Trong vòng 5 năm trở lại đây, xuất khẩu rau quả vươn lên mạnh mẽ, đặc biệt là trái cây. Từ một ngành hàng ít người biết đến, nay rau quả đã trở thành ngành xuất khẩu chủ lực và là động lực tăng trưởng mới của nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD trong năm nay đang gặp nhiều thách thức trong bối cảnh trong nước lẫn quốc tế có một số biến động.
Để bàn luận về câu chuyện này, ChatToday hôm nay sẽ cùng bàn luận về chủ đề “Thách thức xuất khẩu 10 tỷ USD rau quả trong năm 2026: Những vấn đề nào cần giải quyết?”. Khách mời là ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Vina T&T Group, Phó Chủ tịch của Hiệp hội Rau quả Việt Nam.
Trong buổi trao đổi, ông Tùng chia sẻ những tín hiệu tích cực cho mục tiêu 10 tỷ USD, như năm 2025, ngành rau quả đã có một năm ấn tượng khi đạt 8,5 tỷ USD. Trong 4 tháng đầu năm nay, Việt Nam đã xuất khẩu được 2,06 tỷ USD, tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, ngành cũng đối mặt với một số khó khăn nhất định.
Ông Tùng cho rằng đã đến lúc phải xây dựng một thương hiệu quốc gia cho trái cây Việt Nam để tiếp tục gia tăng giá trị vượt xa con số 10 tỷ USD hiện tại. Bởi, với 8,5 tỷ USD xuất khẩu, giá trị thặng dư thương mại của ngành rau quả mang lại rất lớn (lên tới 80 – 90%).
Nhiều quốc gia trên thế giới đều có loại trái cây đặc trưng mang tầm quốc gia. New Zealand có quả kiwi xuất khẩu hơn 3,5 tỷ USD, Hàn Quốc có dâu tây và nho mẫu đơn, Mỹ có táo Washington. Ở Việt Nam, trái cây nào cũng ngon, vì vậy đã đến lúc cần chọn ra một loại hoặc một nhóm quả đại diện.
Với thực tế trái cây Việt gặp khó khăn về chất lượng sản phẩm và kiểm nghiệm, Phó Chủ tịch của Hiệp hội Rau quả Việt Nam đề xuất phải quản lý vùng trồng thật tốt. Mỗi lô hàng xuất khẩu đều gắn với mã số vùng trồng. Khi có vấn đề, nếu quản lý tốt, cơ quan quản lý có thể khoanh vùng để chấn chỉnh và có câu trả lời thỏa đáng cho nước nhập khẩu, tránh rủi ro truyền thông lan rộng ảnh hưởng đến hình ảnh toàn ngành.
Ở góc độ rộng hơn, ông Tùng nói nhu cầu tiêu thụ rau quả của thế giới rất lớn, nhưng hiện Việt Nam mới chỉ chiếm khoảng 1,5% thị phần. Dư địa phát triển còn vô cùng rộng mở. Nước ta có lợi thế đất đai rộng lớn, mỗi tỉnh có một loại thổ nhưỡng chuyên biệt, cùng với đó là người dân cần cù, giỏi kỹ thuật.
Để phát triển bền vững, Việt Nam cần quy hoạch vùng trồng bài bản, không nên chuyển đổi ồ ạt chạy theo phong trào gây mất cân bằng thị trường. Đồng thời, tiếp tục chiến lược mở cửa thêm nhiều thị trường mới. Ông tin rằng trong 10 đến 20 năm tới, ngành rau quả sẽ càng bứt phá mạnh mẽ. Việt Nam hoàn toàn có khả năng trở thành một cường quốc xuất khẩu rau quả của thế giới.
ChatToday là talkshow với các nhân vật liên quan tới những vấn đề về kinh tế. Sản phẩm này do các thành viên Ban Kinh tế, Báo điện tử Dân trí lên ý tưởng và triển khai thực hiện.
Xuất hiện trên Dân trí và các nền tảng mạng xã hội của báo vào 9h ngày 1 và 16 hàng tháng, ChatToday đem đến những câu chuyện của nhân vật khách mời hoặc các góc nhìn, quan điểm của họ về một chủ đề kinh tế đang được bạn đọc quan tâm.
