Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, công nghệ phát triển nhanh và áp lực tài chính ngày càng lớn, không ít người trẻ đặt câu hỏi làm thế nào để xây dựng một cuộc sống ổn định và bền vững hơn.
Điều đáng chú ý là khi được hỏi về thành công hay cách ứng phó với bất ổn, tỷ phú đầu tư Warren Buffett thường không bắt đầu bằng những công thức kiếm tiền. Thay vào đó, ông nhắc đến các nguyên tắc sống mà theo ông có giá trị lâu dài hơn bất kỳ khoản đầu tư nào.
Theo tổng hợp từ những lá thư gửi cổ đông và các cuộc trò chuyện công khai của Buffett trong nhiều thập kỷ, dưới đây là 10 bài học được ông xem là nền tảng cho cả sự nghiệp lẫn cuộc sống.
Danh tiếng là tài sản đắt giá nhất
Warren Buffett nhiều lần khẳng định rằng tiền bạc có thể kiếm lại, nhưng uy tín một khi đánh mất sẽ rất khó phục hồi.
Ông từng nói rằng phải mất 20 năm để xây dựng danh tiếng nhưng chỉ cần 5 phút để phá hủy nó. Chính vì vậy, trong công việc hay kinh doanh, việc giữ chữ tín luôn được ông đặt lên hàng đầu. Với Buffett, đây là loại tài sản không thể mua bằng tiền.
Chỉ làm những gì mình thực sự hiểu
Một sai lầm phổ biến của nhiều người trẻ hiện nay là cố gắng “lấn sân” vào những lĩnh vực quá xa lạ vì thấy người khác thành công.
Buffett ngược lại, ông luôn tránh những ngành mình không hiểu rõ. Việc nhận thức được giới hạn của bản thân, theo ông, còn quan trọng hơn cả chỉ số IQ cao. Khi hiểu rõ năng lực cốt lõi, bạn sẽ giảm thiểu được rủi ro và tăng cơ hội thắng lớn.
Đừng nhầm lẫn giữa giá cả và giá trị
Buffett luôn phân biệt rất rõ hai khái niệm này. Ông cho rằng giá cả chỉ là số tiền phải bỏ ra tại một thời điểm, trong khi giá trị mới là thứ thực sự nhận được. Nguyên tắc này không chỉ áp dụng với đầu tư mà còn với nhiều quyết định trong cuộc sống, từ học tập, mua sắm cho đến lựa chọn nghề nghiệp.
Nói cách khác, những thứ có vẻ đắt chưa chắc đã không đáng tiền, còn những thứ rẻ chưa chắc đã là món hời.
Khoản đầu tư sinh lời nhất là đầu tư vào bản thân
Khi được hỏi về cách chuẩn bị cho tương lai đầy biến động, Buffett thường không đề cập đến vàng, bất động sản hay cổ phiếu. Ông nhấn mạnh việc nâng cao kỹ năng, kiến thức và năng lực cá nhân.
Theo Buffett, những gì nằm trong chính con người bạn là tài sản không ai có thể lấy đi, đánh cắp hay áp thuế. Đây cũng là khoản đầu tư có thể tạo ra lợi nhuận suốt đời.
Kiểm soát cảm xúc quan trọng hơn thông minh
Theo Buffett, thị trường chứng khoán, cũng như cuộc sống, là “cơ chế chuyển tiền từ những người thiếu kiên nhẫn sang người biết chờ đợi”. Khả năng giữ bình tĩnh, không bị cuốn vào tâm lý đám đông chính là ranh giới giữa thành công và thất bại. Nếu không rèn luyện được sự điềm tĩnh trước áp lực, bạn khó có thể đưa ra những quyết định sáng suốt.
Tập trung vào số ít điều thực sự quan trọng
Nhiều người có xu hướng theo đuổi quá nhiều mục tiêu cùng lúc. Buffett lại lựa chọn hướng ngược lại. Ông tin rằng những người hiểu rõ mình đang làm gì nên dồn nguồn lực cho một vài cơ hội tốt nhất thay vì phân tán sự chú ý.
