Sản phẩm của nhóm sinh viên Lê Văn Đại, Nguyễn Đức Nghiêm, Huỳnh Tiến Đạt, Nguyễn Thành Vinh và Phan Tấn Tài từ Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông cơ sở ở TP.HCM (PTIT HCM) đạt giải nhất cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo PTIT HCM năm 2026 do trường này tổ chức vào sáng 23.6.
Nhóm sinh viên nói với Thanh Niên rằng đã bắt đầu thực hiện dự án từ cuối năm 2025, với mục tiêu ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để bảo vệ mắt cho những người hay tiếp xúc với màn hình điện thoại, máy tính. Quyết tâm này được “tiếp lửa” sau khi các bạn khảo sát thị trường và cho rằng, các ứng dụng (app) giúp bảo vệ mắt tuy đa dạng nhưng còn phân tán và không sở hữu đa chức năng.
“Vì thế, chúng tôi muốn thiết kế nên một app tích hợp nhiều tính năng được cải thiện hơn”, nhóm chia sẻ.
Ba tính năng quan trọng của Vision-Guard bao gồm đo khoảng cách giữa mắt tới màn hình và nhắc nhở nếu chưa phù hợp, đo tần suất chớp mắt để đưa ra khuyến nghị, điều chỉnh độ sáng màn hình dựa trên ánh sáng từ môi trường để loại bỏ tình trạng lóa mắt cũng như căng thẳng thị giác. Hệ thống có ứng dụng AI này cũng gợi ý cho người dùng các bài tập thị giác và thu thập dữ liệu để lập báo cáo sức khỏe định kỳ, giúp hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán.
Điều này giúp người dùng hạn chế hoặc thậm chí tránh khỏi các bệnh về mắt như hội chứng thị giác màn hình, khô mắt, mờ mắt hay tăng độ cận thị – vốn xuất phát từ các nguyên nhân phổ biến như ngồi sát màn hình hay độ sáng màn hình chưa phù hợp.
Một trong những điểm nhấn của Vision-Guard là đề xuất cho người dùng đều dựa trên bằng chứng thực nghiệm sau khi các bạn nghiên cứu kết quả các bài báo khoa học, từ thế nào là khoảng cách an toàn, tới việc chớp mắt dưới ngưỡng bao nhiêu là dấu hiệu cho thấy mắt bị mỏi…
Theo các sinh viên, khó nhất là ‘bài toán’ tự động điều chỉnh độ sáng màn hình theo ánh sáng môi trường mà người dùng đang sử dụng thiết bị. Tính năng này thường chỉ xuất hiện trong những thiết bị đã cài sẵn sensor (cảm biến). Thế nên, nhóm phải nghiên cứu và huấn luyện AI để đạt được hiệu quả và độ chính xác như khi dùng cảm biến bình thường, thay thế vai trò của công cụ này trong những thiết bị không có.
Giai đoạn hiện tại, Vision-Guard đang được nhóm triển khai miễn phí cho các sinh viên sử dụng để thu thập thêm dữ liệu và feedback (phản hồi), từ đó giúp tối ưu hóa sản phẩm hơn. Mục tiêu tương lai của nhóm sinh viên là tiếp cận khách hàng doanh nghiệp, cũng như hợp tác với các bên liên quan để tinh chỉnh thành dòng sản phẩm riêng cho trẻ em, giúp các em sử dụng điện thoại một cách an toàn.
Trao đổi với Thanh Niên, tiến sĩ Bùi Văn Trí, Phó trưởng phòng Đào tạo và Khoa học công nghệ PTIT HCM, Trưởng ban Tổ chức cuộc thi, chia sẻ điểm sáng của dự án trên là sinh viên đã ứng dụng công nghệ AI để góp phần giải quyết vấn đề đang thu hút nhiều quan tâm là tỷ lệ dùng màn hình tăng mạnh, nhất là ở lứa tuổi thanh thiếu niên. “Dự án còn được phát triển dựa trên luận cứ khoa học và kiểm chứng được nguồn dữ liệu do AI cung cấp”, thầy Trí nhận xét.
