổng thống Masoud Pezeshkian thừa nhận không thể tiếp diễn tình trạng hiện tại.
“Chúng ta phải thoát khỏi tình trạng không chiến tranh, không hòa bình này. Chiến tranh chắc chắn không mang lại lợi ích cho đất nước”, ông nói, tuy nhiên thêm rằng những cuộc tấn công của đối thủ không thể khiến Iran đầu hàng.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Baghaei tái khẳng định lập trường cứng rắn của Iran về xung đột, khẳng định nước này “không thỏa hiệp đối với những gì họ đã xác định là lằn ranh đỏ của mình”.
Bình luận về những hành động và tuyên bố gần đây của Mỹ, Kimberly Halkett, nhà phân tích của Al Jazeera, cho rằng ông Trump có vẻ như đang sử dụng áp lực quân sự và ngôn từ cứng rắn nhằm cố gắng ép Iran hướng tới một thỏa thuận.
“Điều có thể thấy rõ là Tổng thống Mỹ tiếp tục sử dụng các bài đăng trên Truth Social để kết hợp những lời đe dọa công khai với điều mà ông tin rằng vẫn có thể đạt được, đó là ngoại giao bằng sức ép quân sự”, Halkett nói.
Abas Aslani, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Trung Đông, nhận định chính quyền ông Trump “muốn leo thang nhằm tạo lợi thế trên bàn đàm phán để buộc Tehran chấp nhận những nhượng bộ mà họ từng khước từ”.
Trong khi đó, Tehran lại quan tâm đến việc “khôi phục khả năng răn đe” để chống lại các cuộc tấn công tiếp theo nhắm vào đất nước.
“Đối với Iran, điều này cũng rất quan trọng vì phản ứng trước đó đối với các cuộc tấn công của Mỹ là chưa đủ để đảm bảo rằng họ sẽ không ném bom Iran một lần nữa. Đó là lý do họ có thể đang leo thang để buộc đối phương phải hạ nhiệt tình hình”, Aslani nói.
Bước lên bục phát biểu tại phòng họp báo Nhà Trắng hôm 20/5, Phó Tổng thống JD Vance đã sử dụng địa điểm mang tính lịch sử này để gây ấn tượng.
Buổi xuất hiện này của ông Vance diễn ra chỉ 2 tuần sau một sự xuất hiện tương tự của Ngoại trưởng Marco Rubio, một ứng viên tiềm năng khác cho cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028.
Thay thế cho thư ký báo chí Karoline Leavitt, người đang trong kỳ nghỉ thai sản, ông Vance đã dành gần một giờ đồng hồ để trả lời các câu hỏi từ các phóng viên về hàng loạt chủ đề từ cuộc chiến Iran đến quỹ 1,8 tỷ USD mới được thành lập để bồi thường cho các đồng minh của Tổng thống Trump.
Ông bác bỏ những lo ngại của châu Âu về việc Washington hoãn triển khai lực lượng đến Ba Lan.
Ông Vance đã đưa ra các câu trả lời của mình theo một cách chủ yếu là chừng mực, trái ngược với phong cách cứng rắn của ông Trump, và tỏ ra thích thú khi các phóng viên chật kín căn phòng hét lên và nói chen vào nhau để thu hút sự chú ý của ông.
"Marco nói đúng, đây thực sự là một sự hỗn loạn", ông Vance nói.
Cả ông Vance và Rubio đều được coi là những ứng cử viên tiềm năng có thể nhận được đề cử của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028. Lần xuất hiện gần đây của ông Rubio tại bục phát biểu Nhà Trắng đã thu hút được lời khen ngợi từ các thành viên đảng Cộng hòa và thậm chí là một số thành viên đảng Dân chủ.
Các trợ lý của ông Rubio nhanh chóng biến một trong những câu trả lời trong buổi họp báo của ông thành một video mang phong cách chiến dịch tranh cử, làm thổi bùng thêm những suy đoán về một cuộc chạy đua vào ghế tổng thống. Đoạn video do Bộ Ngoại giao chia sẻ cho thấy ông Rubio nói rằng ông hy vọng nước Mỹ sẽ là nơi mà "bất kỳ ai từ bất kỳ đâu cũng có thể đạt được bất kỳ điều gì”.
