Vài tuần gần đây, có những lúc người dân Iran đi ngủ trong tiếng nổ của bom đạn hoặc những bản tin về các đợt giao tranh với Mỹ. Nhưng đến sáng, họ lại nhận được tin rằng các cuộc tấn công đã tạm lắng xuống và hai bên “sắp đạt thỏa thuận” trong tiến trình đàm phán.
Mọi thứ trong ngày 11/6 diễn ra như vậy, khi cục diện xung đột thay đổi chóng mặt chỉ trong vài giờ. Ban đầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ giáng đòn tấn công “rất mạnh” vào Iran trong đêm và nêu phương án chiếm đảo Kharg, đầu mối xuất khẩu dầu mỏ của nước này.
Nhưng chỉ vài giờ sau, ông bất ngờ hủy kế hoạch không kích với lý do các cuộc đàm phán hòa bình đã đạt tiến triển. Theo ông, các chi tiết của thỏa thuận đã được Mỹ và đồng minh trong khu vực, trong đó có Israel, chấp thuận.
Khi người dân Iran chưa kịp vui mừng với thông tin này thì phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói với hãng thông tấn quốc gia IRNA rằng thông tin về việc thỏa thuận với Mỹ đang hoàn tất “chỉ là suy đoán”, đồng thời cho biết Tehran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về bất kỳ thỏa thuận nào.
Ông Baghaei cho biết Qatar và Pakistan đang “hoạt động tích cực với tư cách là bên trung gian”, nhưng thêm rằng các hành động của Mỹ đang ảnh hưởng đến tiến trình ngoại giao.
“Ngay từ đầu, chúng tôi đã rõ ràng về lập trường đàm phán của mình và phần lớn nội dung dự thảo thỏa thuận đã được hoàn thiện. Tuy nhiên, phía Mỹ liên tục thay đổi lập trường của họ”, ông nói.
Đối với nhiều dân thường Iran, những thay đổi liên tục giữa sợ hãi và nhẹ nhõm, lo âu rồi hy vọng đã bào mòn cảm xúc của họ. Nhiều người chỉ mong chiến tranh kết thúc nhanh chóng dù bằng cách nào.
“Đêm xuống thì họ đánh, sáng họ dừng, mọi thứ thật nực cười. Hoặc là đánh hoặc là chấm dứt đi. Chúng tôi đã quá mệt mỏi với tình cảnh này rồi”, Vahid, cư dân 37 tuổi ở Tehran, nói.
Trước sức ép liên tục từ Mỹ, giới lãnh đạo Iran vẫn giữ lập trường rất cứng rắn. Vali Nasr, nhà sử học người Iran kiêm giáo sư về nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Johns Hopkins, cho biết trong khi các lãnh đạo trước đây của Tehran tỏ ra kiềm chế hơn, “ban lãnh đạo mới lại tin rằng sự nhẫn nhịn là lý do khiến Iran rơi vào vòng chiến sự”.
Reza, một giám đốc công ty 48 tuổi, cho hay ông và vợ đã quyết định đi lánh nạn ở phía bắc đất nước và chờ làn sóng căng thẳng mới nhất này thực sự qua đi. Ông lo ngại Mỹ có thể tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự như Tổng thống Trump từng nhiều lần đe dọa.
“Công việc trì trệ, các doanh nghiệp bị tê liệt vì giá cả biến động, cảm giác như cuộc sống của chúng tôi đang bị tạm dừng vậy”, Reza nói.
Bên cạnh những lo ngại về an toàn trong trường hợp hai bên nối lại xung đột toàn diện, nhiều người Iran cũng sợ nếu tình trạng lấp lửng hiện tại kéo dài, nền kinh tế vốn kiệt quệ của nước này sẽ sụp đổ. Họ nói khi lệnh phong tỏa đường biển đối với các cảng biển của Iran tiếp diễn, cuộc sống sẽ còn khó khăn hơn nữa.
Trong bài đăng thông báo hủy kế hoạch không kích, ông Trump tuyên bố lệnh phong tỏa cảng biển Iran vẫn “tiếp tục có hiệu lực” cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận.
Mahasti, cư dân 65 tuổi ở Tehran làm việc trong ngành y tế, cho biết điều đó cũng tồi tệ chẳng kém gì bom rơi, bởi vì gián đoạn thương mại và việc cắt giảm nguồn thu từ dầu mỏ của Iran đang từng bước bào mòn cuộc sống của người dân.
