Trả lời câu hỏi của phóng viên Dân trí về lần đầu tiên Bộ GD&ĐT áp dụng phương pháp chấm thi môn văn bằng phương pháp Rubric, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng, Bộ GD&ĐT, Trưởng Ban đề thi tốt nghiệp THPT 2026, cho biết đây là một trong những hoạt động nằm trong chuỗi nội dung mà Thủ tướng chỉ đạo.
Theo đó, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, làm sao chấm thi môn tự luận phải đảm bảo tính phân hóa và phân loại được học sinh, giảm sự phụ thuộc vào tính khách quan của người chấm.
Cụ thể có thể hiểu phương pháp chấm thi Rubric nghĩa là ban giám khảo có thang đánh giá để nhìn vào đó và cho điểm khi chấm thi môn ngữ văn.
“Phương pháp chấm thi này giúp giảm yếu tố chủ quan của người chấm, theo đó nếu gắn vào những tiêu chí nào, thí sinh sẽ đạt được khung điểm nhất định. Điều đó giúp công bằng hơn trong chấm thi tự luận, nhất là với những môn như ngữ văn, khó định lượng hơn so với các môn khoa học cơ bản.
Việc áp dụng phương pháp chấm này năm nay không đường đột bởi trước đó, Bộ GD&ĐT đã tập huấn, một số địa phương đã áp dụng cách thức chấm trên đây”, theo ông Hà.
Liên quan đến câu nghị luận xã hội về Steve Jobs (2 điểm) gây xôn xao trên mạng xã hội ngay sau buổi thi môn ngữ văn, với hàng trăm nghìn lượt thảo luận, tìm kiếm, ông Hà có trả lời chi tiết.
Cụ thể câu hỏi trong đề thi đưa ra: “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,… với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.
Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?.
Theo ông Hà, câu hỏi này đã được hội đồng đề phản biện nhiều lần và cuối cùng đi đến thống nhất áp dụng cho đề thi chính thức.
Thứ nhất, đây là câu hỏi đánh giá khả năng hiểu biết, lập luận của thí sinh về một vấn đề xã hội. Đây là phần mở, mang tính đánh giá, phân loại thí sinh.
“Điểm khác biệt của đề thi năm nay là câu nghị luận xã hội chỉ có 2 điểm, thay vì 4 điểm như năm ngoái, bởi mang tính phân hóa và tính mới. Việc tính toán giảm điểm nhằm tránh những bất lợi cho thí sinh”, theo ông Hà.
Đặc biệt, từng câu, chữ trong đề đã được ban biên soạn chắt lọc kỹ. Chẳng hạn, ban đầu, nhóm tác giả cân nhắc những cụm từ như “những phát minh của”, sau đó chọn dùng cụm “với những phát minh” và đề cập đến ba người, đều là những biểu tượng về công nghệ và lãnh đạo tập đoàn lớn.
Trước băn khoăn rằng Steve Jobs cùng các nhân vật nổi tiếng người Mỹ có thể xa lạ với học sinh miền núi, ông Hà cho rằng, yếu tố vùng miền đã được tính đến, với lệnh hỏi hết sức rõ ràng, đầy đủ, khi kết hợp giữa lệnh hỏi và ngữ liệu, thí sinh có thể làm được bài, không yêu cầu học sinh phải nhớ máy móc thông tin cá nhân của Steve Jobs sinh năm bao nhiêu, sinh ra ở đâu…, do vậy câu hỏi phân loại này đủ để phân loại thí sinh.
“Bên cạnh đó, cụm từ “Steve Jobs Việt Nam” được đặt trong ngoặc kép, là hình ảnh ẩn dụ. Việc nhận biết nội dung ẩn dụ này là phần đánh giá, cho điểm thí sinh”, ông Hà cho biết.
Theo tìm hiểu của phóng viên, chấm thi bằng Rubric (hay thang đánh giá tiêu chí) là phương pháp chấm điểm dựa trên một bộ tiêu chí được định sẵn. Phương pháp này chia nhỏ yêu cầu của bài làm thành các mức độ đạt được (ví dụ: từ xuất sắc đến kém), kèm theo mô tả cụ thể cho từng mức.
Một bảng Rubric thường bao gồm:
Các tiêu chí đánh giá: Ví dụ nội dung, hình thức, kỹ năng trình bày.
Các mức độ đánh giá: Thang điểm phân loại, thường từ 4 đến 5 mức: Đạt, chưa đạt, khá, giỏi.
