Những năm gần đây, mạng xã hội tràn ngập hình ảnh về một thế giới hào nhoáng với những bữa sáng tinh tế trong khách sạn 5 sao, những chuyến du lịch vòng quanh thế giới, siêu xe, du thuyền hay các bữa tiệc sang trọng. Không ít tài khoản, đặc biệt là của người trẻ, xây dựng hình ảnh như những “tiểu thư nhà giàu” hay “doanh nhân thành đạt”.
Tuy nhiên, đằng sau những hình ảnh hào nhoáng đó, không phải tất cả đều phản ánh đời sống thực của chủ tài khoản.
Một phần trong số những hình ảnh này được tạo ra, mua bán hoặc dàn dựng thông qua một thị trường đang phát triển nhanh chóng – ngành công nghiệp “sống ảo”.
Khi hình ảnh trở thành một loại “tài sản số”
Thực tế cho thấy, một phần nội dung được đăng tải trên mạng có thể đến từ những “gói tư liệu” được mua hoặc thuê để phục vụ mục đích xây dựng hình ảnh cá nhân. Không ít trường hợp khoe cuộc sống sang chảnh trên mạng xã hội nhưng thực tế không sở hữu khối tài sản như những gì thể hiện.
Trên các nền tảng thương mại điện tử và giao dịch đồ cũ, hiện nay xuất hiện nhiều người rao bán các bộ “ảnh thực tế” ghi lại phong cảnh, hoạt động thể thao và đời sống tại nhiều địa điểm khác nhau.
Một số dịch vụ còn cung cấp hình thức “chụp ảnh xây dựng hình tượng”, trong đó khách hàng có thể thuê siêu xe, sắp đặt bối cảnh hoặc ghép nhóm đi du thuyền nhằm tạo dựng hình ảnh “đại gia” hay “người thành đạt”.
Tại Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác, mô hình mua bán ảnh “sống ảo” đã phát triển thành một hệ sinh thái kinh doanh hoàn chỉnh.
Tại các nền tảng thương mại điện tử, người dùng có thể dễ dàng mua những “gói ảnh đời sống” với giá rất rẻ. Chỉ với vài nhân dân tệ (tương đương vài chục nghìn đồng), khách hàng đã có thể sở hữu hàng nghìn bức ảnh về du lịch, ăn uống sang trọng, chơi golf, trượt tuyết hay trải nghiệm xa xỉ.
Theo ghi nhận của một số báo quốc tế như South China Morning Post, nhiều gian hàng thậm chí rao bán bộ sưu tập hơn 7.000 ảnh chất lượng cao, được quảng cáo là “đời sống thực tế”, với mức giá chỉ chưa đến 1 NDT (gần 4.000 đồng). Người mua chỉ cần tải về và đăng lên mạng xã hội như thể đó là trải nghiệm cá nhân.
Từ đây, một xu hướng có tên là “fake lifestyle economy” – nền kinh tế xoay quanh việc tạo dựng, thuê mượn hoặc mua bán hình ảnh về một cuộc sống lý tưởng – đã được hình thành.
Từ ảnh ghép đến “dịch vụ xây dựng hình tượng”
Ban đầu, việc “sống ảo” chỉ dừng lại ở chỉnh sửa ảnh, chọn góc chụp đẹp hoặc thuê nhiếp ảnh gia. Tuy nhiên, theo thời gian, nhu cầu về hình ảnh hoàn hảo đã thúc đẩy sự phát triển của các dịch vụ chuyên nghiệp hơn.
Hiện nay, tại nhiều quốc gia châu Á, các gói dịch vụ chụp ảnh trọn gói đã trở nên phổ biến. Khách hàng có thể thuê trang phục hàng hiệu, xe sang, du thuyền hoặc bối cảnh mô phỏng như Paris, Maldives hay Dubai để tạo ra những bức ảnh “giống thật”.
Một số dịch vụ còn cung cấp gói “đăng bài hộ”, trong đó đơn vị cung cấp sẽ trực tiếp đăng nội dung lên mạng xã hội theo yêu cầu, thậm chí kèm định vị địa lý nhằm tăng độ tin cậy.
