Từ những chuyến đi học ở nước ngoài, những ngày tự mày mò tài liệu đến 13 trạm BTS đầu tiên được dựng lên bằng chính sức người, họ đã tạo nên cuộc gọi đầu tiên và mở ra hành trình “từ 0 đến 1” của người Việt trong lĩnh vực viễn thông.
Trong lịch sử ngành viễn thông Việt Nam, có những cột mốc được ghi nhớ một cách đặc biệt – không phải vì quy mô thị trường hay số lượng thuê bao, mà vì nó mang đến một “điểm chạm vào tương lai” hoàn toàn mới. Sự ra đời của VinaPhone là một trong những cột mốc như vậy, nó đánh dấu nỗ lực của đội ngũ kỹ sư Việt Nam trong việc tự học hỏi, tiếp thu và triển khai công nghệ, đánh dấu bước chuyển lớn từ “biết sử dụng” sang “biết làm chủ”.
Trước đó, sự xuất hiện của MobiFone đã tiên phong mở đường, tận dụng mô hình hợp tác kinh doanh quốc tế để nhanh chóng đưa GSM vào Việt Nam. Nhưng với VinaPhone, hành trình đó bắt đầu gần như từ con số 0. Không đội ngũ vận hành mạng GSM hoàn chỉnh, chưa có quy trình chuẩn, chưa có kinh nghiệm triển khai thực địa. Mọi thứ đều phải xây dựng đồng thời: đào tạo con người, tiếp nhận công nghệ, hình thành hệ thống khai thác, rồi từng bước triển khai hạ tầng trên thực tế.
Từ “số 0” về năng lực nội tại đến “số 1”, khi mạng lưới đầu tiên được dựng lên và cuộc gọi đầu tiên được thực hiện, đội ngũ kỹ sư VinaPhone đã chứng minh người Việt có thể tự mình tiếp nhận và vận hành một mạng di động hiện đại.
Ông Hoàng Gia Bổng (nguyên Trưởng Trung tâm điện thoại di động GSM, Công ty Điện báo Hà Nội) – một trong những kỹ sư trực tiếp tham gia xây dựng hệ thống và thực hiện cuộc gọi đầu tiên của VinaPhone cách đây 30 năm nhớ lại:
Năm 1993, ông được Tổng cục trưởng Tổng cục Bưu điện Đặng Văn Thân cử sang Pháp học về mạng di động. Một năm sau, ông tiếp tục sang Đức đào tạo chuyển giao công nghệ – bước chuẩn bị trực tiếp cho việc xây dựng mạng VinaPhone.
“Khóa học đó chỉ có 5 người. Xin nhấn mạnh, cử đi đào tạo để xây dựng mạng di động cho Việt Nam mà có đúng 5 người, trong đó có 2 nữ và 3 nam. Nói thật thế này, cảm giác của chúng tôi như “con nông thôn” lên thành phố, khủng khiếp lắm!”, ông cười.
Rào cản lớn nhất ban đầu là ngoại ngữ. Thời điểm đó, phần lớn cán bộ kỹ thuật ngành bưu điện không được đào tạo ngoại ngữ bài bản, chủ yếu tự học để vượt qua các kỳ kiểm tra.
Nhưng ngoại ngữ chỉ là một phần, thách thức lớn hơn là công nghệ GSM – hoàn toàn mới với Việt Nam thời điểm đó. Từ vốn kiến thức ban đầu, họ buộc phải tự nghiên cứu tài liệu, tự hệ thống hóa lại để chuẩn bị cho việc triển khai thực tế sau này.
Năm 1995, sau khi ký kết dự án, thiết bị do Siemens cung cấp được đưa sang Việt Nam. Đội ngũ kỹ sư được triệu tập trở về để bắt đầu lắp đặt mạng.
Hệ thống VinaPhone thời điểm đó gồm trung tâm chuyển mạch, trạm phát sóng và các hệ thống giám sát vận hành. Phần việc trực tiếp của kỹ sư Việt Nam là lắp đặt 13 trạm BTS đầu tiên tại Hà Nội trong giai đoạn 1 của dự án.
Phía Siemens có 3 chuyên gia, nhưng chỉ 2 người trực tiếp làm tại hiện trường. Phía Việt Nam cũng chỉ có ông Bổng và 2 cộng sự. 13 trạm BTS được triển khai tại nhiều khu vực như Đinh Tiên Hoàng, Giáp Bát, Sóc Sơn, Đông Anh (Hà Nội)… Hầu hết đều lắp đặt thủ công.
