5 món dùng thường xuyên giúp phổi khỏe

Chất lượng giấc ngủ kém vừa được các nhà khoa học bổ sung vào danh sách các yếu tố tiềm ẩn làm gia tăng làn sóng ung thư ở người dưới 50 tuổi.

Theo kết quả hai nghiên cứu quy mô lớn của Trung tâm Ung thư MD Anderson (Mỹ) thực hiện trên 18 triệu người và vừa được công bố tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO), tình trạng mất ngủ và rối loạn giấc ngủ có liên quan trực tiếp đến nguy cơ gia tăng đối với một số loại ung thư khởi phát sớm.

Đáng chú ý, phụ nữ bị mất ngủ có nguy cơ mắc ung thư vú trong vòng 5 năm cao gấp 3 lần, nguy cơ ung thư tử cung cao gấp đôi và ung thư buồng trứng tăng khoảng 60% so với người bình thường. Đối với cả nam và nữ, nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cũng cao hơn tới 85%.

Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh số ca ung thư ở người trẻ đang trở thành thách thức y tế toàn cầu, với tỉ lệ mắc ở nhóm dưới 50 tuổi đã tăng gần 80% trong giai đoạn 1990-2019. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế lưu ý đây mới là mối tương quan chứ chưa phải quan hệ nhân quả trực tiếp.

Thiếu ngủ kéo dài thường đi kèm với các yếu tố nguy cơ khác như béo phì, lười vận động, căng thẳng, hoặc thậm chí do các khối u chưa phát hiện gây xáo trộn giấc ngủ từ trước. Dù vậy, giấc ngủ vẫn đóng vai trò cốt lõi trong việc phục hồi hệ miễn dịch và kiểm soát các quá trình sinh học liên quan đến ung thư.

Tại Israel, các chuyên gia từ Trung tâm Y tế Sheba nhận định xu hướng ung thư trẻ hóa này cũng đang xuất hiện rõ rệt, đặc biệt đáng báo động khi người dân phải đối mặt với tình trạng mất ngủ kinh niên do căng thẳng chiến tranh và an ninh.

Giới chuyên môn khuyến nghị, bên cạnh các biện pháp truyền thống như không hút thuốc, hạn chế rượu bia và chăm vận động, việc duy trì một giấc ngủ đầy đủ và chất lượng cần phải được xem là một thành tố quan trọng trong chiến lược bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, để hai cơ sở mới được sớm đưa vào hoạt động, Bệnh viện Mắt TP.HCM hiện đang gấp rút triển khai dọn dẹp, sửa sang, hoàn thiện thủ tục bàn giao để cơ sở hoạt động sớm nhất có thể.

Theo thông báo của bệnh viện, kể từ ngày 18-5, phòng ngoại trú Glaucoma (cườm nước), phòng khám lé, bệnh lý võng mạc trẻ sinh non sẽ được dời đến cơ sở 56 Bà Huyện Thanh Quan, đối diện cổng số 3.

Đối với cơ sở 299 Điện Biên Phủ do quy hoạch hiện hữu là đất văn phòng, nên ngay trước mắt bệnh viện xin tiếp nhận để bố trí các bộ phận hành chính - đào tạo để có thêm không gian phục vụ người bệnh ở cơ sở chính.

Ông Lê Văn Thắng (48 tuổi, ngụ phường Rạch Dừa) bày tỏ sự bất ngờ vì không nghĩ Bệnh viện Mắt TP.HCM lại đông bệnh nhân đến thăm khám tới vậy.

Ông Thắng cho biết khi làm việc, ông không may bị tai nạn với hóa chất khiến mắt sưng đỏ. Ông đã đến khám tại Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu trước khi đến Bệnh viện Mắt TP.HCM điều trị thêm.

"Lần đầu đến Bệnh viện Mắt TP.HCM mà không nghĩ lại có đông người dân, bệnh nhân tới vậy. Hy vọng sắp tới bệnh viện có thêm cơ sở mới thì đỡ cảnh đông đúc, bệnh nhân được thăm khám, điều trị nhanh hơn", ông Thắng chia sẻ.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Lê Anh Tuấn - Giám đốc Bệnh viện Mắt TP.HCM - cho biết việc tiếp nhận 2 cơ sở trên là cấp thiết, giúp bệnh viện có ngay giải pháp để "hạ nhiệt" tình trạng quá tải nghiêm trọng tại cơ sở chính.