Theo đó, khách hàng đưa tài khoản và mật khẩu, bên cung cấp dịch vụ sẽ làm nhiệm vụ đăng bài có gắn định vị cụ thể. Giá dịch vụ này dao động từ 8 đến 50 NDT/lần (31.000-194.000 đồng).
Ở mức cao hơn, có các gói chụp ảnh chuyên nghiệp trong một ngày, bao gồm nhiều bối cảnh tại khách sạn 5 sao, sân golf, bãi biển hoặc khoang máy bay hạng sang. Giá có thể lên tới vài nghìn NDT (tương đương hàng chục nghìn đồng), nhưng đổi lại khách hàng có đủ nội dung để đăng tải trong nhiều tháng.
Không dừng ở việc bán ảnh có sẵn, nhu cầu tạo dựng hình ảnh giàu có trên mạng xã hội còn hình thành cả một hệ sinh thái dịch vụ đi kèm.
Một công ty tại Nga từng gây chú ý khi cho thuê chuyên cơ riêng đậu dưới mặt đất chỉ để chụp ảnh. Khách hàng có thể trả khoảng 11.000-14.000 ruble (4-5 triệu đồng) cho một buổi chụp hình trên chiếc Gulfstream G650 nhằm tạo ra những bức ảnh du lịch bằng chuyên cơ đăng trên trang cá nhân.
Tại Mỹ, trào lưu này tiếp tục được đẩy xa hơn khi xuất hiện các studio mô phỏng khoang nội thất của máy bay tư nhân. Năm 2020, nhiều influencer (người có ảnh hưởng) bị phát hiện chụp ảnh trong những bối cảnh giả lập như vậy tại Los Angeles.
Các studio này được thiết kế với ghế da, cửa sổ phát sáng và góc máy giống hệt khoang hạng sang của một chuyên cơ thực thụ, trong khi giá thuê chỉ khoảng 64 USD mỗi giờ.
Song song với đó, các khóa học hướng dẫn xây dựng hình ảnh trên mạng xã hội cũng phát triển. Nội dung không chỉ bao gồm kỹ thuật chụp ảnh, mà còn hướng dẫn cách lựa chọn nội dung, định vị địa lý và xây dựng trang cá nhân theo phong cách “influencer”.
Những dịch vụ này không chỉ phục vụ mục đích cá nhân mà còn hỗ trợ hoạt động kinh doanh, bán hàng online (trực tuyến) hoặc xây dựng thương hiệu cá nhân trong các lĩnh vực như bất động sản, bảo hiểm hay marketing (quảng cáo).
Mặt tối của “cuộc sống hoàn hảo”
Sự bùng nổ của văn hóa hình ảnh dường như đang kéo theo nhiều hệ lụy tâm lý. Theo khảo sát của Viện nghiên cứu Pew, một tỷ lệ đáng kể thanh thiếu niên cho rằng mạng xã hội tạo ra áp lực so sánh và hình ảnh phi thực tế về cuộc sống.
Một nghiên cứu công bố trên Journal of Social and Clinical Psychology cũng chỉ ra rằng việc thường xuyên so sánh bản thân với người khác trên mạng có thể làm gia tăng cảm giác lo âu và trầm cảm, bất kể sự so sánh đó là tích cực hay tiêu cực.
Về lâu dài, việc liên tục tiếp xúc với hình ảnh “cuộc sống hoàn hảo” khiến người dùng dễ đánh giá sai giá trị bản thân, đồng thời thúc đẩy hành vi chi tiêu vượt khả năng hoặc cố gắng duy trì hình ảnh không thực tế.
Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ chỉnh sửa hình ảnh và trí tuệ nhân tạo khiến ranh giới thật – giả ngày càng khó phân biệt. Không ít influencer sử dụng dịch vụ thuê cảnh, thuê đồ hoặc chỉnh sửa chuyên nghiệp để duy trì hình ảnh “giàu có”.
Điều này tạo ra một vòng lặp: Hình ảnh càng sang trọng, càng thu hút lượt theo dõi; lượt theo dõi càng cao, giá trị thương mại càng lớn.
