Ông Nguyễn Thiện Nhân (63 tuổi, Chủ tịch HĐQT Công ty CP vốn Thái Thịnh) vừa bị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao truy tố với cáo buộc tổ chức, chỉ đạo các hành vi liên quan đến những khoản vay gây thiệt hại hơn 3.153 tỉ đồng cho Ngân hàng Đông Á.
Ông Nhân bỏ trốn trước khi bị khởi tố và hiện đang bị truy nã.
Một người nữa cũng đang bỏ trốn bị viện kiểm sát truy tố là Nguyễn Ngọc Minh (Tổng giám đốc Công ty CP vốn Thái Thịnh Đà Lạt).
Còn vợ ông Nhân là Nguyễn Thanh Thủy (Chủ tịch HĐQT Công ty CP Lê Minh MC) và Nguyễn Đắc Hiệp (Chủ tịch HĐQT Công ty Lâm Viên) cùng bị truy tố về tội vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.
Theo cáo trạng, ông Nguyễn Thiện Nhân từng ký hợp đồng hợp tác đầu tư với hai công ty nước ngoài là Vinaland Espero Limited (VNL) và Vietnam Infrastructure Holding Limited (VIHL).
Theo thỏa thuận, hai đối tác nước ngoài tài trợ cho TTC 100 triệu USD để mua cổ phần, góp vốn vào các doanh nghiệp mục tiêu. Đổi lại, doanh nghiệp phải hoàn trả đầy đủ số tiền này cùng các khoản lãi, phí theo cam kết.
Để thực hiện thương vụ, Ngân hàng Đông Á do ông Trần Phương Bình điều hành đứng ra bảo đảm khả năng hoàn trả khoản tiền 100 triệu USD trong trường hợp TTC mất khả năng thanh toán.
Ngân hàng Đông Á đã giải ngân toàn bộ 100 triệu USD, tương đương hơn 1.600 tỉ đồng, cho TTC sử dụng.
Tuy nhiên đến khi VNL và VIHL yêu cầu hoàn trả vốn, TTC không còn khả năng thu xếp nguồn tiền, cáo trạng nêu.
Đây được xem là điểm khởi đầu của chuỗi giao dịch tín dụng kéo dài nhiều năm sau đó.
Theo cáo trạng, để Công ty Thái Thịnh có tiền thanh toán cho các đối tác nước ngoài, ông Trần Phương Bình đã chỉ đạo cấp dưới tại Ngân hàng Đông Á cho nhiều công ty và cá nhân liên quan đến nhóm doanh nghiệp này vay vốn.
Kết quả điều tra xác định ngân hàng đã cho vay 11 khoản với tổng số tiền hơn 1.820 tỉ đồng, đồng thời xuất quỹ gần 78 tỉ đồng để mua lại tài sản của nhóm doanh nghiệp này nhằm hợp thức hóa tài sản bảo đảm.
Để duy trì dòng tiền, ông Nguyễn Thiện Nhân đã chỉ đạo nhiều cá nhân, doanh nghiệp trong nhóm Thái Thịnh đứng tên vay vốn tại Ngân hàng Đông Á.
Một trong những khoản vay đầu tiên là khoản vay 210 tỉ đồng của Công ty TTC Đà Lạt vào cuối năm 2008.
Hồ sơ thể hiện doanh nghiệp vay tiền để đầu tư hai dự án văn hóa – thể thao tại Lâm Đồng và dùng chính hai dự án này làm tài sản bảo đảm với giá trị được xác định khoảng 590 tỉ đồng.
Tuy nhiên, thời điểm thế chấp, doanh nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên các dự án chưa đủ điều kiện pháp lý để làm tài sản bảo đảm.
Sau khi được giải ngân, toàn bộ 210 tỉ đồng được chuyển về TTC để trả nợ khoản vay 100 triệu USD. Đến năm 2011, do không triển khai đúng tiến độ, cả hai dự án bị UBND tỉnh Lâm Đồng thu hồi.
Khoản vay sau đó trở thành nợ xấu với tổng dư nợ hơn 527 tỉ đồng, bao gồm cả gốc và lãi, cáo trạng nêu.
Không chỉ sử dụng doanh nghiệp, ông Nguyễn Thiện Nhân còn trực tiếp đứng tên vay vốn. Chủ tịch doanh nghiệp này ký hồ sơ vay 416,5 tỉ đồng với lý do mua cổ phần Công ty CP vật liệu xây dựng Vĩnh Đức. Tài sản bảo đảm là hơn 42 triệu cổ phần của chính doanh nghiệp này.