Tiến sĩ Trí cho biết thêm, cuộc thi bao gồm nhiều giai đoạn khác nhau, trong đó có tích hợp nhiều hoạt động, sự kiện cho phép sinh viên được nhận hướng dẫn trực tiếp bởi những lãnh đạo doanh nghiệp. Trải qua quá trình góp ý, có nhiều đội lại bứt phá hơn dù trước đó không sở hữu ý tưởng tốt bằng các đội khác. “Nhờ mô hình này, chúng tôi thật sự có thể đánh giá các bạn qua cả quá trình làm việc, không chỉ dừng ở chấm điểm ý tưởng”, thầy nói.
Là một trong những giám khảo ở cuộc thi, thạc sĩ Đào Hải Nhật Tân, sáng lập và điều hành Seesaw Việt Nam, đại diện sáng kiến BLOCK71 của ĐH Quốc gia Singapore, kể với Thanh Niên rằng có “chuyển dịch rất lớn” trong tư duy đổi mới sáng tạo hiện tại so với trước. Nếu như ngày xưa, sinh viên chỉ quan tâm giải quyết các vấn đề xã hội, thì hiện nay các bạn lại đi sâu vào chuyên môn hơn và tìm cách xử lý “bài toán” thực tiễn nhờ ứng dụng liên ngành.
“Thực tế, thị trường rất lạnh lùng, khắc nghiệt”, chị nói. “Lời khuyên của tôi là các bạn hãy luôn giữ tâm thế, ‘Tôi đang khám phá’, chứ không phải, ‘Tôi đã đến đích rồi’ chỉ chờ người tới mua. Hãy cởi mở đón nhận những điều sắp tới và kiên trì theo đuổi dù có gặp khó khăn”, thạc sĩ Đào Hải Nhật Tân nhắn nhủ.
Phát biểu khai mạc, PGS-TS Trần Quang Anh, Phó giám đốc PTIT HCM, cho biết cuộc thi phản ánh sự kết nối giữa nghiên cứu – doanh nghiệp – khởi nghiệp. Đây là điểm nhấn trong bối cảnh trường ĐH không chỉ dừng ở đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn phải bồi dưỡng những cá nhân có khả năng tạo tác động tới cộng đồng và xã hội.
Vì thế, các sản phẩm không dừng ở việc nhận giải, mà còn được nhà trường đẩy mạnh khả năng thương mại hóa và ứng dụng thực tế trong tương lai thông qua giai đoạn ươm tạo, kết nối với các nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước.
Thông tin này vừa được ông Phạm Tấn Ngọc Thụy, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Đà Nẵng, chia sẻ tại chương trình tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng tại phường Ngũ Hành Sơn ngày 6-5.
Trước các ý kiến lo lắng của cử tri, ông Thụy cho biết tới thời điểm hiện nay Đà Nẵng có 43.586 học sinh lớp 9 đã đủ điều kiện để tốt nghiệp THCS, có 38.690 học sinh được tuyển vào trường THPT công lập.
"Như vậy tỉ lệ học sinh vào trường THPT công lập đạt là gần 88,8%. Ngoài ra Đà Nẵng có 15 trường trung học phổ thông, trường có cấp trung học phổ thông ngoài công lập và 4 trung tâm giáo dục thường xuyên. Như vậy đã có 19 trường có thể đón 12% thí sinh không vào được các hệ trường THPT công lập. Thực sự so với 2 đầu đất nước thì "sức nóng" tuyển sinh lớp 10 ở Đà Nẵng không bằng" - ông Thụy cho biết.
Theo ông Thụy, quy mô về trường lớp hiện tại của Đà Nẵng vẫn đảm bảo được số lượng tuyển sinh trong thời gian tới mà không áp lực như TP.HCM và Hà Nội.
