Sáng sớm là khoảng thời gian hệ tim mạch phải hoạt động bận rộn và dễ bị tổn thương nhất. Việc duy trì những thói quen xấu ngay khi thức dậy có thể vô tình đặt áp lực cực lớn lên trái tim của bạn.
Bác sĩ Sanjay Bhojraj, chuyên gia tim mạch người Mỹ với hơn 20 năm kinh nghiệm lâm sàng, cho biết buổi sáng là thời điểm hệ tuần hoàn phải làm việc căng thẳng và tương đối nhạy cảm.
Theo báo cáo từ tờ CNBC, trong vài giờ đầu sau khi thức dậy, nồng độ cortisol và huyết áp trong cơ thể người sẽ tăng dần, trong khi chỉ số biến thiên nhịp tim (HRV) lại giảm xuống.
Lúc này, cơ thể đang chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang chế độ hoạt động, và đây cũng chính là khoảng thời gian ghi nhận tỷ lệ xảy ra các biến cố tim mạch cao hơn.
Chính vì lý do này, bác sĩ Bhojraj đã chia sẻ 5 việc mà bản thân ông tuyệt đối không bao giờ làm trước 9 giờ sáng để bảo vệ trái tim:
Tránh uống cà phê chứa nhiều đường
Bác sĩ Bhojraj cho biết, nhiều người có thói quen bắt đầu ngày mới bằng một ly latte thêm đường hoặc các loại cà phê có hương vị khác. Tuy nhiên, một ly cà phê nhiều đường như vậy có thể khiến bạn nạp vào cơ thể từ 30-50 g đường ngay cả khi chưa ăn sáng. Điều này dễ làm lượng đường trong máu tăng vọt, từ đó kích thích tuyến tụy tiết ra một lượng lớn insulin.
Quá trình này không chỉ làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể, mà còn khiến cảm giác no không duy trì được lâu, làm bạn nhanh chóng cảm thấy đói lại trong thời gian ngắn.
Không ăn đồ ngọt thay cho bữa sáng
Các lựa chọn bữa sáng như bánh sừng bò (croissant), bánh muffin hay bánh donut dù rất tiện lợi nhưng hầu hết đều là sự kết hợp giữa carbohydrate tinh chế và chất béo bão hòa. Bác sĩ Bhojraj chỉ ra rằng loại thực phẩm này thường thiếu hụt lượng chất xơ và protein cần thiết để ổn định đường huyết. Chúng khiến đường máu tăng nhanh rồi lại giảm sâu đột ngột, tạo ra sự biến động lớn trong cơ thể, và tình trạng này hoàn toàn không có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Hạn chế ăn thịt chế biến sẵn
Thịt xông khói, giăm bông và xúc xích là những món ăn sáng phổ biến nhưng lại nằm trong danh sách khuyến cáo nên tránh ăn thường xuyên của bác sĩ Bhojraj. Ông phân tích, các loại thịt chế biến sẵn này thường chứa hàm lượng natri (muối) và chất béo bão hòa rất cao, một số sản phẩm còn được thêm chất bảo quản như nitrate. Nếu tiêu thụ lượng lớn trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Dù vậy, ông cũng nói thêm rằng thỉnh thoảng ăn một chút thì không phải là vấn đề lớn, điều thực sự cần lưu ý là thói quen ăn chúng hằng ngày.
Không uống nước tăng lực
Trong số những điều cấm kỵ được bác sĩ Bhojraj liệt kê, nước tăng lực là loại đồ uống ông cho rằng tuyệt đối không nên chạm vào. Chuyên gia này giải thích, nước tăng lực thường chứa lượng lớn caffeine, đường và các thành phần kích thích, rất dễ làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch, có thể dẫn đến tim đập nhanh, tăng huyết áp, thậm chí là tăng nguy cơ loạn nhịp tim.