Từ đó, hình ảnh không còn đơn thuần là phản ánh cuộc sống, mà trở thành một công cụ kinh tế. Trong một số trường hợp, hình ảnh xa hoa còn được sử dụng như “bằng chứng giả” để quảng bá sản phẩm tài chính, khóa học đầu tư.
Tóm lại, “fake lifestyle economy” ngày nay không chỉ là một hiện tượng mạng xã hội, mà đã trở thành một ngành công nghiệp thực sự.
Trong thế giới mà hình ảnh có thể được mua bán, dàn dựng và tối ưu hóa; ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ nhạt. Khi đó, điều được nhìn thấy trên mạng xã hội có thể không phải là cuộc sống thực, mà có thể chỉ là một phiên bản được thiết kế để gây ấn tượng.
Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) chiều 15/6 đã phát đi văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố; Sở An toàn thực phẩm Tp.Hồ Chí Minh và Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm các địa phương về việc rà soát, thu hồi sản phẩm sữa bột trẻ em Nara Organics Whole Milk Organic Powdered Infant Formula sau cảnh báo từ phía Mỹ.
Trước đó, ngày 13/6, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) thông báo việc tự nguyện thu hồi toàn bộ sản phẩm sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh Nara Organics Whole Milk Organic Powdered Infant Formula do hãng Nara Organics sản xuất.
Các sản phẩm thuộc diện thu hồi được phân phối thông qua hệ thống bán lẻ Target, website Target.com và Nara.com trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 6/2026. FDA cho biết sản phẩm này không được phân phối ngoài lãnh thổ Mỹ.
Quyết định thu hồi được đưa ra sau khi cơ quan chức năng ghi nhận 3 trường hợp trẻ sơ sinh bị ngộ độc Botulinum tại các bang California, Pennsylvania và Washington. Theo báo cáo điều tra ban đầu, cả 3 trẻ đều đã sử dụng sản phẩm sữa nêu trên trước khi xuất hiện các triệu chứng bệnh.
Trước thông tin cảnh báo từ FDA, nhằm bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, Cục An toàn thực phẩm đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát việc đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc hồ sơ tự công bố đối với sản phẩm sữa bột trẻ em Nara Organics Whole Milk Organic Powdered Infant Formula do Nara Organics sản xuất.
Đồng thời, yêu cầu các đơn vị chức năng làm việc với doanh nghiệp đã công bố sản phẩm (nếu có) để yêu cầu thông báo tới các nhà phân phối và người tiêu dùng ngừng sử dụng sản phẩm, đồng thời triển khai thu hồi theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Các doanh nghiệp liên quan phải báo cáo số lượng sản phẩm đã nhập khẩu, số lượng đã tiêu thụ, lượng hàng còn tồn kho và đề xuất biện pháp xử lý đối với các lô sản phẩm nằm trong diện thu hồi.
Bên cạnh đó, các địa phương được yêu cầu tăng cường tuyên truyền để người dân biết và không tiếp tục sử dụng bất kỳ lô sản phẩm nào thuộc dòng sữa Nara Organics Whole Milk Organic Powdered Infant Formula đã được FDA thông báo thu hồi.
Cùng ngày, Cục An toàn thực phẩm cũng có văn bản gửi Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), đề nghị thông báo tới các sàn thương mại điện tử, website bán hàng và các đơn vị kinh doanh trực tuyến phối hợp với chủ gian hàng, nhà phân phối kiểm tra tình trạng lưu hành của sản phẩm tại Việt Nam.
Đêm 17/5, lượng mưa tại xã Miệt Xưởng, tỉnh Vân Nam tăng lên mức 256 mm. Nghe tiếng gió và nước chảy bất thường từ ngọn núi phía sau, ông Tian Ruliang, 56 tuổi, trưởng thôn Thượng Hồng Nham, mặc áo mưa và cầm đèn pin đi gõ cửa từng nhà.
Đến 3h sáng 18/5, lệnh báo động khẩn cấp được phát đi. Ông Tian tập hợp thanh niên chia nhóm đi đánh thức người dân và gọi điện xác minh những trường hợp vắng mặt.
