Tai nạn như cơm bữa ở khúc cua tay áo trên đèo

Nhiều tài xế lo ngại xăng E10 có thể khiến xe hao nhiên liệu hơn, vận hành yếu hơn hoặc ảnh hưởng độ bền động cơ về lâu dài. Những tranh luận này đã xuất hiện từ nhiều năm trước tại các thị trường từng triển khai E10. Mỹ bán đại trà loại nhiên liệu này từ thập niên 1990, trong khi Australia, Thái Lan hay nhiều nước châu Âu cũng đã áp dụng như một giải pháp giảm phát thải và giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch.

Về mặt hóa học, ethanol chứa ít năng lượng hơn xăng khoáng. Theo dữ liệu của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE), năng lượng riêng theo thể tích của ethanol thấp hơn khoảng 30% so với xăng khoáng. Điều này đồng nghĩa khi pha ethanol vào xăng, năng lượng tạo ra trên mỗi lít nhiên liệu sẽ giảm nhẹ.

Tuy nhiên, do E10 chỉ chứa 10% ethanol, mức chênh về độ tiêu hao nhiên liệu thực tế thường khá nhỏ. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và nhiều nghiên cứu thử nghiệm tại Mỹ ghi nhận E10 thường khiến mức tiêu thụ nhiên liệu tăng khoảng 1-3% so với xăng khoáng, trong điều kiện vận hành tương đương. Đây cũng là kết quả từng được ghi nhận trong các thử nghiệm tại Australia và châu Âu.

Bên cạnh đó, một nghiên cứu của phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo quốc gia Mỹ (NREL) cho thấy xe sử dụng E10 có mức tăng tiêu thụ nhiên liệu nhỏ, nhưng khó nhận ra rõ rệt trong điều kiện sử dụng hằng ngày vì còn chịu ảnh hưởng từ tải trọng, điều hòa, giao thông hay thói quen lái xe. Với nhiều tài xế, mức chênh lệch vài phần trăm gần như khó nhận ra trong điều kiện sử dụng thực tế.

Ethanol không hoàn toàn là bất lợi về hiệu suất. Loại xăng sinh học này có chỉ số octane cao hơn xăng thông thường, giúp chống kích nổ tốt hơn (không bị cháy sớm khi nén). Đây cũng là lý do một số hãng xe hiệu chỉnh động cơ hiệu suất cao để tận dụng nhiên liệu chứa ethanol. Trong một số nghiên cứu của SAE International và Bộ năng lượng Mỹ, động cơ hiện đại với hệ thống phun xăng điện tử có thể duy trì công suất gần tương đương khi dùng E10.

Nhiều chuyên gia cho rằng cảm giác "xe yếu đi" mà người dùng phản ánh đôi khi đến từ thay đổi chất lượng nhiên liệu giữa các cây xăng, tâm lý người lái hoặc điều kiện vận hành khác nhau, thay vì do riêng tỷ lệ ethanol 10%.

Ngoài các nghiên cứu quốc tế, một nghiên cứu vào 2023 do Đại học Bách khoa Hà Nội phối hợp cùng Toyota Việt Nam và BSR thực hiện trên Toyota Corolla Cross máy xăng và hybrid tại Việt Nam, cho thấy xe dùng xăng E10 ghi nhận công suất và khả năng tăng tốc giảm nhẹ so với RON95-V truyền thống ở một số bài thử, với thời gian tăng tốc 10-100 km/h nhiều hơn khoảng 4,5%. Tuy nhiên, chênh lệch mức tiêu thụ nhiên liệu giữa các loại xăng nhìn chung không lớn, thậm chí trong một số điều kiện như tắc đường hoặc chạy đại lộ, xe hybrid dùng E10 cho mức tiêu hao thấp hơn xăng RON95-V. Nghiên cứu này cũng ghi nhận E10 giúp giảm phát thải CO và hydrocarbon chưa cháy hết trên cả xe hybrid lẫn xe động cơ đốt trong truyền thống.

Xăng E10 vẫn có nhược điểm cố hữu. Ethanol có xu hướng hút ẩm mạnh hơn xăng khoáng. Nếu nhiên liệu tồn trữ lâu trong môi trường ẩm, nước có thể tích tụ và gây hiện tượng tách lớp nhiên liệu. Ngoài ra, trước khi ethanol phổ biến toàn cầu, một số dòng xe đời cũ sử dụng gioăng cao su, ống dẫn nhiên liệu hoặc vật liệu không tối ưu cho cồn sinh học. Ethanol có thể khiến các vật liệu này xuống cấp nhanh hơn theo thời gian. Tuy nhiên, với ôtô hiện đại sản xuất trong khoảng hai thập niên trở lại đây, khả năng tương thích E10 gần như đã trở thành tiêu chuẩn kỹ thuật ở nhiều thị trường.

