Một nghiên cứu dài hạn quy mô lớn vừa được công bố trên tạp chí khoa học European Journal of Epidemiology đã mang đến tin vui khi cho thấy một số loại rau quen thuộc có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Các nhà khoa học tại Đại học Edith Cowan và Đại học Tây Úc (Úc), phối hợp với các chuyên gia tại Bệnh viện Đại học Herlev và Gentofte, Đại học Nam Đan Mạch, Viện Y tế Công cộng Quốc gia Đan Mạch, cùng với Quỹ Tim mạch Đan Mạch theo dõi 53.150 người tham gia nhằm tìm hiểu liệu nguồn nitrat trong rau có giúp hạ huyết áp cao và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch hay không.
Trong thời gian theo dõi 23 năm, có 14.088 biến cố tim mạch.
Kết quả cho thấy tiêu thụ nitrat từ rau củ ở mức vừa phải giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch quan trọng.
Cụ thể, người trưởng thành tiêu thụ khoảng 60 mg nitrat từ rau củ mỗi ngày – tương đương với 1 chén rau chân vịt, mang lại những tác dụng đáng chú ý sau đây:
Lượng nitrat này cũng tương đương khoảng nửa chén củ dền nấu chín hoặc 2 chén rau diếp, mở ra một hướng tiếp cận đơn giản nhưng đầy hứa hẹn trong phòng ngừa bệnh tim mạch.
Các tác giả cho biết đây là một trong những bằng chứng quan sát dài hạn mạnh mẽ nhất chỉ ra lượng rau cụ thể giúp giảm các biến cố tim mạch.
Điều đáng chú ý là lợi ích này đến từ rau củ, không phải từ các chất bổ sung nitrat hay thịt chế biến sẵn.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng khi ăn các loại rau giàu nitrat, vi khuẩn trong miệng sẽ chuyển nitrat thành nitrit. Sau đó cơ thể tiếp tục chuyển nitrit thành nitric oxide. Phân tử này giúp làm giãn và mở rộng mạch máu, hạ huyết áp, giảm khả năng hình thành cục máu đông, ngăn sự tích tụ mảng bám trên thành động mạch và cải thiện việc vận chuyển oxy đến cơ tim cũng như các mô khác.
Nhóm nghiên cứu kết luận rằng lợi ích lớn nhất đạt được ở mức tiêu thụ vừa phải, nghĩa là không cần ăn quá nhiều rau. Chỉ khoảng 60 mg nitrat mỗi ngày, tương đương 1 chén rau chân vịt, là tối ưu để bảo vệ tim mạch tối đa.
Các loại rau giàu nitrat khác gồm củ dền, xà lách cần tây, củ cải và cải cầu vồng. Đồng thời, Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị tiêu thụ ít nhất 4 – 5 phần trái cây và rau củ mỗi ngày để bảo vệ tim mạch.
Chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ, cô Johannah Katz, cho biết: Xào nhanh hoặc chần là cách tốt nhất để nấu rau bina.
Xào nhanh trong chảo nóng giúp rút ngắn thời gian nấu và bổ sung chất béo. Xào nhanh rau chân vịt với một ít dầu ô liu cũng là một lựa chọn tuyệt vời, giúp cơ thể hấp thụ carotenoid tan trong chất béo.
Cô Johannah Katz gợi ý công thức: Rau chân vịt xào sơ với dầu ô liu, tỏi và vắt thêm một ít chanh, theo Eating Well.
Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết uống nước đá lúc cơ thể đang nóng chưa chắc là cách làm mát tốt nhất.
Khi cơ thể đổ nhiều mồ hôi, nhiệt độ bên trong tăng cao và mạch máu giãn ra để thải nhiệt. Nếu uống nước quá lạnh vào thời điểm này, cơ thể có thể phản ứng mạnh vì sự thay đổi nhiệt độ quá đột ngột, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Bà Seema Dhir, chuyên gia nội khoa cao cấp tại Bệnh viện Artemis (Ấn Độ), cho biết nước đá mang lại cảm giác sảng khoái tức thì nhưng không làm cơ thể hạ nhiệt nhanh từ bên trong như nhiều người nghĩ.