Không chỉ dùng sức người để khuân vác, vận chuyển, mà thậm chí khâu cài đặt cấu hình, kiểm tra… cũng làm thủ công, vì khi đó không có phần mềm làm việc này, ông Bổng cho biết.
Sau khi đi vào hoạt động, những khó khăn mới tiếp tục xuất hiện, từ nhân lực đến cơ chế vận hành. Nhưng mỗi vấn đề lại được giải quyết bằng cách tự tìm lời giải, dựa trên chính nền tảng “số 1” đầu tiên đã tạo dựng.
Cuộc gọi đầu tiên trên mạng VinaPhone, ông Bổng thực hiện gọi về gia đình. Âm thanh kết nối thành công là khoảnh khắc vỡ òa không chỉ của cá nhân ông mà của cả đội ngũ – khi một mạng di động do người Việt tự triển khai và vận hành đã “vượt khó” chào đời.
“Tiếp đó là những ngày “chân không chạm đất”, bận bịu vô vàn. Cuối năm 1995, tôi mới ở Đức về để tiến hành lắp đặt, mà đến tháng 6.1996 đã khai trương và cung cấp dịch vụ cho khách hàng”, ông Bổng nhớ lại.
Ba mươi năm đã trôi qua kể từ cuộc gọi đầu tiên ấy. Từ 13 trạm BTS dựng lên bằng sức người, VinaPhone hôm nay đã trở thành một trong những mạng di động lớn tại Việt Nam, với hạ tầng hiện đại, vùng phủ 4G toàn quốc, triển khai 5G tại nhiều địa phương và hệ sinh thái dịch vụ số phục vụ hàng chục triệu khách hàng.
Nhưng điều thay đổi quan trọng hơn cả không nằm ở quy mô mạng lưới, mà ở năng lực làm chủ công nghệ. Nếu thế hệ ông Hoàng Gia Bổng đặt những viên gạch đầu tiên cho một mạng di động do người Việt vận hành, thì các thế hệ kỹ sư hôm nay đang tiếp tục mở rộng nền tảng đó bằng hạ tầng số, công nghệ mới và các dịch vụ phục vụ chuyển đổi số quốc gia.
Khi lựa chọn ô tô, nhiều khách hàng thường nhìn vào giá bán. Tuy nhiên, cùng với sự phổ biến của xe điện, ngày càng nhiều người quan tâm đến tổng chi phí sử dụng, bao gồm nhiên liệu, bảo dưỡng và các khoản vận hành phát sinh trong nhiều năm.
Đây cũng là lý do VF 5 đang thu hút sự quan tâm của đông đảo khách hàng trong phân khúc phổ thông. Anh Nguyễn Trí Tài, chủ xe VF 5 tại TP.HCM, cho biết trước khi đưa ra quyết định, anh từng cân nhắc một số mẫu xe xăng cùng tầm giá nhưng nhận thấy sự khác biệt rất rõ khi tính tổng chi phí sử dụng.
"Chưa nói giá mua, riêng chi phí đổ xăng, thay dầu, bảo dưỡng định kỳ và các khoản phát sinh khác của xe xăng đã lớn hơn rất nhiều so với VF 5", anh Tài chia sẻ.
Theo anh, với các mẫu xe xăng phổ thông tiêu thụ khoảng 6-7 lít/100km, người dùng có thể phải chi vài triệu đồng mỗi tháng cho nhiên liệu. Trong khi đó, nhờ chính sách miễn phí sạc đến ngày 10/2/2029, nhiều chủ xe VF 5 gần như không phải chi trả cho nhu cầu năng lượng trong những năm đầu sử dụng.
"Chỉ riêng khoản nhiên liệu đã giúp tôi tiết kiệm vài chục triệu đồng trong thời gian 2-3 năm", anh Tài nhận xét.
Với nhóm khách hàng kinh doanh dịch vụ, lợi thế này càng rõ rệt hơn. Chia sẻ trên nhóm chủ xe VF 5, một tài xế công nghệ tại TP.HCM tên Anh Vũ cho biết, với cường độ di chuyển khoảng 180-250km mỗi ngày, chi phí nhiên liệu của xe xăng trước đây thường dao động từ 300.000-500.000 đồng/ngày, tương đương khoảng 9-15 triệu đồng/tháng. Từ khi chuyển sang VF 5, anh hoàn toàn bỏ túi số tiền trên.