Nguyên tắc này có thể áp dụng trong công việc, học tập, đầu tư hay các mối quan hệ cá nhân. Sự tập trung thường tạo ra kết quả lớn hơn việc cố gắng làm tất cả mọi thứ.
Luôn chuẩn bị một vùng đệm an toàn
Buffett không bao giờ chơi trò “được ăn cả, ngã về không”. Trong đầu tư, ông tìm kiếm biên an toàn để giảm thiểu rủi ro. Trong đời sống, đó là cách quản lý chi tiêu và sức khỏe để bạn vẫn đứng vững trước những biến cố bất ngờ. Luôn có một phương án dự phòng chính là cách bạn làm chủ cuộc chơi tài chính của mình.
Hãy ở cạnh những người tốt hơn mình
Buffett cho rằng môi trường có tác động rất lớn đến sự phát triển của mỗi cá nhân. Ông khuyến khích mọi người lựa chọn bạn bè, đồng nghiệp và người cố vấn một cách cẩn thận.
Khi thường xuyên tiếp xúc với những người có tiêu chuẩn cao hơn, tư duy và hành vi của chúng ta cũng có xu hướng thay đổi theo hướng tích cực. Đây là một trong những bài học đơn giản nhưng có ảnh hưởng lâu dài.
Dù thường xuyên đề cập đến các vấn đề tài chính phức tạp, những lá thư gửi cổ đông của Buffett vẫn nổi tiếng nhờ cách diễn đạt dễ hiểu. Ông từng tiết lộ rằng khi viết, ông luôn hình dung mình đang giải thích cho người thân trong gia đình.
Theo Buffett, nếu không thể trình bày một ý tưởng bằng ngôn ngữ đơn giản, rất có thể bản thân người nói cũng chưa thực sự hiểu rõ vấn đề. Trong thời đại thông tin bùng nổ, khả năng truyền đạt rõ ràng ngày càng trở thành lợi thế.
Thành công không nên được đo bằng ánh nhìn của người khác
Bài học cuối cùng cũng là điều Buffett thường nhắc đến nhiều nhất, đó là ông phân biệt giữa “bảng điểm bên ngoài” và “bảng điểm bên trong”. Bảng điểm bên ngoài phản ánh cách người khác đánh giá bạn, còn bảng điểm bên trong phản ánh cách bạn tự đánh giá chính mình.
Theo Buffett, nhiều người dành cả đời để tìm kiếm sự công nhận từ người khác nhưng lại bỏ quên những tiêu chuẩn của chính mình. Hạnh phúc và thành công thực sự chỉ xuất hiện khi con người sống đúng với những giá trị mà bản thân tin tưởng.
Trong nỗ lực tinh gọn, Porsche đang đàm phán gói tiết giảm chi phí thứ hai với công đoàn. Nói trên báo Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung cuối tuần qua, Tổng giám đốc Michael Leiters kỳ vọng sớm có kết quả.
"Chúng tôi muốn đạt được thỏa thuận với người lao động trước kỳ nghỉ hè của nhà máy vào tháng 7. Nhân viên Porsche cần có sự rõ ràng", ông Leiters, bày tỏ.
Trước đó, Porsche thông báo sẽ cắt giảm thêm 1.900 việc làm, sau khi cho thôi việc 2.000 lao động hợp đồng thời vụ năm 2025. Tổng giám đốc Leiters đặt mục tiêu sản xuất ít hơn doanh số 280.000 xe đã bán năm ngoái.
"Porsche phải kiếm ra tiền với số lượng xe ít hơn", ông tuyên bố. Là cựu CEO McLaren, ông Michael Leiters mới nhận ghế nóng Porsche hồi tháng 1, khi thương hiệu này đang đối diện nhiều thách thức.
Kể từ khi niêm yết năm 2022, giá cổ phiếu hãng đã giảm hơn một nửa. Năm ngoái, lợi nhuận hoạt động lao dốc 98%, chỉ còn 90 triệu euro (khoảng 105 triệu USD). Biên lợi nhuận hoạt động sụt xuống 0,3%, so với 14,5% hồi 2024.
