Nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là những người học giỏi hơn

Nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là những người học giỏi hơn

Theo TS Nguyễn Viết Hải, khi nhắc đến nguồn nhân lực chất lượng cao, nhiều người thường nghĩ ngay đến bằng cấp, chứng chỉ, ngoại ngữ hay khả năng sử dụng công nghệ.

“Những điều đó rất quan trọng, nhưng theo tôi, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là những người học giỏi hơn, có chứng chỉ nhiều hơn, hay sử dụng công nghệ nhanh hơn. Đó phải là những người có năng lực học tập suốt đời, có tư duy phản biện, có khả năng hợp tác, biết giải quyết vấn đề thật, có đạo đức nghề nghiệp và có ý thức đóng góp cho cộng đồng”, TS Nguyễn Viết Hải nhìn nhận.

Anh Hải cho rằng, trong hành trình hình thành những con người như vậy, tổ chức Đoàn có vai trò rất đặc biệt. Đoàn không thay thế nhà trường trong giáo dục chuyên môn, không thay thế doanh nghiệp trong đào tạo nghề nghiệp và cũng không thay thế gia đình trong giáo dục nhân cách.

Tuy nhiên, Đoàn có một lợi thế mà ít tổ chức nào có được, đó là khả năng tạo ra môi trường để người trẻ được trải nghiệm, được thử sức, được mắc sai lầm và trưởng thành từ chính những trải nghiệm ấy.

Từ thực tiễn đó, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn tổ chức Đoàn trong nhiệm kỳ tới cần có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy “tổ chức phong trào” sang tư duy “xây dựng năng lực”.

“Phong trào thanh niên vẫn rất cần thiết để tạo khí thế và sức lan tỏa, nhưng giá trị của một hoạt động Đoàn không nên chỉ được đo bằng số lượng người tham gia hay mức độ sôi nổi. Điều quan trọng hơn là sau mỗi hoạt động, người trẻ học được điều gì, phát triển thêm năng lực nào và trưởng thành ra sao”, TS Nguyễn Viết Hải nói.

Theo anh, một chương trình Đoàn hiệu quả cần giúp thanh niên biết làm việc nhóm tốt hơn, biết xây dựng và quản lý dự án, biết thuyết trình, lập kế hoạch, quản trị thời gian, giải quyết xung đột, sử dụng dữ liệu và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn. Khi mỗi hoạt động trở thành một “bài tập lớn” để phát triển năng lực, phong trào thanh niên sẽ tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.

Hiến kế đến Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, TS Nguyễn Viết Hải đề xuất 4 định hướng mà tổ chức Đoàn cần đặc biệt quan tâm trong nhiệm kỳ tới.

Trước hết là giúp thanh niên hình thành năng lực tự học và thích ứng. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, thế giới nghề nghiệp đang thay đổi với tốc độ rất nhanh. Một ngành nghề hấp dẫn hôm nay có thể không còn giữ được vị thế sau vài năm tới. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là học để có việc làm mà còn là khả năng học lại, học sâu, học chéo và học suốt đời.

Tổ chức Đoàn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thanh niên tiếp cận kỹ năng số, AI, ngoại ngữ, tư duy dữ liệu hay kỹ năng nghiên cứu. Nhưng quan trọng hơn cả là giúp người trẻ hình thành thói quen tự học nghiêm túc, học để nâng cao năng lực thực chất thay vì chạy theo những chứng chỉ mang tính hình thức.

Định hướng thứ hai là tạo thêm nhiều không gian thực hành cho thanh niên. Những kỹ năng cần thiết của nguồn nhân lực chất lượng cao không thể chỉ được hình thành qua các bài giảng hay hội thảo. Người trẻ cần được tham gia vào các dự án thực tế, giải quyết những vấn đề thực tế của cộng đồng và xã hội.

Đó có thể là những dự án truyền thông sức khỏe cộng đồng dành cho sinh viên y khoa, các hoạt động hỗ trợ chuyển đổi số cho địa phương đối với sinh viên công nghệ, hay các mô hình khởi nghiệp xã hội dành cho sinh viên khối kinh tế. Chính những trải nghiệm ấy sẽ giúp thanh niên hiểu rằng tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được vận dụng để giải quyết các vấn đề của cuộc sống.

Định hướng thứ ba là tăng cường kết nối giữa Đoàn với doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia. Với mạng lưới rộng khắp và khả năng tập hợp thanh niên, tổ chức Đoàn hoàn toàn có thể trở thành cầu nối hiệu quả giữa người trẻ với những nguồn lực phát triển.

Những chương trình cố vấn (mentor) thực chất, có mục tiêu cụ thể, có sản phẩm đầu ra và có sự đồng hành lâu dài của các nhà khoa học, doanh nhân, chuyên gia công nghệ hay nhà quản lý sẽ tạo thêm cơ hội để thanh niên phát triển năng lực, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.

Định hướng cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là chú trọng giáo dục đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, một người giỏi chuyên môn nhưng thiếu chuẩn mực đạo đức có thể gây ra những hệ lụy lớn cho xã hội.

Vì vậy, tổ chức Đoàn cần giúp thanh niên hiểu rằng thành công không chỉ là đi nhanh hơn hay kiếm được nhiều tiền hơn, mà còn là làm đúng, làm có ích và tạo ra những giá trị bền vững cho cộng đồng.

  Xem hươu cao cổ 'làm đám cưới': Đông kín người tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn

Đặc biệt, trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn Đoàn sẽ đẩy mạnh các chương trình phổ cập năng lực AI cho thanh niên theo hướng có trách nhiệm.

“Người trẻ cần biết sử dụng AI để học tập, nghiên cứu, sáng tạo và làm việc hiệu quả hơn, đồng thời phải biết kiểm chứng thông tin, tôn trọng bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân và giữ gìn sự liêm chính trong học thuật”, TS Nguyễn Viết Hải nhấn mạnh.

Tin Gốc: Thanh Niên