Tuy nhiên, kết quả điều tra xác định tài sản không được đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định. Sau khi được giải ngân, toàn bộ số tiền vay được sử dụng để đảo nợ cho các khoản vay đến hạn tại Ngân hàng Đông Á.
Đến thời điểm khởi tố vụ án, khoản vay này đã phát sinh dư nợ hơn 847 tỉ đồng.
Cùng thời điểm, bà Nguyễn Thanh Thủy (vợ ông Nhân) cũng ký hồ sơ vay 110 tỉ đồng với mục đích mua cổ phần Vĩnh Đức. Số tiền sau đó không được sử dụng đúng như hồ sơ vay vốn mà được chuyển để thanh toán các khoản nợ khác. Khoản vay này phát sinh dư nợ gần 197 tỉ đồng, cáo trạng nêu.
Đáng chú ý, khoản vay 442 tỉ đồng của Công ty Lê Minh được bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản thuộc dự án khu đô thị Hùng Vương – Tiền Châu (Vĩnh Phúc).
Tuy nhiên tài sản này trước đó đã được thế chấp cho một khoản vay khác tại một ngân hàng khác. Dù vậy, Ngân hàng Đông Á vẫn giải ngân.
Theo cáo trạng, đến thời điểm khởi tố giai đoạn hai của vụ án Ngân hàng Đông Á, nhóm Công ty Thái Thịnh còn dư nợ 6 khoản vay với tổng số tiền hơn 3.153 tỉ đồng.
Các khoản vay này hầu như không còn tài sản bảo đảm hợp pháp để xử lý thu hồi nợ. Nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, dự án bị thu hồi hoặc tài sản bảo đảm không đủ điều kiện pháp lý, cáo trạng nêu.
Trong khi đó, Nguyễn Thiện Nhân và Nguyễn Ngọc Minh đã bỏ trốn khỏi nơi cư trú. Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định truy nã đối với hai người này.
Kết quả điều tra cho thấy từ khoản tài trợ 100 triệu USD ban đầu, hàng loạt khoản vay được thiết lập, đảo nợ qua nhiều công ty và cá nhân liên quan. Dòng tiền liên tục được xoay vòng để trả nợ cũ thay vì phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh như hồ sơ tín dụng thể hiện.
Theo cáo buộc, chính quá trình này đã khiến Ngân hàng Đông Á phát sinh khoản thiệt hại đặc biệt lớn, với tổng dư nợ hơn 3.000 tỉ đồng không còn khả năng thu hồi.
Viện kiểm sát thông báo các bị can đang bỏ trốn ra đầu thú để hưởng chính sách khoan hồng của Nhà nước theo quy định.
Trường hợp hai người này tiếp tục bỏ trốn, cơ quan tố tụng sẽ xem đây là việc từ bỏ quyền bào chữa và tiến hành xét xử theo quy định pháp luật.
Viện kiểm sát đã chuyển hồ sơ sang Tòa án nhân dân TP.HCM để xét xử sơ thẩm đối với bốn bị can trong vụ án.
Ngày 12-4, thông tin từ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Cà Mau, đơn vị này vừa xử phạt một cá nhân dùng tài khoản ảo đăng ảnh xúc phạm danh dự, uy tín người khác.
Cụ thể, sau khi ly hôn, ông K. đã tạo một tài khoản Facebook ảo và dùng hình ảnh của vợ cũ là bà T. làm ảnh đại diện. Sau đó ông K. đem thông tin và hình ảnh của bà T. đăng lên các hội nhóm với nội dung tìm người "giao lưu tình cảm", nhằm xúc phạm uy tín, danh dự vợ cũ.
Để che giấu hành vi, ông K. dùng một thiết bị điện tử ít sử dụng để đăng nhập tài khoản. Khi làm việc với cơ quan chức năng, ông lại xuất trình thiết bị khác nhằm đối phó, nhưng vẫn bị phát hiện và xử lý.
Trong một vụ việc tương tự, ông L. sau khi chấm dứt quan hệ tình cảm với bà C.T. đã mâu thuẫn với ông B. (chồng cũ bà C.T.). Ông L. lập tài khoản Zalo ảo, đăng tải thông tin sai sự thật cho rằng ông B. vay tiền không trả, gây ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động kinh doanh của ông B..
Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao khuyến cáo người dân cần tuân thủ pháp luật khi sử dụng mạng xã hội, không đăng tải hoặc phát tán thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự người khác vì mâu thuẫn cá nhân.
