Tại họp báo Chính phủ chiều 4-4, phóng viên nêu vụ 300 tấn heo bệnh vào chợ, trường học gần đây, gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc thực phẩm bẩn vào bàn ăn, học đường, vượt qua mọi khâu quản lý, kiểm tra, câu hỏi đặt tới đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo về giải pháp ngăn chặn từ sớm, từ xa để thực phẩm “bẩn” không lọt vào môi trường học đường.
Trả lời câu hỏi này, ông Hoàng Đức Minh – Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) – cho biết trong thời gian qua, Bộ đã thực hiện chức năng của mình là tuyên truyền, giáo dục vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, phối hợp và chỉ đạo các cơ sở giáo dục về việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Với chức năng của mình, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với Bộ Y tế ban hành Thông tư hướng dẫn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục, cùng đó là Thông tư về công tác y tế trường học, liên quan trực tiếp tới việc bảo vệ sức khỏe cho người học trong cơ sở giáo dục.
Hằng năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo đều đưa nội dung này vào công văn hướng dẫn nhiệm vụ của tất cả cấp học.
Trước tình trạng thực phẩm bẩn liên quan đến các trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo hôm 3-4 đã có công văn chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo và tất cả các cơ sở trong toàn ngành tiếp tục thực hiện tốt văn bản quy định về an toàn thực phẩm.
Đồng thời nhanh chóng rà soát hợp đồng liên quan đến đơn vị tổ chức bữa ăn và cung cấp thực phẩm cho các trường học.
“Yêu cầu phải thực hiện nghiêm, đúng quy định tất cả cam kết những nội dung có trong hợp đồng. Khi xuất hiện vi phạm phải chấm dứt ngay hợp đồng và phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý các vi phạm”, theo ông Hoàng Đức Minh.
Một việc nữa được ông Minh nêu là phải công khai tất cả đơn vị cung cấp suất ăn, thực phẩm cho các cơ sở giáo dục trên các trang thông tin điện tử, phương tiện thông tin đại chúng để phụ huynh, đơn vị chức năng và cộng đồng xã hội có thể giám sát, phối hợp phát hiện những đơn vi phạm.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhận thức về vệ sinh an toàn thực phẩm cho toàn bộ thầy cô giáo, cán bộ quản lý, nhân viên nhà trường để thực hiện tốt vấn đề này, đặc biệt trong bếp ăn, căng tin của cơ sở giáo dục, trường học.
Mặt khác, ông Minh cho biết tới đây sẽ tăng cường sự phối hợp kiểm tra giữa cơ sở giáo dục, y tế và cơ quan chức năng trong giám sát, để phát hiện kịp thời, tham mưu biện pháp nhằm tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục khi để xảy ra vi phạm.
Với đồng bộ các giải pháp đã, đang và sẽ triển khai, ông Minh kỳ vọng vấn đề đưa thực phẩm bẩn trái phép vào trường học sẽ được giải quyết.
Trước khi nhập viện 5 ngày, trẻ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nguy hiểm như sốt, nôn nhiều, đau đầu, sợ nước, sợ gió. Tình trạng nhanh chóng diễn biến nặng với biểu hiện kích động, nói nhảm.
Sau khi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ được theo dõi và làm các xét nghiệm chẩn đoán bệnh, kết quả phát hiện dương tính với vi rút dại trong nước bọt và sinh thiết da gáy. Dù được điều trị tích cực nhưng bệnh không cải thiện, trẻ rơi vào hôn mê, nguy cơ tử vong cao.
Theo Bệnh viện Nhi trung ương, hơn 1 tháng qua, bệnh viện đã tiếp nhận 58 trẻ đến tiêm phòng dại, trong đó có nhiều trẻ phải cấp cứu trong tình trạng đa chấn thương toàn thân do bị chó cắn.
Điển hình là bé M.Đ. (4 tuổi, Ninh Bình) đến viện sau khi bị chó nhà hàng xóm cắn vào vùng đầu, mặt. Trẻ có các vết thương rộng và chảy máu nhiều ở vùng trán, đầu, quanh mắt và mi mắt hai bên. Các vết thương đều lóc da, bờ nham nhở, giập nát. Đặc biệt là vết thương xuyên thấu nhãn cầu gây xuất huyết tiền phòng dày đặc, rách da mi mắt, giập nát cơ vùng góc mắt trong.