Đặc biệt là khi vừa ngủ dậy, cơ thể vốn đang trong giai đoạn kích hoạt dần dần, việc nạp thêm các thức uống có tính kích thích cao vào thời điểm này có nguy cơ gây áp lực lớn hơn nữa cho trái tim.
Để cơ thể rơi vào trạng thái áp lực cao khi bụng rỗng
Bác sĩ Bhojraj lưu ý rằng, nếu việc nhịn ăn gián đoạn được lên kế hoạch và thực hiện đúng cách, đi kèm với việc bổ sung đủ nước và vận động vừa phải thì sẽ không gây ra vấn đề gì nghiêm trọng cho cơ thể. Thế nhưng, nhiều người không phải đang nhịn ăn một cách khoa học, mà họ lại uống cà phê khi bụng rỗng, vội vã xử lý công việc, thậm chí uống thuốc khi chưa ăn gì, rồi dựa dẫm vào adrenaline trong thời gian dài để duy trì sự tỉnh táo.
Khi bước vào khoảng thời gian buổi sáng, hệ thần kinh dễ bị hưng phấn quá mức, và lượng đường trong máu cũng có khả năng biến động dữ dội.
Bác sĩ Bhojraj nhấn mạnh, khi tuổi tác ngày một lớn, khả năng điều hòa sự thay đổi đường huyết, huyết áp và hormone của cơ thể sẽ giảm dần. Do đó, việc xây dựng một thói quen buổi sáng lành mạnh là vô cùng quan trọng.
Ông khuyên mọi người sau khi thức dậy nên bổ sung nước trước, nạp đầy đủ chất dinh dưỡng phù hợp, đồng thời dành cho bản thân một khoảng thời gian đệm để cơ thể từng bước thích nghi và bước vào trạng thái làm việc. Điều này sẽ giúp giảm bớt gánh nặng cho hệ tim mạch và duy trì một trạng thái sức khỏe ổn định hơn.
Kết quả kiểm tra tại Bệnh viện Nhân dân 115 cho thấy bệnh nhân béo phì với cân nặng 100 kg và huyết áp vọt lên 182 mmHg. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng Khoa Bệnh lý mạch máu não, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, tăng huyết áp là thủ phạm đứng sau nguy cơ đột quỵ, chứ không phải tắm đêm như người nhà lầm tưởng.
Theo phó giáo sư Thắng, nhiều người chủ quan với chỉ số huyết áp, kể cả trong ngành y. Một cụ bà hơn 80 tuổi, mẹ của một bác sĩ chuyên khoa tim mạch, đang kiểm soát huyết áp ổn định 130 mmHg. Vài tuần trước, bà thường chóng mặt, bác sĩ này lo huyết áp có thể quá thấp so với nhu cầu tưới máu lên não và là nguyên nhân gây chóng mặt, nên quyết định giảm bớt liều thuốc. Hậu quả, cụ nhập viện vì đột quỵ xuất huyết não với huyết áp 180 mmHg, may mắn qua nguy kịch sau một tháng điều trị.
Hai trường hợp cho thấy cách nhìn "dễ dãi" với huyết áp vẫn phổ biến. Thực tế, tăng huyết áp là "sát thủ thầm lặng", liên quan hơn 90% ca xuất huyết não. Mục tiêu kiểm soát thường dưới 140/90 mmHg, lý tưởng là dưới 130/80 mmHg, nhưng ngay tại Mỹ chỉ khoảng 50% đạt mức cơ bản và 20,7% đạt mức nghiêm ngặt hơn.
Mới đây, thử nghiệm quốc tế TRIDENT trên 1.670 bệnh nhân từng xuất huyết não cho thấy kiểm soát huyết áp chặt chẽ <130 mmHg mang lại lợi ích rõ rệt. Sau 6 tháng, gần một nửa nhóm dùng viên phối hợp ba thuốc đạt mục tiêu, cao hơn nhiều so với 26,4% ở nhóm điều trị thông thường; huyết áp trung bình lần lượt là 127 mmHg và 138 mmHg. Sau 2,5 năm theo dõi, tỷ lệ đột quỵ tái phát ở nhóm điều trị tích cực giảm rõ, đồng thời biến cố tim mạch lớn cũng thấp hơn.