Trong lúc hỗ trợ người dân di tản, một dòng bùn đất từ trên núi lao xuống cuốn phăng ông. Ông ôm chặt một thân cây ven đường để không bị trôi. Khi dòng nước rút, ông gượng dậy và tiếp tục đi tìm 6 hộ dân chưa di dời.
Sau khoảng nửa giờ, 60 người thuộc 21 hộ dân ở khu vực có nguy cơ cao nhất đã đến nơi trú ẩn an toàn. Ngay khi người cuối cùng rời đi, hơn 10.000 m3 đất đá từ ngọn núi đổ ập xuống, lấp kín toàn bộ khu vực phía sau làng.
"An nguy của người dân thuộc trách nhiệm của tôi. Mọi người bình an là điều quan trọng nhất", ông nói.
Chia sẻ về kinh nghiệm phòng chống bão lụt, ông Tian cho biết luôn áp dụng ba bước: quan sát lượng mưa, nghe tiếng động và kiểm tra bùn đất. Việc chuẩn bị sớm và tuyên truyền thường xuyên giúp người dân chủ động sơ tán. Ông cũng lập danh sách và đặc biệt lưu tâm đến những người neo đơn trong thôn.
Sau trận lũ, dù bị thương, ông Tian vẫn ở lại hiện trường, liên hệ các ban ngành để phân bổ vật tư và hướng dẫn người dân dọn bùn, xử lý rủi ro môi trường.
Trưởng thôn Tian Ruliang có hai người con gái. Cô lớn đang làm việc ở trên huyện Mã Quan, cô thứ hai là sinh viên đại học. Thời điểm xảy ra lở núi cả hai người con không ở nhà nên may mắn thoát nạn.
Sau khi trận lũ qua đi, nhìn thấy bức ảnh cha mình phủ kín bùn đất lan truyền trên mạng và được truyền thông gọi là "Trưởng thôn người bùn" các con gái đã gọi điện gặng hỏi. Tuy nhiên, ông Tian im lặng, giấu mức độ hiểm nguy của khoảnh khắc sinh tử vì sợ các con lo lắng.
Giới chuyên môn đánh giá đợt sơ tán tại thôn Thượng Hồng Nham cho thấy hiệu quả của cơ chế 1262 tại tỉnh Vân Nam. Theo đó, hệ thống sẽ phát cảnh báo sớm về lượng mưa vào các thời điểm 12, 6 và 2 giờ trước thảm họa. Chính quyền địa phương cho biết cơ chế này từng giúp di dời sớm 112.600 người trong năm 2025, ngăn chặn thương vong trong 114 trận lũ quét.
Tuy nhiên, tuyến phòng thủ cuối cùng tại các vùng núi vẫn phụ thuộc vào những cán bộ cơ sở luôn sẵn sàng lao về phía hiểm nguy như ông Tian.
Rau cần là loại rau giàu dinh dưỡng, chứa nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin P, C, albumin, đường, canxi, phốt pho, sắt, carotene và axit hữu cơ. Trong y học cổ truyền, rau cần có vị ngọt, tính mát, được cho là có tác dụng thanh nhiệt, bình can, trừ phong, lợi thấp và hỗ trợ giảm huyết áp.
Không chỉ vậy, rau cần còn được sử dụng trong hỗ trợ điều trị ho, giảm viêm, long đờm. Hầu hết các bộ phận của cây như rễ, thân và lá đều có thể dùng làm thực phẩm hoặc vị thuốc dân gian.
Nhờ chứa nhiều chất xơ, rau cần giúp hỗ trợ tiêu hóa, góp phần loại bỏ chất thải và độc tố trong đường ruột. Ngoài ra, loại rau này còn được cho là tốt cho người thiếu máu, người mất ngủ và phụ nữ mang thai ở giai đoạn cuối thai kỳ.
Hương thơm đặc trưng của rau cần cũng giúp kích thích vị giác, hỗ trợ lưu thông mồ hôi và góp phần điều hòa huyết áp.