"Sau khi nhiệm kỳ Chủ tịch của tôi kết thúc ngày 15/5, tôi sẽ vẫn làm thống đốc thêm một thời gian nữa", Powell phát biểu ngày 29/4, trong buổi họp báo sau phiên họp chính sách của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed).
Ông cho biết "không muốn làm người đối lập cấp cao hay bất kỳ vai trò nào như vậy", và chỉ muốn ở lại đến khi các rủi ro pháp lý với Fed "lắng xuống", để cơ quan này có thể tập trung hơn vào nhiệm vụ cốt lõi.
Nhiệm kỳ của ông trong Hội đồng Thống đốc Fed vẫn kéo dài đến năm 2028. Đây là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Fed, gồm 7 thành viên chịu trách nhiệm thiết lập chính sách tiền tệ, giám sát ngân hàng và ổn định tài chính quốc gia. Thông thường, các chủ tịch Fed sẽ rời Hội đồng Thống đốc khi kết thúc nhiệm kỳ lãnh đạo. Tuy nhiên, Powell từng nhấn mạnh việc chấm dứt cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông là điều kiện cần để ông rời đi.
Powell hôm 29/4 nhắc lại lo ngại rằng các thách thức pháp lý từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump "đang đe dọa khả năng độc lập ra quyết định về chính sách tiền tệ của Fed". Một phần thách thức này đã được giải quyết, khi Bộ Tư pháp Mỹ tuần trước hủy cuộc điều tra hình sự với Powell.
Tuy nhiên, ông cho biết dù Bộ Tư pháp "đảm bảo" cuộc điều tra đã chấm dứt, Công tố viên liên bang phụ trách khu vực thủ đô Jeanine Pirro vẫn tuyên bố "sẽ không ngần ngại tái khởi động việc này". "Tôi đang theo dõi sát các diễn biến tiếp theo", Powell nói.
Bằng việc ở lại Hội đồng Thống đốc Fed, Powell có thể cùng các quan chức khác chống lại sức ép từ chính quyền. Joseph Brusuelas - kinh tế trưởng tại hãng tư vấn RSM US nhận định việc này "củng cố khả năng ngân hàng trung ương hoạt động độc lập trong thời kỳ chủ nghĩa dân túy về kinh tế".
Thomas Ryan - nhà kinh tế học tại Capital Economics cũng cho rằng sự hiện diện của Powell có thể có tác động về chính sách tiền tệ, khi thống đốc Stephen Miran - người được ông Trump đề cử năm ngoái và liên tục bỏ phiếu ủng hộ giảm lãi suất thời gian qua - có thể phải rời đi. "Powell sẽ khiến quan điểm của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nghiêng theo hướng thắt chặt hơn, làm phức tạp thêm nhiệm vụ của Chủ tịch Fed kế tiếp nếu muốn giảm lãi suất trong ngắn hạn", ông nói.
Ngày 29/4, Kevin Warsh - người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử làm Chủ tịch Fed nhiệm kỳ tới - đã được Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ bỏ phiếu thông qua. Sắp tới, việc phê chuẩn sẽ được chuyển lên Thượng viện Mỹ. Các nghị sĩ có thể bỏ phiếu sớm nhất là vào 2 tuần tới.
Trên Fox Business, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chỉ trích quyết định của Powell. Ông cho rằng việc này "vi phạm các thông lệ của Fed" và là "sự xúc phạm" với Warsh cũng như các quan chức khác "khi cho rằng các ứng viên Cộng hòa khác không quan tâm đến thể chế của Fed, và chỉ Powell mới có thể duy trì tính toàn vẹn của cơ quan này".
Ngoài các vấn đề trên, một rắc rối pháp lý khác của Fed chưa được giải quyết là nỗ lực của ông Trump nhằm sa thải thống đốc Lisa Cook. Tòa án Tối cao Mỹ vẫn đang xem xét vụ kiện này.
Bên cạnh đó, hiện chưa rõ khi nào Tổng thanh tra Fed sẽ công bố kết quả điều tra dự án cải tạo trụ sở. Thượng nghị sĩ Tim Scott - Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ đã đề nghị cơ quan này đưa ra kết quả trong vòng 3 tháng.
