Cục Khí tượng Úc mới đây cảnh báo El Nino đã hình thành tại Thái Bình Dương và có thể tiếp tục mạnh lên trong 6 tháng cuối năm 2026 để trở thành một trong những đợt El Nino mạnh nhất trong 7 thập niên, theo Reuters.
“Khoảng phân nửa số mô hình dự đoán hiện tượng El Nino lần này có thể đạt đến đỉnh điểm trong số những hiện tượng cao nhất quan sát được từ năm 1950”, theo Cục Khí tượng Úc. Không dừng lại ở đó, các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu sẽ còn làm tăng mạnh những tác động của El Nino năm 2026.
Vài ngày trước, Cơ quan Quản lý đại dương và khí quyển Mỹ (NOAA) cũng thông báo El Nino đã chính thức hình thành. Các nhà khoa học Mỹ dự kiến hiện tượng này tiếp tục gia tăng cường độ vào cuối năm, thậm chí có khả năng mạnh nhất lịch sử, theo AFP. Trong khuyến cáo mới nhất, các nhà khoa học NOAA ước tính xác suất xảy ra một đợt El Nino cực mạnh trong giai đoạn tháng 11 đến tháng 1 năm sau là 63%, thuộc nhóm cao nhất kể từ năm 1950.
Dựa trên những dự báo trên, chuyên gia Marc Alessi của Liên minh các nhà khoa học quan ngại (Mỹ) cảnh báo sự kết hợp của tình trạng biến đổi khí hậu do nhiên liệu hóa thạch và siêu El Nino có thể dễ dàng đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức cao mới.
Trong bối cảnh các nước chuẩn bị ứng phó tần suất nắng nóng, lũ lụt và hạn hán tăng cao vì siêu El Nino, trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng đảm nhận vai trò quan trọng hơn trong nỗ lực này. Đài CGTN đưa tin Trung Quốc đang phát triển các hệ thống dự báo thời tiết thế hệ mới dựa vào AI, bao gồm chuỗi mô hình khí tượng có tên “Phong”.
Bắc Kinh cũng triển khai nền tảng đám mây cảnh báo sớm MAZU, theo đó tích hợp các chức năng giám sát khí tượng, đánh giá rủi ro và đưa ra cảnh báo thiên tai. Hiện MAZU đã được sử dụng tại một số nước như Pakistan, Mông Cổ và Sri Lanka, góp phần nâng cao năng lực chuẩn bị và ứng phó thiên tai tại địa phương.
Còn tại Mỹ, NOAA sử dụng các hệ thống cảnh báo dựa trên AI và những mô hình khí hậu tiên tiến nhằm nâng cao năng lực dự báo theo mùa và cảnh báo về nguy cơ thời tiết cực đoan. Bên cạnh đó, Cục Khí tượng Úc mở rộng năng lực theo dõi và dự báo khí hậu trong bối cảnh nước này đối mặt nguy cơ tăng cao xảy ra hạn hán, nắng nóng và cháy rừng.
Tại châu Âu, EU mở rộng việc sử dụng dự báo khí hậu thông qua Trung tâm thời tiết tầm trung châu Âu và dịch vụ theo dõi biến đổi khí hậu Copernicus, theo website Trung tâm nghiên cứu chung của Ủy ban châu Âu. Đây là những nền tảng kết hợp dữ liệu quan sát vệ tinh, mô hình máy tính có sự hỗ trợ của AI để cung cấp các dự báo chính xác hơn, hỗ trợ các chính phủ chuẩn bị đối phó El Nino.
Theo báo New York Times, một quan chức Nhà Trắng cho biết vào tháng trước, cơ quan này đã ban hành cảnh báo nội bộ, yêu cầu nhân viên không sử dụng thông tin mật liên quan đến xung đột với Iran để đặt cược trên các thị trường tài chính.
Chỉ thị được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện làn sóng giao dịch đáng ngờ trên các thị trường dự đoán, hợp đồng tương lai dầu mỏ và cổ phiếu, xoay quanh những thời điểm then chốt của cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran.
Văn bản được gửi qua email ngày 24-3, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đe dọa ném bom cơ sở hạ tầng dân sự của Iran.
Trước đó một ngày, ông Trump gia hạn tối hậu thư yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, khiến thị trường toàn cầu biến động mạnh.
Chỉ vài phút trước thông báo, một nhóm nhỏ nhà giao dịch đã mua khoảng 580 triệu USD hợp đồng tương lai dầu mỏ, và thu lợi lớn sau khi giá tăng vọt theo thông báo của ông Trump.