Porsche còn ghi nhận khoản thiệt hại 3,1 tỷ USD do chuyển đổi sang xe điện không đúng thời điểm. Nhà đầu tư thì ngày càng mất kiên nhẫn. Ông Ingo Speich, đại diện cổ đông lớn Deka Investment, nói muốn sớm thấy chiến lược rõ ràng của tổng giám đốc. "Chúng tôi kỳ vọng trọng tâm sẽ là cắt giảm chi phí. Đây là lĩnh vực ông ấy có thể kiểm soát được", ông nói.
Nửa năm qua, ông Leiters tích cực tìm cách tinh gọn, thông qua cắt giảm nhân sự và đàm phán các gói giảm chi với công đoàn. Nhận ra nhu cầu xe điện thấp hơn kỳ vọng, hãng định tiếp tục phát triển xe hybrid sạc điện và xe động cơ đốt trong ít nhất đến thập niên 2030, song song với các dòng xe thuần điện.
Ngoài ra, theo Reuters, Porsche cũng có thể tận dụng điểm sáng hiếm hoi năm 2025 là nhu cầu mạnh với mẫu xe huyền thoại 911 sử dụng động cơ đốt trong, qua đó khôi phục "mối liên kết cảm xúc" giữa thương hiệu và người hâm mộ.
Tương tự, BMW và công đoàn đang chuẩn bị bước vào các cuộc đàm phán, sau khi hãng phát cảnh báo lợi nhuận tuần qua và cho biết sẽ đẩy nhanh các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động. Cổ phiếu BMW đã giảm xuống mức thấp nhất gần 6 năm sau thông tin này. Tính từ đầu năm, mã này đã giảm hơn 37%.
"Trước mắt, chúng tôi đang tìm kiếm các giải pháp khả thi, thông qua đối thoại có trách nhiệm với người lao động", người phát ngôn Hội đồng Lao động BMW, nói.
Đây là lần thứ ba trong ba năm liên tiếp BMW phải cảnh báo lợi nhuận, một phần nguyên nhân từ tiêu thụ giảm ở Trung Quốc và chi phí tăng do xung đột Iran. Ngoài ra, các loại thuế hiện hành - gồm thuế nhập khẩu của Mỹ và thuế chống trợ cấp của EU đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc, khiến biên lợi nhuận mảng ôtô quý I của BMW giảm 1,25 điểm phần trăm, do các dòng xe điện thuộc thương hiệu con Mini được sản xuất tại Trung Quốc.
Ba tháng đầu năm, BMW ghi nhận doanh thu 31 tỷ euro, lợi nhuận ròng 1,65 tỷ euro, giảm lần lượt 8,15% và 22,65% so với cùng kỳ. CEO BMW Milan Nedeljkovic cam kết tăng tiết kiệm, dự kiến cắt giảm tối đa 5% lực lượng lao động toàn cầu vào cuối năm 2026. Với quy mô nhân sự hiện dưới 155.000 người, con số này tương đương khoảng 7.700 việc làm có thể biến mất.
Triển vọng phục hồi trước mắt của các hãng xe sang Đức còn thách thức. Môi trường kinh doanh chưa có dấu hiệu cải thiện, trong khi cạnh tranh từ BYD và Xiaomi ngày càng gay gắt. Theo Reuters, Porsche, BMW lẫn Audi đều chịu áp lực khi các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc mở rộng vị thế dẫn đầu tại thị trường nội địa - thị trường lớn nhất thế giới và thâm nhập sâu hơn vào châu Âu.
Ngoài ra, Trung Đông bất ổn và nguy cơ kinh tế toàn cầu chậm lại càng khiến quá trình phục hồi khó khăn hơn. "Ngay cả những người có tài sản lớn cũng có thể trở nên thận trọng hơn với các khoản chi tiêu không thiết yếu, tạo thêm sức ép cho Porsche", nhà phân tích Pal Skirta của ngân hàng đầu tư Metzler, nhận định.
BMW dự báo kết quả kinh doanh sẽ giảm nhẹ trong năm nay và tỷ suất lợi nhuận hoạt động cốt lõi nằm trong khoảng từ 4% đến 6%, thấp hơn mức 5,3% hồi 2025.