Ông Thụy cho biết hiện nay công tác tuyển sinh và hướng nghiệp được thực hiện theo quyết định của Chính phủ, các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo về phân luồng học sinh vào các trường nghề, cao đẳng nghề được Đà Nẵng chuẩn bị khá kỹ.
Trong đó Sở Giáo dục và Đào tạo đã rà soát đầy đủ quy hoạch mạng lưới trường lớp để tham mưu đầu tư cơ sở vật chất.
Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, dự kiến trong năm học tới sẽ có biến động số lượng học sinh khá lớn do yếu tố năm sinh, nhưng sở đã dự báo trước số lượng học sinh, số phòng học và cơ sở vật chất cần nâng cấp.
Trước đó trong chương trình tiếp xúc cử tri vào ngày 5-5, nhiều cử tri cũng kiến nghị cần nghiên cứu chính sách phổ cập giáo dục đến lớp 12, hoặc mở rộng quy mô trường lớp, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền học tập của học sinh sau bậc trung học cơ sở.
Thông tin trên được ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng (Sở GD-ĐT Hà Nội), chia sẻ tại hội nghị hướng dẫn tuyển sinh lớp 10 và thi tốt nghiệp THPT 2026 do Sở GD-ĐT tổ chức sáng nay 2.4.
Một trong những điểm mới đáng chú ý năm nay là đăng ký dự thi lớp 10 theo hình thức trực tuyến theo một cổng duy nhất là Cổng thông tin tuyển sinh đầu cấp của thành phố. Ông Bình cho hay, chỉ những trường hợp đặc biệt, bất khả kháng mới đăng ký trực tiếp vào "đơn xanh" như những năm trước.
Học sinh có thể tự đăng ký nhưng bắt buộc các em phải có VNeID mức 2. Tuy nhiên, giáo viên và người thân có thể đăng ký giúp cho học sinh thông qua xác thực VNeID mức 2 của người đăng ký hộ (nhưng phải thêm bước xác nhận tài khoản, mật khẩu của học sinh).
Theo lịch, từ ngày 4 - 6.4, học sinh có thể đăng ký thử nghiệm; từ ngày 10.4 đến 24 giờ ngày 17.4, học sinh sẽ đăng ký chính thức. Trong thời gian này, các em có thể điều chỉnh nguyện vọng.
Hình thức đăng ký trực tuyến cho phép học sinh có thể theo dõi "tỷ lệ chọi" của từng nguyện vọng 1, 2, 3 theo thời gian thực. Mỗi học sinh sẽ xem được tối đa "tỷ lệ chọi" của 10 trường THPT công lập không chuyên và 4 trường THPT chuyên. Qua đó, học sinh có thể cân nhắc thay đổi nguyện vọng trong quá trình đăng ký trực tuyến.
"Trước khi học sinh thay đổi nguyện vọng, chúng tôi cũng khuyến cáo, việc điều chỉnh này phải đăng ký vào năng lực học tập của học sinh, vào điều kiện thực tiễn và điều kiện đi lại. Để tránh việc chọn nguyện vọng quá an toàn nhưng khi trúng tuyển lại không theo học gây lãng phí, ảnh hưởng đến công tác tuyển sinh chung cũng như của chính học sinh", ông Bình lưu ý.
Ông Bình đề nghị các nhà trường phân công giáo viên chủ nhiệm rà soát dữ liệu của học sinh lớp 9 trước thời gian đăng ký trực tuyến vì giáo viên phải rà soát xong học sinh mới đăng ký được. Các trường cũng phải rà soát kỹ để đảm bảo các chế độ ưu tiên, khuyến khích của học sinh (nếu có); điều kiện về nơi cư trú kèm theo minh chứng để hệ thống đối chiếu.