Theo bà Dhir, cơ thể vẫn cần thời gian để tự điều chỉnh nhiệt độ. Người khỏe mạnh thường không gặp nguy hiểm khi uống nước lạnh với lượng vừa phải. Tuy nhiên, uống nước quá lạnh ngay sau khi đổ nhiều mồ hôi có thể gây cảm giác khó chịu.
Cơ thể đang nóng sẽ phản ứng mạnh khi tiếp xúc với nhiệt độ quá thấp. Tình trạng này có thể làm gián đoạn cơ chế làm mát tự nhiên của cơ thể.
Bà Meenakshi Jain, làm việc tại khoa nội, Bệnh viện chuyên khoa Max Super, Patparganj (Ấn Độ), cho biết uống nước đá quá nhanh khi cơ thể đang nóng có thể gây đau đầu kiểu buốt lạnh, đau họng hoặc co thắt nhẹ dạ dày.
Nước quá lạnh còn khiến mạch máu ở cổ họng và vùng tiêu hóa trên co lại tạm thời.
Người có bệnh tim hoặc huyết áp thấp cần uống nước mát thay vì nước quá lạnh. Cách uống phù hợp là uống từng ngụm nhỏ và chậm để tránh chóng mặt hoặc khó chịu ở ngực.
Các bác sĩ cho biết sau khi đổ nhiều mồ hôi, cơ thể không chỉ mất nước mà còn mất điện giải. Vì vậy, chỉ uống nước lạnh thôi vẫn chưa đủ.
Các chuyên gia khuyên nên uống nước mát thay vì nước đá. Người vừa đi nắng hoặc vận động nhiều nên uống từng ngụm nhỏ trong vài phút thay vì uống hết cả chai nước cùng lúc.
Cơ thể cũng cần được nghỉ ở nơi thoáng mát hoặc có bóng râm để hạ nhiệt tự nhiên. Quần áo rộng và không khí lưu thông tốt sẽ giúp cơ thể dễ chịu hơn.
Việc rửa mặt, cổ và cổ tay bằng nước mát cũng hỗ trợ giảm nhiệt hiệu quả mà không tạo áp lực đột ngột cho cơ thể.
Ngoài nước lọc, cơ thể cần bổ sung điện giải bằng trái cây nhiều nước, sữa chua, nước dừa hoặc dung dịch bù nước.
Bạn cũng hạn chế rượu bia và đồ uống chứa caffeine vì chúng làm cơ thể mất nước nhanh hơn.
Bà Jain cho biết nếu cơ thể xuất hiện tình trạng chóng mặt, kiệt sức, đau đầu kéo dài hoặc nước tiểu sẫm màu, cần đi khám sớm vì đây có thể là dấu hiệu mất nước hoặc kiệt sức do nóng.
Bác sĩ Amrapali Patil, chuyên gia tư vấn dinh dưỡng và lối sống người Ấn Độ, cho biết: Một hiểu lầm phổ biến rằng bệnh gan chỉ xảy ra do rượu. Thực tế, nhiều yếu tố không liên quan đến rượu, trong đó có thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống, vẫn có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng gan, theo Times of India (Ấn Độ).
Bột mì tinh chế, đường ẩn trong thực phẩm, đồ ăn đóng gói, đặt đồ ăn ngoài thường xuyên… là những yếu tố âm thầm làm tăng tích trữ mỡ trong gan. Ngay cả những thực phẩm được quảng cáo là “tốt cho sức khỏe” cũng có thể chứa nhiều đường hoặc chất béo không lành mạnh.
Gan phải xử lý mọi thứ đi vào cơ thể. Khi bị quá tải, gan bắt đầu tích trữ mỡ thay vì chuyển hóa mỡ. Sự thay đổi này diễn ra âm thầm, ngay cả khi cân nặng và vóc dáng không thay đổi.
Ngồi lâu, ít đi lại, ngủ kém… làm rối loạn quá trình chuyển hóa. Theo thời gian, tình trạng kháng insulin xuất hiện - một yếu tố quan trọng dẫn đến gan nhiễm mỡ. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng xếp ít vận động vào nhóm yếu tố nguy cơ hàng đầu gây các bệnh rối loạn chuyển hóa.