Trong khi đó, đột quỵ tại Việt Nam đang có xu hướng trẻ hóa, với độ tuổi trung bình khoảng 62, trẻ hơn gần 10 tuổi so với thế giới. Nhiều người trong độ tuổi lao động dù sống sót nhưng không thể quay lại công việc, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Phần lớn bệnh nhân sau đột quỵ phải đối mặt với di chứng nặng nề như liệt, yếu chi, rối loạn ngôn ngữ, cảm xúc và suy giảm thị lực.Ước tính, cứ 4 người trưởng thành trên 25 tuổi thì một người có nguy cơ bị đột quỵ trong đời. Khoảng 90% bệnh nhân liên quan đến các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, béo phì, hút thuốc lá, uống rượu bia.Việc tuân thủ điều trị tại Việt Nam còn rất hạn chế. Nhiều người dù có bệnh nền vẫn chủ quan vì chưa thấy triệu chứng rõ ràng.Theo PGS Nguyễn Huy Thắng, không ít người trẻ có huyết áp cao kéo dài nhưng vẫn bỏ qua vì nghĩ mình "khỏe mạnh". Thực tế, tăng huyết áp hầu như không gây triệu chứng, ngay cả khi chỉ số vượt 200 mmHg. Đây chính là nguyên nhân hàng đầu gây xuất huyết não - một dạng đột quỵ có tỷ lệ tử vong cao.Bác sĩ khuyến cáo, khi đã có các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, cần tập trung kiểm soát tối ưu thay vì lo các yếu tố "ngoài lề" như tắm đêm, cúi xuống buộc dây giày... Hơn 70% bệnh nhân đột quỵ có thể tránh được nếu tuân thủ điều trị. Đặc biệt, ở những người trẻ như bệnh nhân 21 tuổi trên, kiểm soát huyết áp tốt có thể mang lại lợi ích phòng ngừa đột quỵ lâu dài và rõ rệt hơn.Tin Gốc: Vnexpress
Tại họp báo Chính phủ chiều 4-5, phóng viên đặt câu hỏi về việc Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 (tỉnh Ninh Bình) có được đưa vào hoạt động trong quý 2 năm nay, theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng hay không? Đồng thời đề nghị cho biết những vướng mắc chính còn tồn tại tại hai cơ sở y tế này.
Theo ông Lê Đức Luận - Thứ trưởng Bộ Y tế, đây là hai dự án có quy mô rất lớn và hiện đại, mỗi dự án có mức đầu tư khoảng 5.000 tỉ đồng trên diện tích khoảng 138.000m².
Để xử lý khó khăn, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 34 với cơ chế tháo gỡ vướng mắc. Tuy nhiên quá trình thi công và hoàn thiện thực tế vẫn phát sinh nhiều bất cập.
Ông Luận dẫn ví dụ: dự toán cho một số hạng mục phải lập từ năm 2018-2019 mới có thể thẩm tra, phê duyệt; việc thay đổi thiết kế kéo theo điều chỉnh hàng loạt hạng mục liên quan như phòng cháy chữa cháy, hệ thống cấp thoát nước.
Việc mua sắm thiết bị y tế cũng là một điểm nghẽn lớn. Do dự án được phê duyệt từ giai đoạn 2014-2015, các thiết bị trong danh mục ban đầu nay không còn phù hợp.
"Phải điều chỉnh toàn bộ và mua những thiết bị y tế hiện đại ở thời điểm này", ông Luận nói, đồng thời lưu ý quy trình mua sắm vẫn phải tuân thủ đúng quy định.