“Cuộc sống của chúng tôi càng ngày càng khó khăn hơn. Không phải chiến tranh, thì cũng là lệnh trừng phạt hoặc phong tỏa. Lúc nào cũng có vấn đề gì đó”, bà nói.
Trong bài phát biểu tại lễ tưởng niệm cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei mới đây, Tổng thống Masoud Pezeshkian thừa nhận không thể tiếp diễn tình trạng hiện tại.
“Chúng ta phải thoát khỏi tình trạng không chiến tranh, không hòa bình này. Chiến tranh chắc chắn không mang lại lợi ích cho đất nước”, ông nói, tuy nhiên thêm rằng những cuộc tấn công của đối thủ không thể khiến Iran đầu hàng.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Baghaei tái khẳng định lập trường cứng rắn của Iran về xung đột, khẳng định nước này “không thỏa hiệp đối với những gì họ đã xác định là lằn ranh đỏ của mình”.
Bình luận về những hành động và tuyên bố gần đây của Mỹ, Kimberly Halkett, nhà phân tích của Al Jazeera, cho rằng ông Trump có vẻ như đang sử dụng áp lực quân sự và ngôn từ cứng rắn nhằm cố gắng ép Iran hướng tới một thỏa thuận.
“Điều có thể thấy rõ là Tổng thống Mỹ tiếp tục sử dụng các bài đăng trên Truth Social để kết hợp những lời đe dọa công khai với điều mà ông tin rằng vẫn có thể đạt được, đó là ngoại giao bằng sức ép quân sự”, Halkett nói.
Abas Aslani, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Trung Đông, nhận định chính quyền ông Trump “muốn leo thang nhằm tạo lợi thế trên bàn đàm phán để buộc Tehran chấp nhận những nhượng bộ mà họ từng khước từ”.
Trong khi đó, Tehran lại quan tâm đến việc “khôi phục khả năng răn đe” để chống lại các cuộc tấn công tiếp theo nhắm vào đất nước.
“Đối với Iran, điều này cũng rất quan trọng vì phản ứng trước đó đối với các cuộc tấn công của Mỹ là chưa đủ để đảm bảo rằng họ sẽ không ném bom Iran một lần nữa. Đó là lý do họ có thể đang leo thang để buộc đối phương phải hạ nhiệt tình hình”, Aslani nói.
Tổng thống Trump bắt đầu khơi gợi sự quan tâm về chủ đề này từ tháng 2 khi yêu cầu các cơ quan liên bang công bố hồ sơ liên quan đến sự sống ngoài Trái Đất, Hiện tượng Dị thường Không xác định (UAP) và Vật thể Bay Không xác định (UFO). Kể từ đó, ông nhiều lần đưa ra các cập nhật úp mở, cho thấy loạt tài liệu mới có thể sớm được công bố.
Thông điệp gần nhất về chủ đề này được ông Trump đưa ra vào ngày 29/4, trong sự kiện chúc mừng các phi hành gia NASA hoàn thành sứ mệnh Mặt Trăng Artermis II. Lãnh đạo Mỹ mô tả hồ sơ sắp được Lầu Năm Góc công bố sẽ chứa đựng một số nội dung "rất thú vị" và bao gồm "nhiều thứ trước đây chưa từng tiết lộ".
Tổng thống Donald Trump thường thể hiện mình là người sẵn sàng bật mí những bí mật đã kéo dài trong lịch sử nước Mỹ với thông điệp "người dân xứng đáng được tiếp cận sự thật một cách minh bạch".
Trong tuần đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, ông yêu cầu công bố một loạt các tài liệu liên quan đến vụ ám sát cựu tổng thống John F. Kennedy, cựu thượng nghị sĩ Robert F. Kennedy và mục sư Martin Luther King Jr. Dù vậy, những tài liệu này cũng không hé lộ nhiều điều mới so với những thông tin đã được công khai từ lâu.
Giới chuyên gia cho rằng công chúng không nên đặt kỳ vọng quá cao cho hồ sơ UFO lần này.
Trước khi có chỉ đạo của Tổng thống Trump, Lầu Năm Góc đã có nhiều năm nghiên cứu và giải mật các tài liệu liên quan, song chưa xuất hiện thông tin nào gây bất ngờ.
Chính phủ đã điều tra các thông tin ghi nhận về UFO từ những năm 1940, một phần để xác định xem chúng có đại diện cho công nghệ tiên tiến từ các quốc gia khác hay không, hoặc chúng thật sự là "bằng chứng về công nghệ ngoài hành tinh".
