Viết trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ mở cửa đối với tàu thuyền của mọi quốc gia, ngoại trừ Iran, đồng thời cho biết ông đã đạt được các thỏa thuận đầu tư “khổng lồ” với các nước Vùng Vịnh.
“Eo biển Hormuz mở cửa cho tất cả hoạt động vận tải hàng hải ngoại trừ Iran”, ông tuyên bố.
“Do đó, chúng tôi sẽ áp dụng một cuộc phong tỏa toàn diện, nhưng chỉ đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi các cảng của Iran, hoặc chở bất kỳ loại hàng hóa nào liên quan đến Iran”, ông cho biết.
Ông Trump cũng cho hay, các thỏa thuận thương mại và đầu tư với các quốc gia Vùng Vịnh sẽ thay thế mức phí 20% đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz mà ông từng đề xuất 1 ngày trước đó.
Ông viết tiếp: “Sau các cuộc trao đổi hết sức hiệu quả với lãnh đạo Trung Đông, tôi đã quyết định thay thế khoản phí 20% cho Mỹ bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư mà các quốc gia Vùng Vịnh sẽ thực hiện tại Mỹ. Các khoản đầu tư đó sẽ cực kỳ lớn, đồng thời cũng mang lại lợi ích to lớn cho chính họ và tương lai của họ”.
“Như mọi người đều biết, chúng ta đã có lượng đầu tư bằng đồng USD vào Mỹ lớn nhất từ trước đến nay, nhưng những khoản đầu tư mới này sẽ còn làm con số đó tăng cao hơn nữa. Chúng ta sẽ chứng kiến các nhà máy, cơ sở sản xuất và thiết bị đổ vào nước Mỹ với quy mô chưa từng có, tạo thêm hàng triệu việc làm có thu nhập cao cho người lao động Mỹ”, ông nói thêm.
Ông Trump khẳng định: “Nước Mỹ đang chiến thắng trở lại, chiến thắng theo cách chưa từng có”, đồng thời nhấn mạnh lại mục tiêu rằng “Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân”.
Iran trước đó nhiều lần khẳng định không có ý định phát triển chương trình vũ khí hạt nhân, nhưng nói rằng họ có quyền theo đuổi chương trình nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Mặt khác, người phát ngôn Lục quân Iran đã cảnh báo Mỹ rằng, không một hành động khiêu khích nào của Washington có thể buộc Tehran mở lại eo biển Hormuz, sau khi Iran quyết định đóng tuyến hàng hải chiến lược này vì cho rằng Mỹ vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được.
Phát biểu trước một cuộc mít tinh công khai hôm 14/7, Chuẩn tướng Mohammad Akrami-Nia tuyên bố: “Như chúng tôi đã tuyên bố trước đây, eo biển Hormuz sẽ không bao giờ được mở lại thông qua chiến sự, thù địch hay các hành động khiêu khích của Mỹ”.
Tháng trước, hai bên đã ký một Biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm chấm dứt vòng xoáy đối đầu bắt nguồn từ đợt tấn công ngày 28/2. Theo thỏa thuận tạm thời này, Iran đồng ý cho phép tàu thuyền quá cảnh qua eo biển Hormuz mà không phải nộp phí trong thời hạn 60 ngày.
Để thực hiện cam kết trong MoU, Tehran đã thiết lập một tuyến hàng hải đặc biệt cho các tàu đi qua eo biển, đồng thời cảnh báo các tàu không được sử dụng những tuyến đường mà Iran coi là bất hợp pháp.
Tuy nhiên, theo phía Iran, Mỹ đã tìm cách hộ tống tàu thuyền đi qua một hành lang hàng hải mà Tehran không công nhận, khiến Iran quyết định đóng tuyến vận tải đó cho đến khi Washington chấm dứt sự can thiệp vào hoạt động hàng hải trong khu vực.
Ông Akrami-Nia khẳng định: “Cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ phải tôn trọng quyền lợi của dân tộc Iran và tuân thủ các điều khoản trong biên bản ghi nhớ chấm dứt chiến sự”.
Vị tướng Iran cũng trấn an người dân: “Nhân dân Iran có thể yên tâm rằng các lực lượng vũ trang, đặc biệt là Lục quân, sẽ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng và sẽ không nhượng bộ dù chỉ một chút đối với các quyền lợi của dân tộc Iran tại eo biển Hormuz”.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng chịu trách nhiệm hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, ngày 20/4 đã chia sẻ một video cho thấy một xạ thủ súng máy trên trực thăng cảnh báo một tàu chở hàng quay trở lại khi di chuyển gần các cảng của Iran.
Trong video của CENTCOM, một binh sĩ Mỹ được nhìn thấy chĩa súng máy hạng nặng vào một tàu, đồng thời phát cảnh báo qua vô tuyến.