Các bác sĩ đã khẩn trương làm sạch, cắt lọc tổ chức giập nát, khâu phục hồi vết thương vùng trán theo lớp giải phẫu và xử trí mi mắt. Sau đó trẻ tiếp tục được tiêm huyết thanh và vắc xin phòng dại, đồng thời chuyển Bệnh viện Mắt Trung ương để điều trị chuyên sâu tổn thương mắt.
Các bác sĩ cảnh báo tai nạn do chó cắn có thể xảy ra ngay với chính vật nuôi trong gia đình hoặc hàng xóm.
Nhiều phụ huynh vẫn chủ quan khi nghĩ chó nuôi lâu năm là an toàn, trong khi chỉ một hành động vô tình của trẻ như kéo tai hoặc chạm vào con vật lúc đang ăn hoặc đang ngủ cũng có thể khiến chó phản ứng.
Với trẻ nhỏ, vết cắn thường vào vùng đầu, mặt, cổ vì ngang tầm với con vật. Ngoài tổn thương thể chất, trẻ còn có thể bị các ảnh hưởng về tâm lý, sợ động vật, quấy khóc, mất ngủ sau chấn thương.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không để trẻ nhỏ chơi một mình với chó, mèo dù là vật nuôi quen thuộc. Cần dạy trẻ cách tiếp xúc an toàn, không trêu chọc, không lại gần khi con vật đang ăn, ngủ hoặc kích động.
Quan trọng nhất, khi bị chó cắn cần xử trí đúng ngay từ đầu để giảm nguy cơ mắc bệnh dại. Khi đã phát bệnh, bệnh dại gần như không có cơ hội cứu chữa.
Người uống rượu thường đi tiểu nhiều hơn bình thường. Nếu không bổ sung đủ nước, cơ thể dễ bị mất nước, ảnh hưởng đến hoạt động của thận do cơ quan này cần đủ dịch và điện giải để duy trì chức năng bình thường.
Mất nước nghiêm trọng có thể làm giảm lượng máu đến thận, khiến cơ quan này phải hoạt động nhiều hơn để lọc chất thải và duy trì cân bằng điện giải. Về lâu dài, mất nước mạn tính làm tăng nguy cơ tổn thương thận và hình thành sỏi thận. Người thường xuyên uống nhiều rượu nhưng không uống đủ nước có nguy cơ mắc sỏi thận cao hơn.
Khi uống nhiều rượu bia, thận phải hoạt động nhiều hơn để duy trì cân bằng nước, điện giải và thải các sản phẩm chuyển hóa của rượu. Uống quá nhiều trong thời gian ngắn có thể gây suy giảm chức năng thận đột ngột, còn gọi là tổn thương thận cấp.
Tình trạng này xảy ra khi cơ thể mất nước, rối loạn điện giải và các sản phẩm chuyển hóa của rượu tích tụ quá nhanh, khiến thận không kịp duy trì cân bằng chất lỏng cần thiết. Dù có thể hồi phục nếu được điều trị kịp thời, tổn thương thận cấp vẫn làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn về sau.
Huyết áp cao và tiểu đường type 2
Uống quá nhiều rượu làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và tiểu đường type 2 - hai nguyên nhân phổ biến gây bệnh thận mạn tính (CKD). Cả hai tình trạng này đều có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, ảnh hưởng đến khả năng lọc chất thải và dịch dư thừa của cơ quan này. Theo thời gian, tổn thương tích tụ có thể khiến chức năng thận suy giảm dần.
Viêm và stress oxy hóa
Tiêu thụ nhiều rượu, dù là uống quá chén trong thời gian ngắn hay kéo dài, đều có thể làm tăng stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể. Theo thời gian, tình trạng này góp phần gây tổn thương mô, hình thành sẹo thận (xơ hóa thận), suy giảm chức năng thận và tăng nguy cơ bệnh thận mạn tính.
Tổn thương gan
Uống rượu kéo dài là một trong những nguyên nhân phổ biến gây bệnh gan. Khi chức năng gan suy giảm, lưu lượng máu đến thận cũng có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt, cổ trướng (bụng to do tích dịch), phù, tiểu ít và nước tiểu sẫm màu.
Để bảo vệ sức khỏe, mỗi người nên hạn chế uống rượu bia. Một đơn vị cồn tương đương khoảng 330 ml bia, 150 ml rượu vang hoặc 45 ml rượu mạnh. Các chuyên gia khuyến cáo nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn/ngày, nữ giới không quá một đơn vị/ngày và nên có những ngày không uống rượu trong tuần.