Về dài hạn, các chuyên gia vẫn lạc quan. Ông Frank Schwope, chuyên gia tư vấn ôtô, giảng viên tại Đại học Khoa học Ứng dụng Cologne (FHM Köln), cho rằng nhà sản xuất xe sang như Porsche chắc chắn sẽ phục hồi nhanh hơn các hãng xe đại chúng như Renault hay Fiat. "Khách hàng Porsche thường gắn bó với thương hiệu, trong khi người mua Opel có thể dễ dàng chuyển sang một thương hiệu Trung Quốc", ông nhận định.
Chuyên gia phân tích ôtô Ferdinand Pieper đánh giá BMW ở vị thế thuận lợi, nhờ chiến lược phát triển công nghệ linh hoạt. Hãng này không đặt cược hoàn toàn vào xe điện, đồng thời đã hoàn thành phần lớn chi phí phát triển cho các dòng xe thế hệ mới. BMW còn tăng sản lượng tại nhà máy Spartanburg ở Mỹ, qua đó giảm bớt tác động từ thuế quan của ông Trump.
Ngày 10/4, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) đã nghe tranh luận của các bên trong các vụ kiện khởi xướng bởi 24 bang tại Mỹ và các doanh nghiệp nhỏ. Nhóm này nộp đơn kiện đầu tháng trước, về thuế nhập khẩu bổ sung 10% mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp lên toàn bộ đối tác thương mại kể từ ngày 24/2.
Họ cho rằng động thái của ông Trump là cách lách phán quyết trước đó của Tòa án Tối cao Mỹ. Ngày 20/2, Tòa Tối cao bác bỏ các chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và thuế riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc.
Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mục đích là giải quyết "tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán" nghiêm trọng, hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng USD mất giá trong ngắn hạn.
Theo đơn kiện, các bang và doanh nghiệp nhỏ cho rằng đạo luật ông Trump viện dẫn chỉ được thiết kế để giải quyết các tình huống khẩn cấp, ngắn hạn về tiền tệ. Thâm hụt thương mại thông thường không phù hợp với định nghĩa kinh tế của "thâm hụt cán cân thanh toán".
Trong hơn 3 giờ tranh luận, hội đồng gồm 3 thẩm phán đã xem xét cách định nghĩa "thâm hụt cán cân thanh toán". Thẩm phán Timothy Stanceu đặt câu hỏi về lập luận của chính quyền Trump, rằng thâm hụt thương mại có thể là lý do duy nhất để viện dẫn đạo luật năm 1974.
"Chúng tôi không chắc về cách diễn giải luật năm 1974 trong bối cảnh năm 2026, nhưng chúng tôi biết ‘thâm hụt thương mại’ không đồng nghĩa với ‘thâm hụt cán cân thanh toán’", Stanceu nói.
Đáp lại, Brett Shumate - luật sư của Bộ Tư pháp Mỹ cho biết thâm hụt thương mại góp phần nới rộng thâm hụt cán cân thanh toán, và tạo ra vấn đề thanh toán quốc tế "lớn, nghiêm trọng" cho nước này.
Brian Marshall - luật sư đại diện bang Oregon cho biết hiện tại đồng đôla cũng không có nguy cơ mất giá nhanh. Ông kêu gọi tòa chặn mức thuế 10% thay vì để thuế này tự hết hiệu lực sau 150 ngày. Việc này nhằm ngăn ông Trump sử dụng các cơ sở pháp lý khác để duy trì thuế vô thời hạn. "Nếu thuế mới cứ liên tiêp được áp dụng, đó sẽ là vấn đề", ông nói.
Bên cạnh đó, kể cả khi áp các mức thuế cũ, vốn cao hơn nhiều mức 10%, thâm hụt thương mại của Mỹ năm 2025 vẫn là 901,5 tỷ USD - gần như không thay đổi so với năm trước đó.
Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ chưa thông báo khi nào sẽ ra phán quyết. Kết quả của vụ kiện này cũng sẽ không ảnh hưởng đến các loại thuế nhập khẩu khác mà ông Trump đang áp dụng, như thuế với nhôm, thép và đồng, vì dựa trên các đạo luật khác.