Một số yếu tố gây áp lực cho gan thường bị bỏ qua như:
Các triệu chứng bệnh gan thường khó nhận ra vì gan không “kêu cứu” rõ ràng ở giai đoạn sớm, đây là điều khiến bệnh trở nên nguy hiểm. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy hơi mệt, đầy bụng, khó chịu nhẹ - những dấu hiệu quá mơ hồ để đi khám. Khi triệu chứng rõ ràng, tổn thương gan có thể đã tiến triển xa.
Bảo vệ gan không đòi hỏi chế độ ăn kiêng cực đoan, mà là loại bỏ những yếu tố gây áp lực âm thầm, gồm:
Gan đáp ứng rất tốt với những thay đổi đơn giản và đều đặn. Mọi người nên tập thói quen đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày, ăn uống cân bằng với thực phẩm tự nhiên, ngủ đủ giấc và duy trì cân nặng hợp lý để phòng ngừa các bệnh lý về gan từ sớm.
Tại họp báo Chính phủ chiều 4-4, phóng viên nêu vụ 300 tấn heo bệnh vào chợ, trường học gần đây, gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc thực phẩm bẩn vào bàn ăn, học đường, vượt qua mọi khâu quản lý, kiểm tra, câu hỏi đặt tới đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo về giải pháp ngăn chặn từ sớm, từ xa để thực phẩm "bẩn" không lọt vào môi trường học đường.
Trả lời câu hỏi này, ông Hoàng Đức Minh - Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - cho biết trong thời gian qua, Bộ đã thực hiện chức năng của mình là tuyên truyền, giáo dục vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, phối hợp và chỉ đạo các cơ sở giáo dục về việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Với chức năng của mình, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với Bộ Y tế ban hành Thông tư hướng dẫn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục, cùng đó là Thông tư về công tác y tế trường học, liên quan trực tiếp tới việc bảo vệ sức khỏe cho người học trong cơ sở giáo dục.
Hằng năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo đều đưa nội dung này vào công văn hướng dẫn nhiệm vụ của tất cả cấp học.
Trước tình trạng thực phẩm bẩn liên quan đến các trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo hôm 3-4 đã có công văn chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo và tất cả các cơ sở trong toàn ngành tiếp tục thực hiện tốt văn bản quy định về an toàn thực phẩm.
Đồng thời nhanh chóng rà soát hợp đồng liên quan đến đơn vị tổ chức bữa ăn và cung cấp thực phẩm cho các trường học.
"Yêu cầu phải thực hiện nghiêm, đúng quy định tất cả cam kết những nội dung có trong hợp đồng. Khi xuất hiện vi phạm phải chấm dứt ngay hợp đồng và phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý các vi phạm", theo ông Hoàng Đức Minh.
Một việc nữa được ông Minh nêu là phải công khai tất cả đơn vị cung cấp suất ăn, thực phẩm cho các cơ sở giáo dục trên các trang thông tin điện tử, phương tiện thông tin đại chúng để phụ huynh, đơn vị chức năng và cộng đồng xã hội có thể giám sát, phối hợp phát hiện những đơn vi phạm.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhận thức về vệ sinh an toàn thực phẩm cho toàn bộ thầy cô giáo, cán bộ quản lý, nhân viên nhà trường để thực hiện tốt vấn đề này, đặc biệt trong bếp ăn, căng tin của cơ sở giáo dục, trường học.
Mặt khác, ông Minh cho biết tới đây sẽ tăng cường sự phối hợp kiểm tra giữa cơ sở giáo dục, y tế và cơ quan chức năng trong giám sát, để phát hiện kịp thời, tham mưu biện pháp nhằm tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục khi để xảy ra vi phạm.
Với đồng bộ các giải pháp đã, đang và sẽ triển khai, ông Minh kỳ vọng vấn đề đưa thực phẩm bẩn trái phép vào trường học sẽ được giải quyết.