Tại Mỹ, thị trường tiêu thụ ethanol lớn nhất thế giới, E10 hiện được xem là nhiên liệu tiêu chuẩn cho phần lớn ôtô động cơ xăng. Nhiều nước châu Âu như Anh, Pháp, Đức cũng đã chuyển sang E10 trong nhiều năm gần đây nhằm giảm phát thải CO2. Brazil đã sử dụng xăng pha ethanol từ mía nhiều thập niên, và hiện bán phổ biến cả E27 lẫn E100 cho xe nhiên liệu linh hoạt (flex-fuel).

Lợi ích môi trường là lý do lớn nhất khiến E10 được thúc đẩy toàn cầu. Ethanol chứa oxy trong cấu trúc phân tử, giúp quá trình cháy sạch hơn. Nhiều nghiên cứu quốc tế ghi nhận E10 giúp giảm khí CO và hydrocarbon chưa cháy hết so với xăng khoáng thông thường. Dù vậy, một số nghiên cứu ghi nhận phát thải NOx có thể tăng khi sử dụng nhiên liệu chứa tỷ lệ ethanol cao hơn 10%. Một báo cáo của Argonne National Laboratory (Mỹ) cho thấy nhiên liệu ethanol có thể giúp giảm phát thải khí nhà kính trong toàn bộ vòng đời nhiên liệu, đặc biệt khi ethanol được sản xuất từ ngô hoặc mía đường.

Tin Gốc: Vnexpress

Tai nạn xảy ra ở Sirsa, bang Haryana, ngày 22/4, khi cô dâu và chú rể chuẩn bị rời đi sau tiệc cưới. Lúc này, nhiều người đứng trên hè và người chụp ảnh cưới đứng giữa đường mà dường như không hề để ý đến sự nguy hiểm.

Đột nhiên một chiếc hatchback lao tới ở tốc độ cao, và hai người đàn ông đứng sát mép đường vội ra hiệu nhưng không kịp. Thanh niên chụp ảnh bị chiếc xe đâm bay lên không và rơi xuống đường cách đó vài chục mét.

Nạn nhân, 22 tuổi, thiệt mạng. Hiện cảnh sát đã lập hồ sơ vụ án và tiến hành điều tra.

Khoảnh khắc gây sốc cho thấy một sự kiện trọng đại vốn tràn ngập cảm xúc vui vẻ, hạnh phúc đã nhanh chóng biến thành nỗi đau và sự tang thương nhanh đến mức nào.

Vụ tai nạn làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về an toàn và nhận thức của những người tham gia giao thông. Nhiều người chỉ ra rằng người chụp ảnh đứng trên phần đường xe chạy mà không có sự cẩn trọng cần thiết. Những người khác cho rằng tốc độ cao và việc mất kiểm soát của tài xế cũng góp phần dẫn đến bi kịch.

Tin Gốc: Vnexpress

SmartBay - robot sử dụng trí tuệ nhân tạo - có thể làm hầu hết mọi việc mà một kỹ thuật viên thay lốp có thể làm, nhưng hầu như không cần sự trợ giúp của con người. Nếu thành công, nó hứa hẹn sẽ giúp rút ngắn thời gian thay lốp, tăng tính nhất quán và có thể cải thiện an toàn tại các garage cũng như trên đường. Nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi cần được giải đáp từ nay đến khi các cửa hàng quyết định có nên đầu tư vào robot AI mới này hay không.

Cách thức hoạt động

Automatic Tire Inc (ATI), một công ty robot có trụ sở tại Boston, là thương hiệu đứng sau SmartBay. Andy Chalofsky, CEO, giải thích quy trình: "Xe được nâng lên giống như trên một cầu nâng thông thường, nhưng thay vì tháo các ốc vít bánh xe, làm xáo trộn hệ thống giám sát áp suất lốp và kéo bánh xe ra, SmartBay sẽ tháo lốp trực tiếp khỏi vành trong khi vành vẫn còn trên xe." Trên thực tế, hệ thống này còn có thể làm được nhiều hơn thế, theo Carscoops.

Robot có thể cân bằng lốp mới trên vành sau khi đã lắp đặt, có thể tự động cắt miếng cân bằng bánh xe. Camera cũng cung cấp thông tin chi tiết cho kỹ thuật viên về tình trạng của hệ thống phanh. Thuê máy có giá 4.900 USD mỗi tháng, hoặc gần 59.000 USD một năm, mà ATI cho biết vẫn rẻ hơn so với việc thuê một kỹ thuật viên lốp xe chuyên nghiệp.