Powell nhấn mạnh Fed vẫn đang chịu nhiều sức ép pháp lý. "Đến nay, chúng tôi vẫn thành công trong việc bảo vệ Fed", ông cho biết, nhưng khẳng định việc này "vẫn chưa kết thúc".
Vào lúc 3h sáng ngày 8-4 (giờ Việt Nam), FTSE Russell công bố kết quả rà soát giữa kỳ trong khuôn khổ kỳ đánh giá phân loại thị trường tháng 3-2026.
Theo đó, tổ chức này xác nhận giữ nguyên lộ trình nâng hạng thị trường Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp.
Việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số của FTSE sẽ được triển khai theo 4 giai đoạn, bắt đầu từ ngày 21-9-2026 và hoàn tất vào tháng 9-2027.
Lộ trình được chia ra nhiều giai đoạn nhằm đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra trật tự, kiểm soát dòng vốn dự kiến và duy trì thanh khoản thị trường, đồng thời hỗ trợ cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (non-prefunding).
Cụ thể, trong giai đoạn đầu từ tháng 9-2026, tỉ trọng cổ phiếu Việt Nam được thêm vào ở mức 10%. Tỉ trọng này sẽ tiếp tục tăng thêm 20% vào tháng 3-2027, 35% vào tháng 6-2027 và hoàn tất với phần bổ sung 35% còn lại vào tháng 9-2027.
Như vậy, tổng tỉ trọng được đưa vào sẽ đạt 100% sau bốn giai đoạn, với hệ số phân bổ tăng dần từ 10%, 30%, 65% và hoàn tất đủ vào cuối kỳ.
Trong tài liệu công bố, FTSE Russell cũng đưa ra danh sách 32 cổ phiếu Việt Nam mang tính tham khảo, đã đáp ứng các tiêu chí sàng lọc của bộ chỉ số FTSE Global All Cap, dựa trên dữ liệu đến cuối ngày 31-12-2025.
Tuy nhiên, tổ chức này nhấn mạnh: danh sách cuối cùng các cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện để được đưa vào các chỉ số FTSE Russell liên quan trong kỳ rà soát bán niên tháng 9-2026 sẽ được công bố vào thứ Sáu, ngày 21-8-2026.
Đồng thời sẽ được sàng lọc dựa trên việc các cổ phiếu Việt Nam được coi là không phải là thành phần của FTSE GEIS và các chỉ số liên quan.
Danh sách đính kèm dự kiến này bao gồm các doanh nghiệp niêm yết thuộc nhiều nhóm ngành và quy mô vốn hóa.
Trong đó, nhóm vốn hóa lớn có các đại diện tiêu biểu như Tập đoàn Hòa Phát (HPG), Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCB), Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BID), Vinhomes (VHM) và Tập đoàn Vingroup (VIC).
Nhóm vốn hóa trung bình gồm Tập đoàn Masan (MSN), Tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (SAB), FPT (FPT) và Công ty CP Sữa Việt Nam (VNM).
Trong khi đó, nhóm vốn hóa nhỏ chiếm số lượng lớn nhất, với nhiều doanh nghiệp quen thuộc như Chứng khoán SSI (SSI), Đạm Phú Mỹ (DPM), Kinh Bắc (KBC), Tasco (HUT), Ngân hàng Sài Gòn - Hà Nội (SHB), DIC Corp (DIG),
Eximbank (EIB), Đất Xanh (DXG), Khang Điền (KDH), Chứng khoán VIX (VIX), Chứng khoán VNDirect (VND), Phát Đạt (PDR), Hóa chất Đức Giang (DGC),
Novaland (NVL), Vietjet Air (VJC), Chứng khoán Bản Việt (VCI), Vincom Retail (VRE), Thiết bị điện Việt Nam (GEX), FPT Retail (FRT), GELEX Electric (GEE), Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), Kinh Đô (KDC) và Sacombank (STB).
SMIC, nhà sản xuất chip lớn nhất Trung Quốc, công bố doanh thu năm 2025 tăng 16% so với 2024, đạt kỷ lục 9,3 tỷ USD. Theo ước tính của các nhà phân tích LSEG, doanh thu năm nay có thể vượt 11 tỷ USD.