Quốc hội Mỹ năm 2022 thành lập Văn phòng Giải quyết Sự việc bất thường mọi miền (AARO) để điều tra các sự việc liên quan UFO/UAP và giải mật nhiều tài liệu nhất có thể. Báo cáo đầu tiên của cơ quan này, công bố năm 2024, ghi nhận hàng trăm sự việc nhưng không tìm thấy bằng chứng xác nhận sự tồn tại của công nghệ ngoài hành tinh.
Theo một tuyên bố của Lầu Năm Góc, AARO đang hợp tác với Nhà Trắng để công bố "thông tin chưa từng được biết đến trước đây". Dù vậy, cựu giám đốc văn phòng này cho rằng những lời hứa của ông Trump chỉ nhằm làm người Mỹ phân tâm khỏi cuộc chiến với Iran.
Sean Kirkpatrick, nhà vật lý từng làm việc nhiều năm trong ngành tình báo, cho biết ông đã xem xét các hồ sơ của chính phủ và tin rằng không có phát hiện gây chấn động nào tính đến nay.
"Mọi người không nên kỳ vọng rằng sẽ xuất hiện tài liệu gồm hình ảnh, phỏng vấn người ngoài hành tinh đến thăm Trái Đất. Đơn giản là những thứ đó không tồn tại", ông nói.
Theo Kirkpatrick, có lời giải thích rất đơn giản về những video được cho là ghi lại công nghệ ngoài hành tinh: Hình ảnh động cơ phản lực hoặc vật thể phát nhiệt có thể xuất hiện như những vệt nhiệt dài trên camera hồng ngoại hiện đại của quân đội, khiến chúng trông giống các vật thể hình viên thuốc di chuyển với tốc độ cao.
Tại quốc hội Mỹ, những video như vậy đã thu hút sự chú ý của một nhóm nhỏ nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ ông Trump và khiến họ tin rằng Lầu Năm Góc đang che giấu bí mật.
Nhóm công tác về Giải mật liên bang tại Hạ viện đang tiến hành cuộc điều tra riêng về các báo cáo liên quan vật thể bay bí ẩn gần căn cứ quân sự Mỹ. Nhóm này cho rằng các hiện tượng như vậy có thể đe dọa an ninh quốc gia và hoạt động của lực lượng vũ trang.
Mùa thu năm ngoái, nhóm nghị sĩ này đã nghe lời kể từ một số quân nhân và cựu quân nhân từng chạm mặt UAP. Một sĩ quan cấp cao hải quân kể rằng khi ở ngoài khơi California năm 2023, ông nhìn thấy một vật thể phát sáng hình dạng viên kẹo "Tic Tac" nổi lên từ biển, sau đó kết nối với ba vật thể tương tự và lao đi rất nhanh.
Sự quan tâm của ông Trump đối với chủ đề UFO đang tiếp thêm động lực cho các nghị sĩ Cộng hòa, trong đó có hạ nghị sĩ Anna Paulina Luna, cựu quân nhân không quân và đồng chủ tịch nhóm công tác này.
Bà đã nhiều lần chỉ trích Lầu Năm Góc thiếu minh bạch. Trong thư gửi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hồi tháng 3, nghị sĩ Luna yêu cầu cung cấp hàng chục video UAP được những nguồn rò rỉ thông tin nội bộ nhắc tới. Hạn chót trôi qua nhưng các video chưa được bàn giao.
Ông Trump không phải tổng thống đầu tiên bị thu hút bởi những bí ẩn về UFO. Cựu tổng thống Bill Clinton từng ra lệnh rà soát sự kiện Roswell vào năm 1997. Trong sự kiện này, một vật thể rơi xuống một trang trại ở New Mexico năm 1947, giới chức sau đó nói mảnh vỡ là tàn dư của một khí cầu thời tiết bay ở độ cao lớn.
Gần đây, cựu tổng thống Barack Obama cũng gây chú ý khi nói trên podcast rằng "người ngoài hành tinh có thật", trước khi đính chính rằng ông chưa thấy bằng chứng, nhưng "khả năng cao là vẫn còn sự sống ngoài kia".
Hãng Reuters ngày 24.6 dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay ông đã chỉ đạo Bộ Tư pháp xem xét việc các công ty xăng dầu không hạ giá bán lẻ xăng tương ứng với đà giảm của giá dầu thô, đồng thời cáo buộc các công ty này "chặt chém" khách hàng.