Mô tả chi tiết: Diễn giải rõ ràng học sinh/sinh viên cần làm gì để đạt được điểm ở từng mức độ.
Thống kê của Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM) tính đến hôm nay (8.4), có 118 cơ sở đào tạo ĐH và CĐ trong cả nước đăng ký sử dụng điểm thi đánh giá năng lực để xét tuyển năm nay. Đáng chú ý, trong đó có nhiều trường quân đội.
Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM có 8 trường thành viên gồm: Trường ĐH Bách khoa, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, Trường ĐH Kinh tế-Luật, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, Trường ĐH Công nghệ thông tin, Trường ĐH Quốc tế, Trường ĐH An Giang, Trường ĐH Khoa học sức khỏe.
Trong số 99 đơn vị ĐH ngoài hệ thống, có nhiều các ĐH như: ĐH Đà Nẵng, ĐH Huế, ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH Kinh tế TP.HCM, ĐH Duy Tân…
Nhiều trường quân đội cũng xuất hiện trong danh sách này, như: Học viện Hải quân, Học viện Khoa học quân sự, Học viện Kỹ thuật quân sự, Học viện Hậu cần, Học viện Phòng không-Không quân, Học viện Quân y, Trường Sĩ quan công binh (Trường ĐH Ngô Quyền), Trường Sĩ quan lục quân 2 (Trường ĐH Nguyễn Huệ), Trường Sĩ quan đặc công, Trường Sĩ quan không quân, Trường Sĩ quan phòng hóa, Trường Sĩ quan thông tin (Trường ĐH Thông tin liên lạc), Trường Sĩ quan kỹ thuật quân sự (Trường ĐH Trần Đại Nghĩa)…
Ngoài ra, 11 trường CĐ cũng sử dụng điểm bài thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM để xét tuyển năm nay.
Danh sách 118 đơn vị ĐH-CĐ xét điểm thi đánh giá năng lực năm 2026 cụ thể như bảng sau:
Trước đó, sáng 5.4, 133.489 thí sinh đã tham dự đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức (đạt tỷ lệ 98,33% so với số thí sinh đăng ký dự thi). Kỳ thi đồng thời diễn ra tại 15 tỉnh, thành phố tính theo đơn vị hành chính sau sáp nhập, gồm: Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau. Không chỉ số thí sinh dự thi tăng cao kỷ lục, năm nay số đơn vị đăng ký sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển cũng tăng (năm 2025 có 111 đơn vị).
Hà Nội hiện có 17 trường công lập chất lượng cao, trong đó 5 trường THCS. Nhóm này được tổ chức kiểm tra, đánh giá năng lực nếu số thí sinh đăng ký nhiều hơn chỉ tiêu.
Tất cả chọn thi tuyển với ba môn Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh, vào nửa đầu tháng 6. Chỉ tiêu tuyển sinh từ 245 tới 440 em mỗi trường.
Trong đó, ba trường công bố học phí, gồm Thanh Xuân (4,2 triệu đồng/tháng), Chu Văn An (4,5 triệu) và Lê Lợi (4,8 triệu). So với năm ngoái, các mức này tăng khoảng 200.000-400.000 đồng.
Trường Nam Từ Liêm và Cầu Giấy chưa công bố, do đợi phê duyệt. Hiện, học phí hai trường lần lượt là 3,3 và 4,02 triệu đồng mỗi tháng. Riêng trường Nam Từ Liêm có chương trình Cambridge, thu 5,38 triệu đồng.
Năm nay, Hà Nội có khoảng 161.000 học sinh vào lớp 6. Nhóm vào trường chất lượng cao khoảng 1.500 em.
Các trường này gần như tự chủ chi thường xuyên (lương, sửa chữa cơ sở vật chất...), sĩ số đạt chuẩn (35-45 học sinh một lớp, tùy bậc học). Ngoài chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trường có thể dạy thêm các chương trình nâng cao, bổ trợ.
Phụ huynh phải nộp học phí, thay vì được miễn như các trường hệ đại trà, kèm một số khoản như học tăng cường, các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm...
Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, thông tin công đoạn làm phách sẽ bắt đầu từ ngày hôm nay cho đến hết ngày 4.6. Công tác chấm bài thi lớp 10 chính thức được bắt đầu vào ngày 5.6 và kéo dài đến hết hết ngày 9.6. Sau ngày 12.6, hội đồng chấm thi sẽ thực hiện công đoạn lên điểm, so dò, đối sánh kết quả và công bố điểm thi lớp 10.
