Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 22/4 chia sẻ lại trên Truth Social bản tường thuật dài 4 trang chương trình podcast của Michael Savage, nhà bình luận chính trị theo trường phái bảo thủ, chỉ trích quyền hưởng quốc tịch Mỹ nếu một người được sinh ra tại nơi này. Ông Trump không viết thêm bình luận nào, chỉ đính kèm video chương trình Savage Nation được phát trên NEWSMAX.
Podcast chủ yếu nhắm vào tổ chức Liên đoàn Quyền tự do Dân sự Mỹ (ACLU), song có một số lời cáo buộc người nhập cư, trong đó có người Ấn Độ, không thích tuyển dụng người Mỹ và không đủ năng lực tiếng Anh.
Phần gây tranh cãi nhất trong bản tường thuật là phát biểu của Savage: “Một đứa trẻ sinh ra tại đây lập tức trở thành công dân, rồi họ đưa toàn bộ gia đình từ Trung Quốc hoặc Ấn Độ hoặc một địa ngục trần gian nào khác trên hành tinh này đến đây”.
Bài đăng của ông Trump lập tức vấp phải phản ứng gay gắt từ nhiều cá nhân và tổ chức tại Mỹ lẫn Ấn Độ. Hạ nghị sĩ Mỹ gốc Ấn Ami Bera gọi việc ông Trump chia sẻ lại những bình luận của Savage là “xúc phạm, thiếu hiểu biết và không xứng với cương vị”.
Quỹ Người Mỹ Hindu bày tỏ “sửng sốt trước nội dung mang tính thù ghét và phân biệt chủng tộc” nhắm vào người gốc Ấn và gốc Hoa được Tổng thống Trump chia sẻ lại trên tài khoản cá nhân. Tổ chức này cảnh báo nguy cơ hành động này làm gia tăng tâm lý thù hằn trong xã hội Mỹ vốn đang ở mức “cao nhất từ trước đến nay”.
“Tổng thống Trump cần cân nhắc lại, xóa bài đăng và công nhận những đóng góp không thể chối cãi từ cộng đồng người Mỹ gốc Á đối với đất nước”, Quỹ Người Mỹ Hindu kêu gọi.
Đảng Quốc đại (INC) tại Ấn Độ đăng bài phản bác trên X, cho rằng hành động chia sẻ của ông Trump là “xúc phạm nghiêm trọng, bài xích Ấn Độ” và kêu gọi chính phủ có phản ứng mạnh mẽ. Lãnh đạo đảng Quốc đại Supriya Srinate phản đối cách gọi Ấn Độ là “địa ngục trần gian”, cũng như cách Tổng thống Mỹ từng ám chỉ người Ấn Độ là “giang hồ laptop” trong những lập luận gửi Tòa án Tối cao Mỹ về xem xét bỏ quyền hưởng quốc tịch Mỹ nếu sinh tại Mỹ.
Bộ Ngoại giao Ấn Độ ngày 23/4 lên tiếng về những bình luận gây tranh cãi vừa qua, song không đề cập trực tiếp đến Tổng thống Trump. Người phát ngôn Randhir Jaiswal cho biết những bình luận về người Ấn Độ tại Mỹ “rõ ràng là thiếu hiểu biết, không phù hợp và gây phản cảm”.
“Các bình luận này không phản ánh đúng thực tế quan hệ Ấn Độ – Mỹ, từ lâu dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và những lợi ích mà hai nước cùng chia sẻ”, ông Jaiswal nói.
Trong khi đó, đại sứ quán Mỹ tại New Delhi cùng ngày đưa ra thông điệp khẳng định lãnh đạo Mỹ luôn xem Ấn Độ là “một quốc gia tuyệt vời và có một người bạn rất tốt làm lãnh đạo”, nhắc đến Thủ tướng Narendra Modi.
"Chúng tôi đã tập trung lực lượng tác chiến cùng hỏa lực đáng kể ở trong và khu vực quanh eo biển Hormuz. Trong số này có trực thăng AH-64 Apache và MH-60 Seahawk, những khí tài đã được sử dụng ngay trong sáng nay để hạ 6 xuồng cao tốc của Iran đe dọa hoạt động hàng hải thương mại", đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ, nói ngày 4/5.