Sau khi giáo viên rà soát xong thì tài khoản đăng ký trực tuyến của học sinh mới được kích hoạt và tiến hành đăng ký trên hệ thống được. Do đó, nếu em nào vào cổng đăng ký tuyển sinh mà không đăng nhập và đăng ký được cần báo ngay cho giáo viên chủ nhiệm vì có thể dữ liệu của học sinh đó chưa được rà soát xong.
Đại diện Sở GD-ĐT nhấn mạnh yêu cầu rà soát các chế độ ưu tiên của học sinh, tránh tình trạng như các năm trước đăng ký xong rồi mới bổ sung các trường hợp ưu tiên.
Cũng theo ông Bình, khi vào đăng ký dự thi, học sinh chỉ có thể điền các thông tin về nguyện vọng mà không thể tác động các dữ liệu khác liên quan đến điều kiện cư trú hay chế độ ưu tiên, khuyến khích vì các dữ liệu này đã được "khóa cứng".
Sắp tới, hệ thống sẽ bổ sung thêm gợi ý về khoảng cách từ nơi cư trú của học sinh đến trường mà học sinh dự kiến lựa chọn để các em có thêm căn cứ lựa chọn cho phù hợp.
Ông Nghiêm Văn Bình nhấn mạnh, học sinh và các nhà trường cần rà soát kỹ việc đăng ký môn thi như môn ngoại ngữ và môn chuyên trong thời gian đăng ký trực tuyến.
Quy chế cho phép học sinh được thi ngoại ngữ khác với ngoại ngữ mà các em học tại trường THCS nên các năm trước đã dẫn đến hiện tượng nhầm lẫn: nhiều năm có trường hợp học sinh đăng ký ngoại ngữ là tiếng Nhật, tiếng Hàn, khi vào phòng thi ngoại ngữ nhận đề thi của môn tiếng Nhật hoặc tiếng Hàn trong khi mình không biết gì về ngoại ngữ này mới biết đã đăng ký nhầm môn thi ngoại ngữ.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra với môn chuyên. Do vậy, trước khi "chốt" đăng ký, học sinh và giáo viên cần rà soát kỹ để tránh tình trạng đáng tiếc như trên.
Năm nay, học sinh được đăng ký 3 nguyện vọng và không yêu cầu căn cứ theo khu vực tuyển sinh, xếp theo thứ tự ưu tiên cao nhất là nguyện vọng 1. Khi học sinh không trúng tuyển nguyện vọng 1, các em sẽ được xét tuyển đến nguyện vọng 2, khi không trúng tuyển nguyện vọng 2 sẽ được xét tuyển đến nguyện vọng 3. Việc xét tuyển là bình đẳng giữa các nguyện vọng, chỉ chênh lệch về mức điểm.
Năm nay, mức chênh lệch điểm chuẩn giữa các nguyện vọng đã giảm từ 1 điểm xuống còn 0,5 điểm đối với nguyện vọng 2 và từ 2 điểm xuống còn 1 điểm đối với nguyện vọng 3. Điều này giúp các em có nhiều cơ hội hơn trong lựa chọn đăng ký nguyện vọng và tăng cơ hội trúng tuyển ở các nguyện vọng 2, nguyện vọng 3.
Daniel Gabriel Fahrenheit sinh năm 1686 tại thành phố cảng Danzig (nay là Gdańsk, Ba Lan), trong một gia đình thương nhân khá giả. Nhưng cuộc đời của ông sớm rẽ hướng sau một bi kịch khó tin: cha mẹ qua đời vì vô tình ăn phải nấm độc. Ở tuổi 15, cậu bé mồ côi được những người giám hộ gửi sang Amsterdam học nghề kế toán.
Nhưng thay vì chăm chú sổ sách, Fahrenheit dành phần lớn thời gian cho vật lý, toán học và đặc biệt là kỹ thuật thổi thủy tinh. Niềm đam mê này đã đưa ông đến với một phát minh đang gây chú ý thời bấy giờ là Florentine thermometer, loại nhiệt kế sử dụng chất lỏng giãn nở.