Trong thời gian qua, Bộ Y tế cùng các bộ ngành, đơn vị liên quan đã nỗ lực tháo gỡ vướng mắc, phấn đấu đưa hai bệnh viện vào hoạt động trong quý 2 năm nay.
Đến nay, phần lớn vướng mắc đã được giải quyết. Các công việc còn lại gồm hoàn thiện các hạng mục phòng cháy chữa cháy (phải điều chỉnh, bổ sung so với trước), hệ thống thoát nước thải và xử lý môi trường.
Về tài chính, ông Luận cho biết các nhà thầu trong dự án không thể vay vốn ngân hàng. Để tháo gỡ, Bộ Y tế đã chỉ đạo Ban quản lý dự án áp dụng cơ chế tạm thanh toán lên tới 90% khối lượng đã thực hiện.
Với các hạng mục mới phát sinh, mức tạm thanh toán được nâng lên 50% - cao hơn quy định - nhằm tạo điều kiện cho nhà thầu có nguồn lực thi công.
Bộ Y tế cũng đang phối hợp với Bộ Xây dựng xử lý vướng mắc liên quan thẩm tra, phê duyệt dự toán các gói thầu, đồng thời yêu cầu các nhà thầu khẩn trương tập trung nhân lực hoàn thiện các hạng mục còn dang dở.
Tải lượng đường huyết phản ánh mức độ ảnh hưởng của một lượng thực phẩm nhất định đến đường huyết sau khi ăn. Theo các nhà nghiên cứu, chế độ ăn có tải lượng đường huyết thấp có thể góp phần phòng ngừa bệnh tiểu đường, đồng thời làm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư và nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân, theo Medical News Today (Anh).
Trong nghiên cứu, những người tham gia (đều từ 25 tuổi trở lên) được chia thành 2 nhóm: Một nhóm ăn một quả bơ cỡ lớn mỗi ngày; nhóm còn lại duy trì chế độ ăn uống thông thường, nhưng được yêu cầu không ăn quá 2 quả bơ mỗi tháng. Thời gian theo dõi kéo dài 6 tháng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm ăn bơ mỗi ngày có lượng chất xơ và chất béo trong khẩu phần ăn cao hơn, đồng thời tiêu thụ ít protein động vật và ít tinh bột hơn so với nhóm còn lại.
Bên cạnh đó, sau khi phân tích dữ liệu của 961 người tham gia và điều chỉnh các yếu tố như BMI, trình độ học vấn và sắc tộc, các nhà nghiên cứu nhận thấy nhóm ăn bơ hằng ngày có tải lượng đường huyết thấp hơn rõ rệt so với nhóm còn lại.
Tiến sĩ Emily Lantz, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Texas Medical Branch (Mỹ), nhận định rằng việc bổ sung một quả bơ mỗi ngày giúp giảm tải lượng đường huyết tổng thể, từ đó cho thấy những thay đổi đơn giản trong chế độ ăn có thể mang lại lợi ích sức khỏe đáng kể.
Theo các tác giả nghiên cứu, hàm lượng chất xơ cao cùng lượng chất béo không bão hòa có lợi trong quả bơ có thể góp phần làm giảm tải lượng đường huyết của khẩu phần ăn. Bên cạnh đó, nhóm người tham gia nghiên cứu ăn bơ mỗi ngày cũng có xu hướng giảm tiêu thụ bánh kẹo, món tráng miệng ngọt và một số thực phẩm giàu tinh bột.
Chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Karen Z. Berg cho biết, bơ giàu chất xơ và chất béo không bão hòa đơn, giúp tạo cảm giác no lâu. Vì vậy, người ăn bơ thường xuyên có xu hướng hạn chế các thực phẩm kém lành mạnh khác, từ đó góp phần cải thiện chất lượng chế độ ăn và giảm tải lượng đường huyết.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng cần thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn nữa để xác nhận mối liên hệ giữa việc ăn bơ và kiểm soát đường huyết.
