Báo New York Times ngày 5/5 công bố cuộc phỏng vấn nhóm tình nguyện viên Ukraine đang sử dụng máy bay vận tải An-28 làm nhiệm vụ phòng không, cho thấy trên thân phi cơ được sơn tổng cộng 213 biểu tượng phi cơ không người lái (UAV) của Nga.
Phi công Timur Fatkullin tuyên bố đây là số lượng UAV Nga mà tổ lái An-28 đã bắn hạ, thêm rằng họ còn sơn các dấu phẩy để phân biệt đã đánh chặn được bao nhiêu mục tiêu trong mỗi lần xuất kích.
Máy bay được trang bị một khẩu súng máy do Mỹ sản xuất, có tốc độ bắn 3.000 phát mỗi phút.
“Mất khoảng 500 USD tiền đạn để hạ một UAV. Đây là món hời khi UAV đối phương có giá hàng chục nghìn USD mỗi chiếc, trong khi tên lửa phòng không để đối phó chúng có thể lên tới hàng triệu USD mỗi quả”, New York Times cho hay.
Trước khi xung đột bùng phát, chiếc An-28 được dùng làm máy bay chở người nhảy dù. Valerey Slipkan, một phi công khác trong nhóm tình nguyện, bắt đầu hoán cải phi cơ để làm nhiệm vụ chiến đấu sau khi mất con trai trong những ngày đầu cuộc chiến.
“Khi tôi tới trụ sở chính của không quân, họ nói rằng ‘Ông quá già rồi’. Nếu không được nhập ngũ, tôi sẽ tự tạo ra đội quân của riêng mình”, Slipkan cho hay.
Kể từ giữa năm 2025, Ukraine đã cho phép và khuyến khích những người được miễn nghĩa vụ quân sự tham gia đối phó UAV Nga, trong bối cảnh lực lượng phòng không nước này không thể chặn hết phi cơ đối phương trong các đòn tập kích.
Các đơn vị tình nguyện thường nhận lệnh điều động và dữ liệu mục tiêu từ không quân Ukraine. “Trong tuần đầu tiên, chúng tôi đã bắn rơi hơn 15 UAV”, Slipkan nói.
An-28 là sản phẩm của Cục Thiết kế Antonov, thực hiện chuyến bay thử đầu tiên năm 1969, đưa vào biên chế không quân Liên Xô và hãng hàng không dân dụng Aeroflot năm 1986. Tổng cộng 191 máy bay đã được xuất xưởng trong giai đoạn 1975-1993, trong đó 16 chiếc vẫn được sử dụng tại một số quốc gia trước năm 2016.
Phi cơ này là một trong những phương án giá rẻ được Ukraine sử dụng để đối phó UAV tầm xa Nga. Nhiều UAV đã bị phá hủy bằng súng máy gắn trên vận tải cơ An-28, giúp máy bay được đặt biệt danh là “thợ săn Geran”.
Ukraine gần đây cải tiến dòng An-28 thành “tàu sân bay trên không” với khả năng phóng thiết bị bay không người lái (drone) đánh chặn từ giá treo dưới cánh. Phi cơ còn được trang bị cảm biến quang học, giúp tổ bay xác định vị trí UAV mục tiêu trước khi triển khai vũ khí đánh chặn.
Đài ABC News ngày 9.7 dẫn lời một quan chức Mỹ cho hay Iran đã bắn hạ khoảng 30 UAV MQ-9 Reaper (Thần chết) của Mỹ kể từ đầu cuộc xung đột.
UAV MQ-9 Reaper, được đưa vào biên chế Không quân Mỹ năm 2007, đã trở thành vũ khí chủ chốt trong các hoạt động chống khủng bố của Mỹ trên khắp Trung Đông và các khu vực xung đột khác, phản ánh sự phụ thuộc ngày càng tăng của quân đội vào UAV trong các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan.
MQ-9 Reaper được thiết kế để hoạt động trong môi trường mà Mỹ đã thiết lập ưu thế trên không. Ưu thế đó đã nhiều lần bị Iran thách thức.
Vào năm 2020, Không quân Mỹ đã công bố hợp đồng mua sắm cuối cùng cho UAV MQ-9 Reaper và Hãng General Atomics đã đóng cửa dây chuyền sản xuất vào năm ngoái sau khi chế tạo được 575 chiếc.
Theo phát ngôn viên C. Mark Brinkley của General Atomics, lô hàng cuối cùng có giá khoảng 16 triệu USD mỗi chiếc khi mua theo lô 4 chiếc.
Iran tuyên bố đã bắn hạ một chiếc MQ-9 Reaper trong các cuộc tấn công của Mỹ hôm 7.7. Truyền thông Iran cũng tuyên bố một UAV "của đối phương" bị bắn hạ trên bầu trời miền nam Iran trong các cuộc tấn công hôm 8.7.
Điều trần tại Quốc hội về ngân sách hồi tháng 5, Tham mưu trưởng Không quân Mỹ Kenneth Wilsbach nói rằng MQ-9 Reaper đã thể hiện vai trò "có giá trị nhất" trong xung đột với Iran.
"Chúng tôi đã tiến hành nhiều cuộc không kích. Không hệ thống nào khác thậm chí có thể đạt được gần mức đó", ông phát biểu.
Mỹ đã tổn thất một số máy bay trong xung đột với Iran, trong đó có 3 chiếc F-15 bị lực lượng phòng không Kuwait bắn nhầm hồi tháng 3. Cũng trong tháng đó, một máy bay tiếp dầu KC-135 rơi ở miền tây Iraq sau khi va chạm trên không với một máy bay cùng loại.