Bệnh viện là địa chỉ luôn được người dân tin tưởng về chất lượng khám chữa bệnh và đi đôi với uy tín là tình trạng quá tải kéo dài hàng chục năm nay. Tình trạng quá tải này ngày càng trầm trọng trong những năm gần đây.

Nếu trong năm 2023, trung bình mỗi ngày có 4.000 lượt bệnh nhân đến khám và điều trị ngoại trú thì trong năm 2024 con số này là 4.500 lượt và từ đầu năm 2025 đến nay là 5.000 lượt.

Ngày cao điểm bệnh viện tiếp nhận khoảng 6.000 lượt đến khám và thực hiện trên 700 ca phẫu thuật.

Tuy nhiên với khuôn viên cơ sở chính chỉ vỏn vẹn 15.000 mét vuông và được công nhận là Di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp TP, bệnh viện thật sự không đủ không gian để tổ chức một dây chuyền công năng khám, chữa bệnh tinh gọn phục vụ người bệnh.

Việc tiếp nhận thêm 2 cơ sở sẽ giúp bệnh viện mở rộng mặt bằng và bố trí hiệu quả hơn quy trình khám chữa bệnh, giúp rút ngắn thời gian đăng ký, tiếp nhận và trả kết quả cho bệnh nhân, qua đó sẽ giúp rút ngắn thời gian chờ khám chữa bệnh tại bệnh viện.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trong vài năm trở lại đây, cụm từ "ăn lành mạnh" trở thành một xu hướng phổ biến, đặc biệt trên mạng xã hội. Những bữa ăn được trình bày đẹp mắt, ít dầu mỡ, nhiều rau xanh, nước ép hay thực đơn "không tinh bột" thường được xem là chuẩn mực của sức khỏe.

Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài hấp dẫn đó là không ít ngộ nhận, khiến nhiều người áp dụng sai cách và đối mặt với những hệ lụy khó lường.

- Đường "tự nhiên" tốt hơn đường tinh luyện: Nhiều người tin rằng mật ong hay các loại siro tự nhiên là lựa chọn lành mạnh hơn đường trắng.

Tuy nhiên, về bản chất, tất cả đều là đường và cung cấp năng lượng tương đương. Việc tiêu thụ quá nhiều, dù dưới dạng "tự nhiên", vẫn làm tăng nguy cơ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Những vi chất có trong đường chưa tinh chế là không đáng kể và không đủ để bù đắp rủi ro.

- Thực phẩm không gluten (protein chính trong lúa mì và các loại ngũ cốc) luôn tốt hơn: Xu hướng "ăn không gluten" đang phổ biến, nhưng không phải ai cũng cần tránh gluten.

Chỉ những người mắc bệnh không dung nạp gluten mới cần loại bỏ hoàn toàn. Với đa số, ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt hay bánh mì nguyên cám mới là lựa chọn tốt nhờ giàu chất xơ và có lợi cho hệ tiêu hóa. Điều quan trọng không phải là "có gluten hay không" mà là giá trị dinh dưỡng tổng thể.

- Dầu dừa là chất béo lành mạnh: Dầu dừa thường được ca ngợi như "siêu thực phẩm", nhưng thực tế lại chứa tới khoảng 85% chất béo bão hòa. Loại chất béo này có thể làm tăng cholesterol xấu và nguy cơ bệnh tim mạch nếu dùng nhiều.

Dầu dừa có thể dùng với lượng nhỏ, nhưng không nên thay thế hoàn toàn các loại dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa như dầu ô liu hay dầu hạt cải.

- Trứng gây hại cho tim mạch: Trứng từng bị "kết tội" vì chứa cholesterol, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy cholesterol trong thực phẩm không ảnh hưởng mạnh đến cholesterol máu như từng nghĩ.