Ông Cooper cho biết lực lượng Mỹ còn "đánh chặn hiệu quả toàn bộ tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone) phóng vào cả chiến hạm của Washington lẫn tàu thương mại".
"Chúng tôi đã tự bảo vệ mình và toàn bộ tàu thương mại, đúng với cam kết đã đưa ra", tư lệnh CENTCOM tiếp tục.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết số xuồng của Iran bị tấn công là 7 chiếc và "hiện chưa có thiệt hại nào xảy ra đối với các tàu đi qua eo biển", ngoại trừ một phương tiện của Hàn Quốc bị trúng đòn tấn công. Ông không nêu thêm chi tiết về sự việc.
Trong khi đó, Iran bác bỏ thông tin mà phía Mỹ đưa ra. "Mỹ tuyên bố đánh chìm một số tàu của Iran là sai sự thật", truyền hình nhà nước Iran dẫn lời một quan chức quân sự cấp cao nước này.
Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển này trong suốt cuộc xung đột.
Tổng thống Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và Washington triển khai "Dự án Tự do" để hộ tống những phương tiện này qua Hormuz. CENTCOM tuyên bố triển khai lực lượng quy mô lớn gồm khu trục hạm, khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch.
Đô đốc Cooper cho biết quân đội Mỹ không trực tiếp hộ tống mà triển khai nhiều lớp bảo vệ gồm tàu chiến, trực thăng, máy bay, hệ thống cảnh báo sớm trên không và tác chiến điện tử, hình thành "thế trận phòng thủ bao quát hơn nhiều so với hộ tống đơn thuần".
Ông Cooper thêm rằng "Dự án Tự do" được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng một "công nghệ đặc biệt tinh vi" để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua, rồi "dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm lên khu vực".
"Hành lang này cuối cùng sẽ trở thành tuyến lưu thông hai chiều, nhưng điều quan trọng nhất trong ngắn hạn là đưa các tàu rời đi an toàn", ông nói.
Trong khi đó, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày 4/5 công bố bản đồ mới về khu vực lực lượng này tuyên bố kiểm soát ở eo biển Hormuz. Khu vực này nằm giữa hai ranh giới, trong đó một đường từ cực tây đảo Qeshm của Iran đến thành phố Umm Al Quwain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Đường còn lại kẻ từ khu vực Kuh-e Mobarak, Iran tới phía nam Fujairah, UAE.
Về phía đảng Dân chủ, hạ nghị sĩ Al Green (79 tuổi), người đã giữ chức trong 11 nhiệm kỳ, thất bại trước hạ nghị sĩ Christian Menefee (38 tuổi). Theo Đài NBC News, cuộc đối đầu hy hữu giữa 2 nghị sĩ đương nhiệm này bắt nguồn từ việc bản đồ bầu cử ở Texas được vẽ lại theo đề xuất của đảng Cộng hòa. Điều này khiến khu vực bầu cử số 9 của ông Al Green bị thay đổi có lợi cho đảng Cộng hòa, buộc ông phải đối đầu với ông Menefee tại khu vực bầu cử số 18, vốn là "thành trì" của đảng Dân chủ.
Điểm chung của cả 2 nghị sĩ là lập trường phản đối Tổng thống Donald Trump. Ông Green từng bị đuổi khỏi nghị trường quốc hội khi bày tỏ bất bình trong những lần ông Trump đọc thông điệp liên bang. Trong khi đó, ông Menefee từng kiện chống lại chính quyền ông Trump khi còn là luật sư đại diện hạt Harris ở Texas. Ông Menefee mới nhậm chức đầu năm nay, sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử bổ sung để thay thế cố hạ nghị sĩ Sylvester Turner.
Đối với cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa, Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton (64 tuổi), người được ông Trump ủng hộ, đánh bại thượng nghị sĩ John Cornyn (74 tuổi) để giành đề cử của đảng trong cuộc đua vào Thượng viện. Giới quan sát nhận định việc Tổng thống Trump công khai ủng hộ vào giai đoạn nước rút đã góp phần lớn giúp ông Paxton giành chiến thắng.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 17-5, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus đã lên tiếng bình luận về tình hình đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa dân chủ Congo (DRC) và Uganda.