Nhà sản xuất chip nội địa khác là Hua Hong cũng báo cáo doanh thu kỷ lục quý IV/2025, đạt 659,9 triệu USD. Hay Moore Threads, công ty đặt mục tiêu việc cạnh tranh với Nvidia, dự báo doanh thu năm 2025 khoảng 1,45-1,52 tỷ nhân dân tệ (209,8-219,9 triệu USD), tăng từ 231% đến 247% so với 2024.
Giới phân tích chỉ ra nhiều yếu tố giúp ngành sản xuất chip Trung Quốc ăn nên làm ra. Theo Paul Triolo, chuyên gia tại Albright Stonebridge Group, sự phát triển của xe điện và hạ tầng liên quan đã hỗ trợ tiêu thụ cho các loại chip ít phổ thông. Trong khi, nhu cầu chip tiên tiến "tăng vọt nhờ AI".
Đồng thời, các biện pháp hạn chế của Mỹ nhằm cắt đứt Trung Quốc khỏi các công nghệ then chốt, đã thúc đẩy nỗ lực tự chủ, tạo cơ hội cho ngành bán dẫn nội địa. Trong đó, việc hạn chế xuất khẩu chip Nvidia khiến Bắc Kinh khuyến khích doanh nghiệp mua các giải pháp nội địa để thay thế.
"Dù Trung Quốc chưa dẫn đầu về hiệu năng GPU đỉnh cao, các giải pháp nội địa này đang lấp đầy 'khoảng trống điện toán' trong nước và thúc đẩy doanh thu kỷ lục", Parv Sharma, nhà phân tích cấp cao tại Counterpoint Research, bình luận.
Lĩnh vực sản xuất chip nhớ Trung Quốc cũng hưởng lợi. Chip nhớ là thành phần quan trọng cho trung tâm dữ liệu AI và thiết bị điện tử tiêu dùng. Chúng đang khan hiếm trên toàn cầu, khiến doanh thu tăng chưa từng có.
ChangXin Memory Technologies (CXMT), một trong những nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu Trung Quốc, chứng kiến doanh thu tăng 130%, lên hơn 55 tỷ nhân dân tệ (8 tỷ USD). Thị trường bộ nhớ băng thông cao (HBM) thế giới bị chi phối bởi ba nhà sản xuất là Samsung, SK Hynix và Micron.
Các hạn chế xuất khẩu HBM sang Trung Quốc đã tạo cơ hội cho CXMT, dù công nghệ của họ chưa bằng các nhà sản xuất hàng đầu, theo Phelix Lee, nhà phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar. "CXMT đang trở thành lựa chọn thay thế nội địa duy nhất", ông nói.
Theo Triolo của Albright Stonebridge Group, chuyên môn thu được từ sản xuất chip nhớ có thể dẫn đến những tiến bộ trong các loại chip khác như GPU. "Tất cả các nhà máy sản xuất chip nhớ ở Trung Quốc hiện đều là nơi ươm mầm công nghệ xử lý tiên tiến theo những cách không thể tưởng tượng được, cả trước khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ có hiệu lực vào tháng 10/2022", ông nói.
Ghi nhận doanh thu kỷ lục nhưng ngành bán dẫn Trung Quốc còn đối diện thách thức. Công ty nước này chưa theo kịp năng lực công nghệ so với các đối thủ ở Mỹ, Hàn Quốc, châu Âu và Đài Loan. SMIC và Hua Hong vẫn không thể sản xuất các chip tiên tiến nhất thế giới với quy mô lớn như TSMC vì không thể tiếp cận các công cụ tiên tiến nhất do ASML sản xuất tại Hà Lan.
Theo ông Triolo, các công ty bán dẫn Trung Quốc chịu áp lực lớn từ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Những giải pháp nội địa thay thế ngày càng phổ biến ở nhiều lĩnh vực nhỏ, nhưng không phải trên diện rộng.
"Trung Quốc là quốc gia duy nhất đang cố gắng tái tạo phần lớn chuỗi cung ứng bán dẫn và điều này đương nhiên là khá thách thức, sẽ cần nhiều thời gian hơn để vượt qua các biện pháp kiểm soát của Mỹ trong các lĩnh vực trọng yếu", ông nói.