Bên cạnh chi phí nhiên liệu, anh Vũ cho rằng, bài toán bảo dưỡng cũng tạo ra khoảng cách lớn. Xe xăng đòi hỏi thay dầu, lọc, bảo trì động cơ định kỳ, trong khi xe điện có cấu trúc đơn giản hơn, giảm đáng kể các hạng mục cần chăm sóc. "Trước đây mỗi lần bảo dưỡng xe xăng vừa mất thời gian, vừa ‘bay’ ngay vài triệu đồng. Với VF 5, lần đầu tiên được trải qua cảm giác bảo dưỡng hết… hơn 300.000 đồng", vị chủ xe chia sẻ.
Không chỉ tối ưu chi phí sử dụng, VF 5 còn mang lại giá trị vượt kỳ vọng với sức mạnh lên tới 134 mã lực, cùng loạt tính năng hỗ trợ lái an toàn nâng cao (ADAS) như cảnh báo điểm mù, cảnh báo phương tiện cắt ngang phía sau, cảnh báo mở cửa… Đây là những trang bị không thể tìm thấy ở phân khúc A-SUV.
"Nhiều người nghĩ xe phổ thông thì chỉ cần đủ dùng, nhưng VF 5 mang lại nhiều hơn thế, từ khả năng vận hành đến các công nghệ hỗ trợ lái đều vượt xa tầm tiền", anh Vũ khẳng định.
Cơ hội sở hữu ô tô nhàn với 0 đồng trả trước
Nếu chi phí vận hành thấp là yếu tố tạo lợi thế trong dài hạn thì chính sách bán hàng hiện tại của VinFast lại giúp người dùng giải quyết bài toán tài chính ngay từ ngày đầu sở hữu.
Từ mức giá niêm yết 529 triệu đồng, VF 5 đang trở nên dễ tiếp cận hơn đáng kể nhờ loạt ưu đãi được áp dụng trong tháng 6/2026. Khách hàng mua xe được hỗ trợ trực tiếp 6% giá trị xe từ chương trình "Mãnh liệt vì tương lai Xanh", đồng thời nhận thêm ưu đãi tương đương 3% giá trị xe trong chương trình "Mùa hè rực rỡ - Vinfascination" (có thể quy đổi thành voucher nghỉ dưỡng Vinpearl) cùng quà tặng 2 năm bảo hiểm vật chất (có thể quy đổi thành tiền mặt trị giá 15 triệu đồng). Chi phí lăn bánh thực tế của VF 5 theo nhiều chủ xe hiện chưa tới 470 triệu đồng, "mềm" hơn đáng kể giá niêm yết.
Đáng chú ý, người dùng còn có thêm lựa chọn tài chính theo hướng linh hoạt hơn với chính sách trả góp 0 đồng vốn đối ứng, áp dụng mức lãi suất cố định 7%/năm trong 3 năm đầu.
"Trước đây tôi luôn nghĩ phải có sẵn vài trăm triệu đồng mới tính đến chuyện mua ô tô. Nhưng với chính sách hiện tại, mình có thể sở hữu xe sớm hơn dự định mà vẫn chủ động được dòng tiền cá nhân", anh Tùng Lâm, một khách hàng 9X tại Hà Nội, cho biết.
Theo anh Lâm, mức lãi suất cố định giúp người mua như anh biết trước số tiền phải thanh toán hằng tháng, tránh áp lực từ những biến động lãi suất thường gặp ở nhiều gói vay thương mại.
Đối với nhóm khách hàng kinh doanh dịch vụ, lợi thế này càng lớn hơn. Khi chi phí đầu vào được giảm xuống mức tối thiểu, trong khi chi phí vận hành tiếp tục được tối ưu nhờ chính sách sạc miễn phí, thời gian hoàn vốn có thể được rút ngắn đáng kể.
Tại phần góp ý dự thảo thông tư nêu: "Con (bao gồm con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ, con riêng của chồng) đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, kể cả con từ 18 tuổi trở lên đang học bậc học phổ thông, không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 3 triệu đồng", Cục Thuế đề nghị đơn vị soạn thảo nghiên cứu, xem xét điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc đối với trường hợp con trên 18 tuổi đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, học bậc học phổ thông.
Lý do là hiện nay chi phí giáo dục đại học đối với sinh viên khá cao. Ví dụ, 1 gia đình có con đang theo học bậc đại học sẽ phải chi trả học phí, tiền ăn, tiền sinh hoạt, nhà ở… Việc sinh viên đi làm thêm để nâng cao kỹ năng và phụ giúp gia đình là điều phổ biến. Như vậy, nếu thực hiện theo quy định tại dự thảo thông tư như trên thì con đang học đại học mà có thu nhập hơn 3 triệu đồng (gần 36 triệu đồng/năm) thì không được xác định là người phụ thuộc được giảm trừ là chưa phù hợp với thực tế mức sinh hoạt phí của sinh viên hiện nay.