Tổng thống Mỹ cũng đối mặt với chỉ trích cho rằng ông lợi dụng quyền lực để thao túng thị trường, thông qua các hành động và phát ngôn của mình.
Trong giới giao dịch thậm chí xuất hiện từ "TACO" (Trump Always Chickens Out - ông Trump luôn quay xe vào phút cuối), ám chỉ việc ông đôi khi xuống thang các lời đe dọa khi thị trường lao dốc.
Ông Trump cũng có liên hệ với lĩnh vực thị trường dự đoán khi con trai ông - ông Donald Trump Jr. - là cố vấn cho hai sàn Kalshi và Polymarket.
Ngoài ra, công ty truyền thông xã hội của gia đình ông năm ngoái công bố kế hoạch ra mắt dịch vụ thị trường dự đoán.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Davis Ingle bác bỏ mọi cáo buộc, khẳng định ông Trump và các quan chức không sử dụng thông tin nội bộ để trục lợi tài chính.
"Tất cả nhân viên liên bang đều phải tuân thủ các quy định đạo đức của chính phủ, trong đó nghiêm cấm việc sử dụng thông tin chưa công khai để trục lợi tài chính", ông nói, đồng thời nhấn mạnh mọi cáo buộc không có bằng chứng đều là vô căn cứ.
Tuy nhiên luật giao dịch nội gián hiện vẫn tồn tại nhiều lỗ hổng. Quan chức chính phủ chưa bị cấm rõ ràng về việc tham gia thị trường dự đoán - hình thức đặt cược vào khả năng xảy ra các sự kiện trong tương lai.
Một số kèo cược thậm chí nhắm tới các kịch bản cực đoan như nguy cơ chiến tranh hạt nhân. Nền tảng Polymarket gần đây đã gỡ bỏ một kèo liên quan đến khả năng nổ bom hạt nhân, khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran.
Trước thực tế này, các nhà lập pháp đang thúc đẩy dự luật cấm quan chức sử dụng thông tin từ chức vụ để tham gia thị trường dự đoán, với mức phạt đề xuất lên tới 500 USD hoặc gấp đôi khoản lợi nhuận thu được từ giao dịch vi phạm.
Sự việc xảy ra tối 3/5, khi Thủ tướng Pedro Sanchez đang trên đường tới Armenia tham dự cuộc họp của Hội đồng Chính trị châu Âu (EPC). "Phái đoàn sẽ qua đêm tại Thổ Nhĩ Kỳ trước khi tiếp tục hành trình tới Armenia vào buổi sáng", chính phủ Tây Ban Nha cho biết, nhưng không tiết lộ cụ thể về sự cố.
Hãng thông tấn EFE trước đó dẫn các nguồn tin từ Văn phòng Thủ tướng Tây Ban Nha cho biết máy bay Airbus A310 chở ông Sanchez phải hạ cánh khẩn cấp xuống thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ do trục trặc kỹ thuật. Sự cố được miêu tả là "nhỏ", song tổ bay đã hành động theo đúng quy trình.
Thủ tướng Tây Ban Nha từng không thể đến dự hội nghị về Ukraine được tổ chức tại Pháp vào tháng 9/2025 với lý do tương tự. Máy bay dòng Falcon chở ông Sanchez khi đó phải quay đầu giữa hành trình và trở về Madrid do sự cố kỹ thuật, khiến Thủ tướng Tây Ban Nha phải tham dự sự kiện theo hình thức trực tuyến.
Airbus A310 là máy bay thân rộng, có chiều dài 47 m, sải cánh 44 m, khối lượng cất cánh tối đa 164 tấn, tầm bay 9.540 km và có thể chở theo 243 hành khách. Phi cơ cất cánh lần đầu vào năm 1982 và đã ngừng sản xuất từ năm 1998, với tổng cộng 255 chiếc xuất xưởng.
Chiếc A310 chở ông Sanchez thuộc biên chế Không đoàn 45 của không quân Tây Ban Nha, đơn vị chịu trách nhiệm cho hoạt động đi lại của hoàng gia, thủ tướng và các quan chức cấp cao. Không đoàn 45 còn vận chuyển nhân sự, vật tư trong các nhiệm vụ quốc tế, cũng như đảm nhận vai trò tiếp dầu trên không.
Đơn vị này vận hành hai phi cơ A310 đã được tùy chỉnh, 5 chiếc Dassault Falcon 900 và ba máy bay A330.
Các lãnh đạo thế giới bắt đầu tới thủ đô Yerevan của Armenia từ hôm 3/5 để tham dự hội nghị thượng đỉnh lần thứ 8 của EPC, với khẩu hiệu "Xây dựng tương lai: Đoàn kết và Ổn định ở châu Âu".
