ThS.BS Vương Thành Huấn, tại tọa đàm Lá phổi khỏe, cuộc sống an tâm do Trung tâm Đào tạo và Chăm sóc sức khỏe Thân Tâm phối hợp tổ chức ngày 13/6, nói Việt Nam đang đối mặt gánh nặng ngày càng lớn từ các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và ung thư.
Tuổi thọ trung bình của người dân tăng đáng kể những năm qua, từ 73 lên 74,5. Tuy nhiên, số năm sống khỏe mạnh lại chưa tương xứng khi nhiều người phải sống chung với bệnh mạn tính ở giai đoạn cuối đời.
Dữ liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy nếu sống đến khoảng 75 tuổi, nguy cơ mắc ung thư ở người Việt vào khoảng 1/6 (cứ 6 người thì có một bị ung thư), trong khi nguy cơ tử vong do ung thư là 1/9.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong. Tỷ lệ mắc mới ung thư tại Việt Nam đang ở mức trung bình trên thế giới, nhưng tỷ lệ tử vong lại thuộc top cao, phần lớn do nhiều bệnh nhân phát hiện muộn, khi bệnh đã tiến triển hoặc xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
Theo GS.BS Thiravud Khuhaprema, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu Wattanosoth (Thái Lan), ung thư giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện. Nhiều người chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện bất thường, bỏ lỡ “giai đoạn vàng” để điều trị hiệu quả.
Các bác sĩ cho rằng thay vì chờ xuất hiện triệu chứng mới đi khám, người dân cần chuyển sang tiếp cận chủ động hơn thông qua tầm soát theo nhóm nguy cơ. Với ung thư phổi – một trong những loại ung thư gây tử vong hàng đầu – phát hiện sớm đặc biệt quan trọng bởi khả năng điều trị hiệu quả cao hơn đáng kể nếu bệnh được phát hiện ở giai đoạn đầu.
Nhóm nguy cơ cao gồm người hút thuốc lá lâu năm, thường xuyên tiếp xúc khói bụi, ô nhiễm môi trường, có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc mắc các bệnh hô hấp mạn tính như COPD. Tại tọa đàm, các chuyên gia cảnh báo mối liên hệ chặt chẽ giữa COPD và ung thư phổi, trong khi nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi chức năng hô hấp đã suy giảm đáng kể do diễn tiến âm thầm kéo dài.
Bác sĩ Kulachat Ekpimmas, Viện Lồng ngực Trung ương Thái Lan, cho biết đến khi người bệnh bắt đầu thấy hụt hơi, khó thở hoặc giảm khả năng vận động, họ có thể đã mất khoảng 50% chức năng phổi và phần suy giảm này khó phục hồi hoàn toàn. Điều này khiến việc sàng lọc sớm ở nhóm nguy cơ trở nên quan trọng hơn, đặc biệt ở người hút thuốc hoặc có triệu chứng ho kéo dài.
Ngoài phát hiện sớm, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của lối sống trong phòng ngừa ung thư và bệnh mạn tính. ThS.BS Vương Thành Huấn khuyến cáo người dân chủ động bảo vệ sức khỏe dựa trên 6 trụ cột của y học lối sống, gồm dinh dưỡng lành mạnh, vận động thể chất thường xuyên, ngủ đủ và chất lượng, quản lý căng thẳng, hạn chế các chất có hại như thuốc lá, rượu bia, đồng thời duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực.
“Không chỉ sống lâu hơn mà còn phải sống khỏe hơn”, bác sĩ Huấn nói, cho rằng tuổi thọ kéo dài sẽ không còn nhiều ý nghĩa nếu người bệnh phải dành nhiều năm cuối đời để chống chọi với bệnh tật.
Trong tháng 5.2026, ngành y tế Quảng Trị liên tiếp tổ chức nhiều lớp tập huấn với quy mô lớn, thu hút hàng trăm cán bộ, nhân viên y tế tham gia. Nội dung tập huấn trải rộng từ chuyên môn khám chữa bệnh, y tế dự phòng đến các lĩnh vực chuyển đổi số, quản lý nhà nước và công tác hành chính.
Ngày 27.5, Sở Y tế tổ chức lớp tập huấn phổ biến, hướng dẫn chuyên môn cho hơn 80 cán bộ Trạm Y tế xã, phường khu vực nam Quảng Trị. Các học viên được cập nhật những nội dung thiết thực như phòng, chống dịch bệnh, tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe sinh sản, an toàn thực phẩm, quản lý dược và trang thiết bị y tế. Thông qua hoạt động này, đội ngũ y tế cơ sở được bổ sung kiến thức, tháo gỡ những khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, qua đó nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu và phòng chống dịch bệnh tại cộng đồng.