Trước đó cùng ngày, WHO đã tuyên bố đợt bùng phát này là "tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế". Đây là mức cảnh báo cao thứ nhì theo Điều lệ y tế quốc tế (IHR), chỉ sau mức đại dịch toàn cầu.
Phát biểu trên mạng xã hội X cùng ngày, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định: "Tôi xác định rằng đợt dịch này cấu thành một tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế".
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh dịch bệnh hiện chưa đáp ứng các tiêu chí của tình trạng khẩn cấp đại dịch theo IHR.
Ông cũng bày tỏ "quan ngại sâu sắc" khi số ca dương tính tiếp tục tăng.
Trong thông cáo cùng ngày, WHO thừa nhận: "Hiện vẫn còn nhiều bất định đáng kể về số người nhiễm thực sự và phạm vi địa lý của đợt dịch".
Điểm khiến giới chuyên môn đặc biệt lo ngại là tác nhân gây bệnh lần này: chủng Bundibugyo, được phát hiện lần đầu năm 2007.
Theo Bộ trưởng Y tế DRC Samuel-Roger Kamba, đây là chủng chưa có vắc xin và không có thuốc điều trị đặc hiệu. Ông cảnh báo chủng này "có tỉ lệ tử vong rất cao, có thể lên tới 50%". Đây cũng là lý do WHO gọi đợt bùng phát lần này là "bất thường".
Trong khi đó, hầu hết các đợt bùng phát trước tại DRC đều do chủng Zaire gây ra. Chủng này đã có vắc xin và phác đồ điều trị sau nhiều thập kỷ nghiên cứu.
Theo Reuters, đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại DRC, nơi vi rút Ebola lần đầu được phát hiện vào năm 1976.
Hãng tin này dẫn nhận định của WHO cho rằng đợt dịch lần này có thể lớn hơn nhiều so với số liệu hiện có, do tỉ lệ dương tính cao trong các mẫu xét nghiệm ban đầu và số ca nghi nhiễm tiếp tục gia tăng.
Theo ông Kamba, bệnh nhân số 0 là một nữ y tá đến cơ sở y tế tại Bunia từ ngày 24-4 với các triệu chứng nghi ngờ Ebola.
Đáng chú ý, một ca bệnh đã được xác nhận tại thành phố Goma - đô thị lớn ở miền đông DRC hiện do lực lượng nổi dậy M23 kiểm soát.
Giáo sư Jean-Jacques Muyembe, Giám đốc Viện Nghiên cứu y sinh quốc gia Congo (INRB), cho AFP biết: "Một ca dương tính tại Goma đã được phòng thí nghiệm xác nhận. Đó là vợ của một người đàn ông qua đời vì Ebola tại Bunia. Người này đã di chuyển đến Goma sau khi chồng mất, khi bản thân đã nhiễm bệnh".
Việc ứng phó tại DRC còn vướng nhiều khó khăn. Quốc gia hơn 100 triệu dân này có diện tích gấp bốn lần Pháp nhưng hạ tầng giao thông và liên lạc yếu kém, khiến vận chuyển trang thiết bị y tế quy mô lớn là thách thức không nhỏ.
Ngoài ra, tại thủ đô Kampala của Uganda, WHO ghi nhận hai ca xác nhận qua xét nghiệm, trong đó có một ca tử vong. Hai ca này được ghi nhận vào ngày 16 và 17-5. Cả hai đều là người di chuyển từ DRC.
Trong nửa thế kỷ qua, Ebola đã cướp đi sinh mạng khoảng 15.000 người trên khắp châu Phi. Đợt dịch tồi tệ nhất tại DRC giai đoạn 2018 - 2020 đã làm gần 2.300 người tử vong. Các khu rừng nhiệt đới rậm rạp tại DRC được xem là ổ chứa tự nhiên của vi rút Ebola.