Ngày 20-5, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt bị can để tạm giam đối với bà Trương Thị Kim Hà (48 tuổi, ngụ phường Tam Thắng, TP.HCM) về tội "đưa hối lộ" và ông Nguyễn Văn Lời (48 tuổi, Trạm trưởng Trạm kiểm lâm Vũng Tàu) về tội "môi giới hối lộ".
Trước đó ngày 7-5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM phối hợp Hạt kiểm lâm Phú Mỹ kiểm tra hộ kinh doanh do bà Hà làm chủ tại phường Tam Thắng.
Tuy nhiên do được báo trước thông tin kiểm tra, bà Hà đã nhanh chóng di chuyển nhiều cá thể động vật hoang dã vào kho cất giấu nhằm đối phó lực lượng chức năng.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, tổ công tác phát hiện tại kho cách địa điểm kinh doanh khoảng 20 mét đang cất giấu 433 cá thể động vật hoang dã, gồm 430 cá thể chim và 3 cá thể bò sát không rõ nguồn gốc.
Qua giám định, có 73 cá thể thuộc danh mục động vật hoang dã quý, hiếm nhóm IIB và 360 cá thể thuộc nhóm động vật hoang dã thông thường. Toàn bộ số động vật trên đã được bàn giao cho Chi cục Kiểm lâm TP.HCM để cứu hộ theo quy định.
Quá trình điều tra xác định Nguyễn Văn Lời - Trạm trưởng Trạm kiểm lâm Vũng Tàu - là người được cử tham gia đoàn kiểm tra nhưng đã lợi dụng nhiệm vụ để thông báo trước cho chủ cơ sở nhằm né tránh việc kiểm tra, xử lý.
Đồng thời để hợp thức hóa nguồn gốc số động vật hoang dã nuôi nhốt trái phép, bà Hà còn liên hệ Nguyễn Hạnh Phúc (41 tuổi, ngụ Đắk Lắk) đặt mua bảng kê lâm sản qua mạng xã hội, đồng thời nhờ Lời hướng dẫn thủ tục xin cấp phép kinh doanh, nuôi nhốt động vật hoang dã. Để được hỗ trợ, Hà đã nhiều lần đưa tiền cho Lời.
Hiện Phòng Cảnh sát kinh tế đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò của các cá nhân, tổ chức liên quan đến hoạt động nuôi nhốt, kinh doanh động vật hoang dã trái phép cũng như hành vi cấp bảng kê lâm sản trái quy định pháp luật.
Tối 17/4, Dương Thanh Cường (cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Bình Phát) bị TAND TP HCM tuyên phạm tội Vi phạm quy định cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng, theo khoản 3 Điều 179 Bộ luật Hình sự năm 1999.
Liên quan đến vụ án, ông Nguyễn Thế Bình (cựu Chủ tịch HĐQT Agribank, đang trốn truy nã) bị tòa xét xử vắng mặt, tuyên phạt 10 năm tù về cùng tội danh.
Có vai trò đồng phạm, 3 bị cáo còn lại là cựu lãnh đạo, cán bộ tín dụng của Agribank Chi nhánh 6 bị tuyên phạt từ 5 năm đến 6 năm 6 tháng tù.
Tòa tuyên các bị cáo phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại khoảng 1.000 tỷ đồng cho ngân hàng.
Quá trình xét hỏi, các bị cáo thừa nhận hành vi sai phạm của mình. Luật sư của ông Bình cũng không tranh luận về tội danh.
Dương Thanh Cường từng được xem là "trùm" bất động sản tại TP HCM, điều hành nhiều doanh nghiệp như Tân Đại Phát, Thanh Phát, Bình Phát... để vay vốn hàng trăm tỷ đồng triển khai các dự án. Tuy nhiên, việc sử dụng hồ sơ pháp lý không đúng thực tế và dòng tiền sai mục đích khiến bị cáo sa lầy, mất khả năng trả nợ và vướng vòng lao lý.
Bản án xác định, đầu năm 2007, Cường gặp ông Nguyễn Thế Bình (khi đó là quyền Tổng giám đốc Agribank) xin vay 500 tỷ đồng mua đất làm dự án. Ông Bình đồng ý, chỉ đạo ông Hồ Đăng Trung (Giám đốc Chi nhánh 6) xử lý hồ sơ. Trung sau đó giao Phó phòng tín dụng Hồ Văn Long tiếp nhận, lập hồ sơ vay cho Công ty Bình Phát của Cường.