"Đây là tàu chiến số 115 của Mỹ. Quý vị đang đi vào khu vực bị phong tỏa quân sự. Lệnh phong tỏa các cảng của Iran sẽ được thực thi và áp dụng cho tất cả các tàu bất kể quốc tịch", cảnh báo của lực lượng Mỹ cho biết.
"Bất kỳ tàu nào có ý định tiếp tục vào hoặc ra khỏi cảng của Iran sẽ phải chịu quyền kiểm tra và khám xét theo luật pháp quốc tế. Nếu quý vị tìm cách chạy trốn khỏi lệnh phong tỏa, chúng tôi sẽ buộc phải tuân thủ bằng vũ lực”, thông điệp cảnh báo nêu rõ.
CENTCOM cho biết kể từ khi bắt đầu lệnh phong tỏa đối với các tàu ra vào các cảng và khu vực ven biển Iran, lực lượng Mỹ đã yêu cầu 27 tàu quay đầu hoặc trở về cảng của Iran.
Iran cuối tuần qua tuyên bố mở cửa trở lại eo biển Hormuz cho tất cả các tàu thương mại, nhưng ngay sau đó quyết định đóng cửa eo biển trở lại vì Mỹ vẫn chưa dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải.
Các công ty vận tải biển vẫn tỏ ra thận trọng trong việc lưu thông qua eo biển, với chỉ một số ít tàu đi qua tuyến đường thủy trọng yếu này.
Mỹ áp lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran kể từ ngày 13/4. Chiến dịch phong tỏa có sự tham gia của hơn 10.000 binh sĩ, khoảng 120 máy bay, tàu chiến.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết các lực lượng Mỹ sẽ truy đuổi các tàu liên quan đến Iran tại những vùng biển nằm ngoài khu vực Trung Đông, đồng thời đặc biệt đề cập đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Lực lượng Mỹ cuối tuần qua đã nã pháo, bắt giữ tàu hàng Touska của Iran ở vịnh Oman.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vụ đánh chặn diễn ra vào ngày 19/4 khi tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Spruance theo dấu tàu Iran khi phương tiện đang tăng tốc hướng về phía cảng Bandar Abbas của Iran.
Con tàu bị cáo buộc cố gắng vượt qua lệnh phong tỏa đường biển do Mỹ áp đặt đối với các cảng của Iran.
CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã đưa ra các cảnh báo lặp đi lặp lại đối với thủy thủ đoàn trong suốt 6 giờ đồng hồ, thông báo rằng họ đang vi phạm lệnh phong tỏa. Khi con tàu không tuân thủ, tàu khu trục Mỹ đã quyết định khai hỏa.
Sau khi nã pháo vào tàu Iran, Thủy quân lục chiến Mỹ đã triển khai một chiến dịch đổ bộ phối hợp từ tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli. Trước đó, thủy thủ đoàn đã được hướng dẫn sơ tán khỏi buồng máy trước khi khu vực này bị nhắm mục tiêu.
CENTCOM xác nhận con tàu đang bị Mỹ bắt giữ. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho biết các lực lượng Mỹ đang “kiểm tra xem có gì ở trên tàu”.
Hình ảnh công bố ngày 11/5 cho thấy lớp bảo vệ che phủ phần lớn mặt trên của tàu tuần tra chống biệt kích Đề án 21980 thuộc Hạm đội Biển Đen hải quân Nga, ở khu vực mũi tàu, thượng tầng và đuôi tàu.
Cột ăng-ten không được che phủ và nhô lên phía trên. Hai bên mạn tàu không có lưới bảo vệ, nhằm bảo đảm hoạt động tác chiến thông thường như khai hỏa vũ khí, triển khai xuồng cao tốc và cập cảng. Dù vậy, biên tập viên Thomas Newdick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định mái che có thể cản trở một phần hiệu quả của vũ khí trên tàu.
Rybar, tài khoản mạng xã hội có liên hệ với quân đội Nga và thường được sử dụng làm nguồn tin thay thế cho các tuyên bố chính thức của Moskva, cho biết những thay đổi này đến từ thực tế rằng biện pháp cho tàu hải quân ẩn náu trong cơ sở khép kín không còn hiệu quả, nhất là sau loạt vụ tập kích nhằm vào căn cứ Novorossiysk gần đây.
"Các tàu chống biệt kích sử dụng mái che theo thiết kế cũ, vốn được lắp trên xe tăng từ năm 2022. Bộ phận này không giúp ích nhiều khi đối phó drone có khả năng cơ động và luồn vào khe hở. Đây chỉ là giải pháp tình thế", Rybar cho hay.
Theo Newdick, lưới bảo vệ trên tàu tuần tra Nga cũng chưa giải quyết được mối đe dọa từ xuồng không người lái (USV) và tàu lặn không người lái (UUV), những vũ khí mà Ukraine nhiều lần sử dụng để tấn công chiến hạm đối phương.