Theo quan điểm của Y học cổ truyền Trung Quốc, việc ăn sáng đúng cách chứa đựng những bí mật giúp bảo vệ não bộ và nuôi dưỡng dạ dày. Trong cuốn sách Điều trị các bệnh thường gặp bằng Đông y, bác sĩ Zhang Xueliang, Học viện Khoa học Y học Trung Quốc, dẫn lại lời dạy từ cổ thư Lão Lão Hằng Ngôn rằng:
"Giữa trưa dương khí thịnh nhất, lúc mặt trời lặn dương khí suy yếu, vì vậy sáng nên ăn no, trưa ăn nhẹ và tối nên để bụng trống". "Sáng ăn ngon, tối ăn ít" chính là quy tắc vàng để sống thọ và là trọng tâm của phương pháp "dưỡng vị" trong Đông y.
Bữa sáng giữ vai trò quan trọng nhất trong ngày. Sau một đêm dài ngủ nghỉ, cơ thể đã tiêu hao năng lượng liên tục hơn 10 giờ mà không được bổ sung. Lúc này, cơ thể cần được nạp năng lượng thông qua bữa sáng để duy trì sự tỉnh táo và bền bỉ cho cả ngày làm việc. Việc bỏ bữa sáng thường xuyên có thể dẫn đến tình trạng lờ đờ, suy giảm chức năng tiêu hóa và hệ miễn dịch. Hơn nữa, để bụng đói sẽ gây ra cảm giác thèm ăn dữ dội trước bữa trưa, dẫn đến việc ăn quá mức và gây béo phì. Về lâu dài, thói quen này còn tiềm ẩn nguy cơ gây ra các bệnh mạn tính như polyp túi mật và sỏi mật.
Để có một bữa sáng chất lượng, bác sĩ Trương cho biết yếu tố tiên quyết là thực phẩm phải ở trạng thái nóng. Do các nhóm thực phẩm sống và lạnh dễ làm tổn hao dương khí vùng bụng, việc dùng đồ nóng sẽ giúp bảo vệ vị khí và hỗ trợ lưu thông máu. Khi vừa thức dậy, các mạch máu và cơ bắp vẫn đang ở trạng thái co lại, nếu nạp đồ lạnh sẽ khiến cơ quan trong cơ thể co thắt mạnh hơn, cản trở hấp thụ dưỡng chất từ thức ăn và dẫn đến các vấn đề như da dẻ xanh xao, chán ăn hay dễ cảm lạnh.
Theo bác sĩ, một bữa sáng chất lượng nên có tinh bột làm thành phần chủ đạo, bởi nhóm chất này không chỉ cung cấp nguồn năng lượng dồi dào và sự minh mẫn cho não bộ mà còn tăng cường khả năng hấp thụ các dưỡng chất từ sữa hoặc sữa đậu nành. Đồng thời, việc bổ sung đầy đủ nước trong bữa sáng là yêu cầu cần thiết để hỗ trợ quá trình tiêu hóa, đồng thời bù đắp kịp thời lượng nước mà cơ thể đã tiêu hao sau một đêm dài.
Trong việc phối hợp thực phẩm, việc bổ sung một lượng vừa đủ chất đạm và chất béo lành mạnh từ các nguồn như trứng, các sản phẩm từ đậu nành, thịt nạc hay lạc sẽ giúp kéo dài cảm giác no, đồng thời duy trì nguồn năng lượng bền bỉ cho cơ thể suốt buổi sáng. Để thực đơn thêm hoàn hảo, người dùng nên kết hợp thêm rau xanh và trái cây nhằm cung cấp các loại vitamin hòa tan cùng chất xơ cần thiết. Bác sĩ gợi ý một bữa sáng lành mạnh gồm những món ăn ấm nóng như cháo, yến mạch, tào phớ, sữa đậu nành nóng hoặc chè mè đen, kết hợp cùng các loại bánh mì, rau xanh và trái cây để đảm bảo đủ chất.
Bác sĩ đặc biệt lưu ý các bậc phụ huynh rằng việc bỏ bữa sáng có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình tăng trưởng, phát triển thể chất cũng như kết quả học tập của trẻ em và thanh thiếu niên. Do đó, cha mẹ cần nêu gương và hỗ trợ con trẻ hình thành thói quen ăn uống khoa học ngay từ sớm. Các chuyên gia khuyến nghị nên ăn sáng sau khi thức dậy khoảng 20 đến 30 phút, bởi đây là lúc hệ tiêu hóa đạt trạng thái lý tưởng nhất để hấp thụ và chuyển hóa trọn vẹn các chất dinh dưỡng.