Song song với nâng cao năng lực chuyên môn, chuyển đổi số tiếp tục là một trong những trọng tâm của ngành. Ngày 6.5, Sở Y tế phối hợp với Cục Bà mẹ - Trẻ em (Bộ Y tế) tổ chức tập huấn kết nối, liên thông dữ liệu từ phần mềm quản lý thông tin bệnh viện (HIS) đến Hệ thống thông tin sức khỏe bà mẹ - trẻ em và sức khỏe sinh sản.
Hơn 130 cán bộ chuyên môn và công nghệ thông tin của các cơ sở y tế trong tỉnh được hướng dẫn chuẩn hóa dữ liệu, kết nối và khai thác hiệu quả hệ thống. Việc liên thông dữ liệu được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý, theo dõi sức khỏe bà mẹ, trẻ em và xây dựng nền tảng dữ liệu y tế đồng bộ.
Trong lĩnh vực quản lý khám chữa bệnh, ngày 7 và 8.5, Sở Y tế phối hợp với Cục Quản lý khám bệnh, chữa bệnh tổ chức hai lớp tập huấn Hệ thống Quản lý quốc gia về hành nghề và hoạt động khám bệnh, chữa bệnh cho khoảng 400 cán bộ y tế khu vực bắc và nam Quảng Trị.
Theo lãnh đạo Sở Y tế, đây là công cụ quan trọng giúp minh bạch hóa thông tin hành nghề, nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số trong ngành. Các học viên được hướng dẫn cập nhật, quản lý dữ liệu người hành nghề, cơ sở khám chữa bệnh cũng như xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình vận hành hệ thống.
Bên cạnh các nội dung chuyên môn, ngành y tế còn chú trọng nâng cao năng lực quản lý và ý thức trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ. Ngày 21.5, Sở Y tế tổ chức tập huấn công tác bảo vệ bí mật nhà nước năm 2026 với nhiều nội dung mới liên quan đến bảo mật dữ liệu, an toàn thông tin và quản lý văn bản điện tử trong bối cảnh chuyển đổi số.
Tiếp đó, ngày 29 - 30.5, Sở Y tế tổ chức tập huấn công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh cho 180 cán bộ, lãnh đạo các đơn vị y tế trên địa bàn tỉnh.
Việc liên tục tổ chức các lớp tập huấn cho thấy ngành y tế Quảng Trị đang đặt trọng tâm vào phát triển nguồn nhân lực. Từ chuyên môn nghiệp vụ, chuyển đổi số đến kỹ năng quản lý và hành chính, tất cả đều hướng đến mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ y tế có năng lực, trách nhiệm và thích ứng với yêu cầu mới, qua đó nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Ngày 4/6, đại diện Bệnh viện Nhân dân 115 TPHCM cho biết, hôm qua (3/6), các bác sĩ nơi này đã phối hợp cùng Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, Bệnh viện Trung ương Huế triển khai phẫu thuật hiến ghép mô tạng thành công từ người cho chết não.
Người hiến tạng là anh N.P.M.N. (32 tuổi), nhập viện sáng 2/6 với chẩn đoán xuất huyết não lượng lớn, không còn khả năng điều trị. Nén nỗi đau, gia đình bày tỏ nguyện vọng được hiến mô tạng của anh để cứu chữa cho những người bệnh khác.
Từ sự vào cuộc của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, các chuyên gia của Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM và Bệnh viện Trung ương Huế đã khẩn trương phối hợp thực hiện đúng theo quy trình, quy định sau khi người bệnh được xác định chết não.
Ngay trong đêm, ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Nhân dân 115 đã ghép thận thành công cho 2 người bệnh suy thận giai đoạn cuối. Trong khi đó, ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã ghép tim thành công cho 1 bệnh nhi được chẩn đoán bệnh cơ tim giãn nở giai đoạn cuối.
Tình trạng những bệnh nhân sau ghép hiện ổn định, đang tiếp tục được theo dõi và điều trị tích cực. Đây cũng là trường hợp ghép tạng từ người cho chết não thứ 4 được thực hiện thành công tại Bệnh viện Nhân dân 115.
"Quyết định hiến tặng mô tạng của người thân không chỉ cứu giúp được nhiều người mà còn lan tỏa thông điệp yêu thương, sẻ chia lòng nhân ái và trách nhiệm với cộng đồng. Thay mặt các bệnh viện và người được ghép tạng, chúng tôi xin tri ân người hiến và gia đình vì nghĩa cử cao đẹp này", phía Bệnh viện Nhân dân 115 chia sẻ.
