Politico ngày 4/6 dẫn lời hai quan chức châu Âu và một quan chức Mỹ tiết lộ Washington đang lo ngại Moskva có động thái trả đũa nếu Tổng thống Donald Trump cho triển khai tên lửa hành trình Tomahawk tại châu Âu theo thỏa thuận từ thời chính quyền tiền nhiệm.
Bên cạnh đó, Washington cũng không mặn mà với kế hoạch vì kho dự trữ vũ khí đang thiếu hụt sau xung đột Trung Đông, theo các quan chức.
Giới chức Mỹ và Đức chưa bình luận về thông tin.
Kế hoạch ban đầu về triển khai tên lửa Tomahawk tại Đức được công bố giữa năm 2024, với thỏa thuận đạt được giữa lãnh đạo hai nước thời điểm đó là ông Olaf Scholz và ông Joe Biden. Động thái nhằm đối phó việc Nga bố trí tên lửa Iskander tại lãnh thổ hải ngoại Kaliningrad, cho phép tập kích thủ đô nhiều nước Tây Âu chỉ trong vài phút.
Tuy nhiên, kế hoạch đến nay chưa được chính quyền Tổng thống Trump phê duyệt.
Thủ tướng Friedrich Merz tháng trước bày tỏ “không có nhiều kỳ vọng” rằng Mỹ sẽ triển khai tên lửa Tomahawk tại Đức, do nguồn cung tên lửa hành trình eo hẹp sau chiến sự Trung Đông. “Mỹ hiện còn không có đủ vũ khí để sử dụng”, ông nói trên truyền hình Đức.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cuối tháng 5 ước tính Mỹ đã phóng hơn 1.000 quả Tomahawk vào Iran và chỉ có thể khôi phục mức dự trữ trước chiến sự vào cuối năm 2030. Dây chuyền chế tạo của Raytheon hiện xuất xưởng chưa tới 200 quả mỗi năm, do đơn đặt hàng trong quá khứ ở mức thấp.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth từng thừa nhận với quốc hội Mỹ rằng sẽ mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để bù đắp số đạn dược đã tiêu hao.
Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius cho biết Đức đã đề nghị Mỹ bán Tomahawk từ một năm rưỡi trước, cũng như bày tỏ quan tâm đến hệ thống Typhon có khả năng phóng loại tên lửa này, nhưng Berlin chưa nhận được phản hồi từ Washington.
Tên lửa Tomahawk được gọi là “sứ giả chiến tranh”, do chúng thường được Mỹ khai hỏa để đánh phủ đầu đối phương trong nhiều cuộc xung đột. Mỗi quả có giá 2-4 triệu USD, được lắp đầu đạn nặng 450 kg, tầm bắn khoảng 1.600-2.500 km tùy phiên bản.
Chiếc máy bay, chở 5 người, được cho là cất cánh từ sân bay Pampulha lúc 12h16 (giờ địa phương) và rơi chỉ vài phút sau đó tại khu phố Silveira. Lực lượng cứu hộ đã được điều động tới hiện trường vào khoảng 12h25.
Video lan truyền trên mạng cho thấy máy bay bay thấp qua khu vực, dường như cố tránh các tòa nhà cao tầng, trước khi đâm vào mặt bên của một tòa nhà dân cư 4 tầng. Máy bay đã va vào khu vực cầu thang giữa tầng 3 và tầng 4, tránh được các căn hộ.
Không có cư dân nào trong tòa nhà bị thương. Theo một đoạn video khác, người dân đã cố gắng hỗ trợ một người sống sót bị gãy chân nghiêm trọng.
Những người thiệt mạng bao gồm phi công, được Globo News xác định là Wellington Oliveira (34 tuổi), và hành khách Fernando Moreira Souto (36 tuổi), con trai của thị trưởng Jequitinhonha. Ba người sống sót được đưa tới bệnh viện trong tình trạng nghiêm trọng, nhưng một người sau đó đã tử vong vì vết thương.
Theo dữ liệu được truyền thông Brazil trích dẫn, máy bay là mẫu EMB-721C sản xuất năm 1979. Phi công được cho là đã thông báo với tháp không lưu tại sân bay Pampulha rằng ông gặp khó khăn khi cất cánh trước khi xảy ra tai nạn.
Các cơ quan điều tra tai nạn hàng không của Brazil đã được điều tới hiện trường. Cảnh sát dân sự bang Minas Gerais cũng đã mở cuộc điều tra về nguyên nhân vụ tai nạn.