Vào tháng 4, một máy bay F-15 của Không quân Mỹ bị hỏa lực Iran bắn hạ. Bên cạnh đó, một chiếc A-10 của Không quân Mỹ cũng trúng hỏa lực của Iran khi hỗ trợ trên không cho chiến dịch giải cứu phi công và sĩ quan vũ khí, nhưng bay đến Kuwait mới rơi sau khi phi công thoát ra an toàn.
"Đề xuất này do chính tôi đưa ra. Tôi rất trân trọng sự đồng thuận từ Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống Volodymyr Zelensky", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong bài đăng trên Truth Social ngày 8/5, khi thông báo lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 9-11/5 giữa Nga và Ukraine.
Tổng thống Trump cho biết Moskva và Kiev cũng nhất trí trao đổi 1.000 tù binh. "Hy vọng đây là khởi đầu cho hồi kết của cuộc chiến tranh kéo dài, đẫm máu và khốc liệt", ông viết.
Tổng thống Zelensky sau đó cho biết lệnh ngừng bắn "phải được thiết lập", đồng thời ra lệnh cho quân đội Ukraine không nhắm mục tiêu vào Quảng trường Đỏ ở Moskva vào ngày 9/5.
Điện Kremlin cũng hoan nghênh đề xuất của ông Trump, nói rằng đây là điều quan trọng vì trùng với "ngày lễ thiêng liêng" của Nga nhằm kỷ niệm chiến thắng trước phát xít Đức trong Thế chiến II.
Một nguồn tin cấp cao tại Phủ Tổng thống Ukraine nói với AFP rằng nước này đã dùng điều kiện "không phóng máy bay không người lái đến Moskva vào ngày 9/5 để đổi lấy 1.000 tù binh". Nguồn tin này thêm rằng Ukraine sẽ hành động tương xứng với Nga trong suốt thời gian ngừng bắn.
Trước khi ông Trump công bố lệnh ngừng bắn, Nga và Ukraine đã có các đợt tấn công trả đũa lẫn nhau. Không quân Ukraine cho hay đối phương đã phóng 67 UAV trong đêm, trong khi đó Nga thông báo đã bắn hạ hơn 400 UAV trên vùng trời nước này.
Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết khoảng 13 sân bay ở miền nam đất nước đã phải đóng cửa hôm 8/5 sau khi một UAV Ukraine đánh trúng trung tâm điều hành bay ở thành phố Rostov-on-Don. Cơ quan này sau đó thông báo các chuyến bay đã được khôi phục một phần.
Ông Putin đã triệu tập cuộc họp hội đồng an ninh về vụ tấn công, gọi đây là "hành động có tính chất khủng bố" có thể gây nguy hiểm cho hàng không dân dụng.
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia hôm nay 16.7 tuyên bố eo biển Hormuz là "lằn ranh đỏ" đối với Iran và Tehran duy trì quyền kiểm soát vững chắc đối với tuyến đường thủy này, theo Reuters.
"Người Mỹ cho rằng bằng cách tấn công một số căn cứ của chúng tôi ở bờ biển phía nam đất nước, họ có thể kiểm soát eo biển chiến lược này. Tuy nhiên, Cộng hòa Hồi giáo Iran có khả năng kiểm soát eo biển Hormuz từ mọi điểm trên lãnh thổ của mình, và vấn đề này không bao giờ phụ thuộc vào bờ biển và các đảo", ông Akraminia nhấn mạnh.
Trước đó vào sáng nay (theo giờ Việt Nam), quân đội Mỹ tuyên bố đã hoàn thành đợt tấn công mới nhất vào Iran theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump, với các mục tiêu bao gồm Bandar Abbas, thành phố cảng chính của Iran trên eo biển Hormuz.
Một số quan chức Mỹ nói với Reuters rằng các cuộc tấn công của Mỹ cũng nhắm vào các năng lực quân sự của Iran mà Mỹ muốn phá hủy trước khi thực hiện các hoạt động phức tạp hơn cho mục tiêu mở lại eo biển Hormuz.
Trước đó, quân đội Iran tuyên bố về eo biển Hormuz: "Chúng tôi chắc chắn sẽ kháng cự đến cùng và sẽ vô hiệu hóa sự can thiệp của Mỹ trong khu vực".
Phát ngôn viên quân đội Iran khẳng định cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ phải tuân thủ bản ghi nhớ 14 điểm mà hai bên đã ký vào ngày 17.6, và thực hiện "các quy định của Iran" liên quan việc tàu thuyền lưu thông trong eo biển.
Hôm 14.7, Tổng thống Trump đe dọa sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu của Iran vào tuần tới nếu Tehran không nối lại đàm phán.
Đáp lại, phát ngôn viên Akraminian nói rằng nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa đó, lực lượng vũ trang Iran sẽ tấn công "tất cả cơ sở hạ tầng còn lại" trong khu vực, và phản ứng sẽ nghiêm trọng hơn các cuộc tấn công trước đây.
Hôm nay, phía Iran tuyên bố đã tấn công các căn cứ của Mỹ ở Kuwait và Jordan, và cảnh báo các nước láng giềng rằng việc cho phép Mỹ tiến hành các cuộc tấn công chống lại họ sẽ không thể không bị đáp trả.
Quân đội Iran khẳng định đã nhắm mục tiêu vào căn cứ không quân Al Azraq ở Jordan bằng tên lửa đạn đạo, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố đã phá hủy trung tâm liên lạc vệ tinh và radar cảnh báo sớm tại căn cứ không quân Ali Al Salem, cũng như một bến tàu quân sự của Mỹ ở khu Al Shuaiba của Kuwait.
Bộ Quốc phòng Bahrain cũng thông báo hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn và phá hủy một số cuộc tấn công trên không của Iran nhắm vào vương quốc này trong hôm nay.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Mỹ đối với tuyên bố trên của phía Iran.