Phụ huynh, học sinh xem điểm thi lớp 10 tại địa chỉ https://thanhnien.vn/giao-duc/tra-cuu-diem-tot-nghiep-thpt.htm bằng số báo danh.
Theo đó, khu vực chấm thi lớp 10 được Sở GD-ĐT bố trí phải bảo đảm an ninh, an toàn, có đủ phương tiện phòng cháy, chữa cháy và có công an bảo vệ liên tục 24 giờ/ngày; nơi chấm thi, chấm kiểm tra bài thi tự luận và nơi bảo quản bài thi tự luận được bố trí gần nhau.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT cho biết quy trình chấm thi thực hiện theo đúng quy chế thi lớp 10. Các thành viên tham gia hội đồng chấm thi lớp 10 tuyệt đối không được mang các phương tiện thu phát thông tin, sao chép tài liệu, giấy tờ riêng, bút xóa, bút chì và các loại bút không nằm trong quy định của Ban Chấm thi khi vào và ra khỏi khu vực chấm thi
Sau khi làm phách, Ban Thư ký Hội đồng thi chịu trách nhiệm giao túi bài thi đã làm phách và phiếu chấm cho trưởng môn chấm thi. Trưởng môn chấm thi có nhiệm vụ tổ chức quán triệt các quy định chấm thi trong quy chế này, thảo luận đáp án và hướng dẫn chấm cho tất cả tổ trưởng tổ chấm tổ chức chấm chung ít nhất 10 bài. Sau đó, tổ trưởng triển khai quy định chấm, quy trình chấm 2 vòng độc lập, thảo luận đáp án và hướng dẫn chấm; tổ chức chấm chung 10 bài theo từng tổ chấm.
Mỗi bài thi lớp 10 sẽ trải qua quy trình 2 lần chấm: Lần chấm thứ nhất: Tổ trưởng tổ chấm thi tự luận giao ngẫu nhiên (đảm bảo 1 túi bài thi được chấm bởi 2 tổ chấm khác nhau) nguyên túi bài thi cho từng giám khảo.
Sau khi chấm lần thứ nhất, thành viên ban thư ký rút toàn bộ các phiếu chấm thi ra, giao các túi bài thi cho tổ trưởng tổ chấm thi để tổ chức cho lần chấm thứ hai (giao ngẫu nhiên), bảo đảm không giao trở lại túi bài thi đã chấm cho chính người đã chấm lần thứ nhất.
Tổ trưởng tổ chấm thi tiếp nhận bài thi và phiếu chấm từ Ban Thư ký hội đồng thi, sau đó chỉ đạo các tổ chấm thi thực hiện thống nhất điểm bài thi. Điểm từng câu và tổng điểm toàn bài chỉ được ghi vào vị trí quy định trên tờ giấy thi sau khi đã thống nhất điểm.
Bên cạnh đó, tổ chấm kiểm tra thực hiện chấm kiểm tra ít nhất 5% số lượng bài thi đã được giám khảo chấm thi chấm xong lần chấm thứ nhất hoặc lần chấm thứ hai theo tiến độ chấm thi hoặc sau khi được hai giám khảo thống nhất điểm và theo chỉ đạo của lãnh đạo ban chấm thi; mỗi bài thi chấm kiểm tra được một giám khảo chấm kiểm tra theo quy trình chấm lần chấm thứ nhất.
Việc chọn bài chấm kiểm tra như sau: lãnh đạo ban chấm thi chọn ngẫu nhiên một số bài đã chấm (có thể chọn cả túi) hoặc chọn những bài thi được 2 giám khảo cho điểm chênh lệch nhau nhiều trước khi thống nhất điểm hoặc chọn các bài thi có điểm cao hoặc điểm thấp trong hội đồng thi (trên cơ sở thống nhất với trưởng ban chấm thi) chuyển thư ký hội đồng thi tập hợp để giao cho tổ chấm kiểm tra thực hiện chấm kiểm tra các bài thi này.
Kỳ thi lớp 10 TP.HCM năm 2026 là kỳ thi tuyển sinh đầu tiên sau sáp nhập và TP.HCM là địa phương có quy mô thí sinh lớn nhất trên cả nước. Sở GD-ĐT TP đã huy động khoảng 22.000 cán bộ, giáo, nhân viên tham gia phục vụ cho toàn bộ các quy trình của kỳ thi.