Theo Hãng tin AFP, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni ngày 14-4 kêu gọi đẩy mạnh đàm phán hòa bình nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải sớm mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Phát biểu với báo giới tại thành phố Verona (miền bắc Ý), bà Meloni cho rằng việc ổn định tình hình khu vực là ưu tiên cấp bách, trong đó việc khơi thông eo biển Hormuz có ý nghĩa sống còn với nước này, không chỉ với nguồn cung nhiên liệu mà còn cả phân bón.
"Cần phải tiếp tục nỗ lực để thúc đẩy đàm phán hòa bình, làm mọi cách có thể để ổn định tình hình và mở lại eo biển (Hormuz)", bà nói.
Eo biển Hormuz hiện là một trong những tuyến hàng hải "huyết mạch" toàn cầu, nơi trung chuyển 20% lượng dầu mỏ xuất khẩu từ Trung Đông. Do đó bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể gây biến động lớn cho thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng quốc tế.
Đặc biệt cùng ngày, bà Meloni cũng thông báo Ý sẽ đình chỉ thỏa thuận quốc phòng với Israel, trong bối cảnh tình hình khu vực diễn biến phức tạp.
Cụ thể, Rome sẽ không còn tự động gia hạn thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Israel. Quyết định này được đưa ra như một phản ứng trước những căng thẳng địa chính trị hiện nay.
Theo báo Corriere della Sera, thỏa thuận này được khởi động từ năm 2005 và tự động gia hạn mỗi 5 năm, nhằm thúc đẩy các thỏa thuận thương mại giữa Ý và Israel, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng, tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu công nghệ và trao đổi thiết bị quân sự.
Động thái của Ý cho thấy các nước châu Âu đang ngày càng thận trọng trước nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông, đồng thời thúc đẩy các giải pháp ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Trong khi đó một quan chức Pakistan cho biết nước này cam kết tham gia đàm phán hòa bình "bao nhiêu vòng cũng được". Phát biểu với kênh Al Jazeera, người này khẳng định Islamabad sẵn sàng đăng cai tiến trình đàm phán nhằm hướng tới hòa bình, bất kể phải trải qua bao nhiêu vòng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19.5 nói rằng Mỹ có thể cần phải tấn công Iran một lần nữa và ông đã suýt ra lệnh tấn công, theo Reuters. "Tôi đã suýt đưa ra quyết định tấn công hôm nay", ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 19.5.
Ông Trump còn nói rằng các nhà lãnh đạo Iran đang cầu xin một thỏa thuận, và một cuộc tấn công mới của Mỹ sẽ diễn ra trong những ngày tới nếu không đạt được thỏa thuận nào.
Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance hôm 19.5 khẳng định Washington và Tehran đã đạt được nhiều tiến triển trong các cuộc đàm phán và cả hai bên đều không muốn thấy chiến dịch quân sự được nối lại.
"Chúng tôi đang ở một vị trí khá tốt", ông Vance nói với các phóng viên tại Nhà Trắng, nhấn mạnh một mục tiêu trong chính sách của Tổng thống Trump là ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân lan rộng trong khu vực.
Trong khi đó, phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia hôm 19.5 cảnh báo rằng nước này sẽ "mở ra các mặt trận mới chống lại" Mỹ nếu Washington nối lại các cuộc tấn công, theo AFP. Ông Akraminia nói thêm rằng quân đội Iran đã tận dụng thỏa thuận ngừng bắn để "tăng cường khả năng tác chiến".
Trong một diễn biến khác, Bộ Y tế Lebanon cáo buộc quân đội Israel đã tiến hành một loạt cuộc tấn công trên khắp Lebanon trong ngày 19.5, khiến 19 người thiệt mạng, theo AFP.
Trong khi đó, quân đội Israel tuyên bố họ đã đánh chặn một máy bay không người lái được phóng từ Lebanon.
Israel và chính phủ Lebanon đã hai lần gia hạn thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, nhưng Israel nói rằng thỏa thuận này không áp dụng cho các cuộc tấn công của họ nhắm vào lực lượng Hezbollah.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu vào ngày 17.4, Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công, phá hủy và ban hành lệnh sơ tán ở miền nam Lebanon, nói rằng họ đang nhắm mục tiêu vào Hezbollah.
Về phần mình, Hezbollah hôm 19.5 tuyên bố các thành viên của họ đã "đụng độ... với một lực lượng của quân đội Israel khi chúng cố tiến về khu vực quảng trường thị trấn Haddatha", đồng thời cho biết thêm "các cuộc đụng độ vẫn đang tiếp diễn". Lực lượng này còn tuyên bố đã phá hủy một xe tăng của Israel.