Thay vào đó, chất béo bão hòa mới là yếu tố đáng lo ngại hơn. Trứng vẫn có thể nằm trong chế độ ăn cân bằng, miễn là được chế biến lành mạnh, chẳng hạn như luộc hoặc chần thay vì chiên với nhiều dầu mỡ.

- Ngũ cốc là bữa sáng hoàn hảo: Ngũ cốc thường được quảng bá là thực phẩm lành mạnh, nhưng thực tế nhiều loại chứa lượng đường và chất béo cao. Điều này khiến tổng năng lượng tăng đáng kể, không phù hợp nếu đang kiểm soát cân nặng.

Những lựa chọn như cháo yến mạch thường tốt hơn. Nếu dùng ngũ cốc, cần chú ý khẩu phần và thành phần trên nhãn.

- Nước ép là cách tốt nhất để ăn rau quả: Nước ép trái cây và rau củ tiện lợi nhưng không phải "con đường tắt" cho dinh dưỡng. Khi ép, lượng đường tự do tăng lên trong khi chất xơ giảm.

Vì vậy, nước ép chỉ nên tính là một phần trong khẩu phần rau quả mỗi ngày và giới hạn khoảng 150ml. Ăn nguyên quả vẫn là lựa chọn tối ưu hơn cho sức khỏe.

- Thực phẩm lên men luôn tốt: Các thực phẩm lên men như kim chi hay sữa chua được cho là có lợi cho đường ruột. Điều này đúng ở mức độ nhất định, nhưng không phải tất cả đều "tốt vô điều kiện".

Nhiều sản phẩm chứa lượng muối hoặc đường cao, có thể ảnh hưởng đến tim mạch nếu tiêu thụ nhiều. Lợi ích của thực phẩm lên men vẫn đang được nghiên cứu thêm, do đó cần sử dụng có chọn lọc.

- Cơ thể cần "thải độc" thường xuyên: Các chế độ "detox" được quảng bá rầm rộ với lời hứa làm sạch cơ thể. Tuy nhiên, cơ thể con người đã có hệ thống giải độc tự nhiên thông qua gan, thận và phổi.

Việc nhịn ăn hay dùng sản phẩm giải độc chỉ mang lại cảm giác "nhẹ người" tạm thời nếu bạn giảm đồ ăn không lành mạnh, nhưng không có tác dụng lâu dài nếu thói quen cũ quay lại. Một lối sống cân bằng mới là giải pháp bền vững.

- Thịt đỏ luôn có hại: Thịt đỏ thường bị gắn với nguy cơ bệnh tim và ung thư, nhưng không phải hoàn toàn cần loại bỏ. Đây vẫn là nguồn cung cấp protein và sắt quan trọng. Vấn đề nằm ở lượng tiêu thụ và cách chế biến.

Ăn quá nhiều thịt đỏ hoặc thịt chế biến sẵn mới làm tăng nguy cơ bệnh tật. Lựa chọn thịt nạc và ăn ở mức vừa phải là cách tiếp cận hợp lý.

- Mọi chất béo đều xấu: Không phải tất cả chất béo đều có hại. Chất béo không bão hòa, có trong dầu thực vật, cá béo hay các loại hạt, lại có lợi cho tim mạch. Ngược lại, chất béo bão hòa cần được hạn chế. Vì vậy, thay vì "tránh chất béo", điều quan trọng là lựa chọn đúng loại chất béo và cân đối trong khẩu phần ăn.

Theo theo chuyên gia dinh dưỡng người Anh, Hannah Elliott, những lầm tưởng về dinh dưỡng thường xuất phát từ thông tin thiếu kiểm chứng hoặc bị đơn giản hóa quá mức. Thực tế, không có thực phẩm "tốt tuyệt đối" hay "xấu hoàn toàn".

Một chế độ ăn lành mạnh cần sự cân bằng, đa dạng và phù hợp với nhu cầu cá nhân. Hiểu đúng bản chất thực phẩm sẽ giúp mỗi người đưa ra lựa chọn sáng suốt hơn cho sức khỏe lâu dài.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