Phía sau mỗi ca ghép thận thành công là một cuộc đời được tái sinh từ ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.
Điển hình là trường hợp anh D.V.B (30 tuổi, Cần Thơ), người từng suy kiệt hoàn toàn vì suy thận mạn giai đoạn cuối vào năm 2021. Ở tuổi trai tráng, anh Bảo nặng chừng 37 kg, phải đối mặt với hàng loạt biến chứng nguy hiểm như suy tim độ 3, phù phổi cấp.
Nhưng rồi, trong lúc tuyệt vọng nhất, người cha 58 tuổi của anh Bảo đã quyết định hiến tặng một phần cơ thể để cứu con trai khi biết kỹ thuật ghép thận đã được triển khai tại Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ. Ca phẫu thuật kéo dài hơn 6 giờ vào tháng 8.2024 như nối lại mầm sống cho anh Bảo từ chính tình thương của cha.
Giờ đây, sau 20 tháng kể từ khi được ghép thận, anh Bảo đã hồi phục sức khỏe kỳ diệu, có thể lao động mưu sinh và vỡ òa hạnh phúc khi đón con gái nhỏ vừa chào đời. Một niềm hạnh phúc mà trước đây anh Bảo chưa từng dám mơ tới.
Khác với anh Bảo, câu chuyện của ông T.V.U.E (59 tuổi, Vĩnh Long) lại là minh chứng đầy xúc động cho nghĩa cữ nhân văn và sự tiếp nối sự sống từ người hiến chết não.
Sau nhiều năm kiệt quệ vì bệnh tật, ông E. may mắn khi nhận được quả thận phù hợp từ một người hiến chết não vào tháng 11.2025. Đây cũng là ca ghép tạng từ người chết não đầu tiên được thực hiện tại Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ.
Ca ghép thành công giúp ông E. trở lại với nghề thợ may để mưu sinh, sống những ngày tháng ý nghĩa với lòng biết ơn sâu sắc dành cho người ân nhân quá cố đã trao cho mình cơ hội sống thứ hai.
BS.CK2 Phạm Thanh Phong, Phó giám đốc Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ cho biết, đến nay, 20 bệnh nhân được ghép thận tại bệnh viện - bao gồm 15 ca cùng huyết thống, 3 ca vợ chồng và 2 ca từ người chết não - đều có sức khỏe ổn định, chức năng thận tốt và chất lượng cuộc sống đều được nâng lên rõ rệt. Hiện có 11 cặp ghép khác đang hoàn tất thủ tục và sẽ được ghép trong thời gian tới.
Thành quả của 20 ca ghép thận là minh chứng rõ nét cho năng lực làm chủ kỹ thuật khó và sự phối hợp nhịp nhàng của ê-kíp y bác sĩ Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ. Tuy nhiên, để có được thành tựu này, bệnh viện đã chuẩn bị một lộ trình dài hơi, đào tạo bài bản cũng như chuyển giao từ Bệnh viện Chợ Rẫy. Chính việc đầu tư có hệ thống này đã tạo nền tảng vững chắc để bệnh viện thực hiện thành công ca ghép đầu tiên vào ngày 25.4.2024. Đây cũng là ca ghép tạng thành công đầu tiên tại ĐBSCL, đưa Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ trở thành trung tâm ghép tạng thứ 26 của cả nước.
PGS-TS-BS Thái Minh Sâm (nguyên Trưởng khoa Ngoại Tiết niệu - Bệnh viện Chợ Rẫy), nhận định, đội ngũ bác sĩ tại Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ đã cho thấy sự tiến bộ vượt bậc về chuyên môn. Các ca phẫu thuật đều đạt kết quả tốt, minh chứng cho khả năng tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật hiệu quả. Tuy vậy, ghép thận là kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi đội ngũ y tế phải không ngừng học hỏi, cập nhật kiến thức và nâng cao kỹ năng để duy trì chất lượng điều trị lâu dài.
Dấu mốc 20 ca thành công đã góp phần quan trọng khẳng định vị thế của Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ là trung tâm ghép tạng uy tín. Quan trọng hơn, tiến bộ này đã và đang giúp người dân miền Tây tiếp cận với các kỹ thuật y tế chuyên sâu nhất ngay tại địa phương, giảm bớt gánh nặng đường xa và thắp lên hy vọng cho nhiều cuộc đời cần được hồi sinh.