Rau cần là loại rau thủy sinh, sinh trưởng chủ yếu trong môi trường nước ao hồ, ruộng đồng. Chính điều này khiến rau dễ trở thành nơi tồn tại của nhiều loại ký sinh trùng như sán lá gan lớn, sán lá ruột lớn…
Theo các nguồn thông tin y tế, vòng đời của sán thường bắt đầu từ nguồn phân thải của người bệnh, trứng sán theo nước ra môi trường bên ngoài và phát triển trong nước ngọt. Sau vài tuần, ấu trùng phát triển, ký sinh trong ốc và tiếp tục hoàn thiện vòng đời trước khi lây sang người qua thực phẩm.
Nguy cơ nhiễm bệnh nếu ăn rau sống hoặc chế biến không đúng cách
Người ăn phải các loại rau thủy sinh như rau cần khi chưa được nấu chín kỹ có thể vô tình đưa nang ấu trùng ký sinh vào cơ thể, dẫn đến nguy cơ nhiễm sán.
Dù giàu dinh dưỡng, rau cần nếu không được làm sạch kỹ hoặc ăn sống có thể trở thành nguồn lây ký sinh trùng, gây ảnh hưởng đến gan, đường ruột và trong một số trường hợp nặng có thể tác động đến hệ thần kinh.
Các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế tối đa việc ăn sống các loại rau trồng dưới nước như cải xoong, rau cần, rau ngổ, rau muống nước, ngó sen…
Một số người cho rằng chỉ cần chần qua nước sôi hoặc nhúng lẩu là đủ an toàn, nhưng thực tế ký sinh trùng chỉ bị tiêu diệt khi đạt nhiệt độ khoảng 100°C trong 3-5 phút. Việc trụng sơ hoặc làm tái không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn trứng giun, sán.
Rau ngổ là loại rau thủy sinh rất phổ biến trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt. Nhìn bên ngoài đơn giản, nhưng loại rau này lại chứa nhiều thành phần dinh dưỡng đáng chú ý như: khoảng 93% nước, 2,1% protein, cùng vitamin B, C, tinh dầu thơm và carotene.
Không chỉ là rau gia vị, rau ngổ còn được sử dụng như một vị thuốc dân gian. Bộ phận thường dùng là phần lá non. Một số nghiên cứu còn ghi nhận các chiết xuất từ rau ngổ có hoạt tính sinh học như kháng viêm, giảm đau, kháng khuẩn, hỗ trợ tiêu hóa và tẩy giun sán.
Nhờ đó, rau ngổ thường được nhắc đến với nhiều công dụng hỗ trợ sức khỏe như:
Giải độc, thanh nhiệt
Hỗ trợ sát khuẩn đường tiêu hóa
Hỗ trợ giảm viêm, giảm sốt
Góp phần phòng ngừa lão hóa
Món ăn ngon nhưng tiềm ẩn nguy cơ nếu dùng sai cách
Trong ẩm thực, rau ngổ thường được ăn sống, dùng kèm phở, hủ tiếu hoặc nấu canh chua với cá. Hương vị đặc trưng giúp món ăn dậy mùi và hấp dẫn hơn.
Tuy nhiên, vì là rau thủy sinh nên rau ngổ dễ bị nhiễm ký sinh trùng nếu trồng trong môi trường nước bẩn. Đặc biệt, loại rau này thường mọc ở ao, đầm lầy, bờ ruộng — những nơi có nguy cơ cao tồn tại ấu trùng sán, nhất là sán lá gan lớn.
Nếu không được làm sạch và chế biến đúng cách, nguy cơ nhiễm ký sinh trùng là hoàn toàn có thể xảy ra.
Vì sao cần đặc biệt cẩn trọng khi ăn rau ngổ?
Thân rau ngổ có nhiều lông tơ nhỏ nên rất khó làm sạch hoàn toàn bằng cách rửa thông thường. Vi khuẩn, trứng ký sinh trùng có thể vẫn bám lại nếu xử lý qua loa.
Do đó, khi sử dụng rau ngổ (đặc biệt là ăn sống), cần:
Rửa thật kỹ nhiều lần dưới vòi nước chảy
Có thể ngâm nước muối loãng để giảm vi khuẩn
Nếu dùng cho món sống, nên cân nhắc chần qua nước ấm khoảng 40–45°C để giảm nguy cơ ký sinh trùng