Để hợp thức điều kiện vay, Cường lập các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nâng khống giá trị tài sản bảo đảm từ khoảng 65 tỷ lên 358 tỷ đồng (giá thực tế 1,9-3 triệu đồng/m2 nhưng kê lên 12-13 triệu đồng/m2).
Do khoản vay vượt hạn mức chi nhánh, Trung trình hội sở xin nâng hạn mức lên 500 tỷ đồng cho dự án khu chung cư - thương mại tại quận 8 cũ. Dù hồ sơ chưa hoàn tất thủ tục đất đai, chưa được phê duyệt dự án, Trung vẫn ký 5 hợp đồng tín dụng cho Công ty Bình Phát vay hơn 302 tỷ đồng. Tài sản thế chấp là 18 thửa đất và tài sản trên đất hình thành từ vốn vay.
Sau giải ngân, Cường chỉ dùng 70 tỷ đồng để mua đất làm dự án, còn lại 230 tỷ đồng dùng trả nợ.
Cuối năm 2007, do sử dụng vốn sai mục đích và muốn kéo dài thời hạn vay, Cường đề nghị chuyển 5 khoản vay ngắn hạn thành một khoản vay trung hạn. Đề xuất này được Trung báo cáo và ông Bình chấp thuận.
Ngày 4/12/2007, Cường tiếp tục đề nghị vay thêm 500 tỷ đồng để thực hiện dự án khu chung cư - thương mại Bình Phát. Theo chỉ đạo của ông Bình, Trung chỉ đạo cấp dưới lập báo cáo thẩm định, đánh giá dự án "khả thi, hiệu quả", tài sản đảm bảo "đầy đủ pháp lý", qua đó đề xuất cho vay.
Ngày 31/12/2007, Trung ký hợp đồng tín dụng cho Công ty Bình Phát vay 500 tỷ đồng, thời hạn 60 tháng, với tài sản thế chấp gồm dự án hình thành từ vốn vay và 18 thửa đất hơn 33.400 m2 đã dùng bảo đảm cho các khoản vay trước. Cùng ngày, ngân hàng giải ngân hơn 303 tỷ đồng. Cường dùng phần lớn số tiền này để tất toán 5 khoản vay ngắn hạn (đảo nợ), phần còn lại chi trả các khoản khác.
Đến năm 2010, Công ty Bình Phát rơi vào nợ xấu, tài sản thế chấp bị phong tỏa, dự án dừng nên không còn nguồn trả nợ. Cường sau đó bàn với bà Vũ Thị Bích Loan (Giám đốc Công ty THY, đã chết) nhờ đứng ra vay tiền, đồng thời đề nghị Trung cho Công ty THY vay 385 tỷ đồng để mua lại 13 thửa đất của Bình Phát đang thế chấp.
Ngày 31/8/2010, Cường ký hợp đồng chuyển nhượng gần 30.000 m2 đất cho Công ty THY với giá 385 tỷ đồng. Doanh nghiệp này lập dự án khu căn hộ - phố đi bộ An Dương Vương - Hồ Học Lãm để hoàn thiện hồ sơ vay vốn, thực chất là chiêu thức "bình mới rượu cũ".
Các tài sản bảo đảm không đủ điều kiện thế chấp, gồm đất thuê, nhiều thửa bị nâng khống giá trị, dự án chưa được cấp phép, nhưng ngân hàng vẫn giải ngân 385 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền được chuyển cho Bình Phát để trả nợ các khoản vay trước đó của Cường, nhằm giải chấp một phần tài sản và chuyển sang bảo đảm cho khoản vay mới của Công ty THY.
Do Công ty THY không có khả năng trả nợ, khoản vay bị chuyển quá hạn từ năm 2011. Sau khi cấn trừ giá trị tài sản bảo đảm, khoản nợ của Cường gây thiệt hại đến nay là 1.053 tỷ đồng, trong đó 170 tỷ đồng nợ gốc và hơn 884 tỷ đồng nợ lãi.
Ngoài vụ án này, Cường còn thực hiện nhiều hành vi sai phạm khác và đã bị TAND Cấp cao tại TP HCM tuyên mức hình phạt tổng hợp của 4 bản án là tù chung thân về hai tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
Liên quan sai phạm trong việc phê duyệt cho Cường vay trái quy định, ông Hồ Đăng Trung từng bị tuyên 20 năm tù; ông Hồ Văn Long nhận 19 năm tù cùng về tội Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.