Thị trường chứng khoán nối dài trạng thái hưng phấn khi dòng tiền tiếp tục tìm đến các cổ phiếu vốn hóa lớn. Chỉ số đại diện cho sàn TP HCM duy trì sắc xanh suốt phiên, có lúc tăng gần 30 điểm và vượt 1.780 điểm. Biên độ tăng sau đó thu hẹp còn 17 điểm, đóng cửa quanh vùng kháng cự ngắn hạn.
Đây là phiên tăng thứ ba liên tiếp, giúp chỉ số tích lũy tổng cộng 40 điểm.
Trong báo cáo thị trường tuần này, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Kafi cho rằng xu hướng ngắn hạn nghiêng về tích lũy và hồi phục. Nếu vượt 1.760 điểm với thanh khoản duy trì ở mức cao, chỉ số có thể mở rộng nhịp hồi phục lên trên 1.800 điểm. Dòng tiền luân chuyển giữa các nhóm ngành cho thấy quá trình hấp thụ lực cung đang diễn ra, củng cố kịch bản thiết lập nền giá mới thay vì điều chỉnh sâu.
Dù vậy, nhóm phân tích Kafi vẫn khuyến nghị nhà đầu tư hạn chế mua đuổi trong các nhịp tăng mạnh, thay vào đó nên chờ thị trường điều chỉnh để giải ngân.
Trong phiên hôm nay, sàn TP HCM có hơn 170 mã tăng, áp đảo so với 135 mã giảm. Rổ vốn hóa lớn cũng thoát khỏi tình trạng "xanh vỏ đỏ lòng", tức chỉ số tăng nhưng số lượng cổ phiếu giảm chiếm ưu thế. VN30 hôm nay tăng trên 20 điểm nhờ có 21 mã đóng cửa trên tham chiếu, gấp gần 3 lần số lượng mã giảm.
VIC vẫn đứng đầu danh sách những cổ phiếu tác động tích cực nhất đến VN-Index với 9 điểm. Cổ phiếu này tăng thêm 3,4%, vượt 165.000 đồng. Các mã còn lại trong danh sách này có VHM, HPG, TCX, ACB, HDB...
Xét theo ngành, cổ phiếu ngân hàng diễn biến khởi sắc nhất dù biên độ tăng không lớn. VPB và ACB là hai đại diện trong nhóm vốn hóa lớn có mức tăng hơn 1%, còn HDB, SHB, TPB, TCB, CTG... dao động 0,5-1% so với tham chiếu. Ngược lại, nhóm này cũng có một số mã điều chỉnh mạnh như STB, MSB, VIB.
Ở nhóm dầu khí, sắc đỏ bao trùm. Hai mã trụ gồm GAS và PLX lần lượt mất 1,7% và 1,4%, còn BSR điều chỉnh xấp xỉ 4% sau phiên hưng phấn đầu tuần.
Nhóm bất động sản hôm nay có sự phân hóa mạnh. QCG đứng đầu biên độ giảm với 2,8%, xuống dưới 14.000 đồng. Cổ phiếu của nhiều chủ đầu tư khác như Novaland, Nam Long, An Gia, Phát Đạt cũng đóng cửa trong sắc đỏ. Ở chiều ngược lại, nhóm Vingroup, TTC Land và DIC Corp nâng đỡ thị trường.
Thanh khoản sàn TP HCM hôm nay gần 23.500 tỷ đồng, tăng 1.000 tỷ đồng so với phiên trước. HPG và SHB hút mạnh dòng tiền khi giá trị khớp lệnh lần lượt đạt 1.760 tỷ đồng và 1.480 tỷ đồng.
Ngoài tăng 3 phiên liên tiếp, thị trường còn phát tín hiệu tích cực khi nhà đầu tư nước ngoài trở lại mua ròng. Nhóm này giải ngân hơn 2.300 tỷ đồng, trong khi bán ra khoảng 2.160 tỷ đồng. Lực mua tập trung vào cổ phiếu Hòa Phát và MBBank.