Giá nhiên liệu hóa thạch trên toàn cầu đã tăng vọt sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz ở Trung Đông, nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel kể từ cuối tháng 2. Hai bên mới đây đã nhất trí về một bản ghi nhớ về lộ trình đàm phán 60 ngày.
Viết trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cáo buộc các công ty dầu khí lớn không giảm giá xăng dầu tương ứng với việc giá dầu thô mà họ đang mua vào giảm mạnh. "Giá cả đang lao dốc như đá rơi. Nói cách khác, khách hàng đang bị chặt chém", ông viết.
Nhà lãnh đạo không nêu tên công ty cụ thể nào. Nhà Trắng và Bộ Tư pháp Mỹ chưa phản hồi đề nghị đưa ra bình luận.
Dữ liệu hồi đầu tuần này cho thấy, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã giúp hạ nhiệt áp lực về giá nhiên liệu đối với người tiêu dùng Mỹ, khi giá xăng giảm tuần thứ 6 liên tiếp. Tuy nhiên, ông Trump cho rằng việc giá xăng giảm vẫn chưa đủ và không tương xứng với sự giảm giá dầu thô.
"Giá xăng cần phải giảm nhanh hơn nhiều so với những gì tôi đang thấy!", theo Tổng thống Mỹ.
Động thái của ông Trump đưa ra giữa lúc người tiêu dùng bày tỏ lo ngại về giá xăng dầu cao, trong bối cảnh ông và các thành viên đảng Cộng hòa đang phải cố gắng giữ thế đa số tại quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Theo dữ liệu của Công ty GasBuddy (trụ sở tại bang Texas), giá xăng trung bình tại Mỹ vào sáng sớm ngày 24.6 là 3,906 USD/gallon, giảm hơn 14% so với mức đỉnh điểm hồi tháng 5.
Tuy nhiên, giá xăng vẫn cao hơn đáng kể so với mức 2,764 USD/gallon vào tháng 1, hơn một tháng trước khi cuộc xung đột với Iran bắt đầu.
Ngày 2-4, Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergey Tsivilyov cho biết các quan chức Nga đã có cuộc gặp với các đại diện Cuba tại St. Petersburg, trong bối cảnh Cuba đang bị phong tỏa hoàn toàn.
"Một tàu Nga đã phá vỡ vòng phong tỏa. Giờ đây, một tàu thứ hai đang được chất hàng. Chúng tôi sẽ không bỏ mặc Cuba trong khó khăn", Hãng tin AFP dẫn lời ông Tsivilyov.
Ngày 30-3, Bộ Giao thông vận tải Nga xác nhận tàu Anatoly Kolodkin chở 100.000 tấn dầu viện trợ, tương đương hơn 700.000 thùng dầu, đã cập cảng Matanzas của Cuba.
Trước đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng nhấn mạnh Matxcơva "không thể làm ngơ" trước tình cảnh khó khăn của Cuba và sẽ tiếp tục tìm cách hỗ trợ.
"Trong tình cảnh tuyệt vọng mà người dân Cuba đang phải đối mặt, chúng tôi dĩ nhiên không thể thờ ơ. Vì vậy chúng tôi sẽ tiếp tục công việc", ông Peskov nói.
Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel cho biết nước này đã không nhận được tàu chở dầu nào trong suốt ba tháng qua, khiến tình trạng thiếu điện ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hệ thống y tế, giao thông công cộng và sản xuất nông nghiệp.
Giới chuyên gia nhận định sau khi được dỡ và tinh chế, lượng dầu này có thể giúp Chính phủ Cuba có thêm "khoảng thở" trong ngắn hạn. Tuy nhiên phải mất vài ngày để dầu thô được xử lý thành nhiên liệu sử dụng được.
Cuba rơi vào khủng hoảng nhiên liệu kể từ đầu năm nay sau khi Mỹ đột kích và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro của Venezuela.
Washington sau đó đe dọa sẽ áp thuế với bất kỳ quốc gia nào bán hoặc cung cấp dầu cho hòn đảo.
Tuy nhiên, mới đây Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không phản đối việc Matxcơva cung cấp dầu cho Cuba, sau khi Lực lượng tuần duyên Mỹ cho phép một tàu chở dầu của Nga mang đầy dầu thô cập cảng Cuba.