Dù là bước tiến lớn, thiết bị này lại tồn tại một vấn đề nghiêm trọng: không có chuẩn đo lường chung, khiến mỗi chiếc nhiệt kế cho ra kết quả khác nhau.
Ý tưởng về một hệ đo nhiệt độ chính xác, có thể dùng ở mọi nơi ám ảnh chàng trai trẻ. Nhưng để theo đuổi nó, ông cần tiền. Vì không thể sử dụng khoản thừa kế nhỏ mà cha mẹ để lại cho đến khi đủ 24 tuổi, Fahrenheit phải vay mượn để làm thí nghiệm, rồi nhanh chóng rơi vào nợ nần.
Những người giám hộ của ông, vốn phải chịu trách nhiệm pháp lý, đã tìm cách bắt và đưa ông sang Indonesia để làm lao động hàng hải để trả nợ. Nhưng Fahrenheit đã kịp đào tẩu.
Trong gần một thập kỷ sau đó, ông lang bạt qua nhiều nước châu Âu, từ Đức, Đan Mạch đến Thụy Điển và Ba Lan, vừa trốn chạy, vừa học hỏi. Ông tiếp xúc các nhà khoa học, cải tiến kỹ thuật chế tác thủy tinh và cho ra đời những phiên bản nhiệt kế chính xác hơn.
Ông có bước đột phá lớn khi bắt đầu thử nghiệm với các dụng cụ chứa thủy ngân thay vì cồn. Không chỉ có nhiệt độ sôi cao hơn, thủy ngân còn không bám vào thành ống thủy tinh, giúp phép đo ổn định và chính xác hơn đáng kể.
Nhờ đó, năm 1714, ở tuổi 28, ông chế tạo thành công những chiếc nhiệt kế đầu tiên cho kết quả đồng nhất - một cột mốc quan trọng trong lịch sử đo lường.
Không dừng lại, Fahrenheit còn xây dựng cả một hệ thang đo. Lúc đó, hệ thập phân chưa được sử dụng rộng rãi, nên những số chia hết cho nhau được coi là đẹp nhất, vì tránh được việc phải dùng phân số.
Vì vậy, ông chọn khoảng từ 0 đến 96 độ, trong đó 96 có nhiều ước số, chia hết cho 2, 3, 4, 6, 8, 12 và nhiều số khác nữa. Mốc 0°F được định nghĩa là nhiệt độ đóng băng của hỗn hợp nước muối và đá, còn 96°F là nhiệt độ cơ thể người. Theo cách này, nước đóng băng ở 32°F, một mốc đẹp chính xác là 1/3 quãng đường từ 0 đến 96, và sôi ở 212°F, cách điểm đóng băng của nước 180 độ, lại là một số có nhiều ước số khác.
Thang đo của Fahrenheit nhanh chóng được đón nhận, đặc biệt tại Anh, nơi ông là thành viên của Viện Hàn lâm khoa học Hoàng gia. Khi Đế quốc Anh mở rộng, hệ đo này lan rộng khắp thế giới trong suốt thế kỷ 18-19.
Sự thống trị này kéo dài cho tới năm 1742, khi nhà thiên văn học Thụy Điển Anders Celsius giới thiệu một thang đo mới đơn giản hơn, dựa trên hai mốc 0 và 100. Sau Cách mạng Pháp, hệ mét, bao gồm thang độ Celsius, nhanh chóng được châu Âu và phần lớn thế giới chấp nhận.
Cuộc đời Fahrenheit khép lại vào năm 1736 ở tuổi 50, được cho là do nhiễm độc thủy ngân sau nhiều năm tiếp xúc gần với chúng. Dù thang đo của ông dần bị thay thế ở nhiều nơi, nó vẫn tồn tại mạnh mẽ tại Mỹ - một trong số ít quốc gia còn sử dụng hệ này.