Nhưng con số đó còn tùy thuộc vào kỹ thuật viên lốp xe được so sánh. Theo PayScale, ZipRecruiter và Glassdoor - các đơn vị cung cấp dữ liệu tiền lương và sàn giao dịch việc làm - mức lương trung bình toàn quốc dao động từ khoảng 17 USD một giờ cho người mới vào nghề đến 24 USD một giờ cho các kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm tại các chuỗi cửa hàng lớn.

Ở mức thấp nhất, một kỹ thuật viên lốp xe toàn thời gian kiếm được khoảng 35.000 USD một năm. Ở mức cao nhất, con số này gần 50.000 USD. Như vậy, một kỹ thuật viên toàn thời gian sẽ có mức lương thấp hơn nhiều so với hợp đồng thuê SmartBay 59.000 USD, nhưng ATI cũng có thể đang tính đến các khoản phúc lợi, đào tạo và chi phí thay thế nhân viên, chứ không chỉ là tiền lương theo giờ.

Hiệu quả hoạt động của SmartBay

Lời chào mời dành cho các cửa hàng không nhất thiết là thay thế con người, mà là để tăng tốc quy trình. "Thay vì dựa vào kỹ thuật viên để tháo bánh xe, gỡ lốp, cân bằng trên thiết bị truyền thống và lắp đặt lại mọi thứ, SmartBay tự động thực hiện việc thay lốp và cân bằng bánh xe chỉ với sự giám sát nhẹ nhàng từ người vận hành", Chalofsky nói với Fox News. Giảm khối lượng công việc trên một chiếc xe có thể giúp kỹ thuật viên rảnh tay hơn để làm việc trên nhiều SmartBay đối với các cửa hàng có trang bị chúng.

ATI cho biết, về lý thuyết, một người có thể xử lý ba khoang cùng một lúc trong khi máy móc thực hiện hầu hết các công việc nặng nhọc. Một kỹ thuật viên có thể vận hành hai hoặc ba SmartBay song song, xử lý khoảng 24 lốp mỗi giờ so với khoảng 4 lốp trong 75 phút hiện nay, theo Chalofsky.

Theo quan điểm của Chalofsky, điều này cũng loại bỏ vấn đề thiếu nhân lực mà nhiều cửa hàng đang gặp phải.

Mặt khác của lốp xe

Có rất nhiều câu hỏi được đặt ra. Ví dụ, hệ thống này có những hạn chế gì? Nhiều khách hàng hiện nay muốn sử dụng lốp xe cỡ lớn 33 hoặc 35 inch. Liệu chúng có vừa với hệ thống giá đỡ của ATI không? Mỗi chiếc lốp có thể nặng hơn 18 kg, và các kỹ thuật viên sẽ cần phải nâng và đặt lốp vào hệ thống.

Khi nâng hoặc hạ một bộ vành và lốp lớn, hầu hết các kỹ thuật viên đứng ngay trước chúng và thực hiện động tác tương tự cách người ta thực hiện động tác squat ở phòng tập thể dục. Dựa trên một video quảng cáo từ ATI, các kỹ thuật viên dường như phải với tay qua bên cạnh thiết bị thay lốp để chất hoặc tháo lốp. Điều đó có thể gây ra một loại căng thẳng mới và nguy cơ chấn thương.

Những tuyên bố của Chalofsky về việc hệ thống này giải quyết được tình trạng thiếu nhân lực tại các cửa hàng dường như cũng không thuyết phục lắm. Nếu một kỹ thuật viên có thể quản lý ba SmartBay, thì các cửa hàng sẽ không thuê thêm người chỉ để đứng chờ. Vì vậy, khi kỹ thuật viên đó nghỉ việc vì bất kỳ lý do gì, không chỉ một khoang "nghỉ việc"; mà là cả ba khoang.

SmartBay không phải là thứ mà cửa hàng có thể mua một lần và sở hữu mãi mãi. Chúng đều được cung cấp theo mô hình cho thuê, nhưng ATI cho biết nó hiệu quả vì rẻ hơn so với việc chỉ thuê một kỹ thuật viên thay lốp.

Tuy nhiên, vẫn còn những điều khác cần xem xét. Hệ thống này xử lý lốp mỏng như thế nào? Hệ thống cân bằng hoạt động ra sao? Kỹ thuật viên có cần để xe ở số N trên cầu nâng không? Có những quy trình an toàn nào được áp dụng để đảm bảo quá trình cân bằng diễn ra mà không làm tăng nguy cơ xe bị rơi khỏi cầu nâng?

Tin Gốc: Vnexpress