Bên cạnh đó, Cục Thuế cũng đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung hướng dẫn về cách xác lập "thu nhập bình quân tháng" đối với các cá nhân có thu nhập không ổn định trong năm để người nộp thuế tự kê khai và chịu trách nhiệm. Ví dụ, trong trường hợp người phụ thuộc là con trên 18 tuổi theo học bậc đại học, tháng 6.2026 đi làm tại công ty và có thu nhập từ tháng 9 đến hết tháng 12.2026 là 250 triệu đồng, nếu tính thu nhập bình quân tháng trong năm (12 tháng) thì thu nhập là 20 triệu đồng/tháng. Như vậy, từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2026, khi người phụ thuộc vẫn đang học bậc đại học thì người nộp thuế không được tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc là con trong khi từ tháng 1 đến tháng 5 người phụ thuộc vẫn chưa có thu nhập. Do đó, cần làm rõ, "thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn" được tính theo 12 tháng hay số tháng phát sinh thu nhập, thu nhập để xác định thu nhập bình quân có bao gồm thu nhập miễn thuế hay không. Từ đó, Cục Thuế đề xuất thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn được tính theo số tháng phát sinh thu nhập.
Ngoài ra, Cục Thuế còn đề xuất đối với quy định "trong độ tuổi lao động" cần có dẫn chiếu căn cứ quy định của pháp luật để quy định cho các đối tượng là cá nhân trong độ tuổi lao động. Bởi theo quy định của Bộ luật Lao động, trong độ tuổi lao động có nhiều khung do áp dụng theo ngành nghề thông thường và các ngành nghề đặc thù có khung xác định độ tuổi lao động khác nhau.
Lãi suất cho vay bất động sản (BĐS) đã và đang tăng cao, lên đến 14 - 15%/năm, các hợp đồng cũ còn bị điều chỉnh cao hơn. Nhưng đáng lo ngại hơn là vay mua BĐS, đầu tư hay cho nhu cầu ở thực, lúc này không đơn giản.
Tình trạng này xuất phát từ việc siết cho vay BĐS để kiểm soát tín dụng an toàn, hiệu quả của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Theo số liệu từ NHNN, năm 2025 tín dụng BĐS tăng khoảng 22%, nhưng nếu tính đầy đủ các khoản vay tiêu dùng có liên quan đến BĐS, mức tăng thực tế có thể lên tới 28 - 30%.
https://www.youtube.com/watch?v=ISTVVtVo1ro
Trước thực tế này, NHNN đã yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát chặt tăng trưởng tín dụng ngay từ đầu năm 2026. Theo đó, dư nợ tín dụng trong 3 tháng đầu năm không được vượt quá 25% chỉ tiêu tăng trưởng cả năm (ở mức khoảng 15%). Đặc biệt, dư nợ cho vay BĐS tại mỗi NH không được tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung. Đây được xem là bước đi nhằm hạn chế rủi ro khi thị trường BĐS có dấu hiệu tăng nhanh trở lại sau giai đoạn trầm lắng.
Ngay sau chỉ đạo của NHNN, một số NH đã tạm dừng cho vay BĐS, lãi vay mua nhà đất cũng tăng vọt... Trong bối cảnh VN đang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, siết tín dụng BĐS - ngành kinh tế có liên quan đến hơn 40 lĩnh vực khác nhau, chiếm 12% trong GDP... - có thể ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng chung.
Vậy siết cho vay BĐS thế nào để vừa bảo đảm an toàn tín dụng, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế? Câu trả lời sẽ được làm rõ tại hội thảo "Tín dụng BĐS, kiểm soát thế nào để phát triển" do Báo Thanh Niên tổ chức lúc 8 giờ 30 sáng 17.4 với sự tham gia của đại diện NHNN, đại diện Bộ Xây dựng, các chuyên gia kinh tế hàng đầu VN và đặc biệt các DN, NH hàng đầu VN như VietinBank, HDbank, ACB, Novaland, CC1, SCCI, HASCO... để cùng phác họa bức tranh thị trường BĐS và tìm giải pháp hiệu quả nhất cho người dân, DN có nhu cầu vay vốn.
Hội thảo được trực tiếp trên các nền tảng của Báo Thanh Niên.