Khi được các phóng viên hỏi liệu ông thích màn thể hiện của ai hơn, Tổng thống Trump đã đưa ra một câu trả lời mang tính ngoại giao.
Ông Trump tiếp tục thúc đẩy các cuộc thảo luận về việc ai sẽ kế nhiệm. Tại một bữa tiệc tối ở Vườn hồng vào tuần trước, ông đã thăm dò ý kiến các khách mời về những người kế nhiệm tiềm năng của mình. "Ai thích ông JD Vance?Ai thích ông Marco Rubio”, ông hỏi.
Cả 2 câu hỏi đều nhận được những tràng pháo tay nồng nhiệt. Ông Trump cho biết 2 người này nếu cùng tranh cử sẽ tạo nên "một tấm vé hoàn hảo". Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng vẫn còn quá sớm để đưa ra quyết định lựa chọn giữa họ.
Tại các buổi họp báo riêng của mình, ông Vance và ông Rubio mỗi người đều bảo vệ cách xử lý của chính quyền đối với cuộc chiến Iran, một chủ đề được cho là sẽ tác động đến tương lai chính trị của họ.
Cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos, được thực hiện từ ngày 15/5 đến 18/5, cho thấy khoảng 34% người Mỹ có cái nhìn thiện cảm về ông Vance và 33% nói điều tương tự về ông Rubio. Vào tháng 1/2025, khoảng 42% số người được hỏi cho biết họ có cái nhìn thiện cảm về ông Vance.
Là một cựu lính thủy đánh bộ, người từ lâu đã phản đối việc Mỹ vướng vào các cuộc chiến ở nước ngoài, ông Vance đã cố gắng trấn an những người Mỹ đang phải vật lộn với giá cả tăng cao rằng cuộc xung đột sẽ không kéo dài lâu.
Khi một phóng viên gọi ông Vance là "một ứng cử viên tiềm năng trong tương lai", ông đã nhanh chóng sửa lời: "Tôi không phải là một ứng cử viên tiềm năng trong tương lai. Tôi là phó tổng thống, tôi thực sự thích công việc của mình, và tôi sẽ cố gắng làm tốt công việc đó nhất có thể”.
"Các tên lửa Iran đã đánh trúng trận địa radar cảnh báo sớm AR-327 đặt tại núi Dukhan trong cuộc tập kích trả đũa sáng nay", tài khoản mạng xã hội của hãng thông tấn Tasnim tại Iran ngày 11/6 cho biết, đề cập chiến dịch đáp trả nhắm vào các cơ sở quân sự Mỹ ở vùng Vịnh.
Hình ảnh do Tasnim đăng cho thấy cột khói lớn bốc lên từ khu vực núi Dukhan. Đây là ngọn núi cao nhất tại Bahrain với độ cao 134 m so với mực nước biển.
Acceladealer, thành viên mạng lưới theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở Faytuks News, sau đó công bố dữ liệu đối chiếu địa lý xác nhận cột khói bốc lên từ vị trí mái vòm radar duy nhất trong khuôn viên cơ sở radar Jabal al-Dukhan ở Bahrain.
Không rõ trận địa radar do quốc gia nào vận hành, song chuyên trang quân sự Defence Security Asia cho rằng đây là cơ sở có liên hệ với Mỹ.
Lực lượng vũ trang Iran tuyên bố đã tập kích loạt căn cứ có lực lượng Mỹ trong khu vực nhằm trả đũa đòn đánh trước đó của đối phương, trong đó có sân bay quân sự Sheikh Isa và trụ sở Hạm đội 5 Mỹ tại Bahrain.
Bộ Nội vụ Bahrain cho biết các cuộc tấn công từ Iran đã khiến một người bị thương nhẹ, nhiều phương tiện bốc cháy cùng nhà cửa bị hư hại ở thành phố Hamad và thủ đô Manama, do mảnh vỡ từ các máy bay không người lái (UAV) của Iran bị chặn.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa bình luận về thông tin trận địa radar tại Bahrain bị đánh trúng.