Tàu tuần tra Đề án 21980 được Nga thiết kế để đối phó các nhóm biệt kích đối phương, thường hoạt động ở vùng biển gần các căn cứ hải quân. Nga chế tạo các tàu lớp này từ năm 2008 và lần đầu biên chế năm 2009, với tổng cộng 28 chiếc đã xuất xưởng.
Các tàu Đề án 21980 có lượng giãn nước gần 140 tấn, dài hơn 31 m, tốc độ tối đa 43 km/h, có thể hoạt động liên tục trong 5 ngày. Chúng được trang bị một súng máy cỡ nòng 14,5 mm, một súng phóng lựu chống biệt kích DP-64, một cụm phóng rocket điều khiển từ xa DP-65 và một tổ hợp tên lửa phòng không vác vai Igla với cơ số đạn 4 quả.
Trong cuộc phỏng vấn hôm 14/5 với NBC News tại Bắc Kinh, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio được hỏi có phải Trung Quốc đang tăng cường sức mạnh quân sự để "làm gì đó" ở Đài Loan không.
Ông Rubio không trả lời thẳng vào câu hỏi, mà cho rằng Trung Quốc "đang tăng cường sức mạnh quân sự nói chung". Ngoại trưởng Rubio lúc đó đang tháp tùng Tổng thống Donald Trump thăm Trung Quốc và tham gia hội đàm với phái đoàn nước này.
"Tốc độ tăng trưởng của quân đội Trung Quốc trong 10 năm qua là chưa từng có tiền lệ", ông nói.
Ngoại trưởng Rubio cho biết Bắc Kinh đã đầu tư hàng tỷ USD chỉ riêng cho lực lượng hải quân, thêm rằng "rất khó để phớt lờ" quy mô và tốc độ phát triển của quân đội Trung Quốc.
"Tôi nghĩ tham vọng của họ là có thể phô diễn sức mạnh trên phạm vi toàn cầu giống như Mỹ đang làm. Họ vẫn đứng sau chúng tôi về mặt đó, nhưng dù sao đi nữa cũng đang đầu tư rất nhiều tiền. Không có gì nghi ngờ cả, họ hiện có quân đội mạnh thứ hai thế giới", ông nói.
Giới chức Trung Quốc chưa bình luận về thông tin. Trung Quốc luôn xem Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời và sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp để thống nhất.
Đây là lần hiếm hoi các quan chức cấp cao Mỹ công khai nhận định Trung Quốc đã vượt Nga về mặt quân sự. Theo bảng xếp hạng về sức mạnh quân sự toàn cầu do dự án Global Firepower công bố hồi đầu năm, quân đội Trung Quốc được xếp thứ ba thế giới, sau Mỹ và Nga. Thứ tự được xác định dựa trên hơn 60 tiêu chí, trong đó số lượng quân nhân, năng lực tài chính và hậu cần.
Trong báo cáo công bố hồi tháng 9/2025, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở ở Mỹ nhận định trong vài thập kỷ qua, quân đội Trung Quốc đã chuyển đổi từ lực lượng quân sự "lỗi thời" chỉ hoạt động trong khu vực sang lực lượng "ngày một hiện đại", có khả năng tác chiến ở rất xa biên giới.
Theo CSIS, ngân sách quốc phòng của Trung Quốc đã tăng gấp 13 lần từ năm 1995 đến 2024. Nước này vẫn chi tiêu ít hơn Mỹ về mặt quân sự, song khoảng cách đang dần thu hẹp. Năm 2012, chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc bằng 1/6 mức của Mỹ, song chênh lệch này đã giảm xuống còn 1/3 vào năm 2024.
Hải quân Trung Quốc đã vượt hải quân Mỹ về số lượng tàu thuộc lực lượng chiến đấu và dự kiến tiếp tục được mở rộng trong một thập kỷ tới. Trung Quốc vẫn đi sau Mỹ ở các chỉ số quan trọng như tổng lượng giãn nước, số lượng bệ phóng tên lửa trên tàu và kinh nghiệm tác chiến ở vùng biển xa, song Bắc Kinh đang dần bắt kịp, theo CSIS.
Không quân và hải quân Trung Quốc hiện cũng sở hữu lực lượng chiến đấu cơ lớn hơn rất nhiều so với những năm trước. Quan trọng nhất là tỷ lệ máy bay được trang bị công nghệ tiên tiến đang ngày càng tăng lên.
"Không quân Trung Quốc đang dần loại biên chiến đấu cơ thế hệ hai và ba để thay bằng các máy bay hiện đại hơn thuộc thế hệ 4,5 và 5, ví dụ J-20", CSIS cho hay.
Về kho vũ khí hạt nhân, Trung Quốc ước tính sở hữu 600 đầu đạn vào năm 2025, tăng hơn gấp đôi so với năm 2019. Bộ Quốc phòng Mỹ dự báo Trung Quốc sẽ tiếp tục mở rộng kho vũ khí hạt nhân để đạt mức khoảng 1.500 đầu đạn vào năm 2035.
