Nhà máy đầu tiên được Mỹ chấp thuận 2 công nghệ chiếu xạ trái cây xuất khẩu

Nhà máy đầu tiên được Mỹ chấp thuận 2 công nghệ chiếu xạ trái cây xuất khẩu

Đây được xem là bước tiến quan trọng đối với hạ tầng sau thu hoạch, trong bối cảnh xuất khẩu rau quả tăng trưởng nhanh và nhu cầu xử lý kiểm dịch ngày càng lớn.

Mỹ duyệt công nghệ X-ray, gỡ khó cho trái cây xuất khẩu

Theo thông báo của APHIS, Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát (TPI) đã chính thức đủ điều kiện xử lý trái cây tươi xuất khẩu sang Mỹ bằng công nghệ X-ray. Trước đó, cơ sở này đã được phía Mỹ cấp phép sử dụng công nghệ chiếu xạ gamma bằng nguồn Cobalt-60. Với quyết định mới, TPI trở thành cơ sở đầu tiên tại Việt Nam được chấp thuận vận hành song song hai công nghệ chiếu xạ phục vụ kiểm dịch thực vật đối với trái cây tươi xuất khẩu vào thị trường Mỹ.

Thông tin này cũng đã được Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thông báo tới doanh nghiệp sau khi nhận văn bản phê duyệt từ APHIS. Theo đó, doanh nghiệp phải tiếp tục tuân thủ đầy đủ Kế hoạch vận hành chiếu xạ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, đồng thời thực hiện nghiêm các quy định về đóng gói, bảo quản, truy xuất nguồn gốc, quản lý hồ sơ và phối hợp với cán bộ kiểm dịch của hai nước trong quá trình xử lý hàng hóa xuất khẩu.

Việc được bổ sung công nghệ X-ray không chỉ mở rộng lựa chọn về công nghệ xử lý mà còn giúp nhà máy tăng tính linh hoạt trong vận hành, đặc biệt vào các giai đoạn cao điểm thu hoạch khi lượng trái cây xuất khẩu tăng mạnh. Để được APHIS phê duyệt, doanh nghiệp đã trải qua quá trình đánh giá toàn diện về thiết bị, quy trình vận hành, kiểm soát liều chiếu, nhận diện và bảo vệ lô hàng cũng như các yêu cầu kỹ thuật của chương trình kiểm dịch trước xuất khẩu.

Theo TPI, trong năm 2025, nhà máy đã xử lý gần 5.670 tấn trái cây tươi xuất khẩu sang Mỹ bằng công nghệ gamma. Khi đưa thêm hệ thống X-ray vào khai thác, năng lực xử lý của nhà máy dự kiến có thể tăng gần gấp đôi, tạo thêm dư địa tiếp nhận hàng hóa trong bối cảnh xuất khẩu trái cây sang Mỹ tiếp tục tăng trưởng.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng lưu ý việc bổ sung công nghệ X-ray không đồng nghĩa mọi loại trái cây hay quy cách đóng gói đều có thể chuyển đổi linh hoạt giữa hai phương pháp. Mỗi sản phẩm vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật, liều chiếu và quy trình kiểm soát đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Thuận lợi hơn cho xuất khẩu trái cây vào thị trường khó tính

Việc tăng thêm năng lực xử lý diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu rau quả của Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng mạnh. Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2025 đạt hơn 8,5 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay. Riêng thị trường Mỹ đạt khoảng 547 triệu USD, tăng hơn 50% so với năm trước.

Tuy nhiên, theo số liệu của Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC), trong 10 tháng đầu năm 2025, Việt Nam mới chiếm khoảng 1,49% tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm rau, quả và sản phẩm chế biến của Mỹ, cho thấy dư địa mở rộng thị phần vẫn còn rất lớn.

Đối với nhiều loại trái cây chủ lực của Việt Nam như xoài, bưởi, thanh long, nhãn, vải, chôm chôm và vú sữa, chiếu xạ là yêu cầu kiểm dịch thực vật bắt buộc trước khi được phép nhập khẩu vào thị trường Mỹ. Trong khi đó, do đặc điểm mùa vụ, sản lượng thường tập trung trong thời gian ngắn, tạo áp lực lớn lên toàn bộ chuỗi logistics sau thu hoạch, từ đóng gói, kho lạnh, vận chuyển, kiểm dịch đến khâu xử lý chiếu xạ.

Theo các chuyên gia trong ngành, khu vực phía Nam hiện tập trung phần lớn các cơ sở tham gia chương trình chiếu xạ trái cây xuất khẩu sang Mỹ. Khi năng lực xử lý không theo kịp tốc độ tăng của sản lượng trong mùa cao điểm, doanh nghiệp xuất khẩu có thể phải kéo dài thời gian chờ, phát sinh chi phí lưu kho lạnh và ảnh hưởng tới tiến độ giao hàng. Tình trạng tương tự từng xảy ra với hoạt động kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu trong thời gian qua khi số lượng cơ sở kiểm nghiệm hạn chế khiến việc thu mua bị đình trệ và giá nông sản giảm mạnh.

  Giá vàng thế giới được dự báo tăng tuần này

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng số lượng các cơ sở kiểm nghiệm và hạ tầng phục vụ xuất khẩu hiện vẫn chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng của ngành. Việc đầu tư một cơ sở đạt chuẩn, được cả Việt Nam và nước nhập khẩu công nhận, đòi hỏi chi phí lớn và thời gian dài, khiến lĩnh vực này chưa thu hút nhiều nhà đầu tư.

Đại diện TPI cho biết việc vận hành đồng thời hai công nghệ chiếu xạ sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong phân bổ công suất, điều chỉnh lịch bảo trì thiết bị mà vẫn duy trì hoạt động xử lý hàng hóa. Đồng thời, năng lực xử lý tăng lên có thể góp phần rút ngắn thời gian chờ, giảm chi phí lưu kho lạnh, vận chuyển và điều phối hàng hóa cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Dù vậy, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào sản lượng từng thời điểm, kế hoạch vận hành cũng như phương án logistics của từng lô hàng.

Tin Gốc: Dân Trí