Theo chuyên trang về thông tin quân sự Deagel, AR-327 Commander là radar chiến thuật hoạt động ở băng tần S và có tầm hoạt động 470 km, do hãng BAE Systems tại Anh phát triển. Không quân Anh đưa AR-327 vào sử dụng từ năm 1997, với định danh Type 101. Kể từ đó, AR-327 đã được triển khai tại nhiều khu vực, trong đó có Bắc Cực, Trung Á và Trung Đông.
Defence Security Asia cho biết núi Dukhan có tầm quan trọng đặc biệt về mặt quân sự, do địa hình cao cho phép radar triển khai tại đây bao quát các hành lang hàng không chiến lược xung quanh eo biển Hormuz.
"Vô hiệu hóa hoặc làm suy yếu năng lực cảnh báo sớm có thể tạo ra những điểm mù tạm thời, khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh gặp khó khăn trong quá trình đánh chặn tên lửa, phối hợp về hải quân và đánh giá mối đe dọa từ trên không", chuyên trang này cho hay.
Quân đội Mỹ đã hứng chịu nhiều thiệt hại sau các cuộc tập kích trả đũa từ Iran trong xung đột Trung Đông. Theo kết quả phân tích ảnh vệ tinh được Washington Post công bố hồi đầu tháng 5, những đòn tấn công của Iran đã phá hủy hoặc làm hư hỏng tổng cộng 217 công trình, 11 thiết bị quân sự tại 15 căn cứ có lực lượng Mỹ đồn trú.
AP đưa tin vụ việc xảy ra vào ngày 26.5 tại nhà máy đóng gói Nippon Dynawave ở thành phố Longview, bang Washington. Công ty và các lực lượng ứng phó địa phương ra tuyên bố chung xác nhận có thương vong.
Tại cuộc họp báo sau đó, Giám đốc Sở cứu hỏa và cứu hộ quận Cowlitz Scott Goldstein nói chưa rõ có bao nhiêu người thiệt mạng. Ông cho biết có thông tin về số người mất tích nhưng chưa thể công bố. Trong số người bị thương có một lính cứu hỏa.
Đến tối cùng ngày, Sở cứu hỏa Longview thông báo có 1 người thiệt mạng và 9 người mất tích, 9 người khác bị thương. Lực lượng ứng phó khẩn cấp vẫn đang làm việc tại hiện trường nhưng nhiều giờ sau vụ việc, một lượng dung dịch vẫn còn trong chiếc bồn bị sự cố, cản trở nỗ lực tìm kiếm nạn nhân.
Bồn chứa hóa chất có dung tích tối đa 3,4 triệu lít và thời điểm nổ đang chứa khoảng 60% dung tích này. Bên trong bồn là một hỗn hợp hóa chất được gọi là dung dịch trắng, loại chất ăn mòn chủ yếu gồm natri hydroxit và natri sunfua, được dùng để phân hủy gỗ làm giấy kraft, loại giấy bền dùng làm bao bì, túi mua sắm và các sản phẩm khác.
Hóa chất trong bồn đã chảy xuống mương thoát nước và cơ quan môi trường địa phương đã cử một đội đi đánh giá tác động môi trường.
Một số nạn nhân bị bỏng hoặc ngạt khí và mức độ nặng nhẹ khác nhau. Cơ quan chức năng tuyên bố rằng vụ tai nạn không gây đe dọa đến người dân.
Công ty đóng gói Nippon Dynawave là công ty chuyên sản xuất giấy, bột giấy, đóng gói chất lỏng. Thành phố Longview có khoảng 38.000 dân và là nơi có truyền thống về nghề giấy, gỗ. Nippon Dynawave có khoảng 1.000 công nhân, nằm trong một khu công nghiệp với nhiều công ty gỗ, giấy và hóa chất khác.
Bồn hóa chất tại bang Washington bị vỡ trong thời điểm hàng ngàn cư dân tại quận Cam, bang California vẫn còn đang sơ tán do một bồn hóa chất tại thành phố Garden Grove bị hư hại. Tính đến ngày 25.5, các quan chức cho biết nguy cơ nổ đã được loại trừ và nhiệt độ trong bồn đang ổn định, theo Reuters.