Sự kiện bắt đầu hôm nay và có sự tham gia của các lãnh đạo đến từ gần 50 quốc gia, trong đó có toàn bộ thành viên Liên minh châu Âu (EU). Họ sẽ thảo luận trực tiếp về các vấn đề quan trọng, như căng thẳng Trung Đông.
Để xuất khẩu bưởi Việt Nam sang Úc, cơ quan chức năng và doanh nghiệp hai nước phải phối hợp làm việc suốt 2 năm để xúc tiến quá trình trao đổi kỹ thuật, hoàn thiện báo cáo phân tích nguy cơ dịch hại và đạt được thỏa thuận cho trái bưởi tươi của Việt Nam được phép nhập khẩu vào Úc.
Từ giữa năm 2023, Cục TTBVTV (trước đây là Cục Bảo vệ thực vật thuộc Bộ NN-PTNT) đã nhận được thông báo từ Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Úc (DAFF) về việc bắt đầu phân tích nguy cơ dịch hại cho trái bưởi của Việt Nam. Cuối năm 2025, Cục TTBVTV phối hợp với Đại sứ quán Úc tại Việt Nam tổ chức lễ công bố xuất khẩu trái bưởi của Việt Nam sang Úc và trái việt quất của Úc sang Việt Nam. Tuy nhiên, từ đó đến nay phải tiếp tục hoàn thành thêm một số thủ tục. Đến ngày 10.4 vừa qua, bước thủ tục cuối cùng được hoàn thiện khi hệ thống BICON của Úc chính thức ban hành tiêu chuẩn nhập khẩu bưởi của Việt Nam. Như vậy, sau trái thanh long, vải, nhãn, chanh leo..., bưởi sẽ là loại trái cây tiếp theo của Việt Nam mở cửa thành công sang thị trường Úc.
Chỉ 3 ngày sau, tức 13.4, lô bưởi đầu tiên của Việt Nam xuất khẩu sang Úc đã được Công ty Blue Ocean chính thức chuyển sang Úc. Công ty 4Way, chuyên nhập khẩu sản phẩm nông nghiệp Việt Nam sang Úc, sẽ phân phối loại trái cây này tại Úc.
Phát biểu tại sự kiện trên, bà Phạm Thị Ngọc Thạch, Giám đốc Công ty Blue Ocean, chia sẻ: "Việc xuất khẩu bưởi lần này tiếp tục khẳng định chất lượng và uy tín của nông sản Việt Nam. Qua đó, chúng ta hôm nay có thể tự tin rằng: bưởi Việt Nam đã sẵn sàng chinh phục những thị trường khó tính nhất". Cuối năm 2024, Blue Ocean là đơn vị xuất khẩu chính thức lô hàng chanh dây đầu tiên của Việt Nam sang Úc, giúp cho món trái cây trị giá ngàn tỉ này vươn mình. Không chỉ dừng ở hoạt động xuất khẩu, Blue Ocean mong muốn hợp tác sâu rộng hơn với các đối tác nhập khẩu, phân phối và bán lẻ tại Úc để xây dựng một chuỗi cung ứng ổn định, minh bạch và bền vững lâu dài.
Chia sẻ trực tuyến tại sự kiện, ông Lý Hoàng Duy, Việt kiều Úc và là nhà sáng lập Công ty 4Way, cho biết: "Tôi đã trông chờ sự kiện này khá lâu để phân phối bưởi của Việt Nam vào thị trường Úc. Khoảng 10 năm qua, chúng tôi đã nhập khẩu nhiều loại trái cây của Việt Nam để phân phối tại thị Úc như: vải, nhãn, thanh long, xoài, dừa, chanh dây. Giờ đây có thêm bưởi là loại trái cây khá đặc biệt khi có thể thu hoạch quanh năm, dễ vận chuyển". Lô hàng đầu tiên được vận chuyển bằng đường hàng không, nên ông Duy cho biết dự kiến ngày 15 hoặc 16.4, bưởi Việt Nam sẽ chính thức "lên kệ" để sớm đến tay khách hàng tại Úc.
Những năm gần đây, diện tích trồng bưởi ở nước ta ngày càng được mở rộng, từ 50.000 ha năm 2015 tăng lên hơn 100.000 ha vào năm 2025 với sản lượng đạt gần 1 triệu tấn mỗi năm. Ước tính, kim ngạch xuất khẩu quả bưởi tươi đạt hơn 70 triệu USD vào năm 2